Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ακόμα χρωστάμε κάτι στη Μιχαλού!

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2009


Πρόκειται για επαυξημένη και ξαναδουλεμένη βερσιόν ενός παλιότερου σημειώματος στο σάιτ.

Η φράση «αυτός χρωστάει της Μιχαλούς» σημαίνει ότι κάποιος δεν είναι στα καλά του, ότι είναι τρελός. Η φράση ακούγεται συχνά και στις μέρες μας και μάλιστα όταν τις προάλλες ο πρόεδρος των βιομηχάνων Μίχαλος πρότεινε να εργάζονται και να πληρώνονται λιγότερο οι εργαζόμενοι, αρκετοί ήταν εκείνοι που δεν αντιστάθηκαν στον πειρασμό και είπαν ότι ο Μίχαλος χρωστάει της Μιχαλούς. Ποια είναι όμως αυτή η Μιχαλού;

Η προέλευση της φράσης έχει βασανίσει όχι λίγο τους μελετητές. Με το σημείωμά μου αυτό έρχομαι να προσθέσω άλλο ένα καρφί στον σταυρό· θέλω να πω, αν ο αναγνώστης περιμένει να μάθει ποια ήταν η Μιχαλού που έδωσε το όνομά της στη φράση και κέρδισε αυτήν την αμφίβολη αθανασία, ας μη διαβάσει παρακάτω. Διαβάζοντας παρακάτω, μόνο να ξεμάθει πράγματα μπορεί.

Σύμφωνα με μια εκδοχή που κυκλοφορεί και στο Διαδίκτυο αλλά πηγάζει από το βιβλίο «Λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις» του Τάκη Νατσούλη, στα χρόνια του Όθωνα βρισκόταν σε κάποιο σοκάκι του Ναυπλίου η ταβέρνα της Μιχαλούς. Η Μιχαλού ήταν, λέει ο συγγραφέας, παραδόπιστη και εκμεταλλεύτρια· είχε μια περιορισμένη πελατεία στην οποία έκανε πίστωση για ένα ορισμένο διάστημα, όμως αλίμονο σε όποιον δεν ήταν συνεπής. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας, η Μιχαλού ξεφτέλιζε κυριολεκτικά τους άτυχους οφειλέτες της. Ανάμεσα σ’ αυτού ήταν και κάποιος ευσυνείδητος, ο οποίος αδυνατώντας να βρει χρήματα να εξοφλήσει τη Μιχαλού, γύριζε μέρα και νύχτα στους δρόμους παραμιλώντας. Και σαν κανείς ρωτούσε τους περαστικούς τι έχει αυτός ο άνθρωπος, οι άλλοι απαντούσαν «Αυτός χρωστάει της Μιχαλούς» (Νατσούλης, σελ. 99-100).

Η εκδοχή αυτή έχει βρει απήχηση, έχει θεωρηθεί έγκυρη και έχει αναδημοσιευτεί και σε σοβαρά ή/και μεγάλης κυκλοφορίας έντυπα. Και φυσικά είναι εντελώς αστήριχτη.

Λίγη εξοικείωση χρειάζεται με τις παροιμιώδεις εκφράσεις για να καταλάβει κανείς ότι η «εξήγηση» αυτή είναι κατασκευασμένη εκ των υστέρων, όπως άλλωστε συμβαίνει με το 90% των εξηγήσεων που προσπαθούν να αποδώσουν την αρχή μιας ιδιωματικής φράσης σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πρόσωπο ή επεισόδιο (έχω γράψει σχετικά). Όμως, πρέπει να αναγνωρίσουμε στον Νατσούλη ότι την ανύπαρκτη αυτή εξήγηση δεν την εμπνεύστηκε ο ίδιος. Πρόκειται για εξήγηση που κυκλοφορεί ευρύτερα.

Πράγματι, στην πολύ σημαντική για την εποχή του και για τα ελληνικά δεδομένα εργασία του «Φρασεολογικά», ο Άνθιμος Παπαδόπουλος, που γράφει τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, αφού αναφέρει ότι ο Γ. Χατζιδάκις είχε κατατάξει τη φράση στις «αγνώστου αρχής» φράσεις και μνημονεύει περίπου την ίδια εκδοχή με τον Νατσούλη, με τη διαφορά ότι τοποθετεί τη Μιχαλού στα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση, άρα γύρω στο 1830· κατά τα άλλα, και εδώ η Μιχαλού παρουσιάζεται να καταδιώκει τόσο επίμονα και ανελέητα τους οφειλέτες της, που θα έπρεπε να είναι κανείς τρελός για να χρωστάει της Μιχαλούς. Είπα πως η εργασία του Παπαδόπουλου ήταν πολύ σημαντική, αλλά αυτό δεν σημαίνει ούτε πλήρης ούτε αλάνθαστη. Άλλωστε έχουν περάσει κάμποσες δεκαετίες από τότε που την έγραψε. Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι και το λεξικό Μπαμπινιώτη παραθέτει την εκδοχή της ταβερνιάρισσας Μιχαλούς για να εξηγήσει τη φράση, χωρίς καν να διατηρεί επιφυλάξεις: «η φράση οφείλεται σε φερώνυμη ξενοδόχο του Ναυπλίου το 1830, που ήταν ιδιαίτερα απαιτητική για την εξόφληση λογαριασμών και χρεών», μας λέει.

Όταν μάζευα υλικό για το βιβλίο μου «Αλφαβητάρι των ιδιωματικών εκφράσεων» είχα αποδελτιώσει πολλές δεκάδες λογοτεχνικά έργα (κυριολεκτώ: θα ήταν καμιά διακοσαριά) των τελευταίων δύο αιώνων. Είχα λοιπόν βρει στον Τυχοδιώκτη του Χουρμούζη το εξής απόσπασμα:

— Κ’ ίντα μέτρος είν’ αυτό;

— Να, μέτρος μέτρινο.

— Καλέ σεις, πας και παίζετέ με;

— Όχι, όχι, αλήθεια στο λέγω <…>

— Καλέ να ζείτε, πας και χρουστείτε της Μιχαλούς;

— Όχι, όχι, δεν χρεωστώ κανένα, μόνον θέλω να πουλήσω το πράγμα μου.

Μ. Χουρμούζης, Ο τυχοδιώκτης, σ. 132

Το «πας και» εδώ είναι αυτό που σήμερα λέμε «μπας και», αλλά κατά τα άλλα είναι σαφής η χρήση: μπας και με δουλεύεις; ρωτάει ο ένας, όχι λέω αλήθεια απαντάει ο άλλος· βρε μπας και δεν είσαι καλά στα μυαλά σου; ρωτάει ο ρωμιός· όχι, δεν χρωστάω σε κανέναν απαντάει ο βαυαρός τυχοδιώκτης που δεν ξέρει τη ρωμέικη έκφραση.

Ο Τυχοδιώκτης του Χουρμούζη εκδόθηκε το 1835. Θεωρούσα ότι αυτό ήταν ικανό για να ανασκευάσει το μύθο της αναπλιώτισσας ταβερνιάρισσας Μιχαλούς, όταν όμως το είπα σε κάτι φίλους τούς είδα να δυσπιστούν. Θα μπορούσε, μου είπαν, κάνοντας βέβαια τον δικηγόρο του διαβόλου, να είχε κάνει τόσο ντόρο η υπόθεση της παραδόπιστης Μιχαλούς, που να διαδόθηκε σαν αστραπή στο Ανάπλι και στο Μωριά και στην Αθήνα και στην υπόλοιπη απελευθερωμένη Ελλάδα, ώστε ο Χουρμούζης (που ήτανε Πολίτης) να τη βρει παροιμιακή και να τη βάλει στο έργο του.

Έτσι είπαν οι φίλοι μου τότε, και όσο κι αν το έβρισκα υπερβολικό, στο βιβλίο μου τελικά έγραψα απλώς ότι έχω επιφυλάξεις για την επίσημη εκδοχή, την ταβερνιάρικη, και ότι έχω αποδελτιώσει την έκφραση σε κείμενο του 1835.

Και το άφησα εκεί το θέμα, αλλά δεν το ξέχασα.

Πιάνω τις προάλλες λοιπόν να φυλλομετρήσω ένα βιβλίο που περιγράφει την αντίδραση των πρώτων δημοτικιστών στην κοραϊκή «Μέση οδό» και εκεί περιλαμβάνεται η κωμωδία «Κορακιστικά» του Ιακωβάκη Ρίζου Νερουλού, στην οποία ο φαναριώτης συγγραφέας σατιρίζει τους καθαριστές της γλώσσας παρουσιάζοντας δυο ήρωες που το έχουν βάλει αμέτι μουχαμέτι να βγάλουν αρχαιοελληνικές όλες τις ξένες λέξεις (ο διάλογός τους θυμίζει εκπομπή σημερινού ελλαδεμπορικού παρακάναλου). Έχουν κι έναν υπηρέτη, τον Μικέ, που τον έχουν βαφτίσει Μύκη επί το αρχαιοπρεπέστερο. Και σε μια στιγμή που φεύγουν, αγανακτεί με τις παλαβομάρες του αφέντη του και λέει και με το δίκιο του ο δόλιος ο Μικές:

Φρόνιμμα το λέσι στον τόπον μου στη Χχιο, το πως οι Γραμματισμένοι χρωστούσι της Μιχαλλούς.

(τα διπλά σύμφωνα είναι προφανώς προσπάθεια του συγγραφέα για φωνητική ορθογραφία, διότι τότε τα πρόφερναν οι Χιώτες, όπως τα προφέρουν ακόμα οι Κύπριοι)

Τι μας λέει εδώ ο ευλογημένος Μικές; Ότι η έκφραση «χρωστάω της Μιχαλούς» ήταν παροιμιακή στη Χίο. Πότε; Τότε που γράφτηκαν τα Κορακιστικά, προφανώς. Και πότε γράφτηκαν; Νωρίτερα από το 1812, βρίσκω, αφού από τότε κυκλοφορούσαν χειρόγραφα στους κύκλους των λογίων της Πόλης –και τυπώθηκαν γύρω στο 1814.

Άρα, ακόμα κι αν υπήρχε Μιχαλού ταβερνιάρισσα στο μετεπαναστατικό Ανάπλι, που πολύ αμφιβάλλω, σαφώς δεν είναι αυτή που έγινε αιτία να γεννηθεί η φράση «χρωστάει της Μιχαλούς», αφού, όπως είδαμε, η φράση εμφανίζεται σε κείμενο του 1812 και πολύ μακριά από την Πελοπόννησο.

Πώς όμως γεννήθηκε η φράση; Εδώ μόνο εικασίες έχω να πω. Και βέβαια, το ξέρω ότι η αβεβαιότητα δεν είναι τραβηχτική, αλλά δεν θα ήθελα να αντικαταστήσω την ταβερνιάρισσα του Αναπλιού με κάποιαν άλλη εξίσου φανταστική συνονόματή της, ίσως προξενήτρα στην Πόλη στα τέλη του 18ου αιώνα!

Η φράση υπάρχει στο ανέκδοτο τμήμα των Παροιμιών του Ν. Πολίτη που τα χειρόγραφά του μένουν να σκονίζονται σε κάποιο υπόγειο προς δόξαν του ελληνικού κράτους που δεν βρίσκει να διαθέσει σ’ αυτό το εθνικής σημασίας έργο ούτε ένα μικρό κλάσμα των όσων άρπαξε με μια μονοκοντυλιά ένας από τους αεριτζήδες των δομημένων ομολόγων. Εγώ δεν έχω πρόσβαση στα χειρόγραφα του Πολίτη και δεν τα έχω δει, όμως τα είχε δει ο Χουρμουζιάδης, ένας λόγιος των αρχών του αιώνα, που είχε δημοσιεύσει σε ένα παλιό τεύχος του περιοδικού «Λαογραφία» μια συλλογή παροιμιών της Ανατολικής Θράκης, και εκεί μας λέει ότι η θρακιώτικη μορφή της παροιμίας υπάρχει και στο ανέκδοτο τμήμα του Ν. Πολίτη. Όμως, ο Χουρμουζιάδης καταγράφει τη φράση κάπως διαφορετικά: Χρωστάει το Μιχάλη. Η αιτιατική όμως εδώ πρέπει να νοηθεί ως μωραΐτικη γενική: χρωστάει του Μιχάλη.

Και στη δική του συλλογή ο Άνθιμος Παπαδόπουλος καταγράφει κι άλλες ιδιωματικές παραλλαγές: χρωστάει του Μιχάλη (Ήπειρος-Θεσσαλία), χρωστάει τον Μουχάλη (Πόντος), στη δε Συληβρία Μιχάλης λέγεται ο ελαφρόμυαλος. Ο Παπαδόπουλος υποθέτει ότι, όταν ξεχάστηκε η ιστορική αρχή της φράσης δεν είναι περίεργο που τη θέση της Μιχαλούς πήρε ο Μιχάλης, εγώ όμως πιστεύω πως το αντίστροφο έγινε, δηλαδή όταν διαδόθηκε η φράση σε περιοχές που ο Μιχάλης ή η Μιχαλού δεν σήμαινε τίποτα το ξεχωριστό, τότε εφευρέθηκε εκ των υστέρων η ψευτοϊστορική εξήγηση. Γιατί ειπώθηκε Μιχάλης ο ελαφρόμυαλος, δεν το ξέρω, μπορεί να είναι επιρροή από ξένη γλώσσα, μπορεί να βρίσκεται η αρχή σε κάποιο πλαστό παρηχητικό όνομα, που έδωσε και Μιχαλού και Μιχάλη (όπως έλεγαν είναι από την Πάρο για κάποιον που όλο έπαιρνε). Πάντως, αν Μιχάλης λέγεται ο αγαθούλης, τότε όποιος χρωστάει στον Μιχάλη ή στη Μιχαλού είναι δυο φορές ελαφρόμυαλος και πιστεύω πως εδώ βρίσκεται η αρχή της φράσης. Όμως αυτά είναι σκέτες εικασίες.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι καταρρίπτεται οριστικά η εκδοχή της ταβερνιάρισσας από τ’ Ανάπλι. Και ότι ξέρουμε ότι δεν ξέρουμε την αρχή της φράσης. Δηλαδή, ακόμα της χρωστάμε κάτι, της καημένης της Μιχαλούς!

21 Σχόλια to “Ακόμα χρωστάμε κάτι στη Μιχαλού!”

  1. Μαρία said

    Μεγάλη έμαθα ολόκληρη τη φράση. Λέγαμε και λέμε απλώς «χρωστάει» λίγο ή πολύ ανάλογα με την αγαθοσύνη, κάτι σαν το «χάνει» δηλαδή.
    Και καλά να παλαβώσει όποιος πνίγεται στα χρέη και δεν είναι μπατακτσής, αλλά να χαζεύει!
    Η ιστορία με την ταβερνιάρισσα είναι σαν τους αρχαίους αιτιολογικούς μύθους.

  2. χαρη said

    Έχει φοβερό ενδιαφέρον πάντως – για μένα τουλάχιστον – η μετατροπή τού (πολύ κακού, ε;)δανειστή από άντρα αρχικά (αν είναι έτσι τελικά) (όπως φαίνεται να είναι, κατά πώς λέει κι ο οικοδεσπότης μας) σε γυναίκα: κάτι βλέπω εδώ που μάλλον μού μυρίζει «πολύ αρχαία έθιμα» (:πιπέρι στο στόμα, βιτριόλι στα μούτρα, πυρά, γκιλοτίνα, παροιμιακή διαπόμπευση, διαλέγουμε…)

  3. Τιπούκειτος said

    Νίκο, εξαιρετικό, όπως πάντα, το κομμάτι σου, έστω κι αν (ή μάλλον ακριβώς επειδή) είναι απορητικό. Καιρός να απαλλαγούμε από την αναπλιώτισσα ταβερνιάρισσα, που βρομάει από δέκα χιλιόμετρα πως είναι πλαστός αιτιολογικός μύθος, καθώς το είπε η Μαρία. (Απροπό, θα ήθελα πολύ να διαβάσω τι έχεις γράψει για τους αναρίθμητους παρόμοιους μύθους που έχουν επινοηθεί για να εξηγήσουν την αρχή ιδιωματικών φράσεων, αλλά το λίνκι που δίνεις είναι σπασμένο.) Για το πώς έφτασε ο Μιχάλης να σημαίνει τον αγαθό ή τον τρελό νομίζω ότι δεν υπάρχει εξήγηση. Κύρια ονόματα χρησιμοποιούνται συχνά με τη σημασία «βλάκας». Όπως θα θυμάσαι, στον στρατό «Γιαννάκης» είναι ο αφελής και αδέξιος νεοσύλλεκτος (κάπως σαν τον Hans Dumm στο παραμύθι των αδερφών Γκριμ), ενώ ο μέσος Έλληνας θεωρεί ύψιστη απαξίωση να τον πιάσουν Κώτσο, ήγουν κορόιδο.

    Το πραγματικό πρόβλημα, νομίζω, βρίσκεται στο «χρωστάει». Όπως σου είχα γράψει και παλιότερα, το αρχαίο οφλισκάνω χρησιμοποιούνταν κάποτε σε συμφραζόμενα που δηλώνουν ανοησία ή τρέλα: μωρίαν οφλισκάνω ή μανίαν οφλισκάνω, «είμαι χαζός / τρελός και μου φαίνεται». Η ομοιότητα όμως με το «χρωστάει της Μιχαλούς» μού φαίνεται επιφανειακή, παραπλανητική, και μάλλον οφείλεται σε σύμπτωση.

    Θα ήθελα να προτείνω μια εναλλακτική εξήγηση, του ποδαριού βέβαια, που ίσως όμως να έχει ψωμί. Αναρωτιέμαι δηλαδή μήπως οι θρακοποντιακές παραλλαγές της φράσης, «χρωστάει το Μιχάλη/Μουχάλη» κρύβουν την πρωταρχική μορφή της φράσης, με το «Μιχάλη» ως άμεσο και όχι έμμεσο αντικείμενο του «χρωστάει». Αν Μιχάλης=τρελός, τότε κάποιος που χρωστάει τοΝ Μιχάλη (και όχι τοΥ Μιχ.) παναπεί ότι χρωστάει τόσα, όσα λείπουν του Μιχάλη για να γίνει γνωστικός. Με άλλα λόγια, είναι κι αυτός το ίδιο θεόμουρλος με τον Μιχάλη. Εάν, όπως γράφεις, η αιτιατική των θρακοποντιακών παραλλαγών είναι απλώς βορειοϊδιωματική (αντιστοιχεί δηλαδή σε νοτιοελλαδίτικη γενική), τότε είναι περίεργο που στην Ηπειροθεσσαλία η φράση μαρτυρείται με γενική και όχι με αιτιατική. Σκέφτομαι μήπως η γενική οφείλεται σε υπερδιόρθωση, ενδεχομένως από αδυναμία κατανόησης του συντακτικού ρόλου της αιτιατικής: δεν είναι αμέσως προφανές τι θα πει «χρωστάει τοΝ Μιχάλη», οπότε η αιτιατική αντικαθίσταται από την κατανοητότερη γενική. Just an idea.

  4. sarant said

    Τιπούκειτε, το λίνκι διορθώθηκε, αλλά μην περιμένεις τίποτα άγνωστο, δυο-τρία πράγματα είναι που τα έχω άλλωστε βάλει και στη Γλώσσα μετ’ Εμποδίων. Πρέπει θαρρώ να βγει ένα βιβλίο που να λέγεται «Γιατί δεν το λέμε έτσι» και να τα ανασκευάζει όλα, αλλά σε ποιον αρέσει να ξεμαθαίνει πράγματα;

  5. xyx said

    Στα δικά μου μέρη, εγώ ξέρω αυτή την φράση με τελείως διαφορετικό νόημα. «Χρωστάει της Μιχαλούς (τα προικιά).» Πάει να πει, ότι χρωστάει πάρα πολλά, ακόμα και την προίκα της κόρης του. Επίσης δηλώνει ότι κάποιος είναι τελείως ανεπρόκοπος, καθότι το πρώτο πράμα που φροντίζει ένας προκομμένος πατέρας είναι η προίκα της κόρης του. Ότι αυτή η φράση λέει ό,τι κάποιος δεν είναι στα καλά του, πρώτη φορά το ακούω.

  6. παρα πολύ ωραια και αυτή η αναρτηση ..και μπραβο της αυτής της Μιχαλούς οπου και νατανε που εκανε τετοιο κουμαντο στην ταβερνα της και στην τοτε ανδροκρατουμενη κοινωνια..βρε μπας και ειχε και μουστακια αλλά Κολοκοτρώνη;

  7. Πολύ ωραία ανάρτηση, κι ας μείνει και κάτι σε εκκρεμότητα ..
    Γενεαλογίες εκφράσεων από τον Τ.Νατσούλη άκουγα πολύ μικρή
    στο ραδιόφωνο. Κι όσες φορές αργότερα τις ξαναθυμήθηκα,
    μου φάνηκαν συχνά αυθαίρετες και κάποτε τραβηγμένες από
    εθνοπρεπή μαλλιά !

  8. ηλε-φούφουτος said

    Νίκο, το άρθρο σου αλλά και τα ενδιαφέροντα σχόλια των συνδαιτυμόνων αποδεικνύουν ότι τελικά δεν είναι τόσο δυσάρεστο να ξεμαθαίνεις, τουλάχιστόν όταν γίνεται με τρόπο εποικοδομητικό.

    Πιστεύω ότι η παρετυμολογία και οι μηχανισμοί της έχουν ενδιαφέρον, ίσως το ίδιο μεγάλο, από λαογραφική και γλωσσική σκοπιά, με το ενδιαφέρον των ετυμολογικών μηχανισμών.

    Εγώ τις ερμηνείες τύπου Νατσούλη τις πρωτοάκουσα παιδί από το τηλεπαιχνίδι «Τα τετράγωνα των αστέρων», όπου ο διαγωνιζόμενος αν δεν συμφωνούσε με την ερμηνεία αυτή έχανε. Εννοείται ότι ανάλογες ερμηνείες βρίσκει κανείς και σε άλλες γλώσσες.

    Αν έχεις κι άλλα να μας ξεμάθεις, κάν’ το!

  9. Μπουκανιέρος said

    Συμμερίζομαι κι εγώ το γενικό ενθουσιασμό ως προς την «αποδόμηση» της (στραβής) γνώσης.
    Η έννοια της παρετυμολογίας μπορεί να επεκταθεί και πέρα απ’ τη γλώσσα, π.χ. παρετυμολογία εθίμων ή συμπεριφορών – κι εκεί υπάρχουν πράγματα για να ξεμάθουμε.

    (Νόμιζα ότι ο νοικοκύρης αμολούσε αϊτό σήμερα, πρόσεξα όμως ότι μόλις τον κάλεσαν για επείγον περιστατικό έτρεξε αμέσως!)

  10. Σε ένα διάλειμμα από τον αετό ήταν κι αυτό, Μπουκανιέρε 🙂

    Το θέμα με την αποδόμηση των μύθων είναι πως κοστίζει πολύ. Θέλω να πω, ο καθένας ευφάνταστος πετάει μια μπεντροβάτη κοτρώνα στο πηγάδι, χωρίς καμιά τεκμηρίωση, την αναπαράγουν άλλοι οπότε αποκτά κύρος, κι άντε μετά εσύ να τη βγάλεις. Από την άλλη, η αχίλλειος πτέρνα των μπεντροβάτων είναι οι όμοιοί τους. Αν μαζευτούν πολλές εξηγήσεις για την ίδια φράση, χάνεται ευτυχώς το κύρος.

  11. Costas said

    ο καθένας ευφάνταστος πετάει μια μπεντροβάτη κοτρώνα στο πηγάδι

    Και καλά να είναι μπεν-. Συχνά (όπως εδώ) είναι μαλ-, ή ανοστέν-τροβάτη.

  12. Immortalité said

    Το ξέρω ότι έχω βρυκολακιάσει και θα πάω για ύπνο ευθύς αμέσως, ένα τελευταίο σχολιάκι. Τη φράση την ακούω απο τοτε που γεννήθηκα αλλά με την έννοια (περίπου) που αναφέρει ο @ 5 Χυχ. Οτι δηλαδή χρωστάς τόσα πολλά που χρωστάς και στη Μιχαλού. Η οποία ήταν λέει (δεν θυμάμαι ποιος λέει) μια ζητιάνα που γύριζε και ζητιάνευε και φυσικά πως μπορουσες να της χρωστας; Ηταν συνώνυμη με το «χρωστάει και στ’ αγέννητα κοπέλια». Το ενδιαφέρον είναι ότι πάντα μα παντα και στον τοπο μου αλλά και απο φίλους από όλη σχεδόν την Ελλάδα, την εκφραση τη χρησιμοποιούσαμε με αυτή την έννοια. Το ότι σημαίνει τον τρελό πρωτη φορα το ακούω. Αλλά θα μου πεις, για ολα υπαρχει μια πρωτη φορά…

  13. sarant said

    Αθανασία, η σημασία «χρωστάει πάρα πολλά» είναι νεότερη, δηλ. των τελευταίων δεκαετιών, μόνο στσ λεξικά δεν έχει ακόμα καταγραφεί. Παλιότερα θα λέγαν ‘χρωστάει τα μαλλιοκέφαλά του’. Αλλά έχεις δίκιο, όταν χάνεται η διαύγεια της φράσης και σκοτεινιάζει η σημασία (ότι είναι κάποιος τρελός), τότε εύκολο είναι να αναπτυχθεί η άλλη σημασία.

    Υπάρχει όμως και νεότερη βερσιόν του ίδιου άρθρου:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/10/23/mixalou2/

  14. Alfred E. Newman said

    @ 12 και 13
    Στις παρέες μου έχουμε καθιερώσει την εκφορά: Οφείλει στη σύζυγο του κυρίου Μιχαήλ.

  15. Πιάνω τις προάλλες λοιπόν να φυλλομετρήσω ένα βιβλίο που περιγράφει την αντίδραση των πρώτων δημοτικιστών στην κοραϊκή «Μέση οδό» και εκεί περιλαμβάνεται η κωμωδία «Κορακιστικά» του Ιακωβάκη Ρίζου Νερουλού,

    Με βοηθάς με τα στοιχεία του βιβλίου Νικο-κύρη;

  16. π2 said

    Νότη, voilà.

  17. Π2 μου, εγώ το άλλο βιβλίο θέλω να μάθω ποιο είναι, αυτό που «περιγράφει την αντίδραση των πρώτων δημοτικιστών στην κοραϊκή «Μέση οδό»».

  18. sarant said

    Νότη, εδώ:

    http://www.greek-language.gr/greekLang/literature/studies/essays/05toc033_images.html

  19. π2 said

    Ουπς, δεν κατάλαβα ότι εννοείς άλλο βιβλίο.

  20. babis said

    http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=171894
    Η μιχαλού ξαναχτύπησε

  21. Πατρινος said

    Συγχωρεστε μου το γαλλικο, στην Πατρα ακουγεται συχνα και το «γαμω τη Νανα τη χορευτρια» (αγανακτηση, θυμος)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: