Ο καρατερίστας με τα άδεια χέρια

Αφορμή για το σημερινό άρθρο πήρα απο μια συζήτηση που έγινε στο φόρουμ της Λεξιλογίας, με τον Νίκο Λίγγρη και τον Δόκτορα Ζίμπενμαλ. Συζητούσαμε εκεί την ορολογία των γλωσσικών δανείων και των λοιπών φαινομένων και η κουβέντα ήρθε στο καραόκε, το οποίο, αν δεν το ξέρατε, έχει μέσα του ένα κομματάκι ελληνογενούς λέξης.

Αν δεν το ξέρετε, δύσκολα θα το μαντέψετε. Το καραόκε είναι φυσικά δάνειο από τα γιαπωνέζικα (μέσω των αγγλικών) και, όπως λένε τα λεξικά, αναλύεται σε δύο συνθετικά, το καρα και το όκε. Αυτό το όκε είναι συγκεκομμένος τύπος του okesutora, το οποίο, δύσκολα το μαντεύει κανείς, είναι η προσαρμογή του αγγλ. orchestra στα γιαπωνέζικα, το οποίο βεβαίως ανάγεται (μέσω λατινικών) στην ελληνική ορχήστρα. Και το πρώτο συνθετικό, το καρα- σημαίνει «άδειος, κενός». Επομένως, το καραόκε είναι «κενή ορχήστρα» -αν και δεν είμαι βέβαιος πώς το καταλαβαίνουν το «κενή»· ίσως χωρίς τραγουδιστή.

Προσεπτεμβριανά μεζεδάκια

Τα ψέματα τελειώσανε, όπως φαίνεται· όσο κι αν μερικοί τυχεροί χαίρουνται ακόμα τις ακρογιαλιές, οι περισσότεροι κατεργαραίοι έχουν αρχίσει να γυρίζουν, με βαριά βήματα και βλαστημώντας, στους πάγκους τους. Οι επισκέψεις του ιστολογίου έτσι μαρτυράνε: η κίνηση της εβδομάδας που μόλις τέλειωσε ήταν συγκρίσιμη με τα τέλη του Ιούνη. Βέβαια, για να φτάσουμε σε πλήρη λειτουργία πρέπει να ανοίξουν τα σχολεία, σε δυο βδομάδες, οπότε να σας σερβίρω τώρα τα μεζεδάκια αυτής της μεταβατικής περιόδου, τα προσεπτεμβριανά.

Τότε που ζούσαμε: ο Φάντης

Το βιβλίο το είχα διαβάσει τότε που βγήκε, όπως και όλοι στην οικογένεια, γιατί ο Ασημάκης ο Πανσέληνος ήτανε από παλιά φίλος της γιαγιάς και του παππού. Εννοώ το αυτοβιογραφικό “Τότε που ζούσαμε” του Ασημάκη Πανσέληνου (1903-1984), μυτιληνιού λογοτέχνη που ξεχωρίζει για το σατιρικό του πνεύμα. Τις προάλλες, το άνοιξα για να βρω κάτι που έψαχνα για ένα γεγονός του μεσοπολέμου (διότι ο Πανσέληνος είχε ανακατευτεί και με τις λογοτεχνικές και με τις κομμουνιστικές κινήσεις προπολεμικά) και… κόλλησα, κι άρχισα να το διαβάζω από την αρχή και να το χαίρουμαι ξανά.

Οπότε, μια και είναι Κυριακή, και για να σας παρακινήσω αύριο πρωί-πρωί να πάτε και να δανειστείτε ή να αγοράσετε το βιβλίο του Πανσέληνου, βάζω μια ιστορία από το “Τότε που ζούσαμε” (σελ. 82-83), μια ιστορία με έρωτα και θάνατο.

Τροφή για κυβερνοπόντικες

(Ο τίτλος ίσως δεν είναι καλός, αλλά δεν μπόρεσα να βρω άλλον…)

Τα μεγάλα πνεύματα συναντιώνται. Κλωθογύριζα στο μυαλό μου να γράψω σήμερα ή αύριο ένα τέτοιο ποστ σαν κι αυτό που θα διαβάσετε, αλλά δίσταζα, διότι λέω, ποιον θα ενδιαφέρει. Βρέθηκε όμως ο αγαπητός π2 και έθιξε το ζήτημα, οπότε θεώρησα πως η σύμπτωση δεν είναι τυχαία και κάποια δύναμη θέλει να γράψω το άρθρο.

Ποιο άρθρο; Ένα αρθράκι που θα περιέχει διάφορα λινκ με ψηφιοποιημένο ελληνικό υλικό (εφημερίδες, περιοδικά, βιβλία) που υπάρχει στο Διαδίκτυο, για όσους αρέσκονται να ανασκαλεύουν παλιά έντυπα, έστω κι αν στην ηλεκτρονική φυλλομέτρηση λείπει η μυρωδιά και το άγγιγμα του σκονισμένου και κιτρινισμένου χαρτιού. Αυτούς που αρέσκονται σε τέτοιες ενασχολήσεις, τους λέγανε παλιά βιβλιοπόντικες ή αρχειοπόντικες. Τώρα, για να μην κολλήσω παντού το ηλε-, σκέφτηκα να τους πω “κυβερνοπόντικες”. Αν βρίσκετε μειωτικόν τον χαρακτηρισμό, πρώτος εγώ τον διεκδικώ. Αλλά ας μπούμε στο ψητό, ή στο ηλεψητό.

Τσα ή τζα;

Στο προπροηγούμενο ποστ για την φάρσα του Κωστάκη Τσάτσου, η συζήτηση όπως συχνά συμβαίνει ξεστράτισε σε άλλα μονοπάτια, και μ’ αφορμή τη λέξη “τσάτσος” φτάσαμε να συζητάμε για το “τσα” και το “τζα”. Όχι όποιο-όποιο τσα και τζα, τις μονοσύλλαβες λέξεις εννοώ.

Βέβαια στη γλώσσα μας καμιά φορά εναλλάσσονται το “τσ” με το “τζ”. Ο Δύτης θυμήθηκε τον Μακρυγιάννη που τζάκισε το χέρι του, κάποιοι λένε τζέπη (το έχω δει και γραμμένο, αλλά σε κυπρέικη εφημερίδα), το τζάμπα και το τσάμπα στον προφορικό λόγο πρέπει να είναι περίπου ισοδύναμα, ίσως και στον γραπτό, ενώ η κατάληξη -τζής υπερέχει σε σχέση με την -τσής αν και δεν την έχει εκτοπίσει εντελώς. Στο προηγούμενο άρθρο, για την Αφγανιστανούπολη, ο τύπος “ψιλικαΤΣίδικο” ξένισε, και δικαίως, αλλά ο Κορνήλιος σε ένα σχόλιό του μόλις έγραψε ΠαοκΤΣής.

Ο Αγκόπ στην Αφγανιστανούπολη

Φυλλομετρούσα (ηλεκτρονικώς) τις προάλλες μερικά φύλλα της εφημ. Βραδυνή, από το 1923, κάτι άλλο ψάχνοντας, κι έπεσε το μάτι μου στα χρονογραφήματα και τα «παραπολιτικά» σχόλια και μου έκανε εντύπωση το μίσος των χρονογράφων και σχολιογράφων για τους πρόσφυγες που είχαν κατακλύσει την Αθήνα μετά τη μικρασιατική καταστροφή. Και δεν μπόρεσα να μην κάνω παραλληλισμούς με τη σημερινή αντιμεταναστευτική ρητορική των ακροδεξιών από το Διαδίκτυο.

Να πούμε εδώ για την ιστορία ότι μετά το αποτυχημένο φιλομοναρχικό πραξικόπημα Γαργαλίδη-Λεοναρδόπουλου-Μεταξά τον Οκτώβριο του 1923, παύθηκαν όλες οι αντιβενιζελικές εφημερίδες, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί πρόβλημα ανεργίας των δημοσιογράφων. Οι άνεργοι δημοσιογράφοι σχημάτισαν συνεταιρισμό, ο οποίος εξέδωσε τη Βραδυνή, η οποία εκείνο τον πρώτο καιρό έβγαινε με υπότιτλο «Εφημερίδα των συντακτών». Πιο σωστά των αντιβενιζελικών συντακτών, αφού στον συνεταιρισμό μόνο αυτοί γίνονταν μέλη. Βέβαια, αργότερα η εφημερίδα απέκτησε κανονικόν ιδιοκτήτη και σιγά-σιγά η στελέχωσή της έπαψε να είναι μονολιθική, όσο κι αν η πολιτική της γραμμή παρέμεινε πάντοτε στη δεξιά ή την κεντροδεξιά πτέρυγα. Όμως, τον πρώτο καιρό, που  η εφημερίδα ήταν το μοναδικό έντυπο της δεξιάς παράταξης, η Βραδυνή είχε δημοσιογραφική σύνθεση αμιγώς αντιβενιζελική -και γραμμή αμιγώς αντιπροσφυγική.

Η φάρσα του Κωστάκη Τσάτσου και ο κ. Γ. Μαρίνος

Πριν από 55 και βάλε χρόνια, ο Κωνσταντίνος (ή Κωστάκης) Τσάτσος, γερός συντηρητικός λόγιος και στυλοβάτης των κυβερνήσεων της καραμανλικής ΕΡΕ, που αργότερα έγινε πρόεδρος της Δημοκρατίας, έγραψε μερικά καλογραμμένα δοκίμια για τον χαρακτήρα των Νεοελλήνων και είχε μια φαεινή πραγματικά ιδέα. Αντί να τα υπογράψει με το όνομά του, οπότε θα συναντούσαν από παγερή αδιαφορία έως ενοχλημένες αντιδράσεις, τα παρουσίασε σαν μετάφραση από τα… λατινικά, τάχα ότι ήταν επιστολές που έγραψε ο Ρωμαίος συγκλητικός Μενένιος Άπιος προς τον φίλο του Ατίλιο Νάβιο, που επρόκειτο να αναλάβει ως ανθύπατος τη διακυβέρνηση της ρωμαϊκής επαρχίας της Αχαΐας. Ο Μενένιος (ανύπαρκτο βέβαια πρόσωπο) υποτίθεται πως είχε ήδη υπηρετήσει σ’ αυτή τη θέση και θέλησε να μεταφέρει την πείρα του στον φίλο του, να του υποδείξει πώς να κουμαντάρει τους Έλληνες.

Για να πάρετε μια μικρή γεύση από τις δήθεν συμβουλές του Μενενίου: Θες να σαγηνεύσεις την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική; Πες τους:“Σας υπόσχομαι αλλαγή”. Πες τους:“Θα θεσπίσω νέους νόμους”.

Υποτίθεται ότι σε μια ανασκαφή στην Αίγυπτο, στα ερείπια της αρχαίας Οξυρρύγχου, είχαν έρθει στο φως μερικοί πάπυροι που περιείχαν τις επιστολές του Μενενίου, και ένας φίλος του Τσάτσου, καθηγητής σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο, του είχε δώσει το λατινικό κείμενο.

Το ελληνικό πεπόνι με τα πολλά ονόματα

Πλησιάζει στα τελειώματα το καλοκαίρι και θυμάμαι πως χρωστάω, σε εκλεκτό φίλο του ιστολογίου, ένα άρθρο για ένα φρούτο εποχής –μόνο που εξαιτίας της καλοκαιρινής χαλάρωσης (διότι… ραστόνι δεν γράφω που να μου καεί το βίντεο) περάσαν οι μέρες και πρέπει να βιαστώ αν θέλω να προλάβω να κρατήσω την υπόσχεσή μου, γιατί τώρα έχουν περάσει στο προσκήνιο τα σύκα και τα σταφύλια, ενώ εγώ έταξα να γράψω για το καρπούζι.

Φαίνεται πως για τους περισσότερους το καρπούζι είναι ο βασιλιάς των φρούτων του καλοκαιριού –όμως εγώ έχω κηρύξει δημοκρατία· θέλω να πω, δεν συμμερίζομαι τη γενική λατρεία για το καρπούζι –ευχαρίστως θα το γευτώ στο εστιατόριο, στο τέλος του γεύματος, αλλά με κανένα τρόπο δεν θα το θεωρούσα το αγαπημένο μου φρούτο. Αν όμως γευστικά το καρπούζι βρίσκεται χαμηλά στην κλίμακα των προτιμήσεών μου, γλωσσικά έχει μεγάλο ενδιαφέρον, και μεγάλη ποικιλία από ονόματα σε διάφορες γλώσσες.

Εμείς βέβαια το λέμε καρπούζι, το οποίο είναι τουρκικό δάνειο (karpuz), αν και δεν είναι σαφές από πού το πήραν οι Τούρκοι. Και οι Ρώσοι, που το λένε Αρμπούζ, από τα τούρκικα πρέπει να το έχουν πάρει. Βρίσκω ότι καρπούζ το λένε (μεταξύ άλλων ονομάτων) και οι Βούλγαροι. Βέβαια, επειδή λέξη όπως το καρπούζι δεν θα μπορούσε να γίνει ανεκτή στην επίσημη ονοματολογία, πλάστηκε η «ελληνική» ονομασία υδροπέπων, που τη βάζω σε εισαγωγικά διότι είναι καραμπινάτο μεταφραστικό δάνειο, από το γαλλικό melon d’eau και άλλες ανάλογες ονομασίες στα αγγλικά (watermelon), στα γερμανικά (Wassermelone) και σε άλλες γλώσσες.

Νεολογισμός ηλικίας διακοσίων ετών

Το σημερινό μου θέμα το κλέβω από τον συνάδελφο Περιγλώσσιο, που ήδη έγραψε κάτι στο δικό του ιστολόγιο (πρέπει να πατήσετε το λινκ για να πάτε στο άρθρο). Ο Περιγλώσσιος έκανε μια πρώτη έρευνα του θέματος και μια πολύ σωστή τοποθέτηση, εγώ προσθέτω μερικά ακόμα στοιχεία, κυρίως από σώματα κειμένων.

Ο Περιγλώσσιος σχολιάζει ένα σημείωμα του Γ. Στ. (= Γ. Σταματόπουλου) στις αρχές του μήνα στην Ελευθεροτυπία, στο οποίο ο Γ.Στ. αναλαμβάνει να διδάξει ελληνικά το σινάφι του, τους δημοσιογράφους -ή τουλάχιστον να καυτηριάσει ένα “κατόρθωμα” της δημοσιογραφικής γλώσσας. Το παραθέτω ολόκληρο:

Ένα από τα (ειρωνικά) «κατορθώματα» της δημοσιογραφικής γλώσσας είναι ν’ αντιστρέφει εντελώς τις έννοιες, εισάγοντας νεολογισμούς που η ίδια θεωρεί ότι εκφράζουν καλύτερα τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Γράφουμε έτσι φαρδιά-πλατιά για τη «δημοφιλία των πολιτικών», θέλοντας να εννοήσουμε ότι είναι αρεστοί στο λαό, ότι είναι δημοφιλείς (σπάνιο, αλλά αυτό είναι άλλο). Δημοφιλία όμως σημαίνει αγάπη προς τον δήμο (πώς λέμε αστυφιλία;). Και ποιος πολιτικός αγαπάει πραγματικά τον δήμο, την κοινωνία; Ουδείς… Τέλος πάντων, άλλο είναι να είσαι δημοφιλής και άλλο ν’ αγαπάς τον δήμο….

Μνήμη Νίκου Κατσικάρου

Το κείμενο αυτό του πατέρα μου, Δημ. Σαραντάκου, θα δημοσιευτεί στο περιοδικό “Μάνη”. Η φωτογραφία παρακάτω είναι από την τελευταία δικιά μου επίσκεψη στο πατρογονικό μας σπίτι, στο χωριό Γέρμα Λακωνίας, πριν από κάμποσα χρόνια.

Τις πρώτες μέρες του Αυγούστου βρεθήκαμε οικογενειακώς στη Μάνη. Είχα αρκετά χρόνια να έρθω στα πατρογονικά μου και με ξάφνιασε ευχάριστα η αλλαγή προς το καλύτερο, που διαπίστωσα, σε όλα τα πεδία, όχι μόνο στις υποδομές (άνετοι καλοφτιαγμένοι δρόμοι, δίκτυα ηλεκτροδότησης και ύδρευσης, πολύ ωραία κτίσματα), αλλά και στο εποικοδόμημα, στον πολιτισμό. Παρακολουθήσαμε θεατρικές παραστάσεις,  και συναυλίες, επισκεφθήκαμε εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής, απολαύσαμε το πρωτότυπο «Φεστιβάλ Γευσιγνωσίας» στην Αρεόπολη και γενικά περάσαμε ωραία.

Μέναμε σε συγγενικό μας σπίτι στο Σκουτάρι και κολυμπούσαμε συνήθως στη θαυμάσια ακρογιαλιά της Αγίας Βαρβάρας, με την πεντακάθαρη θάλασσα της. Το πρώτο πράγμα που μου χτύπησε στο μάτι και με συγκίνησε ήταν η επιγραφή «Κατσικάρος» μιας ταβέρνας, εκεί στην ακτή, γιατί μου θύμισε έναν σπουδαίο άνθρωπο που είχα γνωρίσει στα νιάτα μου και που λεγόταν έτσι.

Φθινόπωρο του 1955. Μόλις είχα απολυθεί από τον Στρατό και οι καιροί ήταν δύσκολοι. Ειδικότερα εμείς οι χημικοί μηχανικοί και οι αρχιτέκτονες, αντιμετωπίζαμε οξύτατο πρόβλημα ανεργίας, καθώς δεν είχε αρχίσει ακόμα ούτε η εκβιομηχάνιση, ούτε η ανοικοδόμηση, που σημάδεψαν τη δεκαετία 55-65.

Για να μη λέτε ότι μόνο γκρινιάζω

Πριν από ενάμιση μήνα, δηλαδή πριν από τις διακοπές, είχα ζητήσει τη γνώμη σας για τα βιβλία που θα προτείνατε για να διαβάσει κάποιος, σε σειρά, φέτος το καλοκαίρι. Η ανταπόκρισή σας ήταν κάτι παραπάνω από πρόθυμη. Από τις (εξαιρετικές) προτάσεις σας διάλεξα αυτές που μου φάνηκαν καλύτερες (και που δεν είχα διαβάσει) και έκανα έναν μεγάλο και «βαρύ» κατάλογο, που τον έγραψα σε ένα ωραίο χαρτάκι. Κι έπειτα, όπως ο θείος Άρθουρ σ’ ένα χιουμοριστικό διήγημα που είχα διαβάσει παλιά, … έχασα το χαρτάκι!

Έτσι, όταν βρέθηκα στο βιβλιοπωλείο, η μόνη πρόταση που θυμόμουν ήταν το Αλεξανδρινό κουαρτέτο του Ντάρελ –και επειδή κοτζάμ Πρωτοπορία δεν είχε όλους τους τόμους της παλιάς μετάφρασης του Χουρμούζιου, αγόρασα την μονότομη έκδοση από το Μεταίχμιο, σε νέα μετάφραση Μαριάννας Παπουτσοπούλου. Το προξενιό δεν έπιασε. Κάτι ο όγκος του βιβλίου που προκαλούσε δέος (997 σελιδούλες), κάτι η δική μου διάθεση, κάτι που δεν μου ταίριαζε για καλοκαιρινό ανάγνωσμα, κάτι μια γενική «της Μελίσα» που είδα κι έβγαλα φλύκταινες, δυο φορές το ξεκίνησα και δυο φορές το άφησα στη σελίδα 30.΄

Μια συμφωνία με την Αυλή πριν από 45 χρόνια (Μποστ)

Έχουμε ήδη αφιερώσει κάμποσα άρθρα στα Ιουλιανά του 1965, που ξεκίνησαν με τον εξαναγκασμό του Γ. Παπανδρέου σε παραίτηση και την ανάθεση της εντολής στον Γ. Νόβα: Εδώ, εδώ, εδώ και εδώ. Η κυβέρνηση Νόβα, με το πρώτο κύμα αποστατών,  δεν κατάφερε να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή (πήρε 131 ψήφους υπέρ: 98 της ΕΡΕ, 8 από τους Προοδευτικούς του Μαρκεζίνη και 25 «αποστάτες» του Κέντρου). Αυτό έγινε τις πρωινές ώρες της 5ης Αυγούστου 1965.

Στη συνέχεια, ο βασιλιάς ξεκινάει σειρά ακροάσεων με τους πολιτικούς αρχηγούς, θέλοντας να κερδίσει χρόνο, ενώ στο παρασκήνιο αναζητείται εναγωνίως κάποια συμβιβαστική λύση. Αν και η κοινοβουλευτική ομάδα της ΕΚ απορρίπτει (με 113-26) την ιδέα της ανάθεσης εντολής σε οποιονδήποτε άλλον πλην του Γ. Παπανδρέου, είναι σαφές ότι η Αυλή προσανατολίζεται στο να αναθέσει την εντολή σε κάποιο από τα ηγετικά στελέχη του Κέντρου: ακούγονται τα ονόματα του Στ. Στεφανόπουλου, του Σάββα Παπαπολίτη και του Ηλία Τσιριμώκου.

Μαργαριτάρια στον Βερύκιο Πορθμό

Ζέστη, δεκαπενταύγουστος, άδειες, αραλίκι, δεν περιμένατε βέβαια κάποιο εμβριθές άρθρο (τέτοια δεν γράφω ούτε καταχείμωνο). Κάτι για να γελάσουμε θα ανεβάσω, και μάλιστα με το περισσότερο υλικό δανεισμένο. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε μπει σ’ αυτό που οι αγγλοσάξονες δημοσιογράφοι ονομάζουν silly season, παναπεί τη χαζή εποχή, επειδή –τάχα- τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, κάτι που νομίζω πως το πρωτοείπε ο Ουμπέρτο Έκο, και που κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται και συνήθως διαψεύδεται από τα πράγματα –δείτε και τους καημένους τους Ρώσους.

Είναι όμως αλήθεια ότι τον μήνα Αύγουστο η τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα ατονεί κι έτσι, στις ελληνικές τουλάχιστον εφημερίδες, αλλά και στα δελτία ειδήσεων, δίνεται χώρος σε ρεπορτάζ και θέματα που άλλην εποχή ίσως δεν θα δημοσιεύονταν. Λογουχάρη, χτες, σε μεγάλη καθημερινή εφημερίδα διάβασα μεγαλούτσικο άρθρο (με φωτογραφία) για μια έκθεση ζωγραφικής που επρόκειτο να γίνει εδώ στην Αίγινα. Πήγα στο Λαογραφικό Μουσείο για να δω, μια μέρα πριν από τα εγκαίνια, την έκθεση, αλλά εκεί είδα ότι ο ζωγράφος την είχε ματαιώσει, προφανώς εξαιτίας της πρόσφατης φασαρίας με τις διακοπές ρεύματος (ίσως οι πίνακες ήταν φρέσκοι και θα χαλούσαν εκτός ψυγείου).

Η τσουπακάμπρα βύζαινε υπέροχα

Διαβάζω στην Ελευθεροτυπία για μια θεατρική εκδήλωση στην Ερεσσό, με έργα γραμμένα κατά παραγγελία ώστε το θέμα τους να έχει κάποια σχέση με τη Λέσβο. Ανάμεσα σ’ αυτά, το ένα έχει τίτλο που παντρεύει τον Μυριβήλη με θρύλους της Λατινικής Αμερικής, γι’ αυτό και ο τίτλος είναι δίγλωσσος και μάλιστα ενμέρει λατινογραμμένος –και με απαραίτητη την εξήγηση. Παραθέτω:

Ο Γιάννης Μαυριτσάκης θα διαβάσει μόνος του το «El Chupacabras της δασκάλας με τα χρυσά μάτια». «Τσουπακάμπρας» είναι ένα πλάσμα του σύγχρονου μύθου. «Υπάρχουν μαρτυρίες για την ύπαρξή του, όχι όμως αποδείξεις», προσθέτει. «Για κάποιους είναι η ενσάρκωση του κακού». Πάντως η λέξη, που είναι ισπανική, σημαίνει κάποιον που ρουφάει το αίμα της κατσίκας. Το Chupacabras συνυπάρχει επί σκηνής με τον Λεωνή Δρίβα και τον Στρατή Βρανά απ’ τη «Δασκάλα με τα χρυσά μάτια» του Μυριβήλη. «Δεν πρόκειται για μια μετεγγραφή του έργου του Μυριβήλη. Αλλά για σημείο εκκίνησης για κάτι καινούργιο», ξεκαθαρίζει ο συγγραφέας.