Επί το έργο και άλλα μικρογλωσσικά

* Διάβασα χτες, από καλή δημοσιογράφο (που έχει και ιστολόγιο), για τη νέα κυβέρνηση: Με μια πρώτη ματιά, το επικοινωνιακό στυλ της κυβέρνησης κινείται ανάμεσα σε αυτό του Ομπάμα και εκείνο του Θαπατέρο: ανάπτυξη ως αντίδοτο στην ύφεση, ενδιαφέρον για τον πολίτη και πολλές γυναίκες επί τω έργω.

Δεν θα κατηγορήσω όμως την δημοσιογράφο της Καθημερινής για την ελληνικούρα, διότι δεν είναι δική της πατέντα. Βλέπετε, τόσο μεγάλη γοητεία ασκεί η δοτική στους νεοκαθαρευουσιάνους, που δεν αρκούνται να νεκρανασταίνουν παλιές στερεότυπες φράσεις, αλλά κατασκευάζουν και νέες, όπως αυτήν εδώ. Διότι, αν δείτε τα λεξικά (τόσο τα σύγχρονα όσο και τα παλιότερα, π.χ. του Σταματάκου), μόνο τον τύπο “επί το έργο(ν)” καταγράφουν, ο οποίος άλλωστε είναι αρχαίος. Για παράδειγμα, ο Θουκυδίδης γράφει “ιέναι επί το έργον”, ο Ξενοφώντας γράφει “επί το έργον τούτο έρχονται”, αργότερα ο Ψελλός “επί το έργον χωρεί” κτλ. Όχι πως έχει σημασία ο αρχαίος τύπος για τη σημερινή γλώσσα, αλλά τον παραθέτω για να δείξω ότι το “επί τω έργω” είναι σκέτη ελληνικούρα, χωρίς καν το φύλλο συκής ότι το “επί το έργον” δεν υπάρχει  στα αρχαία. Υπάρχει.

Βέβαια, μπορεί κάποιοι να χρησιμοποιούν τη δοτική επειδή τους δίνει την ευκαιρία να κοτσάρουν και μερικές περισπωμένες και υπογεγραμμένες κι έτσι να αναβαπτιστούν στα νάματα, όπως η παράταξη μηχανικών της εικόνας αριστερά, που πήρε το βάρβαρο όνομα “επί τω έργω” και έβαλε και κάτι στραβοχυμένα καλικαντζαράκια πάνω στον τίτλο της (την εικόνα, που είναι σκαναρισμένη σελίδα του ενημ. δελτίου του ΤΕΕ, την είχε αναρτήσει η καλή φίλη Αλεξάνδρα Καρανικολού σε ένα φόρουμ που δεν υπάρχει πια). Αν είστε νοσταλγός του πολυτονικού και δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς αλεξαντριανά σκουληκάκια, διαλέξτε καλύτερα κάποιαν άλλη δοτική, ας πούμε “συν τω χρόνω” ή “δόξα τω Θεώ”, όχι την ελληνικούρα του “επί το έργο”. Αν δεν μπορείτε χωρίς νάματα, βάλτε ένα Νι στο τέλος: επί το έργον. Καλύτερα θα είναι παρά η δοτική, κι ας θυμίζει τίτλο μεζεδοπωλείου!

Ένας μικρός μαθητής 15 ετών και άλλα προεκλογικά

Μερικά προεκλογικά μεζεδάκια, μάλλον τα τελευταία πριν από τις κάλπες -μπορεί όμως και όχι. Σε λίγες ώρες ταξιδεύω προς τα πάτρια, θα προγραμματίσω ένα ακόμα κείμενο για αύριο που θα το ανεβάσει ο αυτόματος πιλότος και μάλλον θα συνεχίσουμε να τα λέμε έως τις εκλογές.

* Θα παρακαλούσα τους αγαπητούς δημοσιογράφους που βλέποντας τα σημάδια έχουν επιδοθεί σε ένα άνευ προηγουμένου ξεσκόνισμα του Γ. Παπανδρέου να μην το παρακάνουν, διότι το πολύ ξεσκόνισμα είναι κωμικό, άσε που μπορεί να τον γρατζουνίσουν τον άνθρωπο. Πολύ γέλασα διαβάζοντας το εξής ωραίο του Ριχ. Σωμερίτη στο σημερινό Βήμα (αν και για να είμαι δίκαιος, ο Ριχάρδος δεν είναι από τους ξεσκονιστές της τελευταίας στιγμής). Ο λόγος είναι για τις ειρωνείες σχετικά με τα γλωσσικά λάθη του Γ.Παπανδρέου:

κάνει (ο «ανελλήνιστος») λάθη στα ελληνικά, έχει ρίζες «ξένες», δεν ζυμώθηκε παιδί με τη χώρα και τον λαό της. Δηλαδή, φταίει ο Γιώργος Παπανδρέου γιατί η χούντα ανάγκασε όλη την οικογένειά του να προσφύγει μαχόμενη στο εξωτερικό όταν αυτός ήταν ακόμα μικρός μαθητής,

Προσπερνάω το “προσφύγει”  για να έρθω στο “ήταν ακόμα μικρός μαθητής” (τα έντονα στοιχεία δικά μου). Αν δεν κάνω λάθος, ο ΓΑΠ γεννήθηκε το 1952, επομένως το 1967 ήταν 15χρονος. Δεν ξέρω τα δικά σας κριτήρια, αλλά εγώ έναν 15χρονο είμαι πιο κοντά στο να τον πω “κοτζάμ μαντράχαλο” παρά “μικρό μαθητή”. Για ορισμένα πράγματα συμφωνώ ότι ο 15χρονος είναι μικρός, όχι όμως και για τις γλωσσικές γνώσεις. Και είμαι γενναιόδωρος, διότι η οικογένεια του Αντρέα Παπανδρέου έφυγε για το εξωτερικό πολλούς μήνες μετά την επιβολή της χούντας (τον Γενάρη του 1968), άρα πλησίαζε τα 16 ο μικρός μαθητής!

Όταν πεθάνω βάλτε με σε κενοτάφιο -και άλλα μεζεδάκια

* Το πρώτο από τα σημερινά μεζεδάκια, που δίνει και τον τίτλο, μου το έστειλε ένας φίλος που διαβάζει πολύ. Σ’ αυτόν χρωστάω και τον τίτλο. Ο φίλος το ψάρεψε στην Βιβλιοθήκη της Ε. την Παρασκευή 18/9, όπου γράφει, κάτω από ένα ποίημα: ποίημα του Μίκλος Ραντνότι (1909-1944), ούγγρου ποιητή, εβραϊκής καταγωγής, που εκτελέστηκε από τους φασίστες. Τα τελευταία του ποιήματα, με τον γενικό τίτλο Καρτ Ποστάλ, βρέθηκαν πάνω του όταν, μετά την απελευθέρωση, ανοίχτηκε το κενοτάφιο. Πράγματι, ο Ράντνοτι (έτσι προφέρεται, όχι Ραντνότι) στον πόλεμο συμμετείχε σε άοπλο Τάγμα Εργασίας (διότι ως εβραίος ήταν εθνικώς ύποπτος) σε κάτι ορυχεία στη Γιουγκοσλαβία. Με την υποχώρηση (η Ουγγαρία, θυμίζω, ήταν με τον Άξονα), πολλοί φαντάροι του Τάγματος πέθαναν από τις κακουχίες, κάτι που μάλλον ήταν και ο σκοπός των διοικητών τους. Όποιον έπεφτε κάτω εξαντλημένος, τον εκτελούσαν. Εκεί βρήκε τον θάνατο κι ο Ράντνοτι (διάβασα ότι ένας από τους φύλακες τον είχε στο μάτι επειδή τον έβλεπε να γράφει) και θάφτηκε σε ομαδικό τάφο.

Μεζεδάκια πριν ανοίξουν τα σχολεία

Το καλοκαίρι τελείωσε απότομα, αφού οι εκλογές που προκηρύχτηκαν διέλυσαν απότομα την (καρακλισέ, το ξέρω) θερινή ραστώνη. Τελοσπάντων, εγώ είχα μαζέψει μερικά μεζεδάκια, που όμως τώρα κινδυνεύουν να μπαγιατέψουν, γι’ αυτό τα βγάζω όλα μαζί. Προσοχή, το τελευταίο δεν είναι απλό μεζεδάκι, είναι απορία. Αν ξέρετε, απαντήστε.

Προς Βήμα, ενταύθα: Αφού μας λέτε ότι ο Περό ήταν Γάλλος, δύσκολο είναι να σκεφτείτε ότι δεν μπορεί να λέγεται Τσαρλς, ακόμα κι αν γράφεται Charles; Σαρλ τον φώναζε η μαμά του. 

Προς Ελευθεροτυπία, επίσης ενταύθα: Ο ουγγαρέζος πιτσιρικάς ο Νέμεθ που τον πήρε δανεικό η ΑΕΚ από τη Λίβερπουλ δεν μπορεί να θεωρήθηκε wonderkiND, όπως γράφετε. Ή είναι wonderkid στα αγγλικά, ή wunderkind στα γερμανικά. Η μύτη θα σας έπεφτε να λέγατε ότι θεωρήθηκε παιδί-θαύμα;

Πνοή χαλάστρα διορθωσιγενής και ενασμενιζόμενη

Ο τίτλος του άρθρου άλλαξε πολλές φορές. Καταρχάς (ή καταρχήν) είχα σκοπό να ασχοληθώ με “μεζεδάκια”, δηλαδή μαργαριτάρια γλωσσικά ή μεταφραστικά από τις εφημερίδες. Όμως είχα και μια απορία, που ελπίζω να τη λύσει η συλλογική σοφία των επισκεπτών του ιστολογίου. Κι επειδή αν έβαζα την απορία στο τέλος θα την έτρωγε το σκοτάδι, αποφάσια να τη βάλω στην αρχή και μετά να γράψω τα μεζεδάκια. Όμως, το πρώτο μεζεδάκι έπιασε αρκετό χώρο, οπότε αποφάσισα να το σταματήσω εκεί, διότι δεν προλαβαίνω να γράψω τα υπόλοιπα. Αλλά για να μην διαμαρτυρηθείτε για τη συντομία, πρόσθεσα κι ένα υστερόγραφο.

Η απορία είναι, από ποιο ποίημα του Παλαμά προέρχεται το τετράστιχο

Πέρασε μια πλατιά πνοή
πνοή χαλάστρα
κι έσβησε όλα τα τραγούδια
κι όλα τ΄ άστρα

Αν γκουγκλίσετε, θα βρείτε μόνο ότι οι λέξεις “πνοή χαλάστρα” υπάρχουν σε τραγούδι χιπχόπ των Άκτιβ Μέμπερ, ενώ θα βρείτε και το τετράστιχο, που είναι προμετωπίδα σε διήγημα του Θ. Λασκαρίδη, δημοσιευμένο σε περιοδικό του 1921. Για τον Λασκαρίδη θα τα ξαναπούμε, αν και διστάζω να σας συστήσω να διαβάσετε το διήγημα που έχω ανεβάσει, όχι μόνο επειδή τα αντιπολεμικά του είναι πολύ ανώτερα, αλλά και επειδή η δημοσίευση στο περιοδικό έχει φριχτά τυπογραφικά λάθη που αλλάζουν το νόημα και που πολύ κακώς δεν έχω διορθώσει στο δημοσιευμένο κείμενο.

Λοιπόν, όποιος μπορεί να βρει για ποιο ποίημα του Παλαμά πρόκειται, θα αξίζει πολλά συγχαρητήρια. Τέλος της (εισαγωγικής!) παρένθεσης, πάμε στο μεζεδάκι που μετατράπηκε σε κυρίως και μοναδικό πιάτο.

Το μαργαριτάρι αυτό θα μπορούσα (αν ανήκα στην ΕΛΕΤΟ) να το ονομάσω διορθωσιγενές, οπότε θα θαυμάζατε την απαράμιλλη πλαστικότητα της ελληνικής γλώσσας. Πρόκειται για λάθος που γεννήθηκε (υποθέτω) κατά τη διόρθωση του κειμένου, σαν κάτι αρρώστους που παθαίνουν ιατρογενείς λοιμώξεις. Διαβάζω στην Ελευθεροτυπία της 18 Αυγούστου μεταφρασμένο άρθρο για τα πυρηνικά στη Β. Κορέα (http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=18/08/2009&id=73746, για κάποιο λόγο δεν μπορώ να βάλω λινκ κανονικά), όπου γίνεται λόγος για “διαπραγματεύσεις Εξι Ημερών”.

Όμως, Έξι Ημερών ήταν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολη. Διαπραγματεύσεις Έξι Ημερών δεν υπάρχουν, ούτε στην Κορέα ούτε αλλού. Στην Κορέα γίνονται Εξαμερείς Συνομιλίες, αγγλιστί Six-Party talks (συμμετέχουν οι δυο Κορέες,  ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ιαπωνία).

Τι συνέβη; Προφανώς ο συντάκτης μετέφρασε άκομψα “διαπραγματεύσεις έξι μερών”. Μετά, αυτό το “έξι μερών” το είδε ο διορθωτής, που νόμισε ότι το “μερών” αναφέρεται στις μέρες και όχι στα μέρη, φρικίασε φρίκη μεγάλη και ευπρέπισε το μαλλιαρό “μερών” σε “ημερών”. Μόνο που η μέρα ήταν μέρος, κι έτσι προέκυψε το μαργαριτάρι, διορθωσιγενές.

Και πριν κλείσω, υστερογραφικώς, μια φράση που διάβασα την τελευταία μέρα του Αυγούστου και μου έκανε εντύπωση:

Δεν φταίει η Αριστερά για τον σκολιό δρόμο της ανθρωπότητας, φταίει εντούτοις για τον εναγκαλισμό της με τα μαγνάδια της εξουσίας και την ενασμένισή της απέναντι στα φιλελεύθερα φληναφήματα.

Δεδομένου ότι μαγνάδι είναι το πέπλο, η μπόλια, το κάλυμμα της κεφαλής, το λεπτό και αραχνοΰφαντο πανί (λένε τα λεξικά), και δεδομένου ότι “ενασμένιση” δεν θα βρείτε στα λεξικά που να χτυπιέστε κάτω, τι θέλει να πει ο ποιητής;

Δεν φταίει η Αριστερά για τον σκολιό δρόμο της ανθρωπότητας, φταίει εντούτοις για τον εναγκαλισμό της με τα μαγνάδια της εξουσίας και την ενασμένισή της απέναντι στα φιλελεύθερα φληναφήματα.

Αυγουστιάτικα μεζεδάκια

Καιρό έχω να σερβίρω μεζεδάκια, δηλαδή σύντομα σχόλια γλωσσικού και μεταφραστικού συνήθως περιεχομένου, αφενός επειδή έλειπα κι εγώ και αφετέρου επειδή η πελατεία έχει αραιώσει, όπως είναι παρατηρημένο πως συμβαίνει τον Αύγουστο και ειδικά τη βδομάδα πριν από τον Δεκαπενταύγουστο, που η περιήγηση στο Διαδίκτυο πιάνει πάτο. Επειδή όμως αργότερα θα λείψω πάλι, σερβίρω τώρα τούτα εδώ τα μεζεδάκια, όλα φρέσκα, των τελευταίων ημερών, για να μη μπαγιατέψουν -και για να μην αφήσω παραπονεμένους όσους έχουν επιστρέψει ή δεν έχουν ακόμα φύγει από τη μπλογκόσφαιρα.

Πρώτο πιάτο, μια ακόμα περίπτωση λαθεμένης χρήσης της έκφρασης εξ απαλών ονύχων, από τον Θανάση Λεκάτη του Ριζοσπάστη, ο οποίος έγραψε στις 8/8 ότι το ΠΑΣΟΚ έκανε κριτική “εξ απαλών ονύχων” στην κυβέρνηση. Στη νεκροζώντανη αυτή έκφραση έχω αφιερώσει πρόσφατο σημείωμα, όπου λέω ότι είναι “ακίνδυνη”, εννοώντας ότι συνήθως η λαθεμένη χρήση δεν εμποδίζει την κατανόηση. Ο αναγνώστης μάλλον καταλαβαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ έκανε επιδερμική κριτική στην κυβέρνηση και όχι βέβαια “παιδιόθεν κριτική”. Ωστόσο, παλιότερα αυτά τα πρόσεχαν στον Ριζοσπάστη. Γιατί άραγε μια λαϊκή εφημερίδα να χρησιμοποιεί (και μάλιστα λάθος!) εκφράσεις βαλσαμωμένες; Δεν θα μπορούσε τάχα να γράψει ότι έκανε κριτική επιδερμική, ξώφαλτση, ανώδυνη, “με το γάντι”;

Από την ίδια εφημερίδα, λίγες μέρες νωρίτερα, το επόμενο μεζεδάκι, ένα πρωτότυπο δείγμα μανιακής σχιζολεξίας. Μιλώντας για τις πολύνεκρες ταραχές στην Ινδία, ο τίτλος του άρθρου τις χαρακτηρίζει “Έγκλημα εκ προ μελέτης“. Ναι, δύο λέξεις: προ μελέτη! Εγώ πάντως το βρίσκω α παρά δεκτο.

Εσείς, πόσες εκατοντάδες τσιμπημάτων χρειάζεστε;

Δυο καλοκαιρινά μεζεδάκια από την έντυπη και ηλεκτρονική δημοσιογραφία:

Το πρώτο από τη σημερινή (21-7) Ελευθεροτυπία και από άρθρο για σφήκες και μέλισσες και τα τσιμπήματά τους: Ευτυχώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων τα τσιμπήματα αυτού του είδους δεν είναι επικίνδυνα και οι περισσότεροι από τους ενηλίκους χρειάζονται αρκετές εκατοντάδες τσιμπημάτων τον ίδιο χρόνο για να κινδυνεύσουν.

Όλο το άρθρο είναι περιβόλι, με εντυπωσιακές καθαρευουσιανιές (το δηλητήριο που ενίεται!) και δυσκοίλιο γράψιμο, αλλά ξεχώρισα το παραπάνω απόσπασμα, αφενός για τη σύνταξη τ0υ αριθμητικού με γενική που συνοδεύεται από ένα καθαρά λαϊκό ουσιαστικό, κάτι σαν φράκο με σαγιονάρες, και αφετέρου για το “χρειάζομαι”, που είναι όχι μόνο λάθος, αλλά και κωμικό. Αν τουλάχιστον το έβαζε απρόσωπο (χρειάζονται εκατοντάδες τσιμπήματα για να κινδυνέψει ένας ενήλικος) θα ήταν πιο στρωτό.

Το δεύτερο μεζεδάκι, από τη zougla.gr, είναι παρμένο από μια είδηση που σε άλλα ιστολόγια θα έδινε τροφή για συζήτηση επί της ουσίας. Κι εδώ μπορεί να συζητηθεί η απόφαση των αγγλικών αρχών,  αλλά εγώ στάθηκα στη διατύπωση. Ο λόγος για έναν 22χρονο αλκοολικό, του οποίου η αίτηση για μεταμόσχευση ήπατος απορρίφθηκε επειδή κρίθηκε ότι είναι αθεράπευτα εθισμένος:

*Με το σκεπτικό ότι ο 22χρονος ήταν βαθύτατα εθισμένος, για να σταματήσει να πίνει έπειτα από τη μεταμόσχευση, η οποία ήταν απαραίτητη για να διατηρηθεί στη ζωή, το αίτημά του για εξεύρεση μοσχεύματος απερρίφθη.

Εδώ έχουμε το γνωστό αγγλικό σχήμα too X to Y (ή γαλλικό: trop X pour Y), το οποίο έχει βέβαια περάσει και στα ελληνικά (π.χ. πολύ σκληρός για να πεθάνει), αλλά εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα κατανόησης όταν το χρησιμοποιούμε άγαρμπα όπως παραπάνω. Εδώ πρέπει, θαρρώ, να αλλάξουμε σύνταξη: με το σκεπτικό ότι ήταν τόσο πολύ εθισμένος, που δεν θα σταματούσε να πίνει έπειτα από τη μεταμόσχευση, το αίτημά του απορρίφθηκε.

Εσείς βρίσκετε αποδεκτά τα δύο αποσπάσματα που με ενόχλησαν;

Ποιος μαζεύει τα σκόρπια φτερά;

Ζέστη κάνει, για βαρυσήμαντο άρθρο δεν είμαστε, ετοιμάζομαι και για διακοπές από βδομάδα, οπότε ας σερβίρω σήμερα κάτι ελαφρό, από τη σημερινή (30/6) Ελευθεροτυπία, και συγκεκριμένα από τη στήλη του Χρήστου Μιχαηλίδη.

Ο οποίος γράφει ότι ο Γιόσκα Φίσερ προσλήφθηκε ως σύμβουλος στο έργο του αγωγού Ναμπούκο. «Η ικανότητά του να μαζεύει σκόρπια διπλωματικά φτερά θα φανεί πολύ χρήσιμη σ’ αυτή την περίπτωση», διαβάζουμε. Πώς είπατε; Τι σημαίνει αυτό; Πώς θα μαζεύει φτερά, και δη σκόρπια και διπλωματικά, ο Φίσερ; Τι περίεργη έκφραση είναι αυτή; Μήπως είναι κανας βαθύς γερμανικός ιδιωματισμός, αφού το υλικό το αντλεί ο Χ.Μ. από την ιστοσελίδα του Σπίγκελ;

Μεζεδάκια, πέμπτος γύρος

Αν δεν με γελάει η μνήμη μου, τούτος εδώ είναι ο πέμπτος γύρος με μεζεδάκια, δηλαδή σύντομα σχόλια για γλωσσικά (με την ευρύτατη σημασία) και άλλα ενδιαφέροντα θέματα. Χωρίς προκαταρκτικά, προχωράω στα πιάτα.

* Ξεκινάω με μια ομολογία βιασύνης. Βιάστηκα φαίνεται να γράψω σε προηγούμενο σημείωμα ότι ο ακλισιάρικος τύπος «της Σέχτα» είναι αποκλειστικότητα του Διαδικτύου και ότι στον (πιο προσεγμένο) γραπτό Τύπο γράφουν πάντα «της Σέχτας». Πριν λαλήσει το κοκοράκι, ο φίλος HeadCharge μου υπέδειξε τίτλο της Καθημερινής: «Από την ακραία πτέρυγα του ΕΛΑ τα μέλη της Σέχτα». Άλλος φίλος μού έστειλε με ηλεμήνυμα άρθρο της Απογευματινής για το μακρύ χέρι της Σέχτα.

* Προς Βήμα, ενταύθα: Παρακαλώ ενημερώστε τον συντάκτη σας που γράφει στην ηλεκτρονική σας έκδοση (πιθανώς δε και στην έντυπη) ότι θα υποβληθεί σε επιπλέον εξετάσεις η σορός του Μάικλ Τζάκσον μετά την αυτοψία, ότι αυτοψία κάνει η πολεοδομία, ο πραγματογνώμονας, το δικαστήριο. Ο ιατροδικαστής κάνει νεκροψία και μόνο. Οι Άγγλοι λένε autopsy τη νεκροψία, συμφωνώ (είναι μπαμπέσικες αυτές οι ψευδόφιλες λέξεις) αλλά εμείς, ακόμα, τη λέμε «νεκροψία». Αν δεν με πιστεύετε, ανοίξτε λεξικό.

Κι άλλα μεζεδάκια

Πρωί Κυριακής, κι ενώ οι περισσότεροι έχουν φύγει για εκδρομές και παραλίες, σερβίρω τα μεζεδάκια της τελευταίας εβδομάδας. Μια διευκρίνιση, αν και είναι ίσως περιττή: το ότι όλα τα μεζεδάκια είναι παρμένα από την Ελευθεροτυπία δεν σημαίνει ότι οι άλλες εφημερίδες δεν προσφέρουν υλικό για παρόμοια (ή και πιο γευστικά) μεζεδακια, αλλά απλώς ότι αυτή την εφημερίδα συμβαίνει να διαβάζω.

Σε ρεπορτάζ της Ελευθεροτυπίας (17/6) για το Σοσιαλιστικό Κόμμα Γαλλίας μετά την ήττα του στις ευρωεκλογές, η ανταποκρίτρια της Ε. στο Παρίσι μεταφέρει δήλωση του Πιέρ Μοσκοβιτσί: «Βρισκόμαστε με την πλάτη στον τοίχο. Δεχθήκαμε μία τρομερή κλοτσιά στα οπίσθια. Θα αλλάξουμε ή θα πεθάνουμε. Τα πολιτικά κόμματα είναι και αυτά θνησιμαία». Γέλασα δυο φορές διαβάζοντάς την. Πρώτα διότι αν κανείς είναι με την πλάτη στον τοίχο, από πού βγήκε αυτός που του έριξε κλοτσιά στα οπίσθια; Μέσα από τον τοίχο; Αυτά παθαίνει όποιος χρησιμοποιεί πολλές μεταφορικές και ιδιωματικές εκφράσεις, διότι το οξύμωρο (αν υπάρχει) δεν το χρεώνουμε στην ελληνίδα δημοσιογράφο, αφού στο πρωτότυπο η δήλωση έχει: «On est dos au mur, on a reçu un coup de pied aux fesses terrible.

Κάτι πρόχειρο στα μικροκύματα

Επειδή πετάω σε λίγες ώρες και μπορεί και αύριο να έχω τρεχάματα, σερβίρω μερικά πρόχειρα μεζεδάκια, κατευθείαν από την κατάψυξη στα μικροκύματα. Ξέρω, οι παλιές νοικοκυρές ήταν αλλιώς…

* Επειδή συμφωνώ 100% στο περιεχόμενο, δεν θα σταθώ και τόσο πολύ σε μερικά γλωσσικά του Στάθη στον σημερινό Ναυτίλο στην Ελευθεροτυπία. Έτσι, προσπερνάω το (κατ’ εμέ) ανατριχιαστικό “υπογεγραμμισμένος” (υπογραμμισμένος στα ελληνικά) που μπορεί, στο κάτω-κάτω, να είναι και εξεπίτηδες, ειρωνικό. Ειρωνικό δεν είναι το “πόσω μάλλον”, που έχει πιο κάτω, αλλά γι’ αυτό δεν φταίει ο Στάθης, φταίει το λεξικό Μπαμπινιώτη που το νεκρανάστησε και το σερβίρει σαν κουρελάκι για να ξεχωρίζει από την πλέμπα όποιος το φοράει στο πέτο του. Τα λέει μια χαρά ο παλιός Νεοτιπούκειτος, εδώ κι εδώ, σας συστήνω να τα διαβάσετε.

* Όταν γράφεις συχνά για Γερμανούς, κι ας μη μιλάς τη γλώσσα, πρέπει, βρε αδερφέ, να μάθεις μερικούς στοιχειώδεις κανόνες για το πώς προφέρονται τα ονόματα. Εννοώ τον αγαπητό Χρ. Μιχαηλίδη, που πήρε το βασικό θέμα του σημερινού του άρθρου από την αγγλική έκδοση του ιστότοπου του Σπίγκελ, και βέβαια προφέρει αμερικανοπρεπώς όλα τα γερμανικά ονόματα, ακόμα και πασίγνωστων, βρε αδερφέ, πολιτικών όπως ο Σόιμπλε (Schäuble) τον οποίο μεταμόρφωσε σε Σάουμπλε, ή και όχι γνωστών, όπως ένας Κριχμπάουμ (Krichbaum) που εξαμερικανίστηκε σε Κρίτσμπαουμ.  Τον Τίεσεν (διάβαζε Τίσεν, Thiessen) δεν τον μετράω για λάθος, ας πούμε πως ήθελε να αποδώσει το μακρό φωνήεν.

Όσο για το αν ο Krichbaum στα ελληνικά τονίζεται στην προπαραλήγουσα ή στην παραλήγουσα, νομίζω πως ο Μήτσος (ΤΜ Ν. Λίγγρης) τονίζει στην παραλήγουσα.

* Σύμφωνα με νεότερες μαθηματικές έρευνες, το 1,25% και το 2,7% που έπαιρνε η Ανανεωτική Αριστερά επί Κύρκου ήταν αξιοπρεπέστατες επιδόσεις, ενώ το 4,7% του Σύριζα είναι ταπεινωτικό. Εγώ όμως δεν πολιτικολογώ αλλά λεξιλογώ κι έτσι όταν διάβασα την είδηση στα ΝΕΑ πρόσεξα επίσης μια πολλοστήν απόδειξη ότι η χιλιοτραγουδισμένη διάκριση του άμεσα και του αμέσως έχει γίνει στάχτη και μπούρμπερη:
Ταπεινωτικό χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών για τον ΣΥΡΙΖΑ ο Λεωνίδας Κύρκος, ζητώντας άμεσα -μέσω των «ΝΕΩΝ»- αλλαγή πλεύσης για το κόμμα του. Και αφού το ζητάει “μέσω” των Νέων, δεν το ζητάει άμεσα δηλαδή απευθείας, αλλά άμεσα δηλαδή αμέσως.

Καλό μου ταξίδι!

Ταπεινωτικό χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών για τον ΣΥΡΙΖΑ ο Λεωνίδας Κύρκος, ζητώντας άμεσα-μέσω των «ΝΕΩΝ»- αλλαγή πλεύσης για το κόμμα του.

Εφήμερα μεζεδάκια, δεύτερη δόση

Μερικά αξιοπρόσεκτα (ή ίσως όχι) μεζεδάκια από τις εφημερίδες των τελευταίων ημερών:

• Ο Λαπαλίς αθλητικογράφος.

Διαβάζω στο αθλητικό ρεπορτάζ για το φλέγον θέμα της εξεύρεσης προπονητή στον Αστέρα Τρίπολης: «Βέβαια, σε περίπτωση κατά την οποία δεν τελεσφορήσουν οι προσπάθειες για Έλληνα προπονητή, τότε είναι σίγουρο ότι θα επιλεγεί αλλοδαπός». Ότι είναι σίγουρο, είναι.

• Προληπτικά μέτρα

Αυτό το κλέβω από τον Τιπούκειτο, ο οποίος το επισήμανε πρώτος στο φόρουμ Λεξιλογία. Σε ρεπορτάζ για την Υπατία, την ταινία που θα έρθει στις αίθουσες τον Δεκέμβρη, αναφέρεται το ειδύλλιό της (love story το λέει) με τον δούλο της Ντάβους. Δεν πρόκειται για τον στρατηγό Ντάβο με θεσσαλική προφορά, αλλά για το όνομα Δάος, χαρακτηριστικό όνομα δούλων, λέει ο Τιπούκειτος. Δεν απαιτώ από τη δημοσιογράφο να το ξέρει, αλλά το γράφω πιο πολύ μήπως και το δει κανείς και αποδοθεί σωστά το όνομα στους υποτίτλους της ταινίας.

Κατά τα άλλα, το άρθρο μοιάζει να έχει κι άλλα πολλά λάθη, αλλά δεν προλαβαίνω ν’ ασχοληθώ. Πάντως, τα «όστρακα» με τα οποία έσφαξαν την Υπατία οι μελανειμονούντες δεν ήταν αυτό που λέμε σήμερα όστρακα, αλλά σπασμένα κομμάτια αγγείων. Τα έχουμε ξαναπεί αυτά, τότε με τον εξοστρακισμό.

Βαρβαρότητες και άλλα εφήμερα μεζεδάκια

Πολλές φορές βλέπω κάτι που αξίζει σχολιασμό αλλά όχι και ολόκληρο δημοσίευμα –και βρίσκομαι στο δίλημμα: να το σχολιάσω εδώ και τώρα ή να το κρατήσω στο συρτάρι μέχρι να βρεθούν και άλλα ομοειδή, με κίνδυνο να μπαγιατέψει ανεπανόρθωτα; Μια λύση που βρήκα είναι να τα σερβίρω όσο ακόμα είναι ζεστά, πολλά μαζί, σαν τις ποικιλίες στα μεζεδοπωλεία. Λοιπόν, παρουσιάζω εδώ την πρώτη πιατέλα από εφήμερα μεζεδάκια, κι αν αποδειχτούν νόστιμα μπορεί να το καθιερώσω το σύστημα αυτό.