Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ένα χωριό με 246.000 κατοίκους!

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2009


Ο κεντρικός δρόμος του... χωριού

Ο κεντρικός δρόμος του... χωριού

Η έννοια του χωριού εξαρτάται σε κάποιο βαθμό και από τη χώρα. Στο Λουξεμβούργο, ένα μέρος με πάνω από 1.000 κατοίκους δεν θα το πεις χωριό, αλλά στην Ισπανία ένα μεγάλο χωριό μπορεί να έχει και 5.000 κατοίκους. Η Ελλάδα, φαντάζομαι, είναι κάπου στη μέση.

Φαίνεται πως στη γειτονική μας Τουρκία, τα στάνταρ είναι πολύ διαφορετικά. Τουλάχιστον αυτό υποθέτει κανείς διαβάζοντας σημερινό (31.3.2009) άρθρο του Χρ. Μιχαηλίδη στη στήλη του στην Ελευθεροτυπία.

 

(Με την ευκαιρία, καλορίζικη η νέα ηλεκτρονική μορφή της «Ε»!)

Λοιπόν, μιλώντας για τα εγκλήματα τιμής (δηλ. δολοφονίες ή εξαναγκασμένες αυτοκτονίες νεαρών γυναικών) στο ανατολικό ιδίως τμήμα της Τουρκίας, ο Χρ. Μιχαηλίδης τιτλοφορεί το κείμενό του «Το χωριό των αυτοκτονιών» και γράφει ότι » Σε μία από αυτές (ενν. τις ανατολικές επαρχίες της Τουρκίας) υπάρχει ένα χωριό που ακούει στο (μάλλον… χολιγουντιανό!) όνομα «Μπατμάν», αλλά ο περισσότερος κόσμος στην Τουρκία το ξέρει ως «το χωριό των αυτοκτονιών». »

Τώρα, εγώ το Μπατμάν το θυμόμουν, διότι ο δήμαρχός του είχε προ καιρού απειλήσει ότι θα κάνει μήνυση στους δημιουργούς του… Μπάτμαν (σοβαρά!) για πνευματικά δικαιώματα ή για δυσφήμηση ή και για τα δυο. Η μήνυση δεν έγινε ποτέ και μάλλον ήταν διαφημιστικό τρικ του δημάρχου. Αλλά, χωριό; Για πιο μεγάλο μέρος το είχα, το Μπατμάν.

Και πράγματι, η Βικιπαίδεια λέει πως το Μπατμάν (Batman γράφεται) είχε 246.700 κατοίκους το 2005. Μεγάλο χωριό!

Το πιο περίεργο είναι πως το ρεπορτάζ του Ιντιπέντεντ από το οποίο δηλωμένα άντλησε το υλικό του ο αρθρογράφος δεν περιέχει κάποια περίεργη λέξη.  Batman, a grey, bleak town in the south-east of Turkey nicknamed «Suicide City», διαβάζω. Γκρίζα και μουντή, ναι, αλλά πόλη.

Θέλω να πω, δεν είναι μεταφραστική η αιτία που μεταμόρφωσε μια μεγάλη πόλη σε χωριό. Τι να πω, δεν νομίζω να πιστεύει ο αρθρογράφος πως μόνο η Πόλη αξίζει να αποκαλείται πόλη στην Τουρκία. Ίσως να μην χολοσκάει για την αυστηρή σημασία των λέξεων: πόλη, χωριό το ίδιο είναι περίπου (η σχολή του «περίπου» κάνει άλλωστε θραύση στο χώρο της μετάφρασης).

Υστερόγραφο: Θα μου  πείτε, εδώ ο κόσμος καίγεται, την άλλη τη διέταξε ο πατέρας της ν’ αυτοκτονήσει επειδή αρνήθηκε να παντρευτεί τον μεσήλικα που της προξένεψε, κι εσύ στέκεσαι σε μια ανακρίβεια; Σύμφωνοι, τα εγκλήματα τιμής είναι φρικτά (και, να μην ξεχνιόμαστε, πριν από μερικές δεκαετίες ήταν μάλλον συχνά και στα δικά μας μέρη), αλλά είναι αυτό δικαιολογία για να δίνει κανείς λάθος πληροφορίες στον αναγνώστη; Ιδίως όταν είναι τόσο εύκολο να πει το σωστό;

29 Σχόλια to “Ένα χωριό με 246.000 κατοίκους!”

  1. ppan said

    μήπως αποδοκιμάζει διότι που έμαθε ότι το «΄βλάκας» και το χωριό στα φράγκικα έχουν την ίδια ρίζα;

  2. ppan said

    έβαλα ένα «που» παραπάνω. είμαι οπαδός του πουπουδισμού και δεν ντρέπομαι γι αυτό. μα γιατί δεν επιτρέπονται οι διορθώσεις; κα`μιά φροντίδα για τους παρορμητικούς-επιπόλαιους-ελαφρόμυαλους.

  3. Liarak said

    Υποστηρίζω ότι υπάρχει δόλος στην μετάφραση. Επειδή στην Ελλάδα τέτοιου είδους νοοτροπίες είναι συνδεδεμένες με χωριά, το να αναφερθείς στο Μπατμαν σαν χωριό κάνει το όλο θέμα πιο πικάντικο, πιο εύπεπτο για τον αναγνώστη. Ενισχύει την αληθοφάνειά του δηλαδή, είναι άλλωστε γνωστό τρικ της μαζικής κουλτούρας.

  4. Και πού ΄σαι ακόμα, φίλε! Τα σημερ’νά «Νέα» όχι μόνο εφηύραν τον ξύλινο καυστήρα αλλά τον απέδωσαν και στην Αυστρία. Για λόγους μετριοφροσύνης προφανώς!

  5. Μαρία said

    Καλή πηγή για το κοτσανολόγιο ο Μιχαηλίδης. Δύο πράματα μπορεί να ισχύουν: ή η εκδοχή του Λιαρακ ή διάβασε παλιά εγκυκλοπαίδεια, όταν το Μπατμάν ήταν ένα κουρδοχώρι πριν απ’ τα πετρέλαια. Το θέμα βέβαια το έπαιξαν και στην τηλεόραση, αλλά ο Μιχ. ίσως δε βλέπει είναι της έντυπης.
    Η περιοχή του Μπατμάν είναι γνωστή στους αρχαιολόγους και κάποιους μερακλήδες τουρίστες λόγω της παλιάς κουρδικής πόλης Χασάνκεϊφ, στα 30 χλ. απ’ την πόλη του Μπατμάν. (γουγλίστε Hasankeyf για να δείτε τα ερείπια)
    Την είδα πέρσι σε ένα εξαιρετικό ντοκυμαντέρ Τούρκου εθνομουσικολόγου και έτσι έμαθα και το Μπατμάν και το δήμαρχό του.
    Τώρα για την ουσία του θέματος, απο τότε που ποινικοποιήθηκε ο βιασμός στην Τουρκία στις πιο καθυστερημένες περιοχές αντί να κυνηγήσουν το βιαστή σπρώχνουν στην αυτοκτονία το θύμα, «που τα ήθελε». Αλλά ο χαρακτηρισμός που αποδίδεται στο Μπατμάν μου φαίνεται υπερβολικός και μάλλον δημοσιογραφική επινόηση.

  6. SophiaΟικ said

    Ξύλινος καυστήρας; Χμ, νομιζα ότι οι ξύλινοι καυστήρες δεν είναι πολυ πρακτικοί, γίνονται στη στιγμή καυσόξυλα
    :-))))

  7. SophiaΟικ said

    Διαβάζω για τη Σίφερ:
    … εγκαθιστώντας έναν αυστριακό ξύλινο καυστήρα για να θερμαίνεται αυτή η κατοικία του 17ου αιώνα.

    Όχι απλά θερμαινεται, παρανάλωμα του πυρός γινεται (για να θυμηθούμε άλλη δημοσιογραφίστικη έκφραση).

  8. sarant said

    Σπύρο (Λιαράκ), φοβάμαι πως η εκδοχή σου είναι σωστή.
    Σκύλε ΒΚ, το περιεργότατο είναι ότι το αγγλικό δεν αφήνει περιθώρια για κοτσάνα, αλλά αν ο καλλιτέχνης είναι καλός δημιουργεί εκ του μηδενός. Το πρωτότυπο λέει: installing an Austrian Wood-fired eco-boiler to heat the 17th century property.

  9. Εμ, είναι δύσκολο το κείμενο. Θάμπλεκε ο μεταφραστής, είναι και «ξύλινη» γλώσσα τα αγγλικά, σε αντίθεση με τα εύπλαστα κι εύκαμπτα ελληνικά, νάσου ο ξύλινος καυστήρ!
    Παρεμπιπτόντως, τα σημερ’νά «Νέα» σε αντίστοιχο δημοσίευμα μ’ εκειό του Μιχαηλίδη, ξαναπροβιβάζουν το Μπατμάν σε επίπεδο «πόλης».
    Και καπάκι, μία διαφήμιση. Δες το τελευταίο βιβλίο του Τσαβαρία. Θα σε αρέσει!

  10. neostipoukeitos said

    Εμένα πάντως από τη φωτογραφία μια χαρά φωτεινό μού φαίνεται το «χωριό»: με πλατιούς δρόμους, με πράσινο, με πολυκατοικίες, με απ’ όλα. Αυτό το υπερφίαλο ζώον τού Ιντιπέντεντ, που βάφτισε το Μπατμάν «grey, bleak town», έχει πάει ποτέ του στο Μπέρμιγχαμ;

    (Όχι, δεν βαστάει η σκούφια μου από το Μπατμάν: αναντάμ παπαντάμ μπουρτζόβλαχοι είμαστε στο σόι μου. Αλλά μου σπάει τα νεύρα η αμαθής υπεροψία των άγγλων δημοσιογράφων γενικώς, και της σχολής Γκάρντιαν-Ιντιπέντεντ ειδικώς. Εδώ που τα λέμε, μου σπάν τα νεύρα οι δημοσιογράφοι παγκοσμίως, αλλά ας μην αρχίσω αυτό το τροπάρι τώρα.)

  11. Μαρία said

    Τιπούκειτε, μια που σε βρίσκω εδώ, πήγαινε στο ποστ για το Ζοζέφ όπου ο Ηλεφού με παραπέμπει στην αυτού αρμοδιότητά σου.

  12. SophiaΟικ said

    neostipoukeitos πες τα βρε παιδί μου, εδώ μου κάθεται η Έλενα Σμιθ της Γκάρντιαν που όλο ερειπωμένα χωριά και ρακένδυτους χωρικούς βλέπει.

  13. neostipoukeitos said

    Μαρία: Πήγα — και μεγαλούργησα!

    SophiaΟικ: πολύ χαιρόμαι που μισείς και εσύ την Έλενα / Χελήνα Σμιθ. Εμείς οι δύο είμαστε — κι άλλοι τριάντα πέντε εκατομμύρια αναγνώστες του Γκάρντιαν.

  14. dokiskaki said

    Πάντως -και δεν είναι αστείο, ήμουνα (τ)ηλε-αυτόπτης και (τ)ηλε-αυτήκοος μάρτυρας- σύμφωνα με συνέντευξη ενός εκπροσώπου των Κινέζων στην Αυστρία, όλοι οι Κινέζοι εκεί (προ)έρχονται λίγο-πολύ από ένα μόνο χωριό (δεν συγκράτησα το όνομά του), που έχει πληθυσμό …600.000 κατοίκους!

  15. SophiaΟικ said

    neostipoukeitos η Έλενα είναι γνωστή περίπτωση.
    Δυστυχώς για μένα, ήμασταν στο ίδιο πανεπιστημιο. Ευτυχώς για μένα, εγώ δεν σπούδασα Νέα Ελληνικά κι έτσι δεν είχα την ευτυχία να γνωρίσω εγγλεζόπουλα λάτρεις της Ελλάδας (φιλελληνόπουλα δηλαδη). Μου λένε όμως αυτοί που τα γνώρισαν ότι τα περισσότερα ήταν βαριές περιπτώσεις- ένας είχε δηλώσει ότι τρεις μήνες στη θεσσαλονίκη έρεψε από την πείνα, το φαγητό δεν τρωγόταν με τίποτα (στο Αριστοτέλειο με ανταλλαγή), άλλος είχε πεί ότι πλάνταζε η ψυχή του να βλέπει τη φτώχεια των Κρητικών (είχε πάει στο πανεπιστημιο Κρήτης). Μιλάμε για τεράστιο πόνο.

  16. neostipoukeitos said

    SophiaΟικ: Καλό, καλό! Θυμάμαι κι εγώ βρετανούς συμφοιτητές στη Σκωτία να χύνουν κροκοδείλιο δάκρυ για τη ρακένδυτη δεκατετράχρονη μητέρα που είδαν στο τελευταίο ταξίδι τους, λ.χ., στην Τουρκία ή στην Αίγυπτο. Την ίδια ώρα βέβαια τα τούνελ των υπόγειων σιδηροδρόμων στη Γλασκώβη ήταν γεμάτα από ναρκομανείς, αλκοολικές κτλ δωδεκάχρονες. (Πώς λέμε Τρεϊνσπότιγκ; Ένα τέτοιο πράμα.)

  17. SophiaΟικ said

    neostipoukeitos οι άλλοι έχουν φτωχούς. Εμείς που είμαστε η πλουσιότερη χώρα του κόσμου (με εξαιρεση τις ΗΠΑ, ίσως) δεν έχουμε ρακένδυτους και φτωχούς, έχουμε άτομα που ξεγλύστρισαν από το σύστημα, έχουμε αποτυχίες της κοινωνίας, έχουμε ατυχείς, προβληματικούς κλπ. Και φυσικά έχουμε κα τρόπο για την αποκατάστασή τους, αρκκεί αυτό το ρημάδι το σύστημα να δούλευε λίγο πιο γρήγορα, αλλά εμείς τουλάχιστον έχουμε σύστημα ενώ οι άλλοι έχουν ρακένδυτους κλπ.

    Υποθέτω είναι εμφανές ποιοι είναι οι «εμείς».
    Ξεφεύγω από το θέμα βέβαια, αλλλά διάβαζα καπου ότι η RP, η προφορά που μαθαίνουμε εμείς οι αλλοδαποί, απόκτησε την κυρίαρχη θέση της τέλη 19ου, όταν άνοιξαν τις πόρτες τους σε όλους τα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Μέχρι τότε ο καθένας μίλαγε με τον τρόπο του χωριού του, και δίνουν σαν παράδειγμα τον Γλαδστωνα που αγόρευε στο Κοινοβούλιο με βαριά προφορά (βλ. Καραμανλής πρεσβύτερος) αλλά όταν οι ρακένδυτοι αρχισαν να μπαίνουν στο πανεπιστήμιο οι άλλοι άρχισαν να οχυρώνονται πίσω από την καθωσπρέπει προφορά για να διαφοροποιηθούν. Θα μπορούσαν βέβαια όλο να υιοθετήσουν τον νέο τρόπο ομιλίας, αλλά τότε κάτι άλλο θα εμφανιζόταν, δεν τελειώνει ποτέ το παιχνίδι.

