Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο ασύληπτος σάτιρος του Λιόπεση

Posted by sarant στο 4 Μαρτίου, 2009


Ο ασύληπτος σάτιρος του Λιόπεση

image003mΣτις 27 Φεβρουαρίου 1961, δυο μαθήτριες του δημοτικού επιστρέφουν από το σχολείο στο σπίτι τους, στου Ζωγράφου. Ένα πολυτελές αυτοκίνητο σταματάει δίπλα τους και ο οδηγός, ένας όμορφος νεαρός γύρω στα τριάντα, ρωτάει τα κορίτσια πού είναι η οδός Ανακρέοντος. Όταν του απαντούν, παρακαλεί τη μία τους να ανεβεί στο αυτοκίνητο και να τον οδηγήσει εκεί για να μη χάσει το δρόμο. Ανυποψίαστο, το οχτάχρονο κοριτσάκι κάθεται στη θέση του συνοδηγού αλλά ο οδηγός αναπτύσσει ταχύτητα και βγαίνει στη Μεσογείων. Η μικρή καταλαβαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά και βάζει τις φωνές, τότε εκείνος τη φιμώνει με το ένα χέρι ενώ πατάει γκάζι. Περνάει τον Χολαργό, την Αγία Παρασκευή και τον Σταυρό. Λίγο πριν φτάσει στο Λιόπεσι, στρίβει σε χωματόδρομο, βιάζει το κοριτσάκι και ύστερα εξαφανίζεται. Διαβάτες βρίσκουν το κοριτσάκι και το οδηγούν στη Χωροφυλακή και από εκεί στους γονείς της. Όπως λέει το ρεπορτάζ της εποχής, «αι αστυνομικαί αρχαί υπέθεσαν κατ’ αρχήν ότι η μικρά υπερέβαλε τα γεγονότα και ότι δια να δικαιολογήση περίπατον επ’ αυτοκινήτου μετ’ αγνώστου και ίσως μερικά αηδή φιλήματα παρ’ αυτού, έπλασε τον μύθον περί της βδελυράς επιθέσεως … Εις τούτο συνέτεινε βεβαίως και η αφέλεια της διηγήσεως της παιδίσκης περί των συμβάντων. … Η μικρά, όμως, την μεσημβρίαν χθες απεστάλη εις την ιατροδικαστικήν υπηρεσίαν και εξητάσθη από τον ιατροδικαστήν κ. Αγιουτάντην, ο οποίος διεπίστωσεν ότι ο άγνωστος κτηνάνθρωπος είχε καταστρέψει την μικράν κατά σαδιστικόν τρόπον δια να κορέση το βδελυρόν πάθος του».

image001

Τις επόμενες μέρες ο σάτυρος του Λιόπεσι θα κυριαρχήσει στην επικαιρότητα. Σύμφωνα με τις εφημερίδες, η κινητοποίηση της αστυνομίας είναι πρωτοφανής· τα ρεπορτάζ κάνουν λόγο για 1350 αστυνομικούς. Ωστόσο, ο δράστης δεν θα εντοπιστεί. Οι μαρτυρίες της μικρής, της συμμαθήτριάς της και ενός περαστικού που είχε βρεθεί μπροστά στη στιγμή της συνομιλίας με τον απαγωγέα δεν συμπίπτουν ούτε στην περιγραφή του αυτοκινήτου (από γκρίζο έως πράσινο σκούρο, πάντως τύπου στέισον) ούτε στα χαρακτηριστικά του δράστη. Από πρόχειρη αναδίφηση των εφημερίδων, δεν βρήκα κάποια αναφορά σε μεταγενέστερη σύλληψη.

image002

Αυτό το περιστατικό, οπωσδήποτε συγκλονιστικό για την τότε Αθήνα, δίνει στον Μποστ την έμπνευση για ένα σατιρικό σκίτσο (στην εφημερίδα «Ελευθερία») που σήμερα θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτικά απρεπές. Παριστάνει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον θείο του σημερινού πρωθυπουργού, ως τον «σάτιρο του Λιόπεση», να οδηγεί πολυτελές αυτοκίνητο μάρκας ΕΡΕ και να προσπαθεί να ξεγελάσει με γαλιφιές τη μικρή Εξουσία, μαθήτρια στη «Δημοκρατική Σχολή». Οι οδικές πινακίδες είναι όλες επηρεασμένες από την μακρά προεκλογική περίοδο που ζούσε ο τόπος. Ο «σάτιρος» κατευθύνεται προς «Οδόν Πλειοψυφικών» και «Λεοφόρο Συνγκενών Κομάτων» (επρόκειτο για διάταξη που απέτρεπε ευρείες εκλογικές συμμαχίες) και τελικά προς την «Πλατείαν Ολαδικάμας», ενώ η μικρή έχει σκοπό να φτάσει στην «Πλατείαν Αναλογικής».

Τελικά, το σκίτσο του Μποστ θα αποδειχτεί προφητικό, καθώς οι εκλογές που θα γίνουν στις 29 Οκτωβρίου 1961 θα μείνουν στην ιστορία ως Εκλογές βίας και νοθείας, κυρίως σε βάρος της ΕΔΑ που μην το ξεχνάμε ήταν αξιωματική αντιπολίτευση αλλά και εναντίον της Ένωσης Κέντρου. Έτσι, το λογοπαίγνιο για την «βιαζομένη δια τον προορισμό της» θα βγει αληθινό.

image003a

Ο διάλογος είναι σχετικά σύντομος, ωστόσο βρίσκουμε αρκετά μποστικά στερεότυπα, όπως τη χρήση του είμαι με μετοχή αντί γι’ απλό ρήμα (είμαι σέβων), την κατάχρηση της γενικής (με ανοικτών χρωμάτων), τις αρσενικές μετοχές με θηλυκό γένος (κλαίων και πονών). Παρεμπιπτόντως, βλέπουμε ότι ο Μποστ σπάνια παίζει με τόνους και πνεύματα, οι ανορθογραφίες του στη συντριπτική πλειοψηφία μεταφέρονται αυτούσιες στο μονοτονικό. Όσο για το «μαιανδρικό» κείμενο που πλαισιώνει το σκίτσο, για να μη στραβολαιμιάζετε το αντιγράφω εδώ, ζητώντας συγνώμη αν από κεκτημένη ταχύτητα έκανα κάποιο «ορθογραφικό σωστό»:

Έχω μια κούρσα γιότα χη με ανοικτών χρωμάτων

έλα να πάμε εξοχή στων συγκενών κομάτων

Εκεί που ψάλουν τα πτηνά κε άνθη εβοδιάζουν

δεν είμαι από τους σοφέρ τας κορασίς που βιάζουν.

Εγώ συνήθος φέρομε ως στοργικός πατέρας

κυκλοφορώ με την ΕΡΕ κε πιάτσαν εις τας Σέρας

Έλα στο αφτοκίνητον υπάρχη μία θέση

όλαι συνήθως αντιδρούν στο τέλος τούς αρέση.

Κατά σύμπτωση, σήμερα που δημοσιεύω το σκίτσο κλείνουν 48 χρόνια από την αρχική του δημοσίευση (5.3.1961), η χώρα βρίσκεται λίγο-πολύ σε προεκλογική περίοδο, ενώ στην πολιτική ζωή πρωταγωνιστούν ο ανιψιός του ενός και ο εγγονός του άλλου πρωταγωνιστή της εποχής. Μένει να δούμε αν η μαθήτρια αυτή τη φορά θα τη γλιτώσει.

14 Σχόλια to “Ο ασύληπτος σάτιρος του Λιόπεση”

  1. Απίθανος Μποστ!
    Μαέστρος.
    🙂

  2. Η μαθήτρια, πλέον, έχει γεράσει η δόλια. Την έχουνε παρασύρει πολλάκις, την έχουνε βάλει και στο γύψο, την έχουνε ταλαιπωρήσει. Και αντιμετωπίζει τα πάντα με στωικότητα.

  3. Μπουκανιέρος said

    Το «Λιόπεση» είναι ανορθογραφία αλα-Μποστ ή ανορθογραφία με ακλόνητη άποψη (όπως «το Γουδή»);

  4. sarant said

    Μην τους δίνεις ιδέες, Μπουκανιέρε! Το Λιόπεση το έγραψε ο Μποστ.

  5. Μαρία said

    Η κορασίς μου θυμίζει τα βιβλιάρια απόρων κορασίδων της Φρειδερίκης.
    Τη βία δε και νοθεία του 61, που όπως έλεγαν είχαν ψηφίσει και τα δέντρα αλλά και οι πεθαμένοι, την έχω συνδέσει με … τις ωραίες καραμέλες γάλακτος ΝΑΣΚΟ 61. Λόγω φυσικά του 61 ένας θείος μου περιπτεράς και φανατικός κεντρώος τις είχε μετονομάσει σε «νοθείες» και επέμενε να του τις ζητάν έτσι. Ωραίο ιδιόλεκτο που δυστυχώς δε διαδόθηκε.
    Και μην πεις Σκύλε, δείχνουτε τα χρόνια σας…

  6. aerosol said

    Παρατηρώ και την υπέροχη περιγραφή της κορασίδος: «η βιαζομένη δια τον προοριζμόν της».
    Εκπληκτικός μάστορας ο Μποστ!

  7. sapere aude said

    Σχετικά με το σκίτσο του Μποστ:
    Το βρίσκω εξαιρετικά κακόγουστο και, ναι, ηθικά κατακριτέο το να βγαίνει (έστω και έμμεσα) γέλιο και θυμηδία από το βιασμό ενός οχτάχρονου παιδιού. Για τον ίδιο λόγο (trivialisation ειδεχθούς εγκλήματος) δεν μπόρεσα ποτέ να χωνέψω την ανεκδιήγητη κωμωδία του Benigni για το Ολοκαύτωμα.

    sapere aude (σε killjoy mode)

  8. kukuzelis said

    Θα ήσουν ο ιδανικός σχολιαστής μιας νέας έκδοσης των απάντων του Μποστ. Εδώ που τα λέμε, γιατί να μην το κάνεις αργά, απολαυστικά και συστηματικά εδώ, στο μπλογκ; Ή από ένα δεύτερο, εξειδικευμένο, μπλογκ; Μου άρεσαν ιδιαίτερα οι υφολογικές παρατηρήσεις. Επιθημό να ίμουν Λάτσις δια να σε πλιρόσο καταλήλος.

  9. sarant said

    Φίλτατε, ο σεφ Παραίστης! (χλομή απόπυρα να μιμηθώ τον Μποστ)

    Εχω σκοπό να σχολιάζω σκίτσα του μέγιστου Μποστ, αλλά και η δική σου η παρουσίαση, την οποία θα σου υπεξαιρέσω κάποτε, είναι θαρρώ αχτύπητη.

  10. Μαρία said

    Λάτσις θα έπραιπε να ίνε σίμερα ο Μποστ για να πλιρόση τα πρόστιμα.

    Νίκο, βάλε ένα λίνκι στην αχτύπητη, γιατί στα βουστάσια δε βρίσκω τίποτα.

  11. sarant said

    Μαρία, η αχτύπητη δεν είναι στα βουστάσια, αλλά εδώ:
    http://kuk.blogspot.com/2007_07_01_archive.html
    στο ποστ της 16.07.07

  12. Ως ζωγράφος που έχω αντιγράψει κάμποσα έργα του Μποστ, έχω να πω πως ήταν και εκπληκτικός στο σχέδιο, στο χρώμα και στη πινελιά.
    Σίγουρα μια μεγάλη προσωπικότητα.
    Ωρέος τιπως.

  13. Ρεβέκκα Μπενβενίστε said

    Καλά, αυτό το «ασύληπτος» (= ασύλληπτος) βγάζει μάτι!

  14. sarant said

    @Ρεβέκκα, καλώς ήρθες!
    Ο τίτλος (και η ορθογραφία) είναι του Μποστ, βεβαίως.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: