Ο Κεραυνός του Κ. Βάφη

Ο Καβάφης είναι ο ποιητής μας που τα ποιήματά του έχουν παρωδηθεί περισσότερο από κάθε άλλον -και με μεγάλη διαφορά. Ο όρος “παρωδία” εδώ είναι αναγκαστικά πολύ ευρύς -ίσως θα έπρεπε να τον κρατήσουμε μόνο για τις περιπτώσεις όπου αυτό γίνεται με αποκλειστικό σκοπό τη σάτιρα, συχνά και του ίδιου του ποιητή, ενώ τις άλλες περιπτώσεις, όπου το ποίημα γράφεται  ”με τον τρόπο” του ποιητή, και που μπορεί να αποτελούν ακόμη και φόρο τιμής, να τις πούμε “μιμήσεις”. Μια άλλη διάκριση είναι ανάμεσα στις παραφράσεις, δηλαδή τις παρωδίες που ακολουθούν πιστά ένα συγκεκριμένο ποίημα, αλλάζοντας φυσικά κάποιες λέξεις, όπως εδώ ο Γιώργος Κοροπούλης και ο Αλλού Φαν Μαρξ στους Ιδανικούς αυτόχειρες, και σε εκείνες που απλώς εμπνέονται από το ύφος του ποιητή.

Αλλά ας γυρίσουμε στον Καβάφη. Έλεγα ότι έχει παρωδηθεί περισσότερο από κάθε άλλον. Το 1997 ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος συγκέντρωσε σε βιβλίο 170 παρωδίες καβαφικών ποιημάτων, τις περισσότερες από επώνυμους λογίους, ενώ ο καθηγητης Ξ. Κοκόλης έχει εκδώσει δικό του βιβλίο με τριάντα καβαφικές παρωδίες (του τύπου της παράφρασης). Οι πρώτες χρονολογικά καβαφικές παρωδίες που συγκέντρωσε ο Δασκαλόπουλος είναι εχθρικές προς τον ποιητή. Ίσως η καλύτερη ή γνωστότερη από αυτές να είναι η ακόλουθη του Φώτου Πολίτη (1923):

Πώς τραβιούνται τα σαντεκλέρια;

 

Ο Λυσιέν Γκιτρί ως Σαντεκλέρ

Το άρθρο αυτό γεννήθηκε από ένα δικό μου σχόλιο σε  ένα λήμμα του εξαιρετικού ιστότοπου slang.gr. Εδώ αναπτύσσω περισσότερο την άποψή μου και περιμένω και τα δικά σας σχόλια -αν βρίσκετε απίθανη την εξήγησή μου, πείτε το. Φυσικά, πρόκειται για ένα εντελώς ανεπίκαιρο, εντελώς δευτερεύον θέμα.

Λοιπόν, στο slang.gr τέθηκε η απορία για την προέλευση της φράσης “θα τραβηχτούμε σαν τα σιντεκλέρια“, που είναι -κατά το εκεί άρθρο- μια παμπάλαιη μάγκικη έκφραση. Και βέβαια, ενώ η σημασία της έκφρασης είναι προφανής, σημαίνει “θα μαλώσουμε άσκημα”, η λέξη “σιντεκλέρια” είναι εντελώς άγνωστη και μυστηριώδικη, πολύ περισσότερο που τη βρίσκουμε και με άλλες παραλλαγές: σαντεκλέρια, σεντεκλέρια, σιντεγκλέρια.

Ο φίλος Χότζας που έγραψε το κυρίως άρθρο στο slang.gr και οι υπόλοιποι στα σχόλια προσπάθησαν, με τα ελάχιστα δεδομένα που είχαν στη διάθεσή τους,  να βγάλουν νόημα. Διαβάστε αν θέλετε την ανάλυση. Καταλήγει στη λέξη “σαντικλέρι”, που είναι γυναικείο κοκαλάκι για τα μαλλιά, αλλά και φυλαχτό, διακοσμητικό. Βέβαια, και ο ίδιος ο Χότζας δεν είναι βέβαιος για την εκδοχή που προτείνει, την παρουσιάζει με επιφυλάξεις.

Στη συζήτηση στα σχόλια, αναφέρεται ότι  η λέξη  ”σαντικλέρι” στην Κρήτη σημαίνει το κουδούνι των αμνοεριφίων, πράγμα που δίνει λαβή και για άλλες εικασίες -όχι αβάσιμες- αφού τα κουδούνια είναι γνωστό  σύμβολο της διαπόμπευσης (θα μας κρεμάσουν κουδούνια, λέμε). Ωστόσο, νομίζω ότι κι αυτή η εικασία δεν οδηγεί σε πειστική εξήγηση της έκφρασης.

 

Βιβλία για το καλοκαίρι και πάλι

 

Πέρυσι, στις αρχές του Ιούλη, σας είχα ζητήσει να προτείνετε βιβλία για το καλοκαίρι. Αντιγράφω την εισαγωγή του περυσινού άρθρου, μια και θαρρώ πως διατηρεί την επικαιρότητά του:

Διακοπές θα πει βιβλία, για μένα και για πολλούς άλλους. Βέβαια, σε καιρούς κρίσης το βιβλίο είναι που χτυπιέται από τα πρώτα, μια και αποτελεί είδος “μη παραδεδεγμένης χρησιμότητος”. Μου έλεγε κάποιος ότι μεγαλομεσαίο βιβλιοπωλείο του κέντρου (δηλαδή, όχι από τα πολύ μεγάλα) μια Τρίτη του Ιούνη κατέγραψε τον χειρότερο τζίρο της ιστορίας του, με 21 ευρώ όλα κι όλα.

Η κατάσταση στη βιβλιαγορά δεν έχει βελτιωθεί από πέρσι μέχρι φέτος, το αντίθετο. Φέτος τον Μάη πέρασα μερικές ώρες στο περίπτερο ενός εκδοτικού οίκου στην έκθεση βιβλίου στο Ζάππειο, το απόγεμα μιας καθημερινής. Περνούσαν πολλοί, στέκονταν πολλοί, αλλά όλη την ώρα που κάθισα ένα μόνο βιβλίο πουλήθηκε. Συνεχίζω με το περυσινό άρθρο:

Βρέθηκε ο μπασιούρης!

 

Λογάριαζα να μη γράψω σήμερα διότι εκτός από το… ραστόνι που επικρατεί γενικώς έχω μπλέξει και με κάτι άλλα που μου παίρνουν πολύ χρόνο -ωστόσο, βρέθηκε ο μπασιούρης κι έτσι προέκυψε ένα αρθράκι, όχι μεγάλο.

Να πάρω τα πράγματα με τη σειρά. Τις προάλλες συζητούσα (ιντερνετικώς) με μια παλιά γνωστή από τις πρώτες μέρες του Διαδικτύου, με την οποία είχαμε χαθεί. Μου έλεγε λοιπόν πως έχει μια μικρή κόρη, που  ακόμα δεν έχει χρονίσει, και πως η μητέρα της, όταν τυχαίνει να ταΐζει τη μικρή, χρησιμοποιεί μια περίεργη έκφραση. Είναι βλέπετε στη φάση της φρουτόκρεμας, και βέβαια το μωρό πασαλείβεται ολόκληρο (και μαζί πασαλείβει το σύμπαν σε ακτίνα δυο μέτρων), οπότε μόλις γίνει αυτό η γιαγιά λέει “έγινες πάλι μπασιούρης” ή, “γίναμε όλοι μπασιούρηδες”.

Παπουδιάζουν τα δικά σας χέρια;

Θα με ρωτήσετε, τι μ’ έπιασε και κάνω ανόητες ερωτήσεις, αντί να σχολιάσω την επικαιρότητα. Καταρχάς, την επικαιρότητα δεν μου πολυαρέσει να τη σχολιάζω, και κατά δεύτερο λόγο ίσως η ερώτηση να μην είναι και τόσο ανόητη. Να εξηγηθώ όμως. Είχα ανοίξει το λεξικό μου για να δω αν γράφει τη λέξη “παπουδιάζω” με ένα πι ή με δύο (δηλαδή παππουδιάζω) και, προς μεγάλη μου έκπληξη, διαπίστωσα ότι το λεξικό δεν είχε καθόλου τη λέξη, ούτε με π, ούτε με ππ! Άνοιξα άλλο λεξικό, τίποτε, ούτε κι αυτό την είχε -και με έκπληξη που συνεχώς μεγάλωνε διαπίστωσα πως κανένα λεξικό απ’ όσα κοίταξα, πέντε δηλαδή ή ίσως έξι, δεν είχε τη λέξη αυτή, που για μένα είναι κοινότατη, αφού την ξέρω από μικρό-μικρό παιδάκι, τότε που έπαιζα με τα νερά και παπούδιαζαν τα χέρια μου.

Εσείς; Παπουδιάζουν τα δικά σας χέρια; Εννοώ, τη χρησιμοποιείτε αυτή τη λέξη, όταν αφήσετε τα χέρια σας πολλήν ώρα μέσα στο νερό και το δέρμα των δαχτύλων σας ζαρώσει; Φαντάζομαι ότι ναι, αλλά ποτέ δεν ξέρει κανείς -η γλώσσα είναι πράγμα απέραντο και κάτι που το ξέρεις από τα γεννοφάσκια σου μπορεί να μην ανήκει στην κοινή γλώσσα αλλά να είναι ιδιωματισμός. Για παράδειγμα, πέρυσι είχα δοκιμάσει σοκ όταν διαπίστωσα πως η λέξη πρωτοφανήσιμος, για τους πρώτους καρπούς που βγαίνουν κάθε χρονιά, που την ήξερα από τη γιαγιά μου από πιτσιρίκι, δεν υπάρχει στα λεξικά και δεν την ξέρει πολύς κόσμος, ότι είναι μάλλον ιδιωματική. Οπότε, ίσως κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα παπουδιασμένα χέρια, ίσως να μου είναι οικεία αλλά να μην είναι ευρέως γνωστά.

Η λέξη που λείπει από ένα ανεπίκαιρο σονέτο

Κυριακάτικα δεν θα σχολιάσω την επικαιρότητα, αλλά ένα ποίημα που γράφτηκε πριν από πολλά χρόνια, σχεδόν αιώνα από σήμερα.

Είναι ένα ποίημα του κεφαλονίτη αναρχικού σατιρικού ποιητή Μικέλη Άβλιχου (1844-1917),  που το έγραψε την άνοιξη του 1915, ενώ δηλαδή είχε ξεσπάσει ο μεγάλος πόλεμος που σήμερα ονομάζεται πρώτος παγκόσμιος, κι ενώ τα σχέδια της Αντάντ για επίθεση στα Δαρδανέλια έβαζαν σε δεινή δοκιμασία την ελληνική ουδετερότητα.

Το ποίημα είναι το εξής (δεξιά το έχω σε σημερινή ορθογραφία, αριστερά βλέπετε πώς πρωτοδημοσιεύτηκε):

                                           Η Πόλη

(Το σονέτο ετούτο αν ήθελε έχω το σχετικό και  την ελευθερία, θα το αφιέρωνα εις την Α. Υ. Τ. Χ. Υ. Α. Τ. Κ. Π. Γ.)

Δεν έσωνε η Ελλάδα μας μονή
…………… την Πόλη για να πάρει,
κι αφού την καταφέραμε διπλή
την κράζουν στα Μπουγάζια για φανάρι.

Απάνου κάτου και για ψαρτική
το ιστορικό να ψάλει το τροπάρι,
«τη Υπερμάχω» κι έτσι λάου-λάου εκεί
με την Αντάντ η Αρκούδα να μπουκάρει.

Κατακαημένη Πόλη, τ’ είναι τούτα;
(οπού για σε το Γένος αιώνες τρέμει),
Για ενός Ψευτομεσσία τη μεσιτεία,

και για μπαξίσι λίγη Μικρασία,
βγαίνοντας αφ’ του Τούρκου το Χαρέμι
να γένεις του Χαχόλου Μαντενούτα;

Σχολιάζει έμμετρα από κάτω ο Μολφέτας, ο εκδότης του Ζιζανίου:

Σέβομαι, Μικελάκη μου, τσου στίχους που μου στέρνεις
γιατί τιμή στο φύλλο μου την τέχνη σου μού φέρνεις.
Αλλ’ ενταυτώ και μου χαλάς όλη μου την ουσία,
κοτζάμου Βενιζέλαρο να λες ψευτομεσσία!

Ποια είναι τα τρία συχνότερα ουσιαστικά; – κουίζ στα “Κείμενα μαζί”

Έχουμε πολύ-πολύ καιρό να κάνουμε κουίζ στο ιστολόγιο, οπότε μόλις παρουσιάστηκε, χτες, η ευκαιρία, είπα να μην την αφήσω να περάσει έστω κι αν είναι καλοκαιριάτικη Παρασκευή σήμερα, κι έτσι η συμμετοχή θα είναι μειωμένη. Το σημερινό κουίζ έχει να κάνει με συχνές λέξεις και με σώματα κειμένων. Ο τίτλος είναι ελαφρώς ανακριβής για λόγους οικονομίας χώρου, θα εξηγηθώ πιο αναλυτικά εδώ. Αλλά ας πάρω τα πράγματα με τη σειρά.

Πριν από μερικές μέρες πήρα ένα ηλεμήνυμα στο οποίο ο  ερευνητής Γιώργος Κρητικός μού ζήτησε την άδεια να χρησιμοποιήσει το σώμα κειμένων “Κείμενα μαζί” που φιλοξενώ στον ιστότοπό μου για να φτιάξει έναν πίνακα με τη συχνότητα εμφάνισης  των λεκτικών τύπων σε ελληνικά κείμενα. Όπως μού είπε, δεν βρήκε άλλη τέτοια λίστα  στο Διαδίκτυο. Οι εφαρμογές της είναι πολλές, αλλά αυτό είναι θέμα για άλλη συζήτηση.

Να θυμίσω επιτροχάδην τι είναι τα “Κείμενα μαζί”. Είναι μια συλλογή λογοτεχνικών κειμένων που δημιουργήθηκε ύστερα από δική μου πρωτοβουλία από αρκετούς εθελοντές συνεργάτες που ανταποκρίθηκαν στη σχετική πρόσκληση και πληκτρολογούσαν τα κείμενα που τους έστελνα ή διάλεγαν οι ίδιοι κείμενα και τα πρότειναν. Το εγχείρημα αυτό διάρκεσε δύο χρόνια, το 2008 και το 2009, και έδωσε μια αρκετά σημαντική, ποσοτικά και ποιοτικά, συλλογή λογοτεχνικών κειμένων, όσο κι αν δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα, μια και προέκυψε από συγκερασμό των προτιμήσεων -των δικών μου και των συνεργατών- αλλά και της διαθεσιμότητας των κειμένων. Πολλά κείμενα που ανεβάσαμε έχουν κοπιράιτ, αλλά ως τώρα δεν είχα καμιάν ενόχληση. Βέβαια, απέφευγα γνωστούς σύγχρονους συγγραφείς και έργα που εκδόθηκαν πρόσφατα. Η πρωτοβουλία αυτή σταμάτησε, δεν συνεχίζεται πια, αφενός επειδή έχει εξαντληθεί η χωρητικότητα του ιστότοπου που τη φιλοξενούσε και αφετέρου επειδή δεν έχω πια χρόνο να ασχοληθώ -φταίει και το ιστολόγιο που άνοιξα στο μεταξύ Ωστόσο, το αποτέλεσμά της δεν είναι πιστεύω αμελητέο.

Ταρίφες

 

Παρόλο που μάλλον είμαι μειοψηφία, εγώ τους συμπαθώ τους ταξιτζήδες, ή τουλάχιστον δεν τους αντιπαθώ συλλογικά, όπως πολλοί. Δεν έχω να διηγηθώ ιστορίες φρίκης, δεν τους θεωρώ «κίτρινη φυλή», όπως τους είχε αποκαλέσει, αν δεν κάνω λάθος, ο Μάνος Χατζηδάκης, και συχνά μ’ αρέσει να πιάνω κουβέντα μέσα στο ταξί. Και, μέχρι σήμερα, δεν θυμάμαι να τους έχω αποκαλέσει «ταρίφες», όπως είναι η υποτιμητική ονομασία για τους ταξιτζήδες, τόσο διαδεδομένη που έχει μπει και στα δυο μεγάλα λεξικά μας· ταρίφας, ο ταξιτζής. Αλλά μειωτικό.

Οι ταξιτζήδες απεργούν, σε διαμαρτυρία για το άνοιγμα του επαγγέλματός τους· δεν θα σταθώ εδώ, αν θέλετε σχολιάζετε εσείς, θα παρατηρήσω μόνο ότι πληθυσμιακοί περιορισμοί στο επάγγελμα εφαρμόζονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες –ανοιχτό επάγγελμα δεν θα πει μπάτε σκύλοι αλέστε. Επειδή όμως εδώ κυρίως λεξιλογούμε, θα σταθώ σήμερα στη λέξη ταρίφα –και στους ταρίφες. Να πω όμως προηγουμένως ότι η φράση «οι ταξιτζήδες απεργούν» είναι υποχρεωτικά ανακριβής, αφού απεργούν οι ιδιοκτήτες ταξί, όχι οι οδηγοί ταξί. Φυσικά, πολλοί ιδιοκτήτες είναι και οδηγοί, και όταν λέμε «ταξιτζής» ή «ταρίφας» δεν κάνουμε διάκριση ανάμεσα στον ιδιοκτήτη-οδηγό και στον υπάλληλο-οδηγό. Αλλά ας πάμε στην ταρίφα.

Η ανίκητη ακλισία

 

Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύεται σήμερα στην εφημερίδα “Εμπρός” της Μυτιλήνης. Αυτή τη φορά ο πατέρας μου θίγει ένα θέμα γλωσσικό, που και εδώ μας έχει απασχολήσει και μάλιστα πάνω από μία φορά, το φαινόμενο της ακλισίας (εγώ τη λέω και ακλισιά). Θα κάνω δυο σύντομα σχόλια, ένα εισαγωγικό κι ένα στον επίλογο.

Το εισαγωγικό σχόλιο είναι πως υπάρχουν πολλές και διάφορες περιπτώσεις ακλισίας, και η κάθε μια αξίζει ξεχωριστή εξέταση. Το  ”μαϊμού προϊόντα”, με το οποίο ξεκινάει ο πατέρας μου το άρθρο του, είναι πολυλεκτικό παρατακτικό σύνθετο, αν δεν κάνω λάθος (μονολεκτικό παρατακτικό σύνθετο είναι π.χ. τα “κουταλοπήρουνα”). Τέτοια έχουμε πάρα πολλά στη σύγχρονη γλώσσα, π.χ. νόμος-πλαίσιο, παιδί-θαύμα, λέξη-κλειδί, αναλυτής-προγραμματιστής. Ο κανόνας είναι ότι κλίνονται  και οι δυο λέξεις που τα απαρτίζουν (όχι όπως στα γαλλικά ή τα ιταλικά), και αυτό είναι εύκολο να τηρηθεί όταν και οι δυο λέξεις έχουν το ίδιο γένος -π.χ. “αναλυτές-προγραμματιστές”. Όταν οι δυο λέξεις διαφέρουν στο γένος τότε κάποιοι αισθάνονται αμηχανία και αφήνουν άκλιτο το ένα σκέλος. Δεν είναι τυχαίο ότι το “προϊόντα μαϊμούδες” είναι λιγότερο διαδομένο από το άκλιτο “προϊόντα μαϊμού”, με ή χωρίς παύλα. Οπότε, εδώ διαφωνώ με τον πατέρα μου, δεν νομίζω ότι η ακλισία δείχνει κακά ελληνικά, δείχνει μάλλον αμηχανία. Ειδικά η λέξη “μαϊμού” αξίζει να συζητηθεί χωριστά, έχει κι άλλο ψωμί. Αλλά πολλά είπα, αφήνω το επόμενο σχόλιο για το τέλος.

Στο σημείωμά μου αυτό μπαίνω, ίσως, στα οικόπεδα του γιου μου, εφόσον θίγω ένα γλωσσικό θέμα, αλλά ακούγοντας προχτές τους ανελλήνιστους της τηλεόρασης να μας κοπανάνε συνεχώς για «μαϊμού πιστοποιητικά σπουδών» ή για «μαϊμού εκπαιδευτικούς» και δε συμμαζεύεται, δεν άντεξα και ανέτρεξα σε όσα λεξικά έχω στη βιβλιοθήκη μου, για να δω αν η λέξη «μαϊμού» είναι άκλιτος επιθετικός (ή κάτι ανάλογο) προσδιορισμός. Βρήκα λοιπόν πως η λέξη μαϊμού είναι ουσιαστικό γένους θηλυκού και κλίνεται σύμφωνα με τους κανόνες της ελληνικής γραμματικής: η μαϊμού, της μαϊμούς, τη μαϊμού, οι μαϊμούδες, των μαϊμούδων, τις μαϊμούδες. Η λέξη σημαίνει τον πίθηκο, μεταφορικώς όμως χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει όποιον, παρ’ αξίαν, κατέχει κάποιο αξίωμα ή θέση, ή καμώνεται πως είναι κάτι, ενώ δεν είναι, π.χ. μαϊμούδες-πατριώτες, μαϊμούδες-τεχνοκράτες κ.ο.κ.. Προφανώς σχετίζεται με το ρήμα πιθηκίζω ή μαϊμουδίζω.
Τώρα γιατί τη μεταχειρίζονται σαν άκλιτη; Την αιτία να την αναζητήσουμε στην αγραμματοσύνη, την ημιμάθεια και τη νωθρότητα σκέψης, που χαρακτηρίζουν πολλούς από εκείνους που υποτίθεται είναι ταγμένοι να μας διαφωτίζουν ή να μας πληροφορούν. Πριν από δέκα χρόνια με αφορμή το τραγικό ναυάγιο της «Σάμινας», μας είχαν ταράξει με διάφορα, όπως «το δράμα των επιβατών της “Σάμινα”», οι «πλοιοκτήτες της “Σάμινα”» και τα παρόμοια. Φαίνεται πως θεωρήσανε το όνομα ξενικό και, συνεπώς, άκλιτο κι ας είναι ελληνικότατο και σχετίζεται με το θρυλικό πλοίο του Πολυκράτη της Σάμου, τη φοβερή «Σάμαινα»!

Η Εθνική Βιβλιοθήκη σε ένα φλασάκι (τεραστίου όμως μεγέθους!)

Πριν από ένα μήνα περίπου, η υπουργός Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου ανακοίνωσε ένα φιλόδοξο σχέδιο ψηφιοποίησης της Εθνικής Βιβλιοθήκης, ώστε  να μπορεί κάθε μαθητής και κάθε νέος να έχει την Εθνική Βιβλιοθήκη σε ένα «φλασάκι».

Καλύτερα να μην πάρουμε τοις μετρητοίς την υπόσχεση, που ελπίζω να δείχνει απλώς τη συνήθη πολιτικάντικη τάση προς θηριώδεις υπερβολές και όχι την έλλειψη επαφής της κ. Υπουργού με την πραγματικότητα. Το λέω αυτό επειδή τα φλασάκια, οι μνήμες USB δηλαδή, είναι βέβαια πολύ βολικές συσκευές, αλλά έχουν χωρητικότητα πεπερασμένη κι από την άλλη μεριά τα σκαναρισμένα έντυπα πιάνουν πολύ περισσότερο χώρο από τα απλά αρχεία κειμένου.

Για παράδειγμα, οι ψηφιοποιημένες σελίδες των εφημερίδων Βήμα (και Ελεύθερο Βήμα) και Νέα (και Αθηναϊκά Νέα)  πιάνουν χώρο γύρω στο 1,5ΤΒ (τεραμπάιτ), που ισοδυναμεί με τη χωρητικότητα περίπου 100 μεγάλων φλασακιών (των 16GB έκαστο). Και μιλάμε για δύο μόνο, έστω και μακρόβιες, από τις χιλιάδες εφημερίδες που έχει η Εθνική Βιβλιοθήκη, χώρια τα περιοδικά, χώρια τα βιβλία. Κακά τα ψέματα, ο πλούτος της Εθνικής Βιβλιοθήκης δεν μπορεί να αποθηκευτεί ούτε σε φλασάκι, ούτε σε εξωτερικό σκληρό, ούτε σε άλλη αποθηκευτική συσκευή που θα ήταν προσιτή σε έναν μαθητή ή έστω σε έναν κοινό ιδιώτη -και δεν υπάρχει και ανάγκη. Η πρόσβαση μετράει, όχι η κατοχή.

Επιδεικτική κοροϊδία (αναδημοσίευση από την Αυγή)

Θα το παραδεχτώ κι ας με πουν ελαφρό: πολλές φορές, όταν παίρνω την κυριακάτικη Αυγή, την ανοίγω κατευθείαν στην προτελευταία σελίδα, για να διαβάσω τη σατιρική στήλη, τις “Κακοήθειες”, που την υπογράφουν ο Γ. Κυρίτσης και ο Άγγελος Τσέκερης. Με τη σημερινή στήλη  γέλασα πολύ, και την αναδημοσιεύω εδώ επειδή κάποια από τα αστεία έχουν να κάνουν με το θέμα που συζητούσαμε τις προάλλες, δηλαδή τη χρήση του αγγλικού selective default επειδή το ελληνικό “επιλεκτική χρεοκοπία” τρομάζει (εξού και το “Επιδεικτική κοροϊδία” του τίτλου) αλλά και γενικά με τη χρήση της γλώσσας -όπως ισχυρίζονται οι “Κακοήθεις”, αν οι συνδικαλιστές είχαν την εξυπνάδα να ονομάσουν “επίδομα ελληνικής Μακεδονίας” το επίδομα πλυσίματος χεριών, κανείς δεν θα τολμούσε να το θίξει. Αλλά ας δούμε πώς τα λένε οι ίδιοι, που τα λένε καλύτερα:

 

ΕΠΙΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΟΡΟΪΔΙΑ

Αν έχουμε καταλάβει καλά, όλο το πρόβλημα είναι πώς θα αποκαλέσουμε τη χρεωκοπία.

Ο Βενιζέλος λέει να τη φωνάζουμε Selective Default.

Ήδη γυρίζεται to Selective Default 2, όπου τον Βενιζέλο τον παίζει ο Πιρς Μπρόσναν.

Καταλληλότερος θα ήταν ο σερ Λώρενς Ολίβιε, αλλά δεν μπορούμε να τα θέλουμε όλα δικά μας.

Γελοιογραφίες για τα Ιουλιανά

Συμπληρώνονται σήμερα 46 χρόνια από την εκτροπή της 15ης Ιουλίου 1965, όταν ο  εκλεγμένος πρωθυπουργός εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και ανατέθηκε ο σχηματισμός κυβέρνησης σε ομάδα αποστατών βουλευτών με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα.  Ακολούθησαν 70 ταραγμένες μέρες μέχρι να σχηματιστεί επιτέλους κυβέρνηση αποστατών ικανή να συγκεντρώσει πλειοψηφία στη Βουλή. Μέρες μεγαλείου, μέρες οργής, μέρες πένθους αλλά και μέρες γέλιου, μια και το λαϊκό χιούμορ έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο.

Σε παλιότερα άρθρα του ιστολογίου, πέρυσι και πρόπερσι, είχα παρουσιάσει γελοιογραφίες της εποχής των Ιουλιανών. Φέτος αρκούμαι στο να συγκεντρώσω εκείνο το υλικό, διότι μπορεί κάποιοι νεότεροι φίλοι του ιστολογίου να μην το έχουν δει.

Επιλεκτική χρεοκοπία ή selective default;

Ο υπουργός οικονομικών Ευ. Βενιζέλος δήλωσε προχτές: Η επιλεκτική χρεοκοπία τρομάζει χωρίς λόγο. Γι’ αυτό και χρησιμοποιώ επιμόνως τον αγγλικό όρο “selective default”. Αυτό δεν είναι ένα πραγματικό γεγονός, δεν είναι χρεοκοπία. Είναι μια αξιολόγηση κρατικών ομολόγων που κάνουν οι τρεις γνωστοί οίκοι αξιολόγησης. Δεν δημιουργεί αυτό από μόνο του μια πραγματικότητα, ούτε ενεργοποιεί τον περιβόητο μηχανισμό των CDS.

Δεν μπαίνω στην ουσία να εξετάσω τι είναι «επιλεκτική χρεοκοπία» και ποιες συνέπειες θα έχει για τη χώρα και για τους πολίτες. Αφενός επειδή δεν τα ξέρω καλά και… δεν θέλω να τα ξέρω καλύτερα, και αφετέρου επειδή εμείς εδώ λεξιλογούμε και οπωσδήποτε δεν οικονομολογούμε. Αν κάποιος θέλει και μπορεί να εξηγήσει, τα σχόλια είναι ανοιχτά· εγώ θα σταθώ στη διάκριση που έκανε ο κ. Βενιζέλος.

Ποιος Έλληνας λέει “αποδείχνω”;

Τις προάλλες, σε μια κλειστή λίστα συζητήσεων την οποία παρακολουθώ, ένας φίλος (που πολύ σπάνια σχολιάζει εδώ στο ιστολόγιο) τα έψελνε στους δημοτικιστές και στο μονοτονικό και, ανάμεσα σε άλλα, έγραψε και το εξής που το μεταφέρω αυτούσιο:

Προ ημερών διάβαζα Λάβκραφτ. Ο οποίος, όπως γράφει στις επιστολές του -θα μεταφέρω μερικές σε πρώτη ευκαιρία-, σκοπίμως και εκ πεποιθήσεως χρησιμοποιούσε παλαιά αγγλικά. Διαβάζω κάπου, λοιπόν, ότι οι τάδε «αποδείχνονταν»… Κόμπιασμα -τί είναι αυτό;-, ξανά κόμπιασμα -μπα, ο Λάβκραφτ δημοτικιστής;-, κόβεται ο ειρμός του λόγου, καταστρέφεται η ατμόσφαιρα -ο Κθούλου δημοτικιστής, να «αποδείχνει»; αντί να νιώσης δέος και φρίκη, βάζεις τα γέλια. Μόνον και μόνον επειδή οι ανώμαλοι δημοτικιστές απεφάσισαν ότι το «αποδεικνύω» είναι λόγια λέξις και γενικώς ότι η λόγια κλίσις πρέπει να καταργηθή ακόμη και από τις σύνθετες λέξεις. Αλλά ποιός Έλληνας λέγει «αποδείχνω» και όχι «αποδεικνύω»;

Σχολίασα ότι διαφωνούσα με τα υπόλοιπα που έλεγε (που δεν τα παρέθεσα εδώ), αλλά πως για το «αποδείχνονταν» θα μπορούσα να συμφωνήσω μαζί του, αν και βέβαια δεν είχα δει το κείμενο που τον ενόχλησε· σε ένα επιστημονικό κείμενο, το «αποδεικνύεται» φαίνεται πιο ταιριαστό, αλλά για λογοτεχνικό κείμενο δεν μπορούμε να αποφανθούμε χωρίς να το δούμε.

Ύστερα, αποφάσισα να ψάξω περισσότερο το θέμα, για να δω μερικά παραδείγματα όπου χρησιμοποιήθηκε ο τύπος «αποδείχνονταν» -και ομολογώ ότι δοκίμασα έκπληξη.