Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μπορεί να με μουσκετάρουν και μαρμάρινο!

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2009


riz1

Στη σημερινή (22.3.2009) Ελευθεροτυπία, οι Ιοί ασχολήθηκαν με τον Άγνωστο Στρατιώτη. Ανάμεσα στο άλλο υλικό, παρέθεσαν απόσπασμα από χρονογράφημα του Ριζοσπάστη, του 1932. Η συντόμευση προφανώς έγινε για λόγους χώρου. Επειδή όμως κάποιοι μπορεί να θέλουν να δουν ολόκληρο το χρονογράφημα, το παραθέτω ακέραιο. Το κομμάτι που παρέθεσε ο Ιός το έχω βάλει με πλάγια.

Σημειώνω ότι έχω προσαρμόσει την ορθογραφία στα σημερινά, όπως άλλωστε έκαναν και οι Ιοί (Με μόνη διαφορά ότι εγώ τονίζω και τα τονούμενα κεφαλαία, ενώ η Ελ. έχει το γνωστό πρόβλημα λογισμικού που αφήνει άτονα τα κεφαλαία).

Τέλος, δεν ξέρω ποιος είναι ο Αγωνιστής που υπογράφει το χρονογράφημα.

Κόκκινες πινελιές

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ

Βούιζαν ακόμα τ’ αυτιά του Άγνωστου στρατιώτη από τις ρητορείες που άκουσε και δεν είχε καλά-καλά περάσει η φασαρία από τις παράτες που του γένηκαν, όταν με το πέσιμο της νύχτας -μ’ όλο που είναι μαρμάρινος- τινάχθηκε όρθιος, πέταξε την ασπίδα και το δόρυ, έξυσε το κεφάλι του, και κοίταξε μπροστά, αποβλακωμένος από την κούραση. Μερικοί διαβάτες που περνούσανε από μπρος του, σταθήκανε περίεργοι να τόνε δούνε και να του μιλήσουν, κι ένα αλανάκι του φώναξε:

— Γιατί σηκώθηκες Άγνωστε Στρατιώτη;

Εκείνος κοίταξε μπροστά του τούς μαζεμένους ανθρώπους και τούς είπε:

— Πολύ με ζαλίσανε, μικρά παιδιά, σήμερα.  Εγώ καλά έσπειρα τα κόκαλά μου σ’ όλη τη Μακεδονία, σ’ όλη την Ήπειρο, σ’ όλη τη Μικρασία. Ήτανε τάχα ανάγκη να με στεναχωρήσουν στον τάφο μου και να με επιστρατεύσουν άλλη μια φορά για να με ξαπλώσουν μπροστά μας, μαρμαρένιο…

— Πώς δεν ήταν ανάγκη, πετάχθηκε ένας εργάτης! Δεν το καταλαβαίνεις, φουκαρά μου, πως σε καλούνε να συνεχίσεις τις υπηρεσίες σου στην πατρίδα τους;

Ο Άγνωστος τρόμαξε:

— Λες μωρ’ αδερφέ μου, να μου φορτώσουνε άλλη μια φορά το γυλιό και να με στείλουν πάλι να σκοτωθώ άλλη μια φορά; Μην το λες;

— Όχι! του απάντησε κάποιος άλλος. Μα σε χρειάζονται για να σε τιμούν.

Εκείνος γέλασε μ’ ένα γέλιο πικρό και κουρασμένο.

— Τι έκανε, λέει! Να με τιμούν… Α, μα τώρα είναι η σειρά μου να τους κάνω τα αποκαλυπτήριά τους…. Αυτοί με ξεσκέπασαν τη μέρα, εγώ θα τους ξεσκεπάσω το βράδυ!

Η περιέργεια των διαβατών ερεθίστηκε και τώρα τόνε ζύγωσαν πιο πολλοί ν’ ακούσουν.

— Λοιπόν μου λέτε πως θέλουν να τιμήσουν ποιον; Εμένα; Που στάθηκα στη ζωή μου ο μασκαράς των σκυλιών… Ήμουν ένας εργάτης, ένας αγρότης, ένας φτωχός διανοούμενος. Στη ζωή μου με πήγαιναν του κλώτσου και του βρόντου. Πείνασα, δίψασα, γύρισα γυμνός, ταπεινώθηκα, χρεώθηκα, διώχτηκα από τη δουλειά μου. Τέλος με φωνάξανε φαντάρο να υπερασπίσω, λέει, την πατρίς. Πήγα χωρίς το θέλημά μου. Και κείνοι το ξέρανε πως χωρίς το θέλημά μου πήγα. Γι’ αυτό με σφίξανε μέσα στην τρομοκρατία… την πιο άγρια. Σούζο! Να μη σκεφτώ, να μη μιλήσω. Δεν ήμουνα γι’ αυτούς παρά ένα φονικό μηχάνημα, σαν το τουφέκι μου, που έπρεπε να σκοτώνω τον εχθρό. Κι αν το ‘φερνε η περίσταση να σκοτωθώ, έπρεπε να ‘δινα τη ζωή μου πρόθυμα κι αδιαμαρτύρητα. Ήμουνα το πολύ-πολύ ένα ζώο… Τι αξία είχα; Τομάρι… Φονικό μηχάνημα και κρέας για το κανόνι του εχθρού.

Κι όταν εγώ, κάτω από τη βία και την τρομοκρατία, σερνόμουνα πάνω στα ματωμένα πεδία των μαχών, πίσω μου, στο σπίτι μου πεινούσαν. Τα παιδιά μου κι η γυναίκα μου, η μάνα κι ο πατέρας μου. Ο πλούσιος γείτονας έβρισκε πως η αδερφή μου είχε νόστιμο κρέας και η γυναίκα μου όμορφα μάτια. Δεν αργούσε να αναλάβει την «προστασία» τους μέσα στο πλούσιο κρεβάτι του…

Σκοτώθηκα έτσι, όπως ένα μυρμήγκι σκοτώνεται κάτω από το παπούτσι ενός που περνάει… τόσο ήμουν ασήμαντος στη ζωή γι’ αυτούς… Ένας λιγότερος! Στείλανε θαρρώ κάποιο γράμμα στο σπίτι μου, πως πέθανα σαν ήρωας, και οι γυναίκες του σπιτιού μου δινότανε σαν πόρνες! Τέτοιο τομάρι λοιπόν ήμουνα στη ζωή μου, χωρίς καμιά εχτίμηση, χωρίς καμιά υπόληψη!

Τώρα πώς βρέθηκα ξάφνου τόσο σπουδαίος, που να μου κάνουνε παράτες, να μου βγάνουν λόγους και να μου καταθέτουνε στεφάνους; Δεν είναι ωστόσο μυστήριο, όσο θα φαινότανε. Για τη μάζα των κουτών, τους χρειάζεται να δείχνουν πως μ’ έχουν σε τέτοια τιμή και υπόληψη. Αύριο στο νέο πόλεμο που ετοιμάζουν θα καλέσουν και νέα κορόιδα να πάνε όπως εγώ. Κι άλλους να σκοτωθούνε. Γι’ αυτά τα μελλοντικά τραγιά, χρειάζεται να δείχνουνε πως με τιμούνε και με θεωρούν ήρωα… Στο βάθος δεν έπαψαν ποτέ να με θεωρούν ένα ηλίθιο, που χάθηκα τζάμπα γι’ αυτούς, κι αν μάθαιναν τώρα τι σας λέω θα μ’ έστελναν στρατοδικείο…

— Και δικαίως! πετάχθηκε τώρα κάποιος φασίστας, που είχε κολλήσει εκεί κοντά. Είσαι κομμουνιστής! Και έφυγε τρέχοντας: Ο Άγνωστος Στρατιώτης είναι κομμουνιστής! φώναζε…

Κι αυτός τώρα ξάπλωσε

— Να κλείσω, είπε, τα μάτια μου και το στόμα μου· αυτοί μπορεί να με μουσκετάρουν και μαρμάρινο.

ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ

13 Σχόλια to “Μπορεί να με μουσκετάρουν και μαρμάρινο!”

  1. Μαρία said

    «Τέλος, δεν ξέρω ποιος είναι ο Αγωνιστής που υπογράφει το χρονογράφημα»

    Το μουσκετάρω πάντως προδίδει επτανησιακή καταγωγή.

  2. P.Konidaris said

    Τι σημαίνει η τελευταία φράση; Έχει σχέση με το μουσκέτο (με την έννοια να με πυροβολήσουν) ή μόλις πέταξα κοτσάνα;

  3. sarant said

    Καμιά κοτσάνα, Παναγιώτη, και χαίρομαι για την απορία σου. Περιέργως, ενώ το μουσκέτο, όπως καλύτερα ξέρεις εσύ από μένα, είναι παλιός τύπος πυροβόλου όπλου, που περισσότερο ταιριάζει στην Πανάκεια του 16ου αιώνα παρά στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, ωστόσο, επειδή η γλώσσα είναι μυστήριο πράγμα, από αναχρονισμό διατηρήθηκε η λέξη και το ρήμα για να δηλώνει τον τουφεκισμό, τουλάχιστο μέχρι τον 2ο Πόλεμο. Ιδίως τον τουφεκισμό από στρατοδικείο -ο Πανσέληνος, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί τη λέξη σχετικά με τη Δίκη των Έξι.

    Μαρία, όπως φαίνεται από το παραπάνω, νομίζω ότι το μουσκέτο ήταν πανελλήνια λέξη της στρατιωτικής γλώσσας έως τον 2ο Πόλεμο.

    Πρέπει να γράψω σημείωμα, αν σκεφτείς ότι η απώτερη ετυμολογία της λέξης είναι η musca (μύγα) από την οποία άλλωστε προέρχεται (έχω γράψει) το μούσι.

  4. Τάσος said

    Καλημέρα Νίκο. Η δικιά μας εδώ είναι ηλιόλουστη, ως συνήθως. Εύχομαι και η δική σου εκεί να είναι διαφορετική από τις βροχερές σου.
    Έξοχο το αλίευμα σου !
    Να θυμόμαστε και τη μήτρα που μας πέταξε.
    Αν και αυτή περιφέρεται εσχάτως μονάχη, συνήθως στα πέριξ της Ομόνοιας, φοβούμενη προφανώς τους ιούς που φέρουν οι «άλλοι».
    Άλλοι καιροί άλλα ήθη πλέον, γενικώς….

  5. sarant said

    Καλημέρα Τάσο! Εδώ, συννεφιά και ψυχρούλα.

    Να περνάς να τα λέμε, πολύ χάρηκα που σε άκουσα!

  6. Μαρία said

    Πρέπει να γράψω σημείωμα, αν σκεφτείς ότι η απώτερη ετυμολογία της λέξης είναι η musca

    Να γράψεις, να γράψεις για τη μυγούλα και να το συνδυάσεις με το άλλο συμπαθές όπλο την καραμπίνα- σκαραβαίο. Χα, κάνω και παραγγελιές.

  7. Μπουκανιέρος said

    Κι όταν το γράψεις, αν βάλεις και συναφείς λέξεις, να μην ξεχάσεις το σκεπέτο.

    (Στο χωριό μου λένε «μια σκεπετιά υπόθεση», όταν θέλουν π.χ. να πουν ότι με τον τάδε άνθρωπο δεν είναι για να το κουβεντιάζεις, καλύτερα να του ανάψεις μια στα γρήγορα, να λήξει το ζήτημα.)

  8. Μπουκανιέρος said

    Ωραίο το δημοσίευμα του Ιού, Νίκο, που τώρα το είδα και χάρι σε σένα.

    Θα ήθελα να συμπληρώσω/διορθώσω κατιτίς στην ιστορία με τους Άγνωστους Στρατιώτες, αλλά δε μας παίρνει ο χώρος (άσε που δεν έχω πια εμπιστοσύνη στη μνήμη μου και πρέπει να κατεβάζω βιβλία).
    Να πω μόνο ότι (μολονότι το αρχικό νόημα τέτοιων ηρώων ήταν αυτό που λένε οι Ιοί) στη Γαλλία του μεσοπολέμου και στα χωριά πολλά τέτοια μνημεία τα είχε οικειοποιηθεί το αντιπολεμικό κίνημα, και ήταν συχνές οι επιγραφές του στιλ «Maudite soit la guerre!», σκαλισμένες πάνω στο μάρμαρο ή την πέτρα.

    Πάντως, μαθαίνουμε απ’ το δημοσίευμα ότι, τον παλιό εκείνο τον καιρό, οι διαδηλωτές έσπαζαν βιτρίνες με πέτρες – ενώ σήμερα, ως γνωστόν, «στην αληθινή εξέγερση δεν θα σπάσει ούτε ένα τζάμι» (χε-χε).

  9. Μαρία said

    υπηρεσία άμεσου γουγγλίσματος
    http://pagesperso-orange.fr/negrel/apres/gentioux.htm

  10. Μπουκανιέρος said

    Μπράβο Μαρία. Το παλεύω συνήθως μόνο με τη μνήμη μου αλλά το γούγκλι είναι άπαιχτο.

    Ας πω λοιπόν κάτι άλλο στο ίδιο θέμα, που μπορεί και να μην το έχει το γούγκλι. Ο μόνος Άγνωστος Στρατιώτης (απ’όσους ξέρω) που πήρε μέρος ο ίδιος στον πόλεμο βρίσκεται στην Κέρκυρα, στη Σπηγιά ή Παλιό Λιμάνι. Θέλω να πω καταστράφηκε απ’ τους βομβαρδισμούς και το άφησαν έτσι, για το ηρωικό λουκ. Απ’ το άγαλμα απομένει μόνο η βάση, ενώ και η στήλη έχει τρύπες και χάσματα. Εμένα μου αρέσει – κάπως στη γραμμή του Ντιντ(ε)ρό, που έλεγε ότι μόνο τα ερείπια ενός παλατιού παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Μπορεί πάλι να μου αρέσει μόνο και μόνο επειδή γεννήθηκα σε εκατό μέτρα απόσταση.

  11. Μαρία said

    Σπάω το κεφάλι μου αλλά δε θυμάμαι τίποτα. Είναι η στήλη στο βάθος; Σαν αναστηλωμένη μου φαίνεται. Θα την ψάξω στην επόμενη επίσκεψη.

    http://www.corfuland.gr/gallery/displayimage.php?album=28&pos=39

  12. Μπουκανιέρος said

    Ναι, αυτή στο βάθος είναι – και δεν είναι αναστηλωμένη.
    Κι από πίσω, το μεγάλο σπίτι στο δρόμο που ανεβαίνει στα Μουράγια είναι εκεί που γεννήθηκα. Εκατό χρόνια πρωτύτερα είχε μείνει κι ο Edward Lear στο ίδιο χτίριο.
    Η επόμενη άσκηση είναι να βρεις φωτογραφία μου μωρό. 🙂

  13. Μαρία said

    Αν έπαιζες με φίλους μου που έμεναν προς τα κει;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: