Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η ηδονή των ηδονών

Posted by sarant στο 1 Μαρτίου, 2011


Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε σήμερα, 1η Μαρτίου, στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ της Μυτιλήνης.

Ο μεγάλος μας ποιητής και πεζογράφος, Ζαχαρίας Παπαντωνίου σε ένα διήγημά του, με τον τίτλο «ο κ. Τμηματάρχης έρχεται», αφήνει να εννοηθεί πως η εξουσία μπορεί κυριολεκτικά να αποτελέσει πηγή ηδονής. Πολύ πιο καθαρά όμως  το γράφει ο Μίλοβαν Τζίλας στο βιβλίο του «Συνομιλίες με τον Στάλιν», πως η εξουσία είναι η ηδονή των ηδονών. Πραγματικά κάθε εξουσία σου δίνει μια αίσθηση ηδονής, ακόμα και σε πολύ μικρότερη κλίμακα, να εξουσιάζεις φερ΄ ειπείν την οικογένειά σου, μια σχολική τάξη, μια δημόσια υπηρεσία, ή έναν οργανισμό.

Από την άλλη μεριά είναι γενικώς αποδεκτό πως η εξουσία, ιδίως όταν απουσιάζει, ή όταν μπορεί να παρακαμφθεί κάποιος ουσιαστικός έλεγχος, μπορεί να σε διαφθείρει και φυσικά όσο πιο μακροχρόνια είναι η άσκηση της εξουσίας ή όσο πιο αμελής είναι ο έλεγχος, τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες της διαφθοράς, με λογικό συμπέρασμα η απόλυτη εξουσία να διαφθείρει απόλυτα.

Λογική συνέπεια των παραπάνω είναι πως, εφόσον η υπέρτατη, η απόλυτη εξουσία, είναι πηγή απόλυτης και υπέρτατης ηδονής, όταν τη χάσεις, χάνεις τα πάντα, ακόμα και την υγεία σου. Αυτό το επιβεβαιώνουν οι πληροφορίες που μας δίνουν τα ΜΜΕ, σύμφωνα με τις οποίες οι ανατραπέντες δικτάτορες, της Τυνησίας, Μπεν Άλι και της Αιγύπτου Μουμπάρακ, χάνοντας την εξουσία χάσανε και την υγεία τους. Ο πρώτος βρίσκεται σε κώμα σε νοσοκομείο της Τζέντας της Σαουδικής Αραβίας και ο δεύτερος κρύβεται σε άγνωστο ως τώρα καταφύγιο, αλλά οι φήμες επιμένουν πως η υγεία του είναι σοβαρά κλονισμένη. Όσο για τον «υπό ανατροπήν» Καντάφι, αυτός, κρίνοντας από όσα μας έδειξε η τηλεόραση, βρίσκεται ήδη σε κατάσταση μόνιμου και νοσηρού παραληρήματος.

Πραγματικό κατάντημα, δηλαδή, αυτών των άλλοτε πανίσχυρων ανθρώπων, που ήταν βέβαιοι, όχι μόνο πως θα μένανε ισοβίως στην εξουσία, αλλά ετοίμαζαν να τη μεταβιβάσουν στους γιους τους.

Στην άλλη άκρη του κόσμου, στην Κεντρική Αμερική, έχουμε μιαν άλλη, πολύ παρήγορη προσέγγιση του προβλήματος «εξουσία». Στην πολιτεία του Μεξικού Τσιάπας εδώ και 15 χρόνια, δηλαδή από το 1994, δρα ο EZL (Ejercito Zapatista de Liberacion), δηλαδή ο Ζαπατιστικός Απελευθερωτικός Στρατός, ο οποίος όμως δεν επεδίωξε, ούτε επιδιώκει, να πάρει την εξουσία. Με τα όπλα και με την απλή παρουσία του, εμποδίζει τον μεξικανικό στρατό να καταστρέψει όσα φτιάχνουνε μόνοι τους και ακαθοδήγητοι οι κάτοικοι της περιοχής. Και φτιάχνουνε πολλά. Στην πολιτεία έχουν δημιουργηθεί 32 αυτόνομες και αυτοδιοικούμενες κοινότητες, που διοικούνται με γενικές συνελεύσεις των κατοίκων, συνελεύσεις που θυμίζουν τις αρχαίες «Εκκλησίες του Δήμου» και οι οποίες διαχειρίζονται την παραγωγή, χτίζουν νοσοκομεία και σχολεία, που μορφώνουν τους  ως χτες αναλφάβητους χωρικούς.

Και για να γυρίσω στην παλιά μου αγάπη, στην αρχαία ελληνική σκέψη, υπενθυμίζω πως στην Αθηναϊκή Δημοκρατία, για να έχεις το δικαίωμα να είσαι υποψήφιος σε κάποιο δημόσιο αξίωμα, περνούσες από έξι δοκιμασίες, που γίνονταν οι τρεις από τη Βουλή και οι τρεις από τα Δικαστήρια. Έπρεπε να αποδείξεις πως είσαι γνήσιος αθηναίος πολίτης, πως έχεις φερθεί καλά τους γονείς σου, πως κάνεις κάποια δουλειά από την οποία ζεις, πως δε χρωστάς στο Δημόσιο, ούτε έχεις καταδικαστεί για ατιμωτικό αδίκημα, πως έχει υπηρετήσει στο στρατό και έχεις πάρει μέρος σε εκστρατείες.

Επιπλέον, στην Αθηναϊκή Δημοκρατία δε μπορούσες να μείνεις σε ένα αξίωμα πάνω από ένα χρόνο, ούτε να εκλεγείς στο ίδιο αξίωμα δυο φορές στη σειρά. Έτσι, η εξουσία μοιραζόταν σε όλους τους πολίτες και κρατούσε πολύ λίγο, οπότε ο κατέχων οποιοδήποτε αξίωμα και να το ήθελε δεν πρόφταινε να δικτυωθεί, να στήσει μηχανισμούς διαπλοκής και να βάλει χέρι στο δημόσιο χρήμα.

Δεν παραγνωρίζω πως η Αθηναϊκή Δημοκρατία είχε ένα σωρό ελαττώματα: βασιζόταν στη δουλοκτησία, κρατούσε τις γυναίκες υποδουλωμένες, ήταν φιλοπόλεμη και επεκτατική, αλλά δεν ξεχνώ πως δημιούργησε θεσμούς σοφούς, πολύτιμους και με διαχρονική ισχύ, που μακάρι να τους είχαμε και να τους εφαρμόζαμε εμείς, οι υποτιθέμενοι απόγονοί τους.

Γιατί, κατά τα τελευταία τριάντα πέντε χρόνια, βλέπουμε έλληνες πολιτικούς, που ουδέποτε άσκησαν κάποιο βιοποριστικό επάγγελμα και όμως έχουν αποκτήσει μεγάλη περιουσία, άλλους, που έγιναν μάλιστα και υπουργοί Εθνικής Άμυνας, που δεν πήγαν καν φαντάροι και τέλος άλλους να επαίρονται, πως εκλέγονται βουλευτές συνεχώς όλα αυτά τα χρόνια, οπότε ο απλός πολίτης αναρωτιέται: «δηλαδή, αυτή είναι η δουλειά τους, από την οποία ζουν;»

 

About these ads

21 Σχόλια to “Η ηδονή των ηδονών”

  1. EmilofCrete said

    Ω, ναι, ω, βέβαια, απλέ πολίτη, από αυτό ζουν, αφού τους το επιτρέπεις αφού τους ψηφίζεις.
    Και πάλι ω, βέβαια, αυτή είναι η δουλειά τους, αφού είναι επαγγελματίες πολιτικοί.
    Και μάλιστα το μόνο στο οποίο έχουν υπάρξει επαγγελματίες, αφού οι περισσότεροι δεν έχουν ούτε ένα ένσημο…
    Δεν θα έλεγα βέβαια ότι αυτή είναι η ‘εργασία’ τους, αφού αυτό σημαίνει να παράγεις -κάποιο- έργο.
    Όσο για τα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, αγαπητέ Νικοκύρη, τα δύο πρώτα διατηρούνται και σήμερα.
    Η δουλοκτησία και η υποδούλωση των γυναικών, με σύγχρονους τρόπους φυσικά.
    Γιατί τι άλλο από δουλοκτησία είναι όταν ένας λαός ολόκληρος ‘δουλεύει’ για να καλοπερνάνε μόνο οι συγκεκριμένοι (και εγκεκριμένοι);
    Και πότε επιτέλους οι γυναίκες-νοικοκυρές-μανάδες-σύζυγοι-κλπκλπ θα αναγνωριστούν έμπρακτα και πρακτικά για το πολλαπλό έργο για το οποίο ‘δουλεύουν';
    Για τα άλλα δύο, παρ’ όλο που δεν με βρίσκουν σύμφωνο, θεωρώ πως χρειάζονται περισσότερα κότσια (κοχόνες*) από αυτά που διαθέτουν οι δικοί μας.
    Γιατί, στην περίπτωσή τους, δεν μιλάμε για την «ηδονή των ηδονών», αλλά για την αυτοηδονή σκέτα. Ή, μάλλον, εις βάρος μας.

  2. Την καλύτερη απάντηση σε όλους αυτούς τους ..αναντικατάστατους που απειλούν με ολική καταστροφή τους λαούς τους, την είχε δώσει κάποτε ο Μ Ντουρούτι όταν (κατά την διάρκεια του Ισπανικού εμφυλίου) ένας δημοσιογράφος του είπε,
    “θα ζήσετε σε ερείπια, γκρεμίζονται τα πάντα”, εκείνος απάντησε:

    «Μη ξεχνάς πως εμείς μπορούμε να χτίσουμε, οι εργάτες έφτιαξαν τα παλάτια, τις πόλεις, εμείς οι εργάτες μπορούμε να τα ξαναχτίσουμε και μάλιστα ακόμη καλύτερα.
    Εμείς θα κληρονομήσουμε τη γη κουβαλάμε το νέο κόσμο εδώ, στις καρδιές μας».

  3. ὁ κ. Τμηματάρχης ἔρχεται! σὰν χθὲς μοῦ φαινόταν ποὺ τὸ κάναμε στὸ Γυμνάσιο! ἡ ἔνστασί μου γιὰ τὴν κριτικὴ στὴν ἀθηναϊκὴ δημοκρατία:τί ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ κακὰ δὲν ὑπῆρχε καὶ στὰ ὑπόλοιπα πολιτεύματα;

  4. Και πότε επιτέλους οι γυναίκες-νοικοκυρές-μανάδες-σύζυγοι-κλπκλπ θα αναγνωριστούν έμπρακτα και πρακτικά για το πολλαπλό έργο για το οποίο ‘δουλεύουν’;

    Αυτό είναι δίκοπο μαχαίρι. Αν αναγνωρίσουμε τέτοιο πράγμα είναι σαν να παραδεχόμαστε ότι ο ρόλος του «νοικοκυριού» είναι κάτι εξ ορισμού γυναικείο, για το οποίο οι γυναίκες μάλιστα πρέπει να αμοίβονται.

    Για μένα το θέμα είναι να πειστούν οι άντρες να συμμετέχουν ισότιμα στις οικιακές εργασίες και στην ανατροφή των παιδιών (κάτι που σε κάποιες χώρες γίνεται) και όχι να κατοχυρώσουμε το επάγγελμα νοικοκυρά ως κάτι γυναικείο. Χαντακώνουμε έτσι τους αγώνες των γυναικών, κατά τη γνώμη μου.

  5. Α και να πω ότι είναι πολύ καλό το άρθρο σας κύριε Σαραντάκο! Καλό μήνα να έχετε!

  6. VasWho said

    Αγαπητέ Νίκο, μια καθυστερημένη συμμετοχή στη χθεσινή σου ανάρτηση:
    Αν μου κάνει κάτι εντύπωση είναι η εξαιρετικά περιορισμένη συμμετοχή των αναγνωστών της ηλε-στήλης σου στο θέμα που έθιξες.
    Αναρρωτιέμαι αν αυτό οφείλεται στο ότι οι αναγνώστες απλά συμφωνούν με τον προβληματισμό σου ή μήπως θεωρούν ‘ψιλά γράμματα’ το ζήτημα των εξουσιαστικών σχέσεων στην πολιτιική και συνολικά στη ζωή μας;
    Ειρήσθω εν παρόδω: στην επόμενη συνταγματική αναθεώρηση θα μπορούσε (λέμε τώρα!) να υπάρξει τροποποίηση που να περιορίζει (π.χ. σε δύο) τις θητείες όσων εκλέγονται ως βουλευτές, περιφερειάρχες, δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι κ.α.

  7. VasWho said

    Διόρθωση λόγω αβλεψίας (άνοιξα το κείμενο από το outlook και δεν υπήρχε η φωτογραφία ενώ αγνόησα την αρχική σου διευκρίνιση για τον συντάκτη):
    ‘στο θέμα που έθιξες’
    στο θέμα που θίξατε:
    ο πατέρας σου ως συντάκτης κι εσύ που φιλοξένησες το κείμενο.

  8. EmilofCrete said

    @4: Σοφία, καμμία σχέση!
    Ο γράφων εξ άλλου έχει πάνω από 15 χρόνια εργένικης ζωής, οπότε υπάρχει η γνώση των ‘οικιακών’ από πρώτο χέρι.
    Αλλά, από την άλλη, πώς να το κάνουμε, όταν δεν έχουμε μονογονεϊκές οικογένειες -που είναι άλλη περίπτωση-, η γυναίκα που είναι και μητέρα έχει σύνθετο ρόλο στο σπίτι και το καλύτερο είναι να μπορεί να είναι εκεί μέχρι το παιδί να αυτονομηθεί και να κοινωνικοποιηθεί (σχολείο κλπ).
    Και όσο και να συμμετέχει ο άντρας, το θέμα δεν είναι να «κατοχυρωθεί» ως επάγγελμα η νοικοκυρά, αλλά να αναγνωριστεί πρακτικά (οικονομικά δλδ) ως προσφορά πολυδιάστατη και αναντικατάστατη.
    Αυτά ως εκτός θέματος συζήτησης.

  9. sarant said

    6: Τυχαίνει και μερικά θέματα συζητιούνται λιγότερο· ποτέ δεν ξέρεις γιατί.
    Περιορισμό στις θητείες; Συνήθως μόνο στα ανώτατα αξιώματα μπαίνει, κρίνοντας από άλλες χώρες δηλαδή.

  10. 6: Το έχω παρατηρήσει κι εγώ ότι τα ποστ του πατρός συζητιούνται κατά κανόνα πολύ λιγότερο από εκείνα του υιού. Κι ας μην στερούνται πνεύματος. ;)

  11. # 8 : Αντρας είσαι; Ε, λοιπόν όμως πές μου πως μπορεί να γίνει αυτό που λες με πρακτικούς όρους! Εγώ πχ είμαι γυναίκα παντρεμένη χωρίς παιδιά, ποιός μπορεί να μετρήσει και να κρίνει τη «νοικοκυροσύνη» μου; Μπορεί πχ εσύ που είσαι εργένης να αφιερώνεις στο νοικοκυριό πιο πολλές ώρες από μένα!

    Μετά, όσες έχουν παιδιά, πως θα κρίνουμε ποιές είναι οι καλύτερες μανάδες; Και πως πάει, με το παιδί, δηλ. κάθε παιδί θα μετράει… έκτε μόρια για τη μάνα;

    Αν το θέσουμε σε σωστή βάση, να πούμε ότι χρειάζονται υποδομές, κρατικοί παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί κλπ κλπ εκεί ναι, να συμφωνήσω.

    Αλλά μέσα σε κάθε σπίτι δεν μπορούμε να είμαστε για να κρίνουμε ποιός πραγματικά καθαρίζει και πόσο συχνά ή ποιός μεγαλώνει σωστά τα παιδιά του για να επιβραβεύσουμε το νοικοκυριό και τις καλές μανάδες.

  12. * εξτρα μόρια

  13. Immortalité said

    @6,9,10 Νομίζω ότι ο σεβασμός στους μεγαλύτερους ένα ρόλο τον παίζει. Δυσκολότερα διαφωνείς με τον κ. Σαραντάκο παρά με το Νίκο (που είναι επίσης κύριος. Το διευκρινίζω για να προλάβω μερικούς Δύτες ;) ). Εμένα πάντως μ’ επηρεάζει λιγουλάκι.

  14. sarant said

    Δεν έχεις άδικο σ’ αυτό (εννοώ το πρώτο σκέλος)

  15. Immortalité said

    Γιατί στο δεύτερο έχω; ;)

  16. VasWho said

    Πάλι με μια μέρα καθυστέρηση:

    9: (στο δεύτερο μέρος: «Συνήθως μόνο στα ανώτατα αξιώματα μπαίνει, κρίνοντας από άλλες χώρες δηλαδή»).

    Η εμπειρία από τις άλλες χώρες δεν νομίζω ότι τεκμηριώνει κάτι σημαντικό. Το έλλειμμα δημοκρατίας και οι μη ελεγχόμενες εξουσιαστικές δομές, δεν αποτελούν Ελληνικό προνόμιο. Παράδειγμα η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση που σίγουρα οι θεσμοί της δεν αποτελούν ‘υπόδειγμα’ δημοκρατίας.
    Εξ άλλου τι σημαίνει ανώτατο αξίωμα;
    Αν ο περιορισμός των επιτρεπόμενων θητειών έπιανε τους βουλευτές, τότε η Βουλή (στην Ελλάδα και όπου αλλού) θα ξαναποκτούσε σχετική αυτονομία, ως νομοθετική εξουσία (καταπώς προβλέπεται για την αστική δημοκρατία από τον πρώτο της καιρό).
    Δεν θα ήταν δηλαδή η Βουλή άθροισμα κομματικών στρατών. Δεν θα ήταν συνονθύλευμα πολιτευτών, που παλεύουν κυρίως για την προσωπική πολιτική επιβίωσή τους. Κοντολογίς δεν θα ήταν το βουλευτιλίκι επάγγελμα και στάσεις όπως, καλή ώρα, της κυρίας Σακοράφα δεν θα ήταν τόσο σπάνιες και δακτυλοδεικτούμενες.

  17. NM said

    Μια διόρθωση και μια συμπλήρωση.
    -Η διόρθωση: Δεν νομίζω ότι στη δημοκρατική Αθήνα υπήρχε γενικός περιορισμός στον αριθμό των θητειών. Παράδειγμα εκείνο των στρατηγών (που στην ουσία αποτελούσαν εκείνο που λέμε σήμερα «υπουργικό συμβούλιο») όπου ο Περικλής π.χ εκλεγόταν επι δέκα χρόνια συνεχώς.
    Αντιθέτως όμως υφίστατο περιορισμός στον αριθμό των θητειών που ασκούσαν οι δια της κληρωτίδας επιλεγόμενοι λειτουργόι. Οπως εκείνος του μέλους της Ηλιαίας (δικαστές) ή τα μέλη της Βουλής. Αλλά και εκεί ακόμα επιτρεπόταν η συμμετοχή στην κληρωση για δεύτερη φορά, αρκεί να είχαν προηγουμένως περάσει απο το αξίωμα όλοι οι έχοντες τα σχετικά προσόντα.
    -Η συμπλήρωση: Παραλείψατε να αναφέρετε επίσης τη «λογοδοσία» Δηλαδή τον οικονομικό κυρίως έλεγχο (δημόσιων πεπραγμένων αλλά και της μεταβολής της της ατομικής οικονομικής κατάστασης)που υφίσταντο από τους «λογιστές» όλοι όσοι είχαν ασκήσει δημόσιο αξίωμα, μετά το πέρας της θητείας τους. Πάλι θα αναφέρω για παράδειγμα τον Περικλή για τον οποίο γράφεται (δεν ειμαι πρόχειρος που) ότι τη χρονιά που δεν εκλέχτηκε, πέρασε έναν ολόκληρο χρόνο υφιστάμενος εξαντλητικους οικονομικούς ελέγχους από τους εφοριακούς της εποχής. Και ότι θα είχε περάσει ακόμα περισσότερο αν δεν είχε επανεκλεγεί ξανά στις επόμενες εκλογές.
    – Και μια παρατήρηση: Το μεγαλείο και η τελειότητα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας δεν μειώνεται καθόλου απο το φαινόμενο της δουλοκτησίας και τη μη συμμετοχή των γυναικών στα κοινά (που και αυτό είναι σχετικό), γιατί το πολίτευμα δεν όφειλε σε αυτά την ύπαρξή του. Η Δημοκρατία θα λειτουργούσε το ίδιο και χωρίς δούλους και με γυναίκες άρχοντες ή μέλη της εκκλησίας.

  18. Qq said

    «Η Δημοκρατία θα λειτουργούσε το ίδιο και χωρίς δούλους και με γυναίκες άρχοντες ή μέλη της εκκλησίας.»

    Το αμφιβάλω. Η αθηναϊκή δημοκρατία ήταν ραμμένη να εξυπηρετεί μία κλίκα λίγων ατόμων, την ολιγαρχία των δουλοκτητών τσιφλικάδων της εποχής. Αν ήταν να είναι πραγματική δημοκρατία, σύντομα θα κυριαρχούσε ακυβερνησία, και σαν λύση θα κατέφευγαν σε κάποιον τύραννο ή βασιλιά.

  19. lucinos said

    @18
    οι 40000 αθηναίοι πολίτες δεν ήταν καθόλου λίγοι. Σίγουρα η πρόταση “Η Δημοκρατία θα λειτουργούσε το ίδιο και χωρίς δούλους και με γυναίκες άρχοντες ή μέλη της εκκλησίας.” είναι υπερβολική (αν δεν υπήρχε διαχωρισμός ελευθέρων πολιτών από γυναίκες, δούλους και μετοίκους η δημοκρατία θα ήταν σαφώς πιο δύσκολο εγχείρημα) αλλά αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η αρχαία αθήνα στο τέλος τού 6ου αιώνα είχε μια εξαιρετικά ισχυρή μεσαία τάξη οπότε αυτό που λες είναι ανοησία.

  20. Qq said

    Αν υπήρχαν 40000 υποψήφιοι να γίνουν κυβερνήτες και πόσοι όντως είχαν ελπίδες σε κάτι τέτοιο δεν το ξέρω, αυτό που διασώθηκε είναι ότι οι κυβερνήτες ήταν πάντα της ίδιας κλίκας. Καθόλου δημοκρατικό κάτι τέτοιο.

  21. lucinos said

    ενώ τώρα ε; κάθε τέσσερα χρόνια αλλάζει η βουλή τελείως και τα παιδιά δεν έχουν καμμία σχέση με το επάγγελμα τού πατέρα. (τότε υπήρχαν πολύ περισσότερα εμπόδια για να είναι κάποιος βουλευτής κατ επάγγελμα) Τώρα έχουμε δημοκρατία, όχι οικογενειοκρατεία σαν την αρχαία αθήνα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 7.950 other followers

%d bloggers like this: