Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γιατί να διαβάσετε τη Σούζυ Εμ-Κέι;

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2009


Το ποστ αυτό ήρθε με ηλεμήνυμααπό τον Φίλο μου που Διαβάζει. Πρόκειται για την αναγγελία της έκδοσης ενός βιβλίου. Το παραθέτω αυτούσιο, ενώ στο τέλος βάζω και το δελτίο τύπου του εκδοτικού οίκου. Ναι, πρόκειται για τον ίδιο εκδοτικό οίκο που έβγαλε τη δική μου Γλώσσα μετ΄ εμποδίων. Πρόκειται για απροκάλυπτη διαφήμιση, επομένως.

Γιατί να διαβάσετε τη Σούζυ Εμ-Κέι;

mckΥπάρχουν πολλοί λόγοι, πράγματι.
Ο βασικός είναι ότι αποτελεί την καλύτερη συνοπτική κριτική που έχω υπόψη μου για την εξελικτική ψυχολογία και τις παραφυάδες της.

Αν παρακολουθείτε τον διαπρεπή στοχαστή Takis Mihas, δεν θα αγνοείτε ασφαλώς την ανάδυση αυτής της μοντέρνας ψευτοεπιστήμης και ορισμένες από τις τερατώδεις αξιώσεις της.

Ακόμα κι αν δεν τον παρακολουθείτε, όμως, είναι μάλλον αδύνατο να έχετε αποφύγει την προπαγάνδα της  – ή τουλάχιστον κάποιες άλλες παραλλαγές γενετικού ντετερμινισμού.

Λοιπόν, είναι θαυμαστό το πώς μερικές απ’ τις πιο «βικτοριανές» ιδέες (ιδιαίτερα σε ό,τι έχει να κάνει με τη γυναίκα) μπορούν να παρουσιάζονται με τον αέρα του σύγχρονου και του δίχως προκαταλήψεις.

Υπάρχει βομβαρδισμός από τέτοιες πληροφορίες ή ανακοινώσεις (που συνήθως παρουσιάζονται σαν η τελευταία λέξη της επιστήμης, και μάλιστα αναντίρρητα), π.χ., ανθολογώ εδώ στην τύχη μερικές δημοσιεύσεις του τελευταίου μήνα από το in.gr.

http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=977727&lngDtrID=252

ή

http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=979972&lngDtrID=252

http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=990216&lngDtrID=252

Να δείτε που θα βρουν τελικά και το γονίδιο του χαμηλόμισθου (να μάθουμε ότι το έχουμε και να μην αγχωνόμαστε τζάμπα).

Αν όλ’ αυτά δεν σας φαίνονται ανησυχητικά, τότε μάλλον δεν υπάρχει κανείς λόγος να διαβάσετε τη Σούζυ Εμ-Κέι.

Το δελτίο τύπου του βιβλίου:

Σειρά 21ος Παράλληλος

Susan McKinnon

Νεοφιλελεύθερη

Γενετική

μύθοι και ηθικού περιεχομένου ιστορίες

της Εξελικτικής Ψυχολογίας

μετάφραση: Θεόδωρος Παραδέλλης

Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου

Φεβρουάριος 2009

σελ. 187, τιμή 16 €

ISBN  978-960-8219-56-4

Η εξελικτική ψυχολογία, εξειδικευμένο και κάπως μονόπλευρο παρακλάδι της κοινωνιοβιολογίας, έχει κατορθώσει να επιβάλλει την παρουσία της, αν όχι και τόσο στον ακαδημαϊκό χώρο γενικά, τουλάχιστον στον τομέα της εκλαϊκευμένης επιστήμης. Καθώς βρίσκει εύκολη πρόσβαση και πρόθυμη αντανάκλαση στα ΜΜΕ, ακούμε κάθε τόσο ότι βρέθηκε π.χ. το «γονίδιο της απιστίας» ή το «γονίδιο του αλτρουισμού» και διαβάζουμε βαθυστόχαστα άρθρα που εξηγούν «γιατί αρέσει στις γυναίκες το ροζ χρώμα». Όμως, αν τέτοιες θεωρήσεις φαντάζουν εύλογες σε μια μερίδα του κοινού, είναι επειδή ήδη διαθέτουν ισχυρά ερείσματα στον «κοινό νου».

Αυτή είναι η γνώμη της Susan McKinnon όταν επισημαίνει τις εθνοκεντρικές ρίζες των αντιλήψεων αυτών. Υποστηρίζοντας ότι μιλούν στο όνομα μιας έγκυρης επιστήμης της (διαχρονικής και διαπολιτισμικής) «ανθρώπινης φύσης», οι εξελικτικοί ψυχολόγοι αναγορεύουν κάποιες από τις κυρίαρχες αξίες και τις τρέχουσες παραδοχές της δικής τους κοινωνίας σε οικουμενικές και φυσικές πραγματικότητες. Στην κατασκευή της θεωρίας τους, η κριτική της McKinnon εντοπίζει επίσης μια στρεβλή αντίληψη περί γενετικής και εξέλιξης και μια εσκεμμένη άγνοια ως προς τη λειτουργία του νου/εγκεφάλου, αλλά και μεθοδολογικά σφάλματα  Στην απλοϊκή και μονοδιάστατη οπτική μιας, μυθολογικής τελικά, προϊστορίας («η αρχέγονη σαβάνα») αντιπαραβάλλονται τα ποικίλα περιβάλλοντα μέσα στα οποία έλαβε χώρα η ανθρώπινη εξέλιξη, καθώς και η ποικιλομορφία της ανθρώπινης κοινωνικής οργάνωσης και συμπεριφοράς. Υπογραμμίζονται, τέλος, οι συνέπειες των ηθικολογικών παραινέσεων που παρουσιάζουν, υπό μορφή «επιστημονικής» έρευνας, οι εξελικτικοί ψυχολόγοι.

34 Σχόλια to “Γιατί να διαβάσετε τη Σούζυ Εμ-Κέι;”

  1. Μαρίνος said

    Ωραία! καιρός ήταν να βγει κάποιος ειδικός να κράξει την τρέχουσα γονιδιομανία (μέχρι τώρα βασιζόμασταν μόνο στον Αρανίτση…). Αν και φοβάμαι ότι για πολύ καιρό ακόμα θα βομβαρδιζόμαστε με τα «γονίδια του χαμηλόμισθου», του συνεσταλμένου, του αποτυχημένου κ.ο.κ.

  2. ηλε-φούφουτος said

    Ωραία, δεν θα πεί τίποτε! Αλλά τα τελευταία χρόνια ούτε ντοκιμαντέρ για ζώα δεν μπορεί να δει κανείς στην τηλεόραση (αγγλικής ή αμερικανικής παρασκευής και προελεύσεως) που να μην είναι διαποτισμένο από την ιδέα ότι η φύση αντιγράφει τη νεοφιλελεύθερη οικονομία (ούτε καν το αντίστροφο!).

    Τι να σου κάνει ένα βιβλίο! Είναι σαν την παραβολή του Σαραντ. για τον τρελό που ρίχνει την κοτρώνα στο πηγάδι, μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση ο εξελικτικός μπουρδολόγος δεν είναι καθόλου τρελός. Έχει το σκοπό του!

  3. Με χαρά ανακαλύπτω ΚΑΙ το ιστολόγιό σου.

    Άσχετο: Έφυγα και δεν πρόλαβα να σου ζητήσω να μου γράψεις αφιέρωση στο βιβλίο σου, που ζήτησα και μου έστειλαν «dans les plus brefs délais» στο «εκεί», ειδικά για το σκοπό αυτό.
    Αποτέλεσμα: Επέστρεψε… άναυλο, ως μέρος της οικοσκευής.

    Αν βρεθείς απ’ το Μωριά σε περιμένω για πολλά κι ευχάριστα.

  4. Μπουκανιέρος said

    Θαυμάσια!
    Να πούμε πάντως ότι έχουν βγει στα ελληνικά και μερικά ακόμα βιβλία με σχετικό θέμα.
    Πέρα από το κλασικό «Χρήσεις και καταχρήσεις της βιολογίας» του Marshall Sahlins, υπάρχει και το «Μονοπάτια της ζωής: βιολογία, ελευθερία, ντετερμινισμός» του Steven Rose καθώς και το πιο γενικό «Η βιολογία ως ιδεολογία» του Richard Lewontin.

  5. Μαρία said

    «Ας μη γελιόμαστε, η βιολογικοποίηση των κοινωνικών φαινομένων ένα και μόνο σκοπό έχει:να τα παρερμηνεύσει και ν’ αποτρέψει τη μελέτη των κοινωνικών δομών μέσα στις οποίες συμβάινουν…» Έτσι τελείωνε, πριν 30 χρόνια, ο Ηλίας Κούβελας την κριτική του στο περίφημο βιβλίο του Κόνραντ Λόρεντς, Η επιθετικότητα, που είχε τότε μεταφραστεί στα ελληνικά. Μετά φάγαμε στη μάπα «το εγωιστικό γονίδιο»… Αυτά όμως, όπως και τα βιβλία που αναφέρει ο Μπουκανιέρος, είναι για τους φίλους που διαβάζουν.
    Αντίθετα τα ΜΜΕ εκλαϊκεύοντας τη γενετική, ευνοούν τη γονιδιομανία που αναλαμβάνει το ρόλο των ζωδίων για νέους πτυχιούχους.
    Έτσι το ελεύθερο βήμα της Ελευθεροτυπίας φιλοξενεί ένα θαυμαστή του Ουίλσον, πατέρα της κοινωνιοβιολογίας.
    http://www.enet.gr/online/online_text/c=110,dt=29.11.2005,id=82303640

  6. neostipoukeitos said

    Ναι, αλλά εγώ μέχρι τώρα ήξερα ότι οι αθλητικές διακρίσεις / η φιλοσοφία / η γλωσσολαλία / η παντογνωσία / το συναμφότερον ήταν εγγεγραμμένα στο Ντιενέι των Ελλήνων. Τι θα γίνει δηλαδή, θα ξεμάθουμε τώρα όσα μας έμαθαν με τόσους κόπους οι τηλεπλασιέ;

    Για να σοβαρευτούμε πάντως, θα ήθελα να προσθέσω μιαν υποσημείωση σε όσα γράφει ο Ηλε-Φούφουτος: η ερμηνεία της βιολογικής εξέλιξης με βάση το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς δεν είναι καινούργιο φρούτο, αλλά ανάγεται –ω ναι, ω ναι– στον μέγιστο Δαρβίνο. Λέει κάπου στην Καταγωγή των Ειδών ότι η επικράτηση του ισχυροτέρου κατά την εξελικτική πορεία των ειδών είναι ανάλογη με την επικράτηση λ.χ. μιας νέας ποικιλίας αρνιού ή μήλου: πρώτα εκτοπίζει τους ανταγωνιστές της σε τοπικό επίπεδο, έπειτα εξαπλώνεται και διηπειρωτικώς.

  7. sarant said

    Χαίρομαι που βλέπω πως η ομήγυρη έχει άποψη και κρίνει ενδιαφέρον το θέμα. Εγώ πάντως το βιβλίο το πήρα, αλλά επειδή σήμερα είχα ανέβει στα βιβλιοπωλεία πήρα και κάμποσα ακόμα και μέχρι στιγμής δεν τα έχω βάλει σε σειρά.

    Λυκάονα, καλώς ήρθες, θα τα πούμε ασφαλώς!

  8. neostipoukeitos said

    Βρήκα και την παραπομπή από τον Δαρβίνο (The Origin of Species, Ch. 4 Natural Selection–Extinction): «From these several considerations I think it inevitably follows, that as new species in the course of time are formed through natural selection, others will become rarer and rarer, and finally extinct. The forms which stand in closest competition with those undergoing modification and improvement, will naturally suffer most. And we have seen in the chapter on the Struggle for Existence that it is the most closely-allied forms, varieties of the same species, and species of the same genus or of related genera, which, from having nearly the same structure, constitution, and habits, generally come into the severest competition with each other. Consequently, each new variety or species, during the progress of its formation, will generally press hardest on its nearest kindred, and tend to exterminate them. We see the same process of extermination amongst our domesticated productions, through the selection of improved forms by man. Many curious instances could be given showing how quickly new breeds of cattle, sheep, and other animals, and varieties of flowers, take the place of older and inferior kinds. In Yorkshire, it is historically known that the ancient black cattle were displaced by the long-horns, and that these ‘were swept away by the short-horns’ (I quote the words of an agricultural writer) ‘as if by some murderous pestilence.'»

    Ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον έχει και το κεφ. 10 (On The Geological Succession of Organic Beings), ενότητα «On Extinction»: «The theory of natural selection is grounded on the belief that each new variety, and ultimately each new species, is produced and maintained by having some advantage over those with which it comes into competition; and the consequent extinction of less-favoured forms almost inevitably follows. It is the same with our domestic productions: when a new and slightly improved variety has been raised, it at first supplants the less improved varieties in the same neighbourhood; when much improved it is transported far and near, like our short-horn cattle, and takes the place of other breeds in other countries. Thus the appearance of new forms and the disappearance of old forms, both natural and artificial, are bound together. In certain flourishing groups, the number of new specific forms which have been produced within a given time is probably greater than that of the old forms which have been exterminated; but we know that the number of species has not gone on indefinitely increasing, at least during the later geological periods, so that looking to later times we may believe that the production of new forms has caused the extinction of about the same number of old forms.»

  9. Μαρία said

    Τι είδε ο Γιαπωνέζος;
    http://en.wikipedia.org/wiki/Motoo_Kimura

  10. ηλε-φούφουτος said

    Ανάγεται και παραανάγεται στο Δαρβίνο, Νέε και προ Αιώνων Τιπούκειτε! Στο Δαρβίνο έχουν βρει πάτημα και οι ναζιστές λάτρεις της δύναμης και οι Αγγλοσάξονες νεοφιλελεύθεροι.
    Θυμήθηκα τώρα ιδεολογικές διαμάχες από την εφηβική μου ηλικία. Ο τότε κολλητός μου το είχε ρίξει στον αναρχισμό αλλά με άποψη και θεωρητική συγκρότηση και ανάμεσα στους άλλους που επικαλιόταν ήταν κι ο Δαρβίνος.
    Διάβασα τότε την «Εξέλιξη των ειδών» (Εκείνος είχε διαβάσει μόνο το εικονογραφημένο «Ο Δαρβίνος για αρχάριος») και όταν είδα να λέει επί λέξει «When we reflect on this struggle, we may console ourselves with the full belief, that the war of nature is not incessant, that no fear is felt, that death is generally prompt, and that the vigorous, the healthy, and the happy survive and multiply.» το αντέγραψα και την άλλη μέρα που τον είδα του το ‘τριψα στα μούτρα!
    Από τότε έχουμε βάλει νερό στο κρασί μας σε διάφορα κι εγώ κι αυτός αλλά όταν βλέπω προοδευτικούς να κάνουν το Δαρβίνο παντιέρα, μόνο και μόνο επειδή τη σπάει σε μερικούς θρησκόληπτους, κάτι παθαίνω.

    Μαρία, τι του προσάπτεις του Κόνραντ Λόρεντς; Ξέρω ότι ήταν στη ναζιστική νεολαία στα νειάτα του αλλά και ποιος δεν ήταν τότε!
    Όταν διάβασα ένα βιβλίο του, μάλλον σαν αντίβαρο στο Δαρβινισμό μού είχε φανεί, π.χ. η παρατήρησή του ότι οι λύκοι δεν συγκρούονται ποτέ μέχρι θανάτου κι ότι όταν παλεύουν κι ο ένας βγαίνει νοκάουτ και δείχνει το λαιμό του στον αντίπαλο(ήτοι το ζωτικό και ευαίσθητο μέρος του) ο άλλος κοκκαλώνει, μάλλον σαν μηχανισμός αυτοπεριορισμού μού είχε φανεί, ότι δηλαδή η φύση έχει μηχανισμούς που εμποδίζουν τον πιο δυνατό να εξοντώνει ολοκληρωτικά τους άλλους και χαλιναγωγούν την επιθετικότητα.

  11. Μαρία said

    Όπως ο Δαρβίνος χρησιμοποείται απ’ τους ναζί έτσι και η αγγλοσαξωνική κοινωνιοβιολογία και γενετική αποτελούν το «επιστημονικό» υπόβαθρο της γαλλικής νέας δεξιάς (περιοδικά: nouvelle ecole, krisis κλπ,η ομάδα GRECE κλπ).
    Ηλεφούφουτε, δε σκέφτηκα το ναζιστικό παρελθόν του Λόρεντς, παρόλο που γεννημένος το 1903 στον πόλεμο υπηρέτησε ως γιατρός και δεν είδε τίποτα -διάβαζε κι αυτός.
    Εκτός απ’ τους λύκους και άλλα αρσενικά του ζωικού βασιλείου, ξαναδές τις λύκαινες και θα καταλήξεις στο συμπέρασμα του ποστ για βικτωριανή ηθική.
    Όταν το θυληκό υποχωρεί μπροστά στην επιθετικότητα του αρσενικού, αυτό δηλώνει υποτέλεια. Όταν όμως υποχωρεί το αρσενικό, το κάνει απο «ιπποτική αναστολή!» Βλέπουμε δηλαδή ό,τι γουστάρουμε.
    Και δεν είναι καθόλου αντι-Δαρβίνος (έτσι θεωρείται ο Γιαπωνέζος που έχω λινκάρει).Υποστηρίζει οτι η επιθετικότητα είναι μια ενστικτώδης συμπεριφορά, προϊόν φυσικής επιλογής που αυξάνει τις πιθανότητες για επιβίωση και αναπαραγωγή.

  12. Μπουκανιέρος said

    Για το Δαρβίνο, το είχε πει από τότε ο παππούλης ο Κάρολος:
    «Eίναι αξιοσημείωτο πώς ο Δαρβίνος αναγνωρίζει στα ζώα και τα φυτά τη δική του αγγλική κοινωνία, με το δικό της καταμερισμό εργασίας [διάβαζε, ποικιλομορφία], τον ανταγωνισμό, το άνοιγμα νέων αγορών [ενδιαιτήματα], τις εφευρέσεις [ποικιλίες] και τον μαλθουσιανό «αγώνα για επιβίωση».»

    Βέβαια, αν συγκρίνουμε τον ορίτζιναλ Δαρβίνο με τον Δαρβίνο που έχουν στο μυαλό τους οι γκουρού της Εξελικτικής Ψυχολογίας (Steven Pinker, Leda Cosmides, Margo Wilson, David Buss και δε συμμαζεύεται) θα αναστενάξουμε κι εμείς, μαζί με τον Steven Rose, λέγοντας: «Αχ, καημένε Δαρβίνε!…»

  13. Μπουκανιέρος said

    @Μαρία
    Αν μου επιτρέπεις, να διορθώσω μια ρητορική παραδρομή σου: η επιστήμη της γενετικής δεν ταυτίζεται καθόλου με τα όσα μας τσαμπουνάει η εξελικτική ψυχολογία (που είναι η νεοφιλελεύθερη εκδοχή της γενετικής, κατά τη Σούζυ) και μάλιστα (κατά τη γνώμη μου) την καταρρίπτει.
    Το λέω αυτό, όχι βέβαια για να βρω κάποιο «λαθάκι» στα όσα πολύ ωραία και σωστά γράφεις, αλλά για να υπογραμμίσω το γεγονός ότι οι θιγόμενες επιστήμες έχουν ήδη δώσει πειστικές και αποστομωτικές απαντήσεις στις αξιώσεις της εξελικτικής ψυχολογίας (κατά τη γνώμη μου, πάντα).
    Το πρόβλημα είναι, όπως επισημαίνεις και συ, ότι «τα ΜΜΕ εκλαϊκεύοντας τη γενετική, ευνοούν τη γονιδιομανία που αναλαμβάνει το ρόλο των ζωδίων για νέους πτυχιούχους». Ίσως γι’ αυτό νάχει κάποια αξία το βιβλίο της ΜακΚίνον, που θέλει να είναι μια συνολική και συνοπτική κριτική σε εκλαϊκευτικό (με την καλή, μη χυδαία έννοια του όρου) επίπεδο.
    Τώρα, αν θα το διαβάσουν κι άλλοι πέρα από τους συνήθεις ύποπτους φίλους που διαβάζουν, τι να σου πω, δεν ξέρω…

  14. tortila said

    Θα ήθελα να παρατηρήσω, δηλώνοντας χαρούμενος που βγήκε αυτό το βιβλίο στα ελληνικά, ότι το κρίσιμο σημείο της όλης ιστορίας δεν είναι – κατά τη γνώμη μου – το πώς ακριβώς γίνεται ή δεν γίνεται η εξέλιξη. Ίσως μάλιστα η έμφαση σε αυτό το «πώς ακριβώς», που ανήκει ολοκληρωτικά στο πεδίο της επιστήμης, εμπεριέχει τον κίνδυνο να γλυτώσουμε ίσως το κοινωνικό από τη βιολογικοποίηση αλλά μόνο και μόνο για να το επιστημονικοποιήσουμε … αχαχούχα δηλαδή! Θα έλεγα λοιπόν, ότι το κρίσιμο σημείο δεν είναι το πώς γίνεται ή δεν γίνεται η εξέλιξη, αλλά το γεγονός πως μια σειρά από κοινωνικές πρακτικές, όπως η βιαιότητα, ο ανταγωνισμός, η εξουσιαστική επιβολή, κ.ά., τις οποίες οι κοινωνίες αντιμετώπιζαν ως ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ (έστω κι αν δεν μπορούσαν να τα επιλύσουν), ο νεοφιλελευθερισμός και οι ιδεολογικές παραφυάδες του έρχονται να τις επιβάλλουν και πάλι ως ΑΚΛΟΝΗΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ, στα οποία οφείλουμε να υποκύψουμε. Κοντολογίς, αυτό το βαρύ χτύπημα στη ίδια τη ΡΙΖΑ της ανθρώπινης ελευθερίας είναι, νομίζω, το κρίσιμο σημείο της όλης ιστορίας.

  15. Μαρία said

    Tortila, γι’ αυτό δε γίνεται όλη η φασαρία;

  16. ηλε-φούφουτος said

    Καλά τα λέει ο Tortila, καλή η διάκριση που κάνει, και όντως γι’ αυτό αντιδράνε όσοι αντιδράνε. Τώρα βέβαια, πρόσφατα ασχολιόμουν με τη μετάφραση νομοθεσίας που αφορούσε πειράματα σε ζώα και θέλω να λαϊκίσω. Όταν φαντάζομαι επιστήμονες που έχουν ψωμοτύρι τους να ακρωτηριάζουν ινδικά χοιρίδια ή να μελετούν τις βιοχημικές αντιδράσεις που προκαλεί ο οξύς πόνος στον εγκέφαλο του πιθήκου, όταν λοιπόν τους φαντάζομαι να αποφαίνονται για τα ανθρώπινα και την ανεργία με πιάνει σύγκρυο!

    Όταν μεταφέρει κανείς διαπιστώσεις από τις επιστήμες στα ανθρώπινα πρέπει να είναι προσεκτικός. Ίσως και το αντίστροφο ισχύει. Δεν μου αρέσει π.χ. να απορρίπτονται επιστημονικές θεωρίες ή διαπιστώσεις μόνο και μόνο επειδή μπορούν να γεννήσουν ιδεολογικά τέρατα.

    Για να το μεταφέρω και λίγο στα δικά μας, η ινδοευρωπαϊκή θεωρία, κακά τα ψέματα, γεννήθηκε στο πλαίσιο της αποικιοκρατίας. Χρησιμοποιήθηκε και προωθήθηκε, μεταξύ άλλων, και από όσους ήθελαν να εμφανίζουν τις αποικιακές αυτοκρατορίες ή το γερμανικό Ράιχ ως σύγχρονους εκφραστές του ινδοευρωπαϊκού πολιτισμού. Από εκεί και πέρα είναι μια θεωρία που ερμηνεύει με ικανοποιητικό τρόπο πολλά φαινόμενα από την ιστορία των γλωσσών. Όχι όλα! Αφήνει ερωτήματα ανοιχτά! Αναπροσαρμόζεται από εποχή σε εποχή. Κανείς όμως στο χώρο της γλωσσολογίας δεν έχει μέχρι σήμερα προτείνει μια θεωρία που να την αντικαθιστά μ’επιτυχία.

    Έχω δει αριστερό έντυπο να καταφέρεται συλλήβδην εναντίον της ινδοευρωπαϊκής θεωρίας και όσων τη χρησιμοποιούν σαν να πρόκειται για φερέφωνα της αντίδρασης. Έχω επίσης δει ενδιαφέρον μπλογκ νεοφώτιστων γλωσσολόγων που αντιμετώπιζε την αναμφίβολη σχέση της ινδοευρωπαϊκής θεωρίας με την αποικιοκρατία σαν συνομωσιολογικό σενάριο του Δαυλού. Βρίσκω κούφια και τη μια αντιμετώπιση και την άλλη.

  17. Μαρία said

    Νεοφώτιστοι γλωσσολόγοι αλλά ανιστόρητοι.
    Αλλά πάλινα φορτώσουμε στον Φρήντριχ Μαξ Μύλλερ το Γκομπινώ; Το πρόβλημα τελικά δημιουργείται κάθε φορά που τα ιδεολογικά τέρατα χρησιμοποιούν για κάλυψη επιστημονικές θεωρίες, στην περίπτωσή μας όταν το ινδοευρωπαϊκό γίνεται Ινδοευρωπαϊκό και περνάμε απ’ τη γλωσσολογία στη βιολογία.

  18. χαρη said

    @ ηλε-φούφουτε για τα ινδοευρωπαϊκά (παρ’ όλο που δεν είμαι καθόλου ειδική στο θέμα) ίσως να ‘χεις υπόψη σου κι ένα βιβλίο τού Αλέξη Πολίτη (δεν θυμάμαι ακριβώς τον τίτλο και δεν το ‘χω τώρα για να παραπέμψω) που θεωρεί το θέμα εφεύρεση γερμανών φιλόλογων που θέλαν να βρουν δικό τους γλωσσικό (και εθνικό) στήριγμα ώστε να καταπολεμήσουν τούς γάλλους και τόν διαφωτισμό τους – ή κάπως έτσι. Προσωπικά μέ έπειθε εκείνη η ερμηνεία γιατί (και πάλι προσωπικά) δεν μέ έχει πείσει η ιστορία περί «κοινών» ινδοευρωπαϊκών. Αυτά από άνθρωπο με εντελώς πάντως ερασιτεχνικές γνώσεις σ’ αυτά. Όσο για τον Δαρβίνο, θα ‘λεγα (κάτι που μάλλον φαίνεται η σχολή τής φραγκφούρτης να έχει εκφράσει πειστικά) ότι, όπως και στον Φρόϋντ, οι άνθρωποι που έχουν μεγάλη τόλμη και ανακαλύπτουν κάτι εξαιρετικά σημαντικό, δεν στέκονται πάντα ούτε καν οι ίδιοι στο ύψος τής ανακάλυψής τους – πολλές φορές λένε οι ίδιοι κι αρλούμπες στη συνέχεια. (Ο Νίτσε θα ‘λεγε «ανθρώπινα, πολύ ανθρώπινα»…) Εγώ ας πούμε για τόν Δαρβίνα νομίζω ότι τό σημαντικό στην ανακάλυψή του δεν είναι η «πάλη μέχρις εσχάτων» για να υπερισχύσει ο «δυνατότερος» (τότε εκλαμβάνουμε τόν δυνατότερο μόνο «σωματικά» κάτι που νομίζω ότι ούτε ο Δαρβίνος ακριβώς λέει), αλλά η διαδικασία ακριβώς κίνησης και μετεξέλιξης, και συνεπώς και μια μορφή «σύμπνοιας» προς την «πιο έξω φύση» και μια μορφή «εσωτερικής» δύναμης για προσαρμογές. Κάτι δηλαδή που, σε τελευταία ανάλυση, δεν δείχνει τόσο «ενσωματωμένη επιθετικότητα» όσο «ενσωματωμένη δυνατότητα υποταγής και ευελιξίας» για λόγους (ατομικούς, τού κάθε συγκεκριμένου ζώου) συμφέροντος – ακόμα και (ή ίσως κυρίως) ασυνείδητα: και στο «γιατί το κάνει τότε», ίσως ακριβώς θα μπορούσε ο ίδιος ο παραπάνω κύριος Φρόϋντ να μάς διευκολύνει (ο οποίος παρεμπιπτόντως – και συγνώμη για τό σεντόνι – και ίσως και για τίς κοινοτυπίες – εγώ δεν λέω -τοπίες με τίποτα και παρντόν) θαύμαζε τόν Δαρβίνο απεριόριστα και θεωρούσε τήν θεωρία του τήν πιο μεγάλη ανακάλυψη…

  19. tortila said

    Ναι Μαρία, γι’ αυτό γίνεται όλη η φασαρία. Δεν μίλησα αντιπαραθετικά αλλά συμπληρωματικά. Ίσως να μην το έκανα πετυχημένα. Πάντως θέλω να πω, ότι η βιολογικοποίηση του κοινωνικού αποτελεί «παράρτημα» της επιστημονικοποίησής του και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε τελείως. Ή αλλιώς: ό,τι δεν καταφέρνει να κάνει η νεοφιλελεύθερη «εξελεκτική ψυχολογία» πάνω στο σώμα του κοινωνικού, μπορεί να το αναλάβουν μια χαρά οι σοσιαλδημοκρατικές «επιστήμες του ανθρώπου».

  20. Μπουκανιέρος said

    Ωραία η τελευταία σου φράση, Tortila!
    Πάντως, για να μη δημιουργούνται παρεξηγήσεις ή λάθος προσδοκίες, η Σούζυ ασχολείται κυρίως με το πρώτο σκέλος.
    Λέει, χοντρικά και ως προς αυτό το επίπεδο, ότι όταν τα ΜΜΕ κλπ. μιλάνε στο όνομα «της τελευταίας λέξης της επιστήμης», λένε ψέματα. [δική μου διατύπωση, δεν χρησιμοποιεί τη λέξη «ψέμα»] Κάτι είναι κι αυτό.
    Τώρα, το τι είναι (και τι θα έπρεπε ή θα μπορούσε να είναι) η επιστήμη, αν υπάρχει άλλη επιστήμη πέρα από την ιστορία, κλπ., όλ’ αυτά πολύ ενδιαφέροντα αλλά θα μας οδηγούσαν πολύ μακριά (σε σχέση με το χώρο που γράφουμε εδώ).

  21. Μαρία said

    Tortila το έκανες πολύ πετυχήμενα και η φράση μου ήθελε να δηλώσει συμφωνία. Αλλά ο γραπτός λόγος βλέπεις…

  22. ηλε-φούφουτος said

    @χαρη, ποιος Αλέξης Πολίτης; Ο νεοελληνιστής;
    Όχι δεν το ξέρω αυτό που μου λες, αλλά θα μου έκανε εντύπωση αν ήταν απορριπτικός συλλήβδην. Πέρα από τις ιδεολογικές σκοπιμότητες που εξυπηρέτησε η ΙΕ θεωρία είναι σε μεγάλο βαθμό λειτουργική, όπως και να το κάνουμε, και, αν θέλει να την καταπολεμήσει κάποιος, με γλωσσολογικά, ιστορικά, αρχαιολογικά, ανθρωπολογικά επιχειρήματα πρέπει να το κάνει.

    Για τα «κοινά» που λες, εγώ είμαι πεπεισμένος πέραν από γλωσσολογίες και νομίζω ότι και ένας ερασιτέχνης μπορεί να τα διαπιστώσει, μαθαίνοντας ξένες γλώσσες, ιδίως αν προσπαθήσει να μάθει καμιά γλώσσα από αυτές που δεν κατατάσσονται στις ινδοευρωπαϊκές, π.χ. Αραβικά, Φιλανδικά ή Ουγγαρέζικα. Οι διαφορές κάνουν μπαμ!

    Αυτό που θα ήθελα εγώ είναι απλώς όσοι μεταχειρίζονται αυτή τη θεωρία να βλέπουν τα πράγματα σφαιρικά (δύσκολο πράμα στις μέρες της ακραιφνούς ειδίκευσης), να είναι μετρημένοι και να μην ξεχνούν ότι είναι ακριβώς μια θεωρία, ένα εργαλείο. Άσε που εκτός από τις ιδεολογικές καταχρήσεις υπάρχουν και αυτοί που κάθονται στα σοβαρά και γράφουν κείμενα ή ποιήματα «στα Ινδοευρωπαϊκά» ή περιγράφουν με λεπτομέρειες πώς ζούσαν οι Ινδοευρωπαίοι!

  23. espectador said

    Δεν θυμιζει καπως τον «Θαυμαστο καινουριο κοσμο» του Χαξλευ η το Φαρεναιτ 451 του Τρυφω (απο ενα βιβλιο του Βραντμπερυ νομιζω)? Οι προκατασκευασμενοι μαλακες αυτου του κοσμου!

  24. Μαρία said

    Συμπληρώνοντας τον Ηλεφου:
    Μια άλλη «κατάχρηση» είναι να θεωρούνται οι ινδοευρωπαϊκές ανώτερες. (τα φιλανδικά και τούρκικα τους βρωμάνε γιατί δεν έχουν γένη, τα γιαπωνέζικα γιατί δεν έχουν αριθμό κλπ)

    Κι επειδή ανήκω σ’ αυτούς που προσπάθησαν να μάθουν κάποια γλώσσα απ’ αυτές…, θεωρώ οτι η διάκριση είναι λειτουργικότατη.

  25. χαρη said

    @ηλεφούφουτε, ναι ο νεοελληνιστής αλλά απ’ ό,τι θυμάμαι (είναι χρόνια που διάβασα το βιβλίο) δεν ασχολιότανε πολύ με το θέμα – αυτό που είπα παραπάνω το ανέφερε μάλλον σαν δείγμα τής ιδεολογικής χρήσης τής επιστήμης – κάτι δηλαδη που απ’ ό,τι κατάλαβα δεν απέχει και πολύ από τούς προβληματισμούς (αν και σε άλλο θέμα) τής συζήτησής σας παραπάνω.
    Δεν θα σού αντιτάξω τίποτα στα περί ινδοευρωπαϊκής κοινής καταγωγής, οι γνώσεις μου είναι ελάχιστες. Νομίζω όμως ότι ήτανε γέννημα γερμανών φιλόλογων αυτή η θεωρία – ή όχι; Μπορεί να κάνω τελείως λάθος.
    Ως προς την εξειδίκευση που παράγει μορφωμένους βλάκες όπως είπε κάποιος, δεν θυμάμαι ποιος, θα συμφωνήσω μαζί σου απολύτως.

  26. tortila said

    Μαρία, ευχαριστώ. Ο γραπτός λόγος και, θα έλεγα, ειδικά ο ηλεκτρονικός – που μιμείται τη συνομιλία σε πραγματικό χρόνο και χώρο! – προξενεί πραγματικά διάφορες παρεξηγήσεις. Μακάρι να ήταν όλες σαν την μεταξύ μας ανθυποψιλομικροπαρεξηγησούλα, έτσι; Καλό σ/κ

  27. Μπουκανιέρος said

    Στη συζήτηση πήρε θέση και η Ελευθεροτυπία, θέλω να πω έχει σήμερα συνέντευξη του Steven Pinker, του γνωστότερου πλασιέ της Εξε.Ψυχ. («Πλασιέ» τον λέω εγώ, η εφημερίδα τον ονομάζει «ο σταρ της Εξελικτικής Ψυχολογίας» – αλλά μάλλον το ίδιο εννοούμε.)
    Οφείλω πάντως να ομολογήσω ότι η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο σωστό σημείο, μπήκε δηλ. στο διαφημιστικό ένθετο της κυριακάτικης έκδοσης – το οποίο, ως γνωστόν, περιέχει και κάποιες φωτογραφίες με άρθρα, ώστε να διαφημίζονται καλύτερα οι διαφημίσεις.

  28. Μαρίνος said

    Για να είμαστε δίκαιοι, ωστόσο, η Ελευθεροτυπία του Σαββάτου είχε και ένα άρθρο «κατά της μονοκρατορίας του γονιδίου»: http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,dt=07.03.2009,id=57150548

  29. Μπουκανιέρος said

    Σωστά Μαρίνο! Δεν είχα δει το σαββατιάτικο φύλλο και σ’ευχαριστώ για την επισήμανση.

  30. […] βασίζονται σε μικρά στατιστικά δείγματα, επειδή συχνά απλώς αποδεικνύουν αυτό που θέλουν να αποδείξουν.  Πάντως, για να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη (στα […]

  31. Μαρία said

    http://health.ana-mpa.gr/news.php?id=5939

  32. Μαρία said

    Εσείς την έχετε μεγάλη την αμυγδαλή;
    http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathciv_1_27/12/2010_370454

  33. Γ-Κ said

    Με συγχωρείτε για το άσχετο σε ένα τόσο παλιό θέμα, αλλά…

    Το να λέγεται ότι η εξελικτική ψυχολογία είναι ψευδοεπιστήμη, επειδή κάποιοι αλμπάνηδες (ή και βαλτοί) προσπαθούν να πουλήσουν την πραμάτεια τους ονομάζοντάς την εξελικτική ψυχολογία, είναι εξίσου άτοπο όσο το να λέγεται ότι η γλωσσολογία είναι ψευδοεπιστήμη, επειδή κάποιοι Αδώνηδες και Νατσούληδες προσπαθούν να πουλήσουν γλωσσολογία.

    Εξελικτική ψυχολογία είχα διδαχτεί στο πανεπιστήμιο και φαντάζομαι ότι διδάσκεται σε όλες τις σχολές που διδάσκονται και παιδαγωγικά.

    Η Νασιάκου (Η ψυχολογία σήμερα, Παπαζήσης, Αθήνα 1982, ISBN δεν βρίσκω), αναφέροντας τους κλάδους της ψυχολογίας, λέει τα εξής:

    Εξελικτική ψυχολογία ή ψυχολογία της ανάπτυξης

    Η εξελικτική ψυχολογία μελετά την πορεία της νοητικής και συναισθηματικής ανάπτυξης του ανθρώπου από τη γέννηση ως την ενηλικίωση. Ερευνά τα στάδια της ανάπτυξης και τους παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

    Διαιρείται συνήθως σε εξειδικευμένους τομείς που μελετούν μια μεμονωμένη περίοδο της ανάπτυξης, π.χ. τη νηπιακή ή την εφηβική ηλικία, ή μια ειδική ικανότητα, π.χ. τη γλώσσα.

    Το αντικείμενό της δεν περιορίζεται στην παιδική ηλικία εφ όσον (ορθογραφία πρωτοτύπου) ενδιαφέρεται για τις αλλαγές της συμπεριφοράς σε συνάρτηση με την ωρίμανση και την ανάπτυξη του οργανισμού. Μελετά ιδιαίτερα τη σχέση ανάμεσα στην πρώιμη και στην ώριμη συμπεριφορά.

    Παραπλήσιος με την εξελικτική κλάδος είναι η γνωστική ψυχολογία, που ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον δυναμικό ρόλο των γνωστικών διαδικασιών δίνοντας έμφαση στη γνώση, νόηση, αντίληψη. Η γνωστική ψυχολογία αναπτύχθηκε κυρίως ως αντίδραση στην αντανακλαστική θεωρία της μάθησης.

    (Το χώρισα σε παραγράφους για να διαβάζεται πιο εύκολα και το μονοτόνισα.)

    Όσο κι αν έχουν περάσει 36 χρόνια από τότε, πιστεύω ότι ισχύουν.

  34. Γιάννης Ιατρού said

    Οι τρεις σύνδεσμοι στο άρθρο, δεν είναι πλέον (Δεκ. 2018) προσβάσιμοι στο ιn.gr, γιαυτό τους έβαλα εδώ (για όσους ενδιαφέρονται):
    http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=977727&lngDtrID=252 ==> https://archive.fo/FxdNH
    http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=979972&lngDtrID=252 ==> https://archive.fo/J7jfm
    http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=990216&lngDtrID=252 ==> https://archive.fo/jzNCW

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: