Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η Βίκη και η Ρόζα και οι κουτουλιές

Posted by sarant στο 28 Μαρτίου, 2009


Με χαρά φιλοξενώ εδώ ένα κείμενο που έστειλε η καλή φίλη Μαρία, με αφορμή τη «σάμπα της αναρχίας», το μεταφραστικό μαργαριτάρι στο οποίο αφιερώθηκε προηγούμενο ποστ. Το θέμα αυτού του κειμένου είναι κάποια άλλα μαργαριτάρια και κακές μεταφράσεις στη Βικιπαίδεια (και όχι μόνο στην ελληνική). Από περιέργεια, γκούγκλισα το επίμαχο απόσπασμα με τις κουτουλιές και βρήκα ότι αναπαράγεται σε κάμποσα ιστολόγια και σε μερικούς πολυσύχναστους ή/και έγκυρους ιστότοπους (Πολιτικό καφενείο, indy.gr κτλ.) Δεν είναι βέβαιο αν το λάθος έγινε από τον μεταφραστή της Βικιπαίδειας ή αν έγινε αντιγραφή κακής μετάφρασης από έντυπο, αλλά δεν ενδιαφέρει.

Όταν επισημαίνονται λάθη στη Βικιπαίδεια, μια απάντηση είναι «αντί να χάνετε χρόνο να τα επισημαίνετε, πηγαίνετε εκεί να τα διορθώσετε». Κι αυτό μπορεί να γίνει, και θα γίνει, αλλά όπως είδατε, το λάθος έχει ήδη αναπαραχθεί και, όπως λέει η παροιμία, πού να βρεις χίλια μαντήλια να φράξεις χίλια στόματα. Διότι βέβαια είναι ανθρωπίνως αδύνατο να προλαβαίνει κανείς όλα τα λάθη της Βικιπαίδειας στην πηγή.

Εγώ πάντως, να πω την αμαρτία μου: στη Βικιπαίδεια ανατρέχω. Πού και πού μάλιστα διορθώνω και κανένα λάθος που βρίσκω. Αλλά ήδη είπα πολλά, ίσως επειδή δεν θα μπορέσω να πάρω μέρος στην αρχή της συζήτησης καθώς θα λείπω για δυο μέρες. Λοιπόν σταματώ εδώ και περιμένω, αν υπάρχει διάθεση, να δω στα σχόλια τη γνώμη σας για τη Βικιπαίδεια και την εγκυρότητά της.

Το κείμενο της Μαρίας:

Από τότε που η λέξη Καλαβρία, τόπος αυτοκτονίας του Δημοσθένη με παρέπεμψε στην Ιταλία αντί για το δικό μας Πόρο σταμάτησα να ανατρέχω στην ελληνική Βικιπαίδεια. (Με τον καιρό βέβαια ανακάλυψα ότι τα πράγματα και στις άλλες γλώσσες δεν είναι πάντα καλύτερα.) Η σάμπα όμως της αναρχίας μ’ έβαλε σε πειρασμό. Ας δω, είπα, τι γράφει η βίκι για τη Ρόζα απ’ το Λουξεμβούργο, όπως είχα ακούσει να την αποκαλούν  οι ασφαλίτες που το Σεπτέμβρη του 73 έκαναν κατάσχεση στο βιβλιοπωλείο φίλης.

Πέρασα τη σάμπα και κάτι παραπομπές σε συλλογικά έργα – τη συγκεντρωτική δηλαδή γερμανική έκδοση – και προχώρησα στο κεφάλαιο: Παραθέματα, εννοείται χωρίς παραπομπές. Διάλεξα το καλύτερο που αποτελεί και σημαία των αντιπάλων του δογματισμού.

Ο Μαρξισμός είναι μια επαναστατική παγκόσμια θεώρηση , αντιπαρέρχομαι το κεφαλαίο και μαντεύοντας την γερμανική Weltanschauung συνεχίζω:που πρέπει πάντα να μάχεται για νέες αποκαλύψεις (μα μήπως ο μαρξισμός δεν έγινε θρησκεία;). Ο Μαρξισμός δεν πρέπει να αποστρέφεται τίποτα περισσότερο από το να μείνει παγωμένος στην παροντική του μορφή …χείριστα ελληνικά αλλά με λίγη προσπάθεια καταλαβαίνουμε πού το πάει. Η συνέχεια όμως με αποζημίωσε: Είναι στα καλύτερά του όταν χτυπά το κεφάλι του από αυτοκριτική και μέσα στους ιστορικούς κεραυνούς και αστραπές διατηρεί το σθένος του.

Είδα ξαφνικά μπροστά μου το Μαρξισμό να βαράει το κεφάλι του στον τοίχο και γεμάτος συντριβή να μου ζητάει να του συγχωρήσω τις αμαρτίες.

Ευτυχώς που η γερμανική εκδοχή της Βίκι δίνει το πρωτότυπο και μάλιστα με παραπομπή:

Marxismus ist eine revolutionäre Weltanschauung, die stets nach neuen Erkenntnissen ringen muss, die nichts so verabscheut wie das Erstarren in einmal gültigen Formen, die am besten im geistigen Waffengeklirr der Selbstkritik und im geschichtlichen Blitz und Donner ihre lebendige Kraft bewahrt από Rosa Luxemburg, Die Akkumulation des Kapitals oder was die Epigonen aus der marxschen Theorie gemacht haben. Eine Antikritik, Leipzig 1921 (Δεν πρόκειται για την γνωστή και μεταφρασμένη στα ελληνικά συσσώρευση του κεφαλαίου, αλλά για μεταγενέστερο έργο της Ρόζας)

Ο επίδοξος βέβαια βιογράφος δε μεταφράζει απ’ τα γερμανικά αλλά απ’ την αγγλική βικιπαίδεια που έχει και το κεφάλαιο παραθέματα.

Απολαύστε λοιπόν την πηγή του κακού:

Marxism is a revolutionary worldview that must always struggle for new revelations. Marxism must abhor nothing so much as the possibility that it becomes congealed in its current form. It is at its best when butting heads in self-criticism, and in historical thunder and lightning, it retains its strength.

Εδώ οι αποκαλύψεις, εδώ και τα καλύτερά του εδώ κι οι κουτουλιές. Επειδή τα αγγλικά μου είναι της πλάκας  έψαξα λίγο τις κουτουλιές και βρήκα ότι χρησιμοποιούνται μεταφορικά ως συνώνυμο της έντονης αντιπαράθεσης αλλά βέβαια μετά χρειάζεται ένα with.  Κατέληξα λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ο αγγλόφωνος  συντάκτης δεν χρησιμοποίησε καν λεξικό αλλά κάποια μηχανή αυτόματης μετάφρασης, ενώ θα μπορούσε απλούστατα να ανατρέξει στο www.marxists.org όπου υπάρχει ολόκληρο το βιβλίο της Λούξεμπουργκ σε αγγλική μετάφραση:

Marxism is a revolutionary world outlook which must always strive for new discoveries, which completely despises rigidity in once-valid theses, and whose living force is best preserved in the intellectual clash of self-criticism and the rough and tumble of history.

Για κακή μου τύχη το παράθεμα βρίσκεται στον επίλογο του βιβλίου αλλά …η περιέργεια πληρώνεται.

7 Σχόλια to “Η Βίκη και η Ρόζα και οι κουτουλιές”

  1. Τάσος said

    Το παράκανες σήμερα σ με τελεία. Σε περιμένει και η Ντιζόν. Με μουστάρδες, για να αποκαταστήσει το όνομά της. Άκου πρώην,έστω και μάλλον. (βάλε και καμιά βρωμιά από την πατρίδα για συνοδεία στη μουστάρδα. Θα νοστιμίσει!)

  2. Μπουκανιέρος said

    Τι εννοείς Νίκο, ποια είναι η σημερινή πρωτεύουσα της μουστάρδας;
    Για να πω την αλήθεια πάντως, αν και εκτιμώ το συγκεκριμένο έδεσμα, η Ντιζόν μου θυμίζει μάλλον τον Κάρολο τον Τολμηρό – α, ναι, και τον Γασπάρ της Νυκτός.

    Μαρία κορίτσι μου, επειδή σε συμπαθώ (κι ας μ’έκανες τράγο), μια συμβουλή:
    Αρκέσου στα αμαρτήματα των δικών μας ελληνόφωνων μεταφράσεων και μη χολοσκάς και για τα αλλότρια γιατί κινδυνεύεις να πάθεις νευρικό κλονισμό.
    Τώρα που μπήκες στη βιτρίνα, να πω επίσης ότι εκτιμώ πολύ την ετοιμότητά σου και την ικανότητά σου στα ιντερνετικά ψαξίματα (να το πω σαφώς δηλ., γιατί το έχω πει κι αλλού αλλά μπορεί να φαίνεται ότι κάνω πλάκα).

  3. Μαρία said

    Praefectus vigilium λέει:
    Μόλις σε έκανα μονοσύλλαβο, συνειδητοποίησα το τραγικό σφάλμα γι’ αυτό και η παρένθεση. (Κι άμα σκεφτείς και τη φράση βικ ε μπουκ δεν είναι καθόλου μειωτικό).
    Όσο για την ετοιμότητα ισχύει το ο διάβολος δουλειά δεν είχε … Για να πω την αλήθεια μέχρι τώρα στην ξένη βίκι είχα βρει ανακρίβειες αλλά τόσο παρανοϊκές μεταφράσεις όχι.

    Το καλό της Ντιζόν είναι η δωρεάν είσοδος στα δημόσια, δημοτικά μουσεία αλλά δε θα έμενα ούτε με σφαίρες κι ας διαμαρτυρηθεί ο Νικολά που είναι λάτρης της επαρχίας.

  4. Nicolas said

    Ούτε κι εγώ θα έμπαινα, αλλά είμαι όντως λάτρης αυτής ειδικά της επαρχίας. Όχι για τη μουστάρδα, αλλά για τω ωραία ονόματα των χωριών γύρω-γύρω. Μερικά στην τύχη:
    Gevrey-Chambertin, Nuits-Saint-Georges, Aloxe-Corton, Beaune, κλπ. κλπ.
    Έχουν ωραία λαογραφία (ποιός είπε κανατοκρατία; κερνάει, για να μάθει!).

  5. Μαρία said

    Καλά είναι για εκδρομούλα αλλά επειδή κάτι παθαίνω με τον κάμπο, προτιμώ τη διαδρομή προς τα βόρεια, προς τις πηγές του Σηκουάνα ή προς Μπεζανσόν.

    Σταματάω εδώ, για να μη το κάνουμε τουριστικό οδηγό.

  6. sarant said

    Γύρισα λοιπόν από την τέως πρωτεύουσα της μουστάρδας, που την είπα έτσι επειδή είχα ακούσει στο ράδιο ότι έκλεισε ή θα κλείσει και η τελευταία μουσταρδοποιία της Ντιζόν.

    Μπουκανιέρε, τον Γάσπαρ που λες δεν τον ξέρω.

  7. Μπουκανιέρος said

    Gaspard de la Nuit του Aloysious Bertrand.
    Είδες που χρειάζονται τα λατινικά για να συνεννοηθούμε; 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: