Όπου πατάει ο Έλληνας, χορτάρι δεν φυτρώνει!

Όπου πατάει ο Έλληνας, χορτάρι δεν φυτρώνει!

Μια συνεργασία του Ηλεφού για βουλγάρικους εθνοφαυλισμούς κατά των Ελλήνων, συμπληρωμένη από εμένα με την άλλη όψη του νομίσματος.

Με χαρά παρουσιάζω μια ενδιαφέρουσα εργασία του αγαπητού Ηλεφούφουτου, που εστιάζεται σε μια πτυχή του ευρύτερου θέματος των εθνικών στερεότυπων: στα στερεότυπα που υπάρχουν σε διάφορες γλώσσες και πολιτισμούς για τους Έλληνες. Έχει περισσότερο ιστορικό ενδιαφέρον, με την έννοια ότι οι παροιμίες και φράσεις τις οποίες θα δείτε πιο κάτω είναι εντελώς άγνωστες σε σημερινούς Βούλγαρους. Το βασικό στερεότυπο που υπάρχει σήμερα στα βουλγάρικα για τους έλληνες είναι «βυζαντινός» (βιζαντίετς), που χρησιμοποιείται συχνά στις εφημερίδες. Περισσότερα για τον εθνοφαυλισμό αυτόν μπορείτε να δείτε σε άρθρο των Ιών, εδώ.

Ο Ηλεφούφουτος αντλεί το υλικό του από ένα πολύτομο βουλγάρικο λεξικό, του Νάιντεν Γκέροφ, που κυκλοφόρησε πριν από έναν αιώνα και κάτι. Στο τέλος, προσθέτω κι εγώ τα δικά μου.

Το λήμμα Έλληνας από το λεξικό του Γκέροφ

Найден Геров,  Речник на блъгарский язик с тлъкувание речити на блъгарски и руски ( = Λεξικό της βουλγάρικης γλώσσας με ερμηνείες στα Βουλγάρικα και στα Ρώσικα)  (1895–1904), 5 τόμοι + συμπλήρωμα το 1908 από τον Πάντσεφ

Παρά τον τίτλο του λεξικού, οι εξηγήσεις στα Ρωσικά είναι καθ’ όλο το λεξικό λίγες και σποραδικές.

Λίγα λόγια για τον κυριούλη:
Την πανεπιστημιακή του παιδεία την απέκτησε στη Ρωσία, μέρος όμως από τη σχολική του εκπαίδευση το έλαβε στο ελληνικό σχολείο της Φιλιππούπολης (Πλόβντιβ). Είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην εθνική αφύπνιση των Βουλγάρων κατά το 19ο αι.

Το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε ήταν η προώθηση της συμμαχίας των Βουλγάρων με τη Ρωσία και η καταπολέμηση, με ιδιαίτερη εμπάθεια, της ελληνικής (φαναριώτικης) επιρροής στα μέρη του. Ιδιαίτερα ευαίσθητος ήταν στο θέμα των Βούλγαρων που “προσπαθούν να γίνουν Έλληνες”. Όλα αυτά τον έκαναν ιδιαίτερα μισητό στους Φαναριώτες που πρωταγωνίστησαν σε εκείνες τις κόντρες, πράγμα που αποδεικνύεται από τα επανειλημμένα διαβήματά τους προς τις οθωμανικές αρχές εις βάρος του, με τα οποία προσπαθούσαν να τις πείσουν (γλιτς γλιτς) ότι είναι επικίνδυνος και Ρώσος κατάσκοπος.

Μεγάλη προσπάθεια κατέβαλε μεταξύ άλλων και προκειμένου να προβάλει στους Βουλγάρους τον Κύριλλο και τον Μεθόδιο, ώστε να γίνουν σημεία αναφοράς της εθνικής τους συνείδησης. Ανέπτυξε ένα δικό του σύστημα γραφής για τη βουλγαρική γλώσσα, όπου το μεν αλφάβητο είναι σχεδόν ίδιο με το καθαυτού κυριλλικό η δε ορθογραφία ακολουθεί αυστηρά το ετυμολογικό κριτήριο, ώστε να αναδεικνύεται η σχέση της σύγχρονής του Βουλγαρικής με την παλιά εκκλησιαστική Σλαβική. Τελικά το σύστημά του δεν υιοθετήθηκε και ξενίζει έντονα τους σημερινούς Βουλγάρους. Το υλικό του για το λεξικό προέρχεται από τη λαϊκή γλώσσα της εποχής και αποθησαυρίζει χιλιάδες παροιμίες και δημοτικά τραγούδια. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η λαογραφία  ανθούσε κι έθαλλε στη Ρωσία την εποχή του και αποτέλεσε βάση (ίσως περισσότερο από τις αναγωγές σε κάποιο ένδοξο απώτερο γλωσσικό παρελθόν) για την ανάπτυξη του ρωσικού εθνικισμού αλλά και των εθνικισμών άλλων σλαβικών και μη εθνών της Ανατολικής Ευρώπης. Το πώς ευνόησαν όλα αυτά έμμεσα και τον δικό μας δημοτικισμό νομίζω ότι δεν έχει τονιστεί αρκετά στην ιστορία του γλωσσικού μας ζητήματος.

Λοιπόν, η μετάφραση:

1. Έλληνας και λύκος ένα και το αυτό/ Ο Έλληνας είναι σαν το λύκο
(Εδώ έχουμε παιχνίδι με την ηχητική ομοιότητα των δύο λέξεων: grək και vlək)
Грък като влък. (σημειωτέον ότι ο σημερινός καθιερωμένος τύπος για τη λέξη στα Βουλγάρικα είναι вълк)

2. Όπου πατά ο Έλληνας χορτάρι δε φυτρώνει
Грък дето стъпи, трева не никне.

Εφήμερα μεζεδάκια, δεύτερη δόση

Μερικά αξιοπρόσεκτα (ή ίσως όχι) μεζεδάκια από τις εφημερίδες των τελευταίων ημερών:

• Ο Λαπαλίς αθλητικογράφος.

Διαβάζω στο αθλητικό ρεπορτάζ για το φλέγον θέμα της εξεύρεσης προπονητή στον Αστέρα Τρίπολης: «Βέβαια, σε περίπτωση κατά την οποία δεν τελεσφορήσουν οι προσπάθειες για Έλληνα προπονητή, τότε είναι σίγουρο ότι θα επιλεγεί αλλοδαπός». Ότι είναι σίγουρο, είναι.

• Προληπτικά μέτρα

Αυτό το κλέβω από τον Τιπούκειτο, ο οποίος το επισήμανε πρώτος στο φόρουμ Λεξιλογία. Σε ρεπορτάζ για την Υπατία, την ταινία που θα έρθει στις αίθουσες τον Δεκέμβρη, αναφέρεται το ειδύλλιό της (love story το λέει) με τον δούλο της Ντάβους. Δεν πρόκειται για τον στρατηγό Ντάβο με θεσσαλική προφορά, αλλά για το όνομα Δάος, χαρακτηριστικό όνομα δούλων, λέει ο Τιπούκειτος. Δεν απαιτώ από τη δημοσιογράφο να το ξέρει, αλλά το γράφω πιο πολύ μήπως και το δει κανείς και αποδοθεί σωστά το όνομα στους υποτίτλους της ταινίας.

Κατά τα άλλα, το άρθρο μοιάζει να έχει κι άλλα πολλά λάθη, αλλά δεν προλαβαίνω ν’ ασχοληθώ. Πάντως, τα «όστρακα» με τα οποία έσφαξαν την Υπατία οι μελανειμονούντες δεν ήταν αυτό που λέμε σήμερα όστρακα, αλλά σπασμένα κομμάτια αγγείων. Τα έχουμε ξαναπεί αυτά, τότε με τον εξοστρακισμό.

Τα αυστραλιανά ψέματα του κ. Καρατζαφέρη για τους μετανάστες

Μου έστειλαν ένα βιντεάκι με πρόσφατες δηλώσεις του αρχηγού του ΛΑΟΣ για τη μετανάστευση. Πρόκειται για επίσημες δηλώσεις που πρέπει να έγιναν αυτή την εβδομάδα ή το πολύ στο τέλος της προηγούμενης. Όλο το βιντεάκι μπορείτε να το δείτε εδώ, αλλά έχω απομαγνητοφωνήσει τα επίμαχα αποσπάσματα.

Στο απόσπασμα αυτό, ο αρχηγός του ΛΑΟΣ ισχυρίζεται ότι υιοθετεί θέσεις και απόψεις που έχουν εκφράσει δυο αριστεροί ηγέτες. Εγώ με τη σειρά μου, ισχυρίζομαι ότι ο κ. Καρατζαφέρης λέει ψέματα, σίγουρα στη μια περίπτωση και πιθανότατα και στην άλλη. Πριν όμως προχωρήσω, θέλω να επισημάνω ότι προς το παρόν δεν θέλω να μπω στην ουσία του προβλήματος της μετανάστευσης, απλώς φιλοδοξώ ν’ αποδείξω την αναξιοπιστία του κ. Καρατζαφέρη. Φυσικά, στη συζήτηση μπορούμε να γενικεύσουμε.

Ο κ. Καρατζαφέρης στο βιντεάκι εκθέτει το πρόγραμμα του κόμματός του για τη μετανάστευση. Η αρχή λείπει, πάντως είναι σαφές ότι προτείνει να θεσπιστεί ένα ανώτατο όριο και οι υπόλοιποι «να επαναπροωθηθούν από εκεί που μας ήρθαν».

Παρέες και νέα τεχνολογία

Άρθρο του πατέρα μου Δημ. Σαραντάκου που δημοσιεύτηκε στο “Εμπρός” της Μυτιλήνης στις 26.5.2009.

Η τεχνολογία βλάφτει ή ωφελεί;

Εδώ και αρκετά χρόνια, στο φιλόξενο εντευκτήριο του Συλλόγου Καλλονιατών της Αθήνας, που βρίσκεται στην οδό Σ. Δοντά (πάροδο της λεωφόρου Συγγρού), μαζεύονται το μεσημέρι κάθε δεύτερου Σαββάτου αρκετοί λόγιοι (μετά ή άνευ εισαγωγικών) για να κουβεντιάσουν τρώγοντας μεζέδες που φέρνουνε από το σπίτι τους και ποτίζοντας τη συζήτηση με ούζο ή κρασί (προσφορά του Συλλόγου), συχνά δε συνοδεύοντάς την με τραγούδι, καθώς μεταξύ των συμποσιαστών υπάρχουν αρκετοί καλλίφωνοι.

Οι συγκεντρώσεις αυτές λειτουργούν στο πνεύμα της παρέας και του καφενείου και αυτό είναι το μεγαλύτερο θέλγητρό τους, που εξηγεί γιατί συνεχίζονται τόσα χρόνια. Όπως γράφει ο Ασημάκης Πανσέληνος στο θαυμάσιο βιβλίο του «Τότε που ζούσαμε», η παρέα είναι η δημοκρατικότερη μορφή άτυπης ένωσης ανθρώπων. Στην παρέα πας γιατί σου αρέσει, όχι γιατί είσαι υποχρεωμένος. Στην παρέα δεν υπάρχει αρχηγός. Οι συζητήσεις γίνονται χωρίς ημερήσια διάταξη, χωρίς κάποιον εισηγητή και δεν ακολουθεί κλείσιμο με κάποιο αποδεκτό συμπέρασμα. Ούτε φυσικά απαιτείται ομοφωνία. Αντίθετα οι διαφωνίες και όχι σπάνια ο καβγάς, ζωηρεύουν τη συζήτηση και είναι άλλωστε μέσα στο πνεύμα της παρέας και του καφενείου.

Όλα αυτά όμως, η χαλαρή λειτουργία, η απουσία διαδικασίας, οι διαφωνίες, ο χαβαλές και το τραγούδι, δε μειώνουν καθόλου το υψηλότατο επίπεδο των συζητήσεων που γίνονται σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις των «Καλλονιατών», όπως καθιερώθηκε να λέγονται οι συγκεντρούμενοι, ελλείψει άλλης αποδεκτής ονομασίας. Η θεματολογία των συζητήσεων αυτών είναι πολυποίκιλη και απλώνεται σε όλα τα πεδία του επιστητού, μολονότι αρκετά συχνά απαγγέλλονται ποιήματα ή διαβάζονται αποσπάσματα από βιβλία (υπό έκδοσιν ή εκδοθέντα) κάποιων από τους παρισταμένους.

Παπαγαλάκια: Η ιστορία της λέξης

Μελοψίττακος ο κυματοειδής ή parakeet, κοινώς budgie

Αν ο θόρυβος μετουσιωθεί σε ψήφους δεν το ξέρω (και δεν το εύχομαι), πάντως η διαφήμιση της Νέας Δημοκρατίας με τα παπαγαλάκια είναι η μοναδική που συζητήθηκε στην προεκλογική εκστρατεία του 2009. Βέβαια, οι περισσότεροι την έκριναν αρνητικά, αλλά πάω στοίχημα πως ο διαφημιστής που την έφτιαξε θα αισθάνεται περήφανος. Όμως, δεν μπαίνω στα χωράφια άλλων· εγώ θέλω απλώς να ανιχνεύσω την ιστορία της λέξης.

Το παπαγαλάκι βέβαια είναι υποκοριστικό του παπαγάλου, αλλά έχει πάρει αυτόνομη σημασία. Στο Λεξικό Μπαμπινιώτη βρίσκουμε τη λέξη σε ιδιαίτερο λήμμα, με πρώτη σημασία την κυριολεκτική, τον μικρό παπαγάλο, και δεύτερη σημασία αυτόν που διασπείρει φήμες, συνήθως ανυπόστατες. Στο Λεξικό Τριανταφυλλίδη, αντίθετα, το παπαγαλάκι δεν έχει δικό του λήμμα, ούτε καταγράφεται άλλη σημασία εκτός απ’ το υποκοριστικό. (Το γιατί, θα το δούμε πιο κάτω).

Η σημασία αυτή είναι πρόσφατη· το πόσο, θα το δούμε σε λίγο. Προς το παρόν, ας δούμε την ιστορία της λέξης παπαγάλος.

Στα αρχαία, ο παπαγάλος λεγόταν ψιττακός. Όπως το πουλί ήρθε με τις στρατιές του Μεγαλέξαντρου από την Ινδία, έτσι και η λέξη, κατά πάσα πιθανότητα. Η λέξη υπάρχει στα ελληνικά με διάφορες μορφές (ψιττακός, σιττακός, βίττακος, ψίττας, σίττας) κι έτσι δεν είναι εύκολο να βρούμε την αρχική ινδική λέξη. Η ελληνική λέξη πέρασε στα λατινικά, psittacus, αλλά στις ευρωπαϊκές γλώσσες έμεινε περιορισμένη στην επιστημονική ορολογία (αν και υπάρχει στα γερμανικά η λέξη Sittich).

Τα μεσαιωνικά χρόνια τους παπαγάλους τους εμπορεύονταν Άραβες (από την Ινδία) και τους ονόμαζαν babbagā ή babgā, μια λέξη που πιθανότατα είναι ονοματοποιία δηλ. προσπαθεί να αποδώσει τη φωνή του πουλιού. Η λέξη φτάνει στο Βυζάντιο ως παπαγᾶς. Με τις σταυροφορίες, το πουλί και η λέξη περνάνε στη Δύση· έχουμε το βορειοιταλικό papagá,  το οποίο με παρετυμολογική διασταύρωση με τη λέξη gallus (πετεινός) δίνει τον μεσαιωνικό λατινικό τύπο papagallus, από όπου το παλαιό ιταλικό papagallo (14ος αιώνας· η σημερινή ορθογραφία είναι pappagallo) από όπου επέστρεψε η λέξη στα ελληνικά ως αντιδάνειο.

Και πάλι για τη βαρβαρότητα

Έγραψα εδώ τις προάλλες για τον θόρυβο που έγινε σε σχέση με το σύνθημα «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα». Επισήμανα ότι από τη μετάφραση που έδωσε στη στήλη του ο Στάθης Σταυρόπουλος (στην οποία τον βοήθησε η Νάντια Βαλαβάνη), έλειπε η αναφορά στο όνομα του Ένγκελς. Την ίδια μέρα με μένα, ο Χρήστος ο Μόρφος στο δικό του μπλογκ παρέθεσε όλο  το χωρίο (στα αγγλικά) και υπογράμμισε την παράλειψη της αναφοράς στον Ένγκελς, την οποία εμμέσως πλην σαφώς απέδωσε σε πονηρούς σκοπούς. Εμμέσως, διότι δεν λέει τι εννοεί, αλλά σαφώς αφού λέει ότι «πτύει» τους δυο μεταφραστές, τον Στάθη και τη Νάντια Βαλαβάνη δηλαδή (όταν φτύνεις στα καθαρευουσιάνικα, η ροχάλα είναι πιο κομιλφώ, φαίνεται). Δεν ξέρω αν ο Μόρφος είδε από εμένα την επισήμανση ότι λείπει ο Ένγκελς, τα άρθρα μας είναι σχεδόν ταυτόχρονα· εγώ το άρθρο του δεν το είχα δει, τώρα το βλέπω· νομίζω πως το δικό μου δημοσιεύτηκε λιγάκι πρωτύτερα, αλλά δεν διεκδικώ τα… πρωτοτόκια. Πιθανότατα πρόκειται για ανεξάρτητα δημοσιεύματα. Εγώ πάντως δεν θεωρώ αξιόμεμπτη την παράλειψη του ονόματος του Ένγκελς και εξήγησα (πολύ συνοπτικά, ίσως) γιατί: επειδή δεν έχει βρεθεί κανένα χωρίο του Ένγκελς στο οποίο να διατυπώνεται ρητά το δίλημμα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα».

Το Φιστίκι στη μπλογκόσφαιρα!

Το αράπικο είναι μεγαλύτερο, αλλά το αιγενήτικο είναι νοστιμότερο

Αυτό ήταν το μότο που είχε για αρκετόν καιρό το περιοδικό “Το Φιστίκι”, το οποίο έβγαζε και βγάζει ο πατέρας μου, ο Δημήτρης Σαραντάκος, στην Αίγινα. Είναι περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο. Στην αρχή ήταν ένθετο σε τοπική εφημερίδα, μετά έγινε αυτόνομο, μηνιαίο ή διμηνιαίο, εδώ και λίγο καιρό εξαμηνιαίο και πολυσέλιδο. Αριστερά βλέπετε το εξώφυλλο του δεύτερου τεύχους της νέας εξαμηνιαίας έκδοσης, αλλά έχει ήδη κυκλοφορήσει το τρίτο τεύχος, που μπορείτε να το βρείτε στην μεν Αίγινα από τα βιβλιοπωλεία «Λυχνάρι», «Πάπυρος» και «Φλώρα», το Κέντρο Τύπου και το περίπτερο μπροστά στην ΑΤΕ, στην Προκυμαία, στην δε Αθήνα, από τα βιβλιοπωλεία «Ορίζοντες» (στοά Όπερας), «Πιτσιλός» (στοά Ορφανίδη) και «Πρωτοπορία» (Εμ. Μπενάκη και Γραβιάς).

Κείμενα του πατέρα μου φιλοξενώ εδώ ταχτικά, ενώ δείγματα από την παλιότερη ύλη του περιοδικού μπορείτε να δείτε στις σελίδες μου, αλλά και στον ιστότοπο του περιοδικού. Όμως το Φιστίκι αποφάσισε να βγει και στη μπλογκόσφαιρα. Εύχομαι κάθε επιτυχία στο νέο εγχείρημα και συστήνω θερμά στους επισκέπτες του ιστολογίου να κάνουν και μια βόλτα από το Φιστίκι!

Ξαναγράφω τη διεύθυνση: tofistiki.wordpress.com

Της φυλακής τα σίδερα είν’ για τους Μεντερές

Ο Αντνάν Μεντερές (1899-1961) ήταν πρωθυπουργός της Τουρκίας από το 1950 έως το 1960. Στις 17 Φεβρουαρίου 1959, κι ενώ πήγαινε αεροπορικώς στο Λονδίνο για να υπογράψει τη συμφωνία του Λονδίνου (που επικύρωνε τη συμφωνία της Ζυρίχης για το καθεστώς της Κύπρου), το αεροπλάνο του συντρίφτηκε στο έδαφος λίγο πριν από την προσγείωση και έπιασε φωτιά. Πολλοί επιβάτες βρήκαν το θάνατο, ο Μεντερές όμως ήταν τυχερός: βγήκε σχεδόν αμωλώπιστος αν και τη συμφωνία την υπέγραψε στο νοσοκομείο.

Είναι αυτό που λέει η παροιμία «Όποιου του μέλλει να πνιγεί, ποτέ του δεν πεθαίνει». Στις 27 Μαΐου 1960 ένα πραξικόπημα τον ανέτρεψε και τον παρέπεμψε σε δίκη, μαζί με άλλα μέλη της κυβέρνησής του, για παραβίαση του συντάγματος. Τελικά εκτελέστηκε με απαγχονισμό μαζί με δυο υπουργούς του τον Σεπτέμβριο του 1961 στο νησάκι Ιμραλί, εκεί που τώρα κρατείται ο Οτσαλάν.

Ο άγιος δέκα εκατομμύρια θέλει…

Δεν μου πολυαρέσει να σχολιάζω την επικαιρότητα όταν δεν έχει κανένα γλωσσικό ενδιαφέρον, διότι υπάρχουν άλλοι που τα λένε πολύ καλύτερα από μένα και διότι αν σχολίαζα τα πάντα δεν θα πρόφταινα τίποτα.

Ωστόσο, επειδή δεν το είδα να σχολιάζεται πουθενά (εκτός από το ιστολόγιο του άμεσα ενδιαφερόμενου), κι επειδή είναι ζήτημα ελευθερίας του λόγου, κι επειδή βρίσκω πως η υπόθεση ξεπερνάει τα όρια του παραλόγου, θέλω να εκφράσω την αγανάκτησή μου για την αγωγή που άσκησε ο μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ εναντίον του καλού φίλου Γιάννη Η. Χάρη. Αιτία; Ένα άρθρο του Γ. Χάρη στα Νέα, πέρσι τέτοιον καιρό, στο οποίο ο αρθρογράφος, μιλώντας για ορισμένους συντηρητικούς μητροπολίτες, είχε χαρακτηρίσει «νοσηρή, αρμοδιότητας ψυχιάτρου» τη διατύπωση του αγίου Πειραιώς για κάποιους που «έκαναν αξία ζωής το σωλήνα αποβολής των περιττωμάτων».

Το ντιμπέιτ και το ανύπαρκτο “δίβατον”

Όπως ξέρουμε, το ντιμπέιτ, η προεκλογική τηλεοπτική αντιπαράθεση μεταξύ των πέντε πολιτικών αρχηγών για τις ευρωεκλογές, θα γίνει σε τρεις μέρες, την Πέμπτη 28 Μαΐου. Η λέξη βρίσκεται ήδη στην επικαιρότητα. Οι περισσότεροι τη γράφουν ‘ντιμπέιτ’, αν και συχνά τη βλέπουμε γραμμένη και στα αμερικάνικα, debate. Οι προσπάθειες να καθιερωθεί ένας ακραιφνώς ελληνικός όρος, ας πούμε «τηλεμαχία», δεν έχουν καρποφορήσει. Το γιατί δεν μπορώ να το πω, η γλώσσα ανήκει σε όλους μας και περιφρονεί και τις καλύτερες προθέσεις και τις ευφυέστερες προτάσεις.

Το πρώτο τηλεοπτικό ντιμπέιτ ήταν αμερικάνικο, το 1960, και μάλιστα λέγεται ότι έκρινε και την εξαιρετικά αμφίρροπη αναμέτρηση μεταξύ Κένεντι και Νίξον. Διάσημες είναι επίσης και οι τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των υποψηφίων προέδρων στη Γαλλία, πριν από τον δεύτερο γύρο των εκεί προεδρικών εκλογών, αλλά βέβαια εκεί λέγονται ντεμπά (débat).

Χρησιμοποιούμε λοιπόν, γραμμένη ελληνικά, την αμερικάνικη λέξη.  Μερικοί ωστόσο επιμένουν να πλασάρουν τον μύθο ότι τάχα η λέξη debate έχει ελληνική αρχή.

Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007, όταν έγινε το περίφημο ντιμπέιτ των (τότε) έξι πολιτικών αρχηγών, βρέθηκαν πολλοί που αναρωτήθηκαν, καλόπιστα, για την ετυμολογία της λέξης. Και πολλοί απάντησαν, κυρίως στο Διαδίκτυο, ότι το debate προέρχεται, τάχα, από την ελληνική λέξη δίβατον. Θα ρωτήσετε, τι είναι ή τι ήταν το δίβατον; Ας δούμε τι μας λέει ο Αθανάσιος Πλεύρης, ιός του γνωστού «διανοητή», βουλευτής πλέον του ΛΑΟΣ, σε άρθρο του που το έγραψε αμέσως μετά το ντιμπέιτ του Σεπτεμβρίου 2007:

Το debate προέρχεται από την ελληνική λέξη δίβατον που αναφέρεται στο βήμα της Εκκλησίας του Δήμου, όπου αναπτυσσόταν πραγματικός διάλογος (ενώ, θέλει να πει ο φέρελπις πολιτικός, η συζήτηση των αρχηγών δεν ήταν πραγματικός διάλογος, ήταν απλή οδοντόκρεμα).

Πρέπει εδώ να πω όμως ότι δεν είμαι βέβαιος ότι ο ιός του Πλεύρη έχει την πατρότητα της ιδέας αυτής. Κατά πάσα πιθανότητα, η θεωρία για το δίβατον δεν είναι πλευρική πατέντα, αυτός απλώς την επαναλαμβάνει. Όπως ειπώθηκε από καλεσμένο σε εκπομπή της ΝΕΤ, περίπου την ίδια εποχή, το debate προέρχεται από το αρχαιοελληνικό δίβατον στην Πνύκα. Ήταν δηλαδή δύο εξέδρες επί των οποίων ανέβαιναν και αντιπαρέβαλλαν τις απόψεις τους δύο πολιτικοί αντίπαλοι στην αρχαία Αθήνα. Ο εν λόγω καλεσμένος δήλωσε αρχιτέκτονας. Για κάποιο περίεργο λόγο, αυτό θεωρήθηκε προσόν για τις ετυμολογικές του αναζητήσεις.

Λερναίο στην Αλεξανδρούπολη

Στην παλιά διαφήμιση, ο Σαράφης μετά τα Τρίκαλα και τη Λάρισα πήγε στο Παρίσι. Το Λερναίο κείμενο ακολούθησε αντίστροφη πορεία: πρώτα παρουσιάστηκε στην Ουάσινγκτον, όπου φιγουράρισε σε έντυπο της πρεσβείας μας, και μόλις πρόσφατα, όπως με πληροφορεί ηλεμήνυμα φίλου του ιστολογίου, ενέσκηψε και στην Αλεξανδρούπολη, όπου παρουσιάστηκε στο περιοδικό Μετροπόλιταν, το οποίο κυκλοφορεί ως ένθετο κάθε Τρίτη σε τοπική εφημερίδα. Επειδή όμως το περιοδικό είναι έκδοση Λιβάνη, είναι πολύ πιθανό να κυκλοφορεί και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.

Δεν έχω καμιά πρόθεση να μετατρέψω το ιστολόγιο σε… Λερναίο-Watch και σας διαβεβαιώνω ότι έχω αφήσει να περάσουν ασχολίαστα κάμποσα κρούσματα του Λερναίου, και επίσης ότι έχω κι άλλους τρόπους να περάσω πιο ευχάριστα ή πιο δημιουργικά τον χρόνο που αφιερώνω στο Λερναίο. Ωστόσο, το συγκεκριμένο αλεξανδρουπολίτικο κρούσμα ίσως ν’ αξίζει την προσοχή μας διότι πρόκειται για εκσυγχρονισμένο Λερναίο.

Βαρβαρότητες και άλλα εφήμερα μεζεδάκια

Πολλές φορές βλέπω κάτι που αξίζει σχολιασμό αλλά όχι και ολόκληρο δημοσίευμα –και βρίσκομαι στο δίλημμα: να το σχολιάσω εδώ και τώρα ή να το κρατήσω στο συρτάρι μέχρι να βρεθούν και άλλα ομοειδή, με κίνδυνο να μπαγιατέψει ανεπανόρθωτα; Μια λύση που βρήκα είναι να τα σερβίρω όσο ακόμα είναι ζεστά, πολλά μαζί, σαν τις ποικιλίες στα μεζεδοπωλεία. Λοιπόν, παρουσιάζω εδώ την πρώτη πιατέλα από εφήμερα μεζεδάκια, κι αν αποδειχτούν νόστιμα μπορεί να το καθιερώσω το σύστημα αυτό.

Ίσως και της ψυχής μου νίψω λίγα μίση…

Αυτόγραφο στιχούργημα του Λαπαθιώτη

Πριν από κάμποσο καιρό, ο Γιάννης ο Χάρης είχε δημοσιέψει στο ιστολόγιό του την εξής διασκεδαστική ιστορία που έχει και φιλολογικό ενδιαφέρον:

και μια παλιά ιστορία, από τις άπειρες που μου ‘λεγε ο αλεξανδρινός συγγραφέας Μανόλης Γιαλουράκης (1921-1987) -τη γράφω πριν την ξεχάσω εντελώς, ήδη δεν είμαι σίγουρος για όλες τις λεπτομέρειές της, έψαξα και στο ίντερνετ, τίποτα σχετικό, μακάρι να βρεθεί κάποιος που να ξέρει και να συμπληρώσει ή να διορθώσει:

κάποια εποχή λοιπόν ο Λαπαθιώτης που ήταν τσακωμένος με τον Πέτρο Χάρη (ψευδώνυμο, ε; μην το ξεχνάμε) έστειλε στη Νέα Εστία ένα ποίημα. Κολακεύτηκε ο Πετροχάρης που ο ποιητής τού ξεθύμωσε και του έστειλε και ποίημα, και το έβαλε στην πρώτη σελίδα (ή ίσως και στο εξώφυλλο;). Το ποίημα είχε τίτλο “Καρκινική επιγραφή”, τέλειωνε με κάτι σαν απόφαση του ποιητή να επισκεφτεί την περίφημη κρήνη, όπου -έλεγε ο τελευταίος στίχος-

ίσως και της ψυχής μου νίψω λίγα μίση

[διαβάστε φωναχτά, και θα καταλάβετε το τι χαμός έγινε μόλις κυκλοφόρησε το τεύχος...]

Επειδή μελετάω τον Λαπαθιώτη, έγραψα στον Χάρη, αλλά δεν θυμόταν κάτι περισσότερο από τα παραπάνω. Εντωμεταξύ, τα περισσότερα τεύχη της Νέας Εστίας υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή στο ΕΚΕΒΙ, αλλά τέτοιο πρωτοσέλιδο ποίημα δεν φαίνεται να υπάρχει. Ούτε μ’ αυτό τον τίτλο, ούτε μ’ αυτό τον τελευταίο στίχο. Άρα; Πλαστή η ιστορία του Γιαλουράκη; Απλώς μπεντροβάτα; Όχι αναγκαστικά.

Ζει! 46 χρόνια από τη δολοφονία του Λαμπράκη

Σκίτσο του Μίνου Αργυράκη, δημοσιεύτηκε στην Αυγή τη μέρα του θανάτου του Λαμπράκη, 28.5.1963

Στις 22 Μαΐου 1963, ο ανεξάρτητος βουλευτής Πειραιώς Γρηγόρης Λαμπράκης, γιατρός στο επάγγελμα και παλιός βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ, είναι ομιλητής σε εκδήλωση των οπαδών της ειρήνης στη Θεσσαλονίκη. Απέξω, ανησυχούντες πολίτες έχουν οργανώσει τη δική τους αντισυγκέντρωση με την ανοχή της αστυνομίας. Καθώς ο Λαμπράκης βγαίνει από το κτίριο της Ένωσης Εμποροϋπαλλήλων, στη διασταύρωση των οδών Ερμού και Βενιζέλου, πέφτει πάνω του ένα τρίκυκλο που οδηγούσε ο παρακρατικός Σπύρος Γκοτζαμάνης. Ο επιβάτης του τρικύκλου, παρακρατικός επίσης, Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης, χτυπάει στο κεφάλι τον Λαμπράκη με έναν σιδερένιο λοστό. Ο μαραθωνοδρόμος της ειρήνης θα παλέψει πέντε μέρες με το θάνατο και τελικά θα χάσει τη μάχη στις 28 Μαΐου.