  18. Μαρία said

    Σοφία για την περίπτωση που δεν το έχεις υπόψη σου:
    http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_b2/03.html

  19. SophiaΟικ said

    Τον Trudgill δυστυχώς τον έχω φάει με το κουταλάκι τελευταία Μαρία. Και μάλιστα είναι από τους μετριοπαθεις, δεν προτείνει αλλαγές στην παιδεία ούτε στη διδασκαλία των Αγγλικών σε ξένους (ειδικά σε αυτό! αλλά δεν τον παίρνει αλλιώς γιατί οι περισσότεροι ξενοι μαθαίνουν αγγλικά με σκοπό να τα χρησιμοποιήσουν σε Αμερικανικό περιβάλλον κι όχι σε βρετανικό). Το θέμα της διδασκαλίας στα σχολεία όμως είναι πολιτικά φορτισμένο και δεν υπάρχει άκρη.

  20. Μαρία said

    Κι η Αγγλία όμως είναι ιδιαίτερη περίπτωση, απ’ αυτά που διαβάζω και ακούω δηλαδή. Μου έλεγε φίλη οτι μπορεί να διακρίνει απο ποια περιοχή του Λονδίνου είναι κάποιος. Σα να λέμε τηρουμένων των αναλογιών να καταλάβω εγώ οτι κάποιος είναι απ’ την Καλαμαριά και όχι απ’ το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Διάβαζα κάπου και δεν ξέρω αν αληθεύει οτι η Θάτσερ είχε κάνει μαθήματα ορθοφωνίας περίπου σαν την «ωραία μου κυρία».

  21. SophiaΟικ said

    Ω, ναι. Και επειδη έκανα κι εγώ μαθήματα ορθοφωνίας κάποτε με κολλητη του δασκάλου της Θάτσερ ξέρω και το εξής: οτι η Θάτσερ είχε παρει τόσο σοβαρά τα μαθήματα κι έκανε τοσο πολύ τις ασκήσεις (σε αντίθεση με εμένα), που ο δάσκαλος άκουγε διαφορά απο το ένα μάθημα στο άλλο. Και έκαναν μάθημα κάθε δέυτερη μέρα.

    Βεβαίως η Θάτσερ ως κόρη μεγαλοαστού, απόφοιτος ιδιωτικών σχολείων ΚΑΙ της Οξφόρδης ΚΑΙ σύζυγος μεγαλοεπιχειρηματία (δηλαδη κάτι σαν τη Γιάννα στα δικά μας), είχε ήδη τη σωστή προφορά. Τα μαθήματα απλά την βελτίωσαν. Έχω δεί κλιπάκια με τη Θάτσερ όταν πρωτοβγήκε βουλευτρια (ώπα, Νίκο!) και η φωνή της ήταν ένα νιαούρισμα Βουγιουκλάκειο. Ενώ σαν πρωθυπουργός βροντούσε και άστραφτε όταν έβγαζε λόγο.

    Όσο για την προφορά του Λονδίνου, το Λονδίνο είναι συγχώνευση χωριών και είναι φυσικό να έχει κάθε χωρίο τη λαλιά του. Στο αυθεντικό Λονδίνο όμως μιλάνε έτσι:

    Όπυ επί τη ευκαιρία θα δεις ότι οι πιο μεγάλοι ηθοποιοί έιναι πιο κατανοητοί για΄τι έιναι από κανονικές δραματικές σχολες που τους μάθαιναν να μιλάνε ενώ σήμερα έχουν λίγο χαλαρώσει τα πράγματα. Να σκεφτέις ότι οι νεότεροι μιλάνε έτσι και στις συνεντέυξεις που δίνουν ενω΄οι παλιοί μιλάνε τα επίσημα αγγλικά.
    Αλλά η προφορά στο ΗΒ δεν είναι μόνο τοπική. είναι και κοινωνική. Οι ανώτερες τάξεις μιλάνε το ίδιο ανεξάρτητα από την περιοχή. Γενικά το ζήτημα έιναι μεγάλο και πολιτικά φορτισμένο. Είναι φοβερό το πως η γλώσσα προκαλεί τόσο μίσος μεταξύ συμπατριωτών.

  22. ηλε-φούφουτος said

    ΚΑι η Αθήνα μέχρι πρόσφατα συγχώνευση χωριών ήταν, αλλά ξεριζωμένων.

    Θυμάμαι ότι στο «Ωραία μου κυρία» (ή στον Πυγμαλίωνα ήταν;) ο τύπος μπορούσε να μαντέψει από ποια μεριά του Λονδίνου ήταν ο άλλος απ’ την προφορά του, και το είχα βρει πολύ κουφό.

  23. Μαρία said

    Σοφία, δεν έχω ήχο στο κομπιούτερ μου, γ…ο. Η Θάτρερ δηλαδή έκανε περισσότερο αυτό που λέμε τοποθέτηση φωνής.
    Οι κοινωνικές διάλεκτοι είναι που μας φαίνονται κουφές. Εδώ μόνο τον Πειραιώτη μάγκα ξεχωρίζαμε παλιά, με χαρακτηριστικά ένρινη βαριά προφορά. Κατά τα άλλα είμαστε πολύ συνηθισμένοι στις γεωγραφικές διαλέκτους.

  24. SophiaΟικ said

    Μαρία, ένρινη και βαριά πώς γίνεται; Βοσκόπουλος με Παπαγιαννόπουλο μαζί;
    Τοποθέτηση φωνής, δεν ήξερα ότι λεγεται ετσι. Το εχω κανει κι αυτό, αλλα το μόνο που μου έμεινε ήταν πώς να υψώνω τη φωνή χωρίς να βραχνιάζω.

    Ηλεφ, εγώ δύο προφορές ξερω να ξεχωρίζω στο Λονδίνο, Κόκνευ, που είναι αυτο που έστειλα πριν και βορειολονδρέζικα, που τα μιλάνε οι Κύπριοι, οπότε ακούς ένα φοβερό μίγμα τζυπρέικα με βορειολονδρέζικα, αμφότερες ενρινες γλώσσες, οπότε αναρωτιέται ο ακροατής πως και δεν πονοκεφαλιάζουν όταν μιλάνε. Όλα τα άλλα είναι απλώς βλαχοαγγλικά.

  25. Ωραία κόκνεϊ (διορθώστε με αν κάνω λάθος) μίλαγε ο Τέρενς Σταμπ στον «Εγγλέζο» (The Limey) του Σόντερμπεργκ, και μάλιστα χρησιμοποιούσε και αυτή την ακατανόητη λονδρέζικη αργκό με τις ομοιοκαταληξίες…

  26. SophiaΟικ said

    Κλασσική σκηνη

    Αλά δεν με πείθει. Τα λέει πολύ αργά και καθαρά. Δε με πείθει.
    Ο Ουίνστον όμως…

  27. Μαρία said

    Σοφία πιο πολύ προς Φέρμα, και με σχετικό σύρσιμο. Είχα συμφοιτητή που μιλούσε έτσι και την πρώτη φορά έπαθα σοκ (μορφωμένος άνθρωπος για)

    Τους Γάλλους για να τους δώσουν κίνητρο να προφέρουν το h, τους λένε οτι αν το παραλείπουν λέγοντας π.χ. στον ταξιτζή στο Ιλτόν, θα τους περάσουν για ρεμάλια που μιλάν κόκνεϊ.
    Πω πω πρέπει επειγόντως να διορθώσω τα ηχεία μου. Χάνω μαθήματα και πλάκες.

  28. SophiaΟικ said

    Ή όπως λέει ένας τυφλός πειρατής σε κάποια ταινία των Μόντυ Πάιθον (δεν θυμάμαι πια)
    I may be blind, but I ‘have a good ‘earing.
    Και σχολιάζει ο άλλος:
    Never mind your jewel! Μας επρηξες με τα χρυσαφικά σου!

    Μαρία φτιάξε τα ηχεία!

  29. Μαρία said

    Τέλειο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: