Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μπορεί κανείς να «ευθύνεται» για κάτι το υπέροχο;

Posted by sarant στο 14 Απριλίου, 2009


Κάποτε έλεγαν κάποιοι πως το πιο σύντομο ανέκδοτο είναι «Αλβανός τουρίστας», αλλά εδώ και αρκετά χρόνια τουρίστες από τη γειτονική χώρα συναντάει κανείς πολλούς, κι έτσι πρέπει ν’ ανέβουμε δυο λέξεις πιο πάνω για να βρούμε σύντομο ανέκδοτο, ας πούμε «τίμιος και ευφυής εθνικιστής». Αλλά ας μην πολιτικολογούμε, δεν είναι αυτός ο σκοπός του σημειώματος. Το θέμα είναι ότι αυτά τα οξύμωρα αντιπροσωπεύουν αυτό που οι άγγλοι λένε contradiction in terms, κι έτσι, ας πούμε, ενώ γραμματικά είναι απόλυτα σωστό να πεις «ένας πεζός καβαλάρης» ή «ένα εξάσφαιρο στιλέτο», η φράση αποτελεί εσωτερική αντίφαση, καθώς όλοι ξέρουμε πως το «πεζός» αποκλείει το «καβαλάρης» και τούμπαλιν που λέγαν οι παλιοί.

Τέτοια οξύμωρα βέβαια μπορούν να γίνουν όταν κάτι θέλουμε να ειρωνευτούμε ή όταν θέλουμε να χαριτολογήσουμε -σαν τον «άφραγκο Ωνάση» ή το «έξυπνο κορόιδο» του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Όμως, στον καθημερινό, πεζό και κυριολεκτικό, γραπτό μας λόγο, πρωτότυπο ή μεταφρασμένο, τα οξύμωρα προκαλούν έκπληξη και θυμηδία στον αναγνώστη -κι αν δεν είναι αυτός ο σκοπός μας, τα αποφεύγουμε.

Μόνο που μερικές φορές δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα. Ενώ ο καβαλάρης βρίσκεται καβάλα στ’ άλογο ή στη μηχανή του ή στο αυτοκίνητό του, πάντως αποκλείεται να είναι πεζός, άλλες φορές οι λέξεις έχουν υποστεί σημασιολογική ολίσθηση ή έχουν χάσει την ετυμολογική τους διαφάνεια, οπότε ένα οξύμωρο παύει να είναι οξύμωρο -ή να το αντιλαμβάνονται όλοι ως οξύμωρο.

Διάβαζα τις προάλλες στη στήλη μιας δημοσιογράφου (έχει και ιστολόγιο) ότι ο Μ. Εμινέσκου «ευθύνεται για τους πιο τρυφερούς στίχους που ‘χουν γραφτεί ποτέ στη ρουμανική γλώσσα». Μπορείς όμως να ευθύνεσαι για κάτι υπέροχο; Οι περισσότεροι απ’ όσους ρώτησα (εκεί που πίναμε τον καφέ μας, όχι σοβαρή έρευνα) αποφάνθηκαν πως όχι.

Παρόμοια περίπτωση είναι και τα χειμερινά θέρετρα. Είναι οξύμωρο; Σε παλιότερο σημείωμά μου το είχα χαρακτηρίσει οξύμωρο, ξέρω όμως ότι άλλοι θα διαφωνήσουν. Βέβαια, έχει την εξήγησή του. Επειδή οι δικοί μας παππούδες δεν πήγαιναν για σκι και έκαναν μόνο καλοκαιρινές διακοπές (όσοι έκαναν δηλαδή), στη γλώσσα μας μόνο «θέρετρο» και «παραθερισμός» καθιερώθηκε. Όμως τώρα που έπιασε το κουτάλι μας νερό, κάπως πρέπει να πούμε ότι το Κουρσεβέλ ξερωγώ είναι το ακριβότερο… χειμερινό θέρετρο, είτε μεταφράζοντας το winter resort είτε γράφοντας και μην έχοντας πρόχειρη τη λέξη. (Δείτε το παλιότερο σημείωμα για μερικές μεταφραστικές λύσεις για το winter resort).

Σε άλλο παλιό σημείωμά μου είχα γράψει: πείτε με ετυμολογιστάκο, αλλά όταν διαβάζω σε αγόρευση στο Κοινοβούλιο της Κύπρου ότι «ελλοχεύουν ορατοί και προφανείς κίνδυνοι» το βρίσκω οξύμωρο, διότι πώς κρύβονται αν είναι ολοφάνεροι; Ίσως δεν θα έπρεπε να επιμένω και τόσο εδωπέρα, γιατί η ετυμολογική διαφάνεια της λέξης έχει μειωθεί όσο και να πεις, όμως η χρήση, τουλάχιστον μέχρι προχτές, έπαιρνε υπόψη της τη διάσταση του κρυφού κακού που παραμονεύει, δεν νομίζω ότι έχει χαθεί ακόμα. Για να το τσεκάρω πάντως, ρώτησα και κάποιους άλλους ομοιοπαθείς, γραφιάδες δηλαδή, κι οι περισσότεροι συμφώνησαν πως θα τους ξένιζε το «ελλοχεύουν προφανείς κίνδυνοι», σαν να λέγαμε για κάποιον ότι «καραδοκεί όρθιος καταμεσής στην πλατεία» (το κοπιράιτ για την ωραία αναλογία το έχει ο ελλογιμότατος Νίκος Λίγγρης, στυλοβάτης του φόρουμ Λεξιλογία).

Παρόμοια ένσταση είδα να εκφράζει κάποιος ιστολόγος για τη διατύπωση «πίσω από την επαναστατική ρητορική κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη…» ρωτώντας: αν είναι απροκάλυπτη, πώς κρύβεται;

Από την άλλη, το «θετικές επιπτώσεις» δεν το θεωρώ πια οξύμωρο (ούτε, πολύ περισσότερο, το «δυσμενείς επιπτώσεις» πλεονασμό) παρόλο που το λεξικό Μπαμπινιώτη ακόμα το θεωρεί προβληματικό. Δεν λέω ότι έχω δίκιο σε όλα αυτά, αφενός προβληματίζομαι και αφετέρου χωράει μπόλικη υποκειμενική εκτίμηση.

Από τους εκλεκτούς επισκέπτες, αν κάνουν τον κόπο μεγαλοβδομαδιάτικα, θα ήθελα να μου απαντήσουν κατά πόσο θεωρούν οξύμωρα (και άρα, θα τα απέφευγαν) τις εξής φράσεις που αναφέραμε πιο πάνω:

–          ευθύνεται για κάτι το υπέροχο

–          χειμερινό θέρετρο

–          ελλοχεύει ολοφάνερος κίνδυνος

–          κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη

–          θετικές επιπτώσεις

(Βέβαια, στην αποδοχή υπάρχουν και διαβαθμίσεις, π.χ. ‘το θεωρώ οξύμωρο κι άμα το δω το διορθώνω’, ‘το αποφεύγω αλλά δεν το διορθώνω’, ‘δεν το θεωρώ λάθος, αλλά δεν το χρησιμοποιώ’, ‘το χρησιμοποιώ’).

Επίσης, αν σας έρχονται στο νου άλλα ‘οριακά οξύμωρα’ (δηλαδή χειμερινά θέρετρα και θετικές επιπτώσεις, όχι πεζοί καβαλάρηδες).

115 Σχόλια to “Μπορεί κανείς να «ευθύνεται» για κάτι το υπέροχο;”

  1. μ’αρεσουν τα οξύμωρα(ή αληθεια ειναι οτι τρελαινομαι γιαυτά..)
    αρκει να το εννοουν αυτό που(υπο) δηλώνουν: κ υ ρ ι ο λ ε κ τ ι κ ά

  2. ηλε-φούφουτος said

    Συμμερίζομαι τα αισθήματα του Νοσφεράτου. Είναι από τα αγαπημένα μου γαργαλίσματα στον πεζό λόγο.

    Απαντώ στο ερώτημα. Τα 4 από τα 5 και δεν τα χρησιμοποιώ και θα τα διόρθωνα.

    Το μόνο που και θα χρησιμοποιούσα αδίστακτα και δεν θα διόρθωνα είναι τα «χειμερινά θέρετρα» , διότι ο υποκειμενικός Ηλεφούφουτος δεν νιώθει ετυμολογική διαφάνεια στο θέρετρο, το δε σχολαστικιστικόν τέρας, που μόνο τα Αρχαία θεωρεί επαρκή νομολογία, τού δίνει άφεση, διότι και ο ελληνομαθέστατος Αιλιανός λέει «βουκόλος ίππων».

  3. Όσο για μένα: το «θετικές επιπτώσεις» θα το χρησιμοποιούσα, το «χειμερινά θέρετρα» ελλείψει καλύτερου ναι, το «ευθύνεται κλπ.» μου βγάζει μια ειρωνική χροιά (βλ. την «τέχνη της προσβολής» του Μπόρχες), τα υπόλοιπα όχι.

  4. kukuzelis said

    Θα μπορούσαμε όμως να γράψουμε: Ο Αόρατος Άνθρωπος (του Χ. Τζ. Γουέλς) «καραδοκεί όρθιος καταμεσής στην πλατεία» 🙂

  5. dokiskaki said

    Θα άλλαζα το «ευθύνεται για κάτι το υπέροχο», θα με προβλημάτιζε το «χειμερινό θέρετρο», θα έκοβα πρώτα το «ελλοχεύει» και μετά θα προσπαθούσα να καταλάβω τι τρέχει με τον κίνδυνο, θα προσπαθούσα να βγάλω άκρη από το συγκείμενο για το κρυφτό της απροκάλυπτης στήριξης («αφού τον στηρίζει απροκάλυπτα, τι το κρύβει;») και μπορεί να άφηνα τις θετικές επιπτώσεις —ή μήπως, λέμε τώρα, να τις έκανα «θετικές συνέπειες» 🙂

  6. – ευθύνεται για κάτι το υπέροχο
    oxymoron
    – χειμερινό θέρετρο
    ok
    – ελλοχεύει ολοφάνερος κίνδυνος
    oxymoron
    – κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη
    oxymoron
    – θετικές επιπτώσεις
    oxymoron

    και το καλύτερο για το τέλος
    «κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, σε όλο του το κορμί» – Ειδήσεις Star , 1999 ή 2000, δεν θυμάμαι, πριν το γυρίσει στο φούλ «νεανικό» δελτίο.

  7. «ευθύνεται για κάτι το υπέροχο» ΟΚ. Η ευθύνη είναι και για το καλό και για το κακό:, πχ «υπεύθυνος για τη Μόνα Λίζα ήταν ο Λεονάρντο»

    «χειμερινό θέρετρο» Απαπαπα! Ο Ουμπέρτο Έκο κάπου κάνει λόγο για τέτοια οξύμωρα, όπως η νομαδική αρχιτεκτονική (άντε, να περάσει, αν λάβομε υπόψη μας τις σκηνές των Βεδουίνων και τις τέντες των τσίρκων) και το ιστιοφόρο υποβρύχιο.

    «ελλοχεύει ολοφάνερος κίνδυνος» Απαπαπαπα! είτε θα ελλοχεύει, είτε θα είναι ολοφάνερος.

    «κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη» Απαπαπαπα!

    «θετικές επιπτώσεις» Χμμμμμ… βαρειά ΟΚ.

  8. ηλε-φούφουτος said

    Πάντως για να βάζουμε τα πράματα στη θέση τους, ο Ρωμανός ο Μελωδός δεν ανέλαβε ποτέ την ευθύνη για τον Ακάθιστο Ύμνο.

    Οι κλασικοί φιλόλογοι ερίζουν για το ποιος αρχαίος τραγωδός φέρει την ευθύνη για τον «Ρήσο».

  9. hominid said

    Για το «ευθύνεται» μάλλον ευθύνεται και η έλλειψη μιας ανάλογης λέξης με θετική ή ουδέτερη χροιά (όπως συμβαίνει π.χ. με τα χρεώνεται/πιστώνεται).

  10. SophiaΟικ said

    – ευθύνεται για κάτι το υπέροχο

    Οχι, μου φαίνεται παράξενο.

    – χειμερινό θέρετρο

    Αυτό το λέω κ εγώ που και που και ξέρω ότι κάνω λάθος. Κλασσικά: το νησί είναι θερινό και χειμερνό θερετρο.

    – ελλοχεύει ολοφάνερος κίνδυνος

    ??????????????????

    – κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη

    Ελεος!

    – θετικές επιπτώσεις

    Αυτό είναι το αγπαημενο μου. Το βρίσκω τελέιως γελοίο, αλλα΄το ακούω όλη την ώρα σε διάφορες παραλλαγές.
    είναι όπως το διάσημος κα διαβόητος που τα ΜΜΕ τα έχουν ξεκάνει τελείως, δεν εχουν ιδέα τι σημαίνουν.
    Ο διαβόητος πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα (τι κακό έκανε κι όλας ρε παιδιά;)

  11. Ευθύνη σημαίνει ότι έχεις αναλάβει την εποπτεία μιας εργασίας ή μια κατάσταση. Ταυτόχρονα σημαίνει και υποχρέωση. Οπότε, άκυρο το πρώτο.

    Αφού θέλει να λέει χειμερινό θέρετρο, να απαντήσω κι εγώ με το θερινό θέρετρο. Οξύμωρο μεν, αλλά πιθανολογώ την προέλευση της σύγχυσης από τα χειμερινά/θερινά ανάκτορα των βασιλιάδων.

    Το ελλοχεύω είναι συνώνυμο του ενεδρεύω. Η ενέδρα δεν μπορεί ποτέ να είναι φανερή. Είμαι και μάλλον μεγάλος για να αλλάξω την ετυμολογική μου παιδεία υπέρ μιας φανερής ενέδρας στη λογική μου. Οξύμωρο λοιπόν κι αυτό.

    Κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη. Όχι οξύμωρο αλλά γελοίο.

    Τέλος, «οι θετικές προσπίπτουσες στον ξύλινο λόγο και οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή ομιλία» θα ήταν ένας καλός τίτλος δοκιμίου για τα οξύμωρα σχήματα.

  12. Βικυ Παπ said

    Μπορώ να δικαιολογήσω κάποιον που θέλοντας να διευκρινίσει όσο καλύτερα μπορεί αυτό που λέει κατέφυγε στις εκφράσεις: χειμερινό θέρετρο, θετικές επιπτώσεις.. άσχετα αν τα θεωρώ οξύμωρα ή όχι.
    Αλλά τα:
    -ελλοχεύει ολοφάνερος κίνδυνος
    -κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη
    μου θυμίζουν όλες τις χαζές εκφράσεις των κακόμοιρων δημοσιογραφίσκων που θέλουν να εντυπωσιάσουν.

  13. Βικυ Παπ said

    Κι όσο πιο πολύ το σκέφτομαι τόσο συμφωνώ με τον εαυτό μου.
    Άλλο να καταφύγεις σε τέτοιες εκφράσεις προσπαθώντας να γίνεις πιο ¨σαφής¨ κι άλλο να μην ξέρεις τι λες.

  14. Να επεκτείνω λίγο τη συζήτηση για την «ευθύνη του καλλιτέχνη» με ένα μουσικό παράδειγμα. Λέγεται αρκετές φορές πχ πως ο Κάραγιαν είχε την ευθύνη για το άρτιο αισθητικό αποτέλεσμα στην Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν. Εδώ θεωρώ σωστή τη διατύπωση γιατί ο μαέστρος είναι εκτελεστής κι έχει υπό την ευθύνη του την παραγωγή της συναυλίας ή και της ηχογράφησης και λόγω του ότι ήταν ο μόνιμος διευθυντής της Φιλαρμονικής του Βερολίνου. Άρα, ως άρχοντας της δουλειάς του, ανεξάρτητα από το αισθητικό κριτήριο, είχε την διοικητική και εργασιακή ευθύνη επάνω σε μια αναπραγωγή καλλιτεχνικού έργου.

    Από την άλλη, ο Μπετόβεν δεν είναι υπεύθυνος για το έργο του εκτός μόνο από την ευθύνη του για τα πνευματικά δικαιώματα της σύνθεσης. Έχω συναντήσει την έκφραση «υπεύθυνος για την δημιουργία του έργου» που είναι σχετικά ισόρροπη φράση γιατί αποδίδεται σε αυτόν η πατρότητα ανεξάρτητα από την καλλιτεχνική ποιότητά του .

    Οπότε στη περίπτωση:
    – ο Μ. Εμινέσκου «ευθύνεται για τους πιο τρυφερούς στίχους που ‘χουν γραφτεί ποτέ στη ρουμανική γλώσσα»
    θα έλεγα καλύτερα:
    – ο Μ. Εμινέσκου «είναι ο υπεύθυνος για τους πιο τρυφερούς στίχους που ‘χουν γραφτεί ποτέ στη ρουμανική γλώσσα»
    κι ας είναι πάλι ψιλοάσχετο πλην όμως περισσότερο ακριβές από την αρχική στεγνή διατύπωση.

  15. συμφωνῶ σὲ ὅλα μὲ τὸν θεματογράφο (τοῦ συγχωρῶ καὶ τὶς ἀντεθνικιστικὲς ἐμμονὲς ποὺ ἐξωτερικεύει εὐκαίρως καὶ ἀκαίρως).

    ἤμουν αὐτὸς ποὺ πρὶν χρόνια εἶχα παρατηρήσει ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀπόρρητα δεδομένα. κάτι δεδομένο πῶς εἶναι ἀπόρρητο; ἀπόρρητα στοιχεῖα ναί, ἀλλὰ δεδομένα;

  16. nickel said

    Και μια κι ανέφερε ο Κορνήλιος τα «απόρρητα δεδομένα», ώρα είναι να πιάσουμε και το «αυριανό γεγονός».

  17. ηλε-φούφουτος said

    Για κριτήριο σε όλα αυτά έχω μάλλον τη δόκιμη χρήση παρά την ετυμολογία. Ένας λόγος γι αυτό είναι ότι έμαθα να μιλάω ακούγοντας τους άλλους και όχι διαβάζοντας ετυμολογικά λεξικά. Άλλος λόγος είναι ότι μικρός μού την έδινε ο μπαρμπα-Γιώργος (Παπαγιαννόπουλος) κι η γκρίνια του στο «Λούνα-Παρκ». Γκρίνιαζε για πράγματα που τα θεωρούσα δεδομένα και γεγονότα όπως ότι τα Χριστούγεννα στολίζουμε δέντρο και όχι καράβι ή ότι λέμε επισήμως «Αστυνομία Πόλεων» ενώ το «πόλη» υπάρχει στο «αστυ-«.

  18. «Για κριτήριο σε όλα αυτά έχω μάλλον τη δόκιμη χρήση παρά την ετυμολογία. Ένας λόγος γι αυτό είναι ότι έμαθα να μιλάω ακούγοντας τους άλλους και όχι διαβάζοντας ετυμολογικά λεξικά.»

    Προφανώς η παρατήρηση του ηλε-φούφουτου αφορά εμένα. Όχι, δεν είπα ότι έμαθα να μιλάω τη γλώσσα από τα λεξικά αλλά πως έμαθα τη γλώσσα όπως τη διδάχτηκα δόκιμα όπως κι εσύ. Κι όταν λέω ότι είμαι μεγάλος για να αλλάξω ετυμολογία κι εσύ το είδες αλλιώς, τότε έχουμε μεταξύ μας ηλικιακό όσο κι αντιληπτικό χάσμα.

  19. μιὰ φορὰ βαδίζαμε μὲ ἕνα φίλο μου καὶ σκάσαμε στὰ γέλια ὅταν εἴδαμε σὲ ἡμιφορτηγὸ τὴν ἐπιγραφή: «ἰχθυομεταφορὲς ψαριῶν»

    πάντως ὅλα αὐτὰ τὰ ὀξύμωρα συνείρουν στὴν μνήμη μου τὴν κακοπαιδεία τοῦ Eco καὶ δὴ τὸ «πρόγραμμα σχολῆς συγκριτικῆς ἀσχετότητας»
    ὅπου μεταξὺ ἄλλων διδάσκεται ἡ ἀθιγγανικὴ πολεοδομία, ἡ θιβετιανὴ ὠκεανογραφία, ὁ σπαρτιατικὸς συβαριτισμός καὶ ἡ ἱστορία τῶν ΗΠΑ κατὰ τὴν ἑλληνιστικὴ περίοδο.

  20. Μην ξεχνάς, Κορνήλιε, και την «Γραμματική των Εξαιρέσεων». Ταιριάζει γάντι στον Σαραντάκο.

  21. ηλε-φούφουτος said

    JustAnotherGoneOff, όχι καθόλου δεν είχα στο μυαλό μου εσένα. Πωπω, βλέπω κι αυτό που λες για ηλικιακό χάσμα, φαντάζομαι πως σκέφτηκες ότι σε παρομοίασα με Μπαρμπα-Γιώργο και θέλω ν’ ανοίξει η γη να με καταπιεί! Το θέμα μας είχα στο μυαλό μου και κάποια επιπλέον «οξύμωρα» , που αναφέρθηκαν.

    Το σχ. 19 του Κορν. μού θύμισε άλλα ανέκδοτα πέρα από τον «αλβανό τουρίστα», όπως
    Ποια είναι τα τρία μικρότερα βιβλία του κόσμου;
    «Αγγλική Μαγειρική», «Ιστορία του Αμερικανικού Έθνους» και «Ιταλοί Ήρωες». Από Αυστριακό το είχα ακούσει. Ίσως έχουν ακόμα άχτι τον Γκαριμπάλντι.

  22. Μπουκανιέρος said

    Επειδή σιχαίνομαι τα γκάλοπ, θα απαντήσω κι εγώ (οξύμωρον).

    Τα 2 και 5 μού φαίνονται πολύ φυσιολογικά, ειδικά οι «επιπτώσεις» νομίζω ότι ήταν λόγιο δάνειο που πρώτα καθιερώθηκε και μετά δημιουργήθηκε (ετυμολογίστικο) ζήτημα.
    Το «ευθύνεται» νομίζω ότι το λέγαμε (σε τέτοιες περιπτώσεις) μάλλον ειρωνικά και στη συνέχεια γενικεύτηκε.
    Τ’άλλα δυο δε μου ακούγονται καλά, αλλά πιο πολύ μ’ενοχλεί το ξύλινο παρά το οξύμωρο.

    Γενικά, μου τη δίνει ο ετυμολογισμός – ίσως επειδή τυχαίνει νάμαι παντρεμένος με γυναίκα (γούστα είν’ αυτά!). Να πω λοιπόν ότι συμφωνώ απόλυτα με το σχ. 17 (το σημειώνω επειδή άλλες φορές του τη βγαίνω του Ηλεφού – μη νομίσει ότι έχω τίποτα προσωπικά μαζί του).

  23. Μπουκανιέρος said

    Ώσπου να γράψεις δυο αράδες εδώ, πέφτουν άλλα 4 σχόλια εμβόλιμα!
    Το αυστριακό ανέκδοτο μου φαίνεται πολύ κακό κι αποτυχημένο – μαθαίνουμε πάντως τα στερεότυπα του Αυστριακού.
    Και οι τρεις τίτλοι μπορεί να είναι πολύτομα έργα.

  24. Συχωρεμένος ηλε-φούφουτε.

    Πως σας φαίνεται η «ιστορία του δίγαμμα στην νεοελληνική λογοτεχνία»; Μπουμπούκοι και Τζιροπούλες δεκτοί.

  25. ηλε-φούφουτος said

    Μπουκανιέρος είπε «τυχαίνει νάμαι παντρεμένος με γυναίκα (γούστα είν’ αυτά!)

    Αμ δε σ’ έχω καταλάβει εγώ;!

  26. dokiskaki said

    @23 Μπουκαν
    Και δεν ρώταγες για τα στερεότυπα του Αυστριακού καπετάνιο μου;

  27. sapere aude said

    > … πως το πιο σύντομο ανέκδοτο είναι «Αλβανός τουρίστας», αλλά εδώ και αρκετά χρόνια τουρίστες από τη γειτονική χώρα συναντάει κανείς πολλούς …

    Ενώ το «Έλληνας αναγνώστης» παραμένει και επίκαιρο και ξεκαρδιστικό 😉

    > … τα τρία μικρότερα βιβλία του κόσμου […] «Ιστορία του Αμερικανικού Έθνους» …

    3400 – 400 = 3000
    Eat our dust, losers!

  28. ΒΑΣΙΚΑ ΤΟ ΠΙΟ ΣΥΝΤΟΜΟ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΕΙΝΑΙ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ»

  29. sapere aude said

    > ΒΑΣΙΚΑ ΤΟ ΠΙΟ ΣΥΝΤΟΜΟ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΕΙΝΑΙ “ΕΛΛΗΝΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ”

    No news is good news, and no (Greek) journalists is even better.

  30. ηλε-φούφουτος said

    Για να μην ξαναπαρεξηγηθώ, το σχ. 25 ήταν κι αυτό στο πλαίσιο των οξύμωρων! 😉

  31. gbaloglou said

    Για το «διαφευγω δρομεως» που ακουγεται ΤΩΡΑ σε σχεση με την σημερινη αποπειρα συλληψης του Βασιλη Παλαιοκωστα τι λεει η ομηγυρις? 🙂

  32. Μαρία said

    δρομαίος

  33. gbaloglou said

    δρομαιως

  34. Μαρία said

    GBa, όχι. Επίθετο χρειάζεται. (Αν θυμάσαι απ’ το σχολείο το επιρρηματικό κατηγορούμενο, περπατάει καμαρωτός…)

    Ηλεφού σχ.8 σ’ αυτές τις περιπτώσεις κάποιος διεκδικεί την πατρότητα. Βέβαια αν είναι η στιχουργός Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, πέφτουμε στην περίπτωση του παντρεμένου. (Μπουκάν, μου θύμισες γλωσσαμύντορα, γιατρό το επάγγελμα και νεότατο, που με ξέχεσε γιατί τον πρόσβαλα, λέει, με το παντρεμένος)

  35. Ηλεφούφουτε (σχ. 21), υπάρχει ακόμα μικρότερο βιβλίο: «Η σεξουαλική ζωή των Βέλγων».

  36. αΙ θετικές επιπτώσεις

    Αυτή η Ανοιξη ευθύνεται για κάτι το υπέροχο
    Γλυκά μας κλεινει το μάτι ταξιδευοντας μ’ενα ιστιοφόρο υποβρύχιο
    μας πηγαινε στα
    χειμερινά θέρετρα
    Πλήν ,όμως να! ολοφάνερος
    ελλοχεύει ο κίνδυνος
    και δεν κρύβεται πια η απροκάλυπτη στήριξη των πιο μύχιων αισθηματων
    Ο Αόρατος Άνθρωπος («καραδοκεί όρθιος καταμεσής στην πλατεία


    oxymoron
    – oxymoron

  37. gbaloglou said

    Προς Μαρια:

    Κερδιζεις αλλα *μονο στα σημεια*: και στο google (212:1060) και στο TLG (140:173) βλεπουμε οτι χρησιμοποιουνται και το «δρομαιως» και το «δρομαιος», και με τους ιδιους τροπους (δηλαδη και αφιξη και διαφυγη), και απο τον ιδιο συγγραφεα σε αρκετες περιπτωσεις — ακομη και στο ιδιο κειμενο, στον Παπαδιαμαντη για παραδειγμα 🙂

  38. gbaloglou said

    Σε δικαιωνει δε και η αγαπημενη «Διηγησις Παιδιοφραστος των Ζωων των Τετραποδων» (976-978):

    Δρομαια δε η μα.ι.μου φευγει απο την μεσην
    απο τον φοβον τον πολυν τον ειχε του ελεφα,
    και μεσον απεκρυβηκεν παντων των τετραποδων.

    [Η διαδικτυακη αναζητηση για το «δρομαια» μας οδηγει και σε μια δρομαια μουσα]

  39. Μαρία said

    GBa, μη με βάζεις τώρα να ξαναδιαβάσω τους χαλασοχώρηδες. Γράψε τις φράσεις, μια που έκανες τον κόπο, να τις έχουμε να τις βλέπουμε.

    Τιπούκειτε, μέχρι και στο γαλλόφωνο Καναδά κακολογούν τους Βέλγους;

  40. Πάντως, επειδή κακολογείτε τους Αυστριακούς, να ξέρετε ότι είναι πολύ έξυπνοι αθρώποι! Έπεισαν όλο τον κόζμο ότι ο Χίτλερ ήταν Γερμανός και ο Μότσαρτ Αυστριακός!

  41. gbaloglou said

    Την ημέραν της εκλογής, παρουσιαζόμενος κάθε τέταρτον, κάθε είκοσι λεπτά εις το πρακτορείον, εισερχόμενος, εξερχόμενος, δρομαίος, πολύφροντις, σπογγίζων επί του μετώπου τον ιδρώτα με λευκόν λινομέταξον μανδήλιον, εισέβαλλεν οπίσω από τα κάγκελλα, διέκοπτεν αποτόμως πάσαν συνεννόησιν ή διαπραγμάτευσιν του Στεριωμένου μετά ψηφοφόρων ή ψηφοθηρών, έκυπτεν εις το ους του, του ωμίλει και εις απάντησιν ο κυρ-Μανουήλος …………

    Τέλος, περί την έκτην ώραν, όταν ο ήλιος έκλινε προς την δύσιν, εφάνη εισελθών και βαίνων δρομαίως προς την στέρναν εγγύς της οποίας το είχαν στρωμένον οι πέντε φίλοι, εξ ων ο γερο-Λευθέρης ο Κουσερής και ο Κώστας ο Άγγουρος είχαν αποκοιμηθεί επί της παχείας φυλλάδος, ήτις τους είχε χρησιμεύσει ως τάπης και ως τράπεζα, ενώ οι λοιποί τρεις ησχολούντο περιτρώγοντες τα τελευταία λείψανα του συμποσίου και παρηγορούμενοι διά της φλάσκας, της επτάκις γεμισθείσης ήδη από της δαμιτζάνας του γείτονος καπήλου, εφάνη, λέγω, βαίνων προς την στέρναν ο κυρ-Μανουήλος ο Στεριωμένος, αυτοπροσώπως.

  42. sapere aude said

    Σκύλος said:
    > … και ο Μότσαρτ Αυστριακός!

    ???
    Σίγουρα θα εννοείς τον Μπετόβεν;
    Ή τον Μπραμς;

  43. sarant said

    Ο νοικοκύρης του σπιτιού, εμμ… ιστολογίου, χαίρεται πολύ για τις πολλές και ενδιαφέρουσες απόψεις που εκφράστηκαν όσο εκείνος πετούσε!

  44. @Νίκο Σ.:
    Το άρθρο(αν και αρκετά παλιό-Δεκέμβρης 2007) είναι πολύ καλό πάντως και η δημοσιογράφος-μπλόγκερ στην οποία αναφέρεσαι από τις πιο αξιόλογες που γνωρίζω.
    Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι η φράση αυτή είναι ατυχής, η απομόνωσή της από το υπόλοιπο κείμενο,λες και είναι ο υπέρτατος σολοικισμός, την αδικεί.
    Και σκέφτομαι ότι αν βάζουμε κάθε φορά τις λέξεις ενός κειμένου στο μικροσκόπιο, κυνηγώντας το λάθος και αδιαφορώντας για την ουσία του κειμένου, μήπως καταλήξουμε τελικά κυνηγοί κεφαλών και λαθοθήρες;

  45. (Το βαζω εδώ πρωτα μιας και απο εδώ το εμπνευστηκα ..Ελπίζω να μου το συγχωρήσει ο νοικοκυρης )

    Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
    Καταμεσής της πλατείας ,
    εν μέσω της γιορτινής πολυκοσμίας
    αδιαπέραστος
    κοντο στεκεται ο Αόρατος άνθρωπος
    Αμίλητος
    Το πλήθος δεν αντιλαμβάνεται την -μες το παρόν -απουσία του
    Μα ούτε και κείνος το αντιλαμβάνεται
    Γιατί είναι αδιάφορος
    Ανάμεσα μας
    Σαν άνω τελεία ο αόρατος άνθρωπος
    Ξεδιπλώνει τους επιδέσμους του
    Και γίνεται διάφανος
    Σαν αυτή την μοναχική σταγόνα της βροχής
    Ωσαν αυτή τη στάλα από δάκρυ που κυλά απ’ το μάγουλο αυτής εδώ της απατηλής ανοίξεως
    Σαν ένα ρίγος ,
    Σα μια ριπή αέρα
    Σα μια ψιχάλα
    Σαν το Πραγματικό εκεί έξω
    Σαν και αυτόν που βλέπει Χωρίς να βλέπεται
    Che Vuoi αόρατε άνθρωπε;
    Γιατί στεκεσαι σαν σιωπηλο Υποβρύχιο;
    Με μάτια ορθάνοιχτα
    Κοιτάζοντας αυτό που εμείς δεν βλέπουμε;

    (συνεχιζεται )

  46. Μαρία said

    GBa, ευχαριστώ. Στο μεταξύ μόλις γούγλισα κι εγώ το επίρρημα και βλέπω οτι αυξήθηκε κατακόρυφα, μάλλον χάρη στον Παλαιοκώστα. Έτσι βρήκα και το οξύμωρο «μη δυναμένη να βαδίσει δρομαίως». Κάτι σαν Τζουμελέκα.

  47. sarant said

    Αλλουφάνη, ενδιαφέρον το ζήτημα που θέτεις. Θα μπορούσα να κάνω αγνώριστο το απόσπασμα, ώστε να μην ειναι εύκολο να αποδοθεί στη δημοσιογράφο που το έγραψε. Ίσως θα έπρεπε, δεν το σκέφτηκα.

    Όμως, σαφώς και απομονώνω τη φράση από το υπόλοιπο κείμενο, διότι σκοπός μου δεν είναι να επικρίνω ή να επαινέσω το στιλ της δημοσιογράφου, σκοπός μου είναι να διερευνήσω κατά πόσον λέγονται πέντε συγκεκριμένες φράσεις ή αποτελούν οξύμωρα. Ούτε καν έχω αποφασίσει αν κακώς λέγονται ή όχι αυτές οι πέντε φράσεις, όπως βλέπεις άλλωστε από τα σχόλια οι γνώμες διίστανται. Κι εγώ άλλωστε γράφω καμιά φορά «θετικές επιπτώσεις», που άλλοι το θεωρούν σολοικισμό.

    Και γι’ αυτό δεν πιστεύω πως είναι λαθοθηρία η συγκεκριμένη ενασχόληση, είναι μελέτη κειμένων. Διότι, όλοι εμείς που δεν είμαστε αφέντες των κειμένων μας, πρέπει να έχουμε επίγνωση του αν κάτι που εμείς το θεωρούμε σωστό θεωρείται οξύμωρο από άλλους.

    Αντίθετα, στο ‘παντρεύομαι τη Μαρία’ πιστεύω ότι είναι εκτός τόπου και χρόνου όποιος το θεωρήσει σολοικισμό και μόνο σωστό το ‘παντρεύομαι το Σήφη’ (μα ο Σήφης είναι κομμουνιστής, που λέει το παλιό ανέκδοτο).

    Παρατηρώ επίσης ότι περάσαμε στο ντούκου το «μελλοντικό γεγονός» που επισήμανε σαν υποψήφιο οξύμωρο ο Λίγγρης (αφού είναι γεγονός, δηλ. έχει γίνει, πώς είναι μελλοντικό;)

  48. undantag said

    Καλησπέρα,
    Τα παραδείγματα 2-5 μου φαίνονται οξύμωρα… αντίθετα δε με ξενίζει η έννοια της «ευθύνης για κάτι το υπέροχο» (ούτε η συγγενής της «υπαιτιότητας για κάτι το υπέροχο!»)

    Όταν κάποιος είναι υπ-εύθυνος για κάτι/κάποιον, έχει την ευθύνη κάποιου πράγματος/προσώπου. Γιατί αυτό να σημαίνει σώνει και καλά μόνο υποχρέωση προς λογοδοσία αν κάτι πάει στραβά, και να μη συνεπάγεται και τιμή αν όλα παν καλά; Πχ.
    – «ο Χ υπέχει βαρύτατη ποινική/αγορανομική/αστική κτλ ευθύνη»
    Αλλά και:
    – «την ευθύνη της μετάφρασης/διδασκαλίας/χορογραφίας κτλ των Τρωάδων επωμίσθηκε ο Χ» (ποιός μας λέει ότι η συγκέκριμμένη παράστασή των Τρωάδων δεν ήταν όντως υπέροχη)

    Νομίζω ο λόγος για τον οποίο ξενίζει η «ευθύνη για κάτι το υπέροχο» είναι ότι η λέξη αυτή τραβά καθημερινά τα πάνδεινα στο στόμα δικηγόρων των καναλιών/πολιτικών των καναλιών/δημοσιογράφων των καναλιών…
    «Την ευθύνη για τα γκαζάκια ανέλαβε η 1η του Απρίλη»
    «Έχει αίσθημα ευθύνης ο Πρθπργς»
    «Η Κυβέρνηση θα αναλάβει την ευθύνη και το μαχαίρι θα φτάσει στο κόκκαλο» καο.

    ΥΓ: ο Έκο που αναφέρθηκε πιο πάνω (Δεύτερο Ελάχιστο ημερολόγιο) έχει πολλά τέτοια οξύμωρα/παράδοξα: αθιγγανική πολεοδομία, μουσουλμανική οινολογία και άλλα πιο σόκιν

  49. z said

    Θα μου εξηγήσει και εμένα κάποιος γιατί «θετικές επιπτώσεις» είναι οξύμωρο? Οι επιπτώσεις μπορούν να είναι μόνο θετικές, μόνο αρνητικές, ή ούτε κρύο ούτε ζέστη?

  50. ppan said

    για το χειμερινό θέρετρο και το μελλοντικό γεγονός τι δίνετε δηλαδή εναλλακτικά;

  51. gbaloglou said

    Εχουν αρνητικη χροια οι «επιπτωσεις» (ως κατι που πεφτει επανω μας, ας πουμε), γι’ αυτο και θεωρειται οξυμωρο το σχημα «θετικες επιπτωσεις». Ετσι νομιζω. Τωρα αν θελουμε να το ψαξουμε περισσοτερο πρεπει να διερευνησουμε την ολη πορεια της λεξης μεσα στην νεοελληνικη γλωσσα: υποθετω πως ειναι γεννημα της καθαρευουσας, στα Αρχαια υπαρχει (σπανια παντως) αλλα οχι με την συγχρονη εννοια, αγνοω κατα τα αλλα το ιστορικο της.

    Τωρα που το σκεπτομαι, παρομοιως οξυμωρη οφειλει να ειναι και η εκφραση «θετικες συνεπειες»: αρκει να σκεφθει κανεις την εκφραση «αυτο θα εχει συνεπειες» για να υποπτευθει πως οι «συνεπειες» ειναι αρνητικες εκ φυσεως — ενω η «συνεπεια» ειναι θετικη σε χρησεις οπως «το εργο του χαρακτηριζεται απο συνεπεια», το ιδιο και το «συνεπης (στις υποχρεωσεις του)».

  52. Μαρία said

    z, γιατί χρησιμοπούμε συνήθως τη λέξη για επίδραση βλαπτική.
    Είναι εντυπωσιακός ο ορισμός που δίνει ο Δημητράκος για τη λέξη στα νέα ελλην. «Η υπο εμπόρου δι’ αυξήσεως των τιμών επιβάρυνσις των καταναλωτών προς αντιμετώπισιν επιβληθείσης εις αυτόν φορολογίας.» Συμπεραίνω οτι αυτή πρέπει να είναι και η παλιότερη σημασία στα ΝΕ, νεκρή πια. Φαίνεται οτι η ελληνιστική σύμπτωση θεωρήθηκε κακοτυχία. Δες και το ποίημα του Εμπειρίκου:

    Ως πτώσεις αγγέλων εις βάραθρα των ουρανών, ως κεραυνοί
    ή ως πλήγματα επάλληλα ραγδαίως πίπτοντα της Μοίρας,
    έπιπταν επί των πτώσεων αι πτώσεις και έτσι ανέβλυσαν
    (μοιραίως) στα χείλη των Ελλήνων, με καθαράν και πλήρη
    προφοράν, με ακατάσχετον ορμήν, ως πάθους φλογερού εκ-
    σπερματώσεις, αι λέξεις: ε π ί π τ ω σ ι ς και ε π ι π τ ώ-
    σ ε ι ς.
    Ίσως τώρα η λέξη να είναι άλλοτε κρύο κι άλλοτε ζέστη όπως οι μέσες λέξεις των αρχαίων (τύχη, καιρός, δαίμων κλπ).

    Ππαν, μελλοντικό συμβάν. Για το άλλο δε ξέρω.(ίσως τόπος χειμερινών διακοπών) Αλλά νομίζω οτι και στις δυο περιπτώσεις κανείς δε σκέφτεται το καλοκαίρι ούτε οτι το γεγονός είναι μετοχή παρακειμένου.

  53. Μπουκανιέρος said

    @47
    Με όλο το σεβασμό στον Νίκελ, το να διαβάσει κανείς το «γεγονός» στα ετυμολογίστικα μου φαίνεται χειρότερο κι απ’ το παντρεμένοι (κι οι δυο). Στο κάτω-κάτω, την ετυμολογία του παντρεμένοι μπορεί να την ψυλλιαστεί κανείς και χωρίς να ξέρει αρχαία, ενώ για το γεγονός πρέπει να γνωρίζεις τα βαθιά καλιαρντά (και να αγνοήσεις μεγαλοπρεπώς την τρέχουσα χρήση του).
    Μαρία, βλέπεις σε τι κακοτράχαλα μονοπάτια μάς οδηγεί η αγάπη σου για την ετυμολογική διαφάνεια (που έχεις δηλώσει αλλού); Θεός φυλάξοι…
    Ο Ζ (49) έρχεται στα λόγια μου (βλ. σχ. 23), δηλ. κι εγώ έμαθα πρώτα τη λέξη «επιπτώσεις» (με τη σημασία «συνέπειες») και πολύ αργότερα τη θεωρία περί σολοικισμού. Και δεν είμαι (δυστυχώς) ούτε πολύ νέος ούτε αμόλυντος από ακαδημαϊκοπανεπιστημιακές γνώσεις…

  54. z said

    Σκέφτηκα και εγώ την πτώση ως παράγωγο στην επίπτωση, αλλά κάπως χάνεται ή αλλοιώνεται η έννοια με όλα αυτά τα πρόσθετα. Το αντίθετο της (αρνητικής) επίπτωσης πιο να’ ναι, (θετική) επάνοδος? Υπάρχει τεράστια διαφορά με την θετική επίπτωση.

  55. σᾶς πρόλαβε ὁ Σολωμὸς παῖδες μὲ τοὺς ἐλεύθερους πολιορκημένους!

    νὰ καὶ κάτι ποὺ ἐνεπνεύσθην τώρα:

    στιγμιαῖες διαδικασίες
    πληγώνουν τὴν δομὴ τῆς ἁπλότητος
    μέσα σὲ ἀνάερα σιδηρᾶ παραπετάσματα
    ὅσο στὸ διπλανό μας ἐπέκεινα
    μιὰ σάλα γοτθικὴ γεμάτη ἀπολλώενιο φῶς
    ὑποδέχεται τὰ στίλβοντα κρανία
    ἀκεφαλ(λ)ων καβαλλάρηδων.

  56. ppan said

    τα λιμνάζοντα νερά θεωρούνται κι αυτά οξύμωρο;

  57. Μπουκανιέρος said

    @51 & 52
    Ακόμα και ετυμολογίστικα να το σκεφτούμε (κάτι που πέφτει στα κεφάλια μας) και πάλι δεν συνεπάγεται ότι είναι αναγκαστικά κάτι κακό. Υπάρχει και το μάννα εξ ουρανού, άσε που όταν ο Θεός έβρεχε μυαλό μερικοί κρατούσαν ομπρέλα…

  58. Μαρία said

    Μπουκάν σιγά να μη χρησιμοποιείς τις επιπτώσεις για καλό; Δε σε πιστέυω 😉
    Όλο για τις επιπτώσεις του καπνίσματος, του ρουμιού, της οικονομικής κρίσης κλπ ακούμε.
    Ετυμολογική διαφάνεια δε σημαίνει και ετυμολογίστικη σημασία. Άσε να ανεβάσει σχετικό κείμενο ο οικοδεσπότης, και μπορεί να με πείσεις.
    Ευτυχώς που συμφωνούμε στο λεγόμενο λογικό μονοτονικό και δε θα τσακωθούμε πολύ.

    Ζ, στα αρχαία η λέξη σήμαινε τυχαία πρώση πάνω σε κάτι, σύμπτωση. Σήμερα σημαίνει αυτό που σημαίνει(συνέπεια, επακόλουθο).

    Την πιο τρελή κλιμάκωση (άκου Μπουκάν για να μαθαίνεις) τη βρήκα στο πόνημα «ποιο είναι το σωστό»:
    αποτέλεσμα: ουδέτερη σημασία
    επακόλουθο: σχετικά αρνητικό αποτέλεσμα
    συνέπεια: αρνητικό αποτέλεσμα
    επίπτωση: πολύ αρνητικό αποτέλεσμα

    Μα τι μετρητή είχαν οι κυρίες;

  59. SophiaΟικ said

    Έτσι όπως παεί βλέπω να ξεπερνάμε τα 100 σχόλια κι αυτή τη φορά.
    Να πω ότι μου άρεσε η ποίηση που εμπνεύστηκε από τις φράσεις αυτές, άντε, και σε μελοποίηση (μου ήρθε στο νου το άσμα των Πυξ Λαξ Οι παλιές αγάπες κλπ καθώς και το Χατζιδάκειο- Καζαντζάκειο Δεν ήταν Νησί), άντε και σε Σαραντάκεια έμπνευση 🙂

    Τώρα, δεν καταλαβαίνω γιατί κολλάμε στις θετικές επιπτώσεις, όταν λέμε ότι οι κακές πράξεις εχουν επιπτώσεις, προφανώς δεν εννοούμε ότι οι επιπτώσεις αυτές είναι καλές, για το αντίθετοε θα λεγαμε ίσως «οι καλές πράξεις ανταμοίβονται».
    Γενικά πάντως πιστεύω ότι έξω από το χώρο των ΜΜΕ δεν ακούγονται συχνά αυτές οι φράσεις που ειναι εντελώς κλισαρισμενες και είναι για κλάματα.

  60. Μαρία said

    Μπουκάν, ε όχι και 52! Ίσα ίσα που εξηγώ οτι η σύμπτωση πρέπει με τον καιρό να θεωρήθηκε κακοτυχία. Κάτι ανάλογο έγινε ήδη απο την αρχαιότητα και με τη λέξη συμφορά.

    Ππαν, γιατί να θεωρηθεί οξύμωρο;

  61. Μπουκανιέρος said

    Αφού σας έχει πιάκει ποιητικός οίστρος, να θυμίσω και τη μανία με τους αντιφατικούς (ή οξύμωρους) στίχους, που ήταν στο φόρτε της πριν πάνω-κάτω μισή χιλιετία:
    Je meurs de seuf aupres de la fontaine,
    και πάει λέγοντας.

  62. Μπουκανιέρος said

    Έλα Μαρία, σιγά μην τσακωθούμε. Εδώ, μέχρι και για σαλιαρίσματα μας έχουν κατηγορήσει (στα παρασκήνια).
    Τώρα, σε ότι αφορά το κάπνισμα και το ρούμι, βρήκες το σωστό παράδειγμα για το σωστό άνθρωπο!
    (Και οι οικονομικές κρίσεις δε μου φαίνονται και τόσο άσκημες τελευταία.)

    Όσο για το μετρητή των κυριών:
    το σχετικά θετικό / θετικό / πολύ θετικό αποτέλεσμα, πώς λέγεται; Ή δεν προβλέπεται κάτι τέτοιο;

  63. Μαρία said

    Ξέρεις αν η μπαλάντα των αντιφάσεων έχει μελοποιηθεί;

    Ότι το μπλογκ έχει και παρακάμαρα, δε το ήξερα.

  64. nickel said

    Όταν δεν θέλουμε να πονοκεφαλιάζουμε:
    – χειμερινό θέρετρο: στην πιάτσα έχει επικρατήσει ο «χειμερινός προορισμός». Μια χαρά είναι βέβαια και το κέντρο / τόπος χειμερινών διακοπών (χιμαιρικών, για κάποιους).
    – θετικές επιπτώσεις ή συνέπειες > θετικά επακόλουθα, θετικά αποτελέσματα

    «Ελλοχεύει ολοφάνερος» ή «κρύβεται η απροκάλυπτη ΧΧΧ», ούτε με πονοκέφαλο.

    – ευθύνεται για κάτι το υπέροχο > δημιούργησε, μας χάρισε κ.ά. Αλλά, δεν ξέρω, κρύβει μια περίεργη ειρωνεία, γιατί καμιά φορά για την πολλή ομορφιά υπάρχει ευθύνη. Μας αναστατώνει το είναι.

    Το μελλοντικό γεγονός ή το μελλοντικό συμβάν δικαιολογείται με τη λογική ότι τότε θα έχει συμβεί. (Βέβαια, όταν μεταφράζουμε το future event, μπορεί να πρόκειται απλώς για «μελλοντική εκδήλωση».)

    Γενικότερα, δεν έχουμε μόνο το πρόβλημα των οξύμωρων σχημάτων να κοιτάξουμε, αλλά και το πόσο ανεκτικοί είμαστε στη μετατόπιση ή τη διεύρυνση των σημασιών. Για παράδειγμα, έμαθα να λέω «άπλετο φως» και, να με σταυρώσετε, δεν μπορώ να πω ότι έχουμε «άπλετο χρόνο». Κι ας το σερβίρει βράδυ παρά βράδυ ο Πρετεντέρης.

  65. Liarak said

    Αποδεκτό το «χειμερινό θέρετρο» γιατί μαυρίζεις και στη θάλασσα και στο σκι. Ασε που μπορεί ο γράφων να πηγαίνει καλοκαιρινές διακοπές στο νότιο ημισφαίριο…

    «πίσω από την επαναστατική ρητορική κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη…» το μετατρέπω σε :
    «πίσω από την επαναστατική ρητορική κρύβεται τεχνηέντως η απροκάλυπτη στήριξη…» για αντιφατική έμφαση.

    Από γκούγκλισμα:
    Θετικές επιπτώσεις: 122.000
    Αρνητικές επιπτώσεις: 623.000
    επιπτώσεις: [1.290.000] (αφαιρώ τα προηγούμενα)= 545.000

  66. @ 42 (sapere aude)

    Ναι, όντως! Ο Μότσαρτ είναι αυστριακός, οπότε τζίφος το καλαμπούρι. Βάλτε κάναν Γερμανό στη θέση του…

  67. sarant said

    Ο υποκειμενισμός που λέγαμε: εμένα ο «άπλετος χρόνος» δεν μ’ ενοχλεί ή, ακριβέστερα, δεν μ’ ενοχλεί περισσότερο από το «άπλετο φως». Το οποίο αφενός με κάνει να σκέφτομαι «άπλυτο φως», και αφετέρου μου βάζει στο νου ότι όποιος λέει «δεσμεύομαι ότι θα χυθεί άπλετο φως στην υπόθεση», λέει ψέματα.

    Σπύρο (σχ. 65): υπάρχουν επίσης και οι δυσμενείς επιπτώσεις με κάμποσες χιλιάδες γκουγκλιές, ενώ οι ευνοϊκές έχουν πολύ λιγότερες. Όμως, λέω εγώ με το φτωχό μου το μυαλό: και μόνο ότι έχουν τόσο πολλές γκουγκλιές οι *αρνητικές* επιπτώσεις, αυτό αποδεικνύει ότι δεν είναι αυτομάτως αρνητικές στο μυαλό του ομιλητή’ και όλα ανεξαιρέτως τα πτώματα νεκρά είναι, αλλά ‘πτώματα νεκρά’ μόνο ο Μποστ έγραψε. Η μεγάλη υπεροχή των αρνητικών επιπτώσεων στο δείγμα έναντι των θετικών σημαίνει απλώς ότι συνήθως τα «αποτελέσματα» (ουδέτερος όρος) ενός νέου έργου είναι αρνητικά.

    Επιπλέον, αν δεχτούμε ότι οι επιπτώσεις είναι εξορισμού αρνητικές, και μάλιστα «πολύ αρνητικές» όπως τσιτάρει η Μαρία στο μνημειώδες «συνεπειόμετρο» των δύο κυριών, τότε ο όρος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάτι που θα συμβεί στο μέλλον -διότι, δεν μπορείς να πεις «μελέτη επιπτώσεων» μιας νέας νομοθετικής διάταξης ή ενός έργου από πριν, αφού δεν ξέρεις αν θα είναι αρνητικά ή θετικά τα αποτελέσματα. Πράγμα που μου μοιάζει εντελώς παράλογο.

    Καμιά φορά χρησιμοποιούμε και τον αντίκτυπο (αγγλ. impact) αλλά κι αυτός, αν τον ετυμολογήσουμε, αρνητικός μου φαίνεται: αντί να σου πέφτει στο κεφάλι, σε χτυπάει.

  68. sarant said

    Σκύλε και Σαπέρε:
    Νομίζω ότι το καλαμπούρι όπως το είχε πει ο Σκύλος αρχικά, στέκει. Διότι τι θα πει Αυστριακός; Ο Μότσαρτ γεννήθηκε σε πόλη που σήμερα ανήκει στην Αυστρία. Ο ίδιος όμως Γερμανός αισθανόταν ή τουλάχιστον αυτό βγαίνει από την αλληλογραφία του. Και ο Χίτλερ γεννήθηκε σε πόλη που σήμερα ανήκει (και που τότε ανήκε) στην Αυστρία, αλλά οι Αυστριακοί (λέει το καλαμπούρι) τον πλάσαραν για Γερμανό. (Βλέπεις, αυτοί δεν ειναι τρισχιλιετείς να κάνουν αυτομάτως Έλληνες όσους και ό,τι βρίσκονται στα εδάφη αυτά εξαπανέκαθεν, σαν την πινακίδα της Καστοριάς που αφού βρέθηκε εδώ μιλάει ελληνικά).

  69. dokiskaki said

    Εξ εγκυροτάτων (οικιακών) πηγών πάντως, αυτό που λένε μισοκαμαρώνοντας οι Αυστριακοί είναι ότι κατάφεραν να πείσουν τον κόσμο πως ο Χίτλερ ήταν Γερμανός και ο Μπετόβεν Αυστριακός. Σε νεότερη βερσιόν, κάποιοι συμπληρώνουν ότι έπεισαν τον κόσμο και ότι ο Βαλντχάιμ ήταν αντιναζί…

    Βέβαια η ιστορία με το Γερμανός/Αυστριακός είναι μεγάλη και πάει μακριά -και ποιος ξέρει ποια θα ήταν η εικόνα της Ευρώπης ή και του κόσμου σήμερα αν στα μισά του 19ου αιώνα είχε επικρατήσει η νότια (καθολική) γερμανική συμμαχία (Αυστρία, Βαυαρία κλπ) αντί για τη βόρεια (λουθηρανική) συμμαχία (Πρωσσία) στον αγώνα για τη γερμανική πρωτοκαθεδρία.

  70. HomeAlone said

    Από το κείμενό σας θεωρώ :
    1. οξύμωρο το «εδωπέρα», αφού το «εδώ» είναι εδώ και το «πέρα» είναι κάπου αλλού (συνήθως μακριά),
    2. πλεονασμό το «καβάλα στ’ άλογο»,

    αλλά η ελεύθερη έκφραση επιτρέπει να λέμε : «ο Νίκος είναι παντρεμένος», «ο Γιάννης πήγε στο κυνήγι χωρίς σκυλιά», «το είδα με τα ίδια μου τα μάτια»…

  71. ηλε-φούφουτος said

    Δεν πιστεύω ότι το «ε, και πώς αλλιώς να το πω;» φτάνει για να στηρίξει μια αδόκιμη χρήση. Στη γλώσσα συχνά έχουμε τέτοια «κατς 22», όπου το μεν σωστό δεν εξυπηρετεί ή, σε άλλες περιπτώσεις μπορεί και να φαίνεται σαν χτενισμένο τέρας, όπως λέει ο οικοδεσπότης, το δε λάθος να είναι λάθος. Μπορούμε βέβαια πάντα να το στρίψουμε (όχι διά του αρραβώνος) με λύσεις όπως αυτές που προτείνει ο Νίκελ σχ. 64.

    Το πρόβλημα με το «μελλοντικό γεγονός» δεν μου φαίνεται αποκλειστικά ετυμολογίστικο, διότι έχουμε και σε συγχρονικό επίπεδο χρήσεις όπως «είναι γεγονός» (χωρίς περαιτέρω συμπληρώματα) ή «εγώ δεν δίνω υποσχέσεις, μιλάω με γεγονότα», τα οποία δείχνουν σημασία τετελεσμένου.

    Νίκο σχ. 67, δεν καταλαβαίνω αντίφαση ανάμεσα στο εν λόγω βιβλιαράκι και στο «μελέτη επιπτώσεων». Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αφορά αρνητικά επακόλουθα και μόνο, τις ζημιές που μπορεί να κάνει στο περιβάλλον ένα σχεδιαζόμενο έργο (μήπως να ασχοληθούμε καμιά μέρα με την απόδοση του project;), όχι τις ωφέλειες απ αυτό.

  72. sarant said

    Ηλεφού, όπως ξέρεις μελέτες επιπτώσεων έχουμε και για νομοθετικές διατάξεις, οπότε μπορεί κάποιες… χμ… επιπτώσεις να είναι θετικές.

  73. SophiaΟικ said

    HomeAlone γιατί πλεονασμός το καβάλα στο άλογο; Αφού θα μπορούσε να είναι καβάλα στο γάιδαρο ή όπως λέει το άσμα, καβάλα στο δελφίνι, τον κόσμο γύρισα κλπκλπ

  74. ηλε-φούφουτος said

    Άσε που καβαλάμε και το καλάμι καμιά φορά!

  75. Μπουκανιέρος said

    Πέρα από κάποιες, ας πούμε ειδικές, χρήσεις του ρήματος καβαλάω, υπάρχει και το καβάλο του παντελονιού (χωρίς απαραίτητα το άτομο που βρίσκεται μέσα στο παντελόνι να είναι αναβάτης).
    Κι ούτε ο καβαλιέρος ούτε ο ιππότης προϋποθέτουν άλογο (βλ. και την τάξη των ιππέων στην αρχαιότητα).
    Μόνο η καβαλίνα είναι (στο μυαλό μου) απαραίτητα αλογίσια.

    @Μαρία (63), νομίζω ναι, αλλά δεν το ξέρω συγκεκριμένα (κάποια αόριστη ανάμνηση).
    Κι από παρακάμαρες, άλλο τίποτα.

  76. SophiaΟικ said

    Μπουκάν, ο καβάλος του παντελονιού είναι γένους αρσενικού και κλίνεται. Αυτό από τη γιαγιά μου που ήταν μοδίστρα (κι όχι φραγκοράφτρα, αλλά ελπίζω αυτό να μην επηρεάζει τις γνώσεις της περί παντελονιών). Καβάλο δεν εχουν μόνο τα παντελόνια φυσικά.

    Φραγκοράφτρα: η γυναίκα που ράβει παντελόνια κι άλλα ανδρικά ρούχα, ο θηλυκός ράφτης. Εργασία όχι κύρους, γιατί με τους πελάτες πάρε- δώσε ειχε ο ράφτης, η ράφτρα έκανε τις βοηθητικές δουλειές.

  77. ppan said

    μαρία:
    το νερό που λιμνάζει δεν είναι νηρόν!

  78. μὰ εἶναι γνωστὸ ὅτι τὸ Γερμανικὸ ἔθνος ἐγκαταβιοῖ κυρίως σὲ 2 κράτη: τὴν Γερμανία καὶ τὴν Αὐστρία.

  79. Μαρία said

    Ππαν, μα πού να φανταστώ οτι σκέφτηκες το νεαρόν ύδωρ!

    Σοφία, η γιαγιά μου το καβάλο έλεγε κι ας μην ήταν φραγκοράφτρα. Ο φραγκοράφτης/τρα δεν έραβε απλώς παντελόνια, αλλά ευρωπαϊκά ρούχα, ενώ ο ελληνοράφτης φουστανέλες, βράκες για όσους επιμέναν ελληνικά ή αρβανίτικα.
    Λες απο τα οξύμωρα να το πάμε στη ραπτική;

    Ο Μπερλουσκόνι τι καβαλάει;

  80. sarant said

    Μαρία, για τους ρωμιοράφτες:
    «ΕΠΙ ΤΙΝΑ επιβλέψω, αλλά επί τον πράον και ησύχιον και τρέμοντα μου τους λόγους;».

    Τέτοιος ένας πράος και ησύχιος ήτανε ο μπάρμπα Κατακουζνός. Ρωμιοράφτης ήτανε το ζαναάτι του, «ειρηνικόν επάγγελμα» όπως έλεγε ο ίδιος. Τους λέγανε ρωμηοραφτάδες, επειδής ράβανε ρούχα ρωμέικα, δηλαδή σαλβάρια, σταυρωτές, γούνες με γιρμισούτια και με χάρτζα, ψιλοδουλειά πολλή. Οι ραφτάδες πάλι που ράβανε στενά, φράγκικα, λεγόντανε φραγκοραφτάδες. Οι ρωμιοραφτάδες ήτανε ντυμένοι με σαλβάρια, κι ήτανε γνωστικοί, ταπεινοί, χριστιανοί, λιγόλογοι και σιγομίλητοι σαν πνεματικοί, νιοι και γέροι. Τα μαγαζιά τους, είχανε καπάντζες, κι ήτανε καθαρά, νοικοκυρεμένα, και συχνάζανε σε δαύτα ανθρώποι θρήσκοι και ήσυχοι, που περνούσανε δίπλα σου δίχως να τους καταλάβεις. Μπροστά στην καπάντζα είχανε σοφάδες και ράβανε καθισμένοι σταυροπόδι, με βγαλμένα τα παπούτσια, με τα τσουράπια. Μ’ έναν λόγο, ήτανε αληθινά «ειρηνικόν επάγγελμα», όπως το ’λεγε ο μπάρμπα Κατακουζνός.

  81. Μπουκανιέρος said

    Ο φραγκοράφτης κ. Μπαμπινιώτης λέει:
    «καβάλος (ο) … Επίσης καβάλο (το)»

  82. φραγκορράφτης παρακαλῶ.

  83. SophiaΟικ said

    Προφανώς ειναι θέμα τοπικής γλώσσας.
    Εγώ μεγάλωσα ακούγοντας να μιλάνε για την γιαούρτη. Ο μπαρμπα Γιαννης πουλάει μια γιαούρτη άλλο πράμα. Λες οι Αχαιοί να έχουν αρχίσει να καταργούν σιγά σιγά τα ουδέτερα;

  84. dokiskaki said

    Μ’ αρέσει πάντως που αυτό το ποστ έχει επανδρωθεί από πολλές γυναικείες φωνές … 🙂

  85. ὰν δῇς τὰ κεσεδάκια τῶν τυποποιημένων-βιομηχανοποιημένων γιαουρτιῶν στὰ συστατικὰ γράφουν: καλλιέργεια γιαούρτης.

  86. ηλε-φούφουτος said

    Το σχόλιο του Σκακη μού θύμισε ότι, όταν είχε παραιτηθεί η Θάτσερ, ο Τύπος μιλούσε για αντρίκεια απόφαση. Για να την παινέσει, όχι για να υπαινιχθεί ότι δεν ήταν αντιπροσωπευτικό δείγμα του φύλου της.

  87. Μαρία said

    Βρε το μπαρμπα-Φώτη. Έχω δυο άγνωστες λέξεις και την τρίτη τη μαντεύω, πρέπει να είναι τα κεπέγκια.

    Μόλις καθίσαντες περί τον σοφράν, εσφραγίσθημεν, ως έθος, δια του σημείου του σταυρού και η γραία οικοδέσποινα, αποταθείσα προς εμέ τον κατά Φράγκους ενδεδυμένον.
    – Πω! ανεφώνησεν, εσύ Φράγκο, κάνει σταυρό;
    – Ναι, απεκρίθην, είμαι και εγώ χριστιανός. Και εσφραγίσθην εκ νέου. Εκείνη δραμούσα εν αληθεί εκστάσει προς την θύραν, ηκούσθη κράζουσα μεγαλοφώνως.
    – Μάρω, Μπίλιω, Κονδύλω, Νέζω, ένι τεchiχνι niu Φραγκ che bin κρigne (ελάτε να ιδείτε ένα Φράγκον κάμνοντα τον σταυρόν αυτού)
    Πόρος, 1927
    Ν. Δραγούμης, Ιστορικαί Αναμνήσεις

  88. Μαρία said

    Σκακη, τι είναι το ποστ, διαστημόπλοιο; Οι συνήθεις ύποπτες είμαστε, οι φανερές βέβαια.

    Ηλεφού, ενώ εσύ τη θεωρείς άφυλη, αν κατάλαβα καλά απο κείνο «το Θάτσερ».

  89. ηλε-φούφουτος said

    Άφυλη κι ανέραστη
    Του Χάρου δεν τη δίνω

    (ούτ αυτός φαίνεται να τη θέλει)

  90. dokiskaki said

    Μαρία, απλώς προσπάθησα να προσθέσω έμμεσα στη συζήτηση και την «επάνδρωση του τμήματος με αστυφυλακίνες» κ.ο.κ. όπως έκανα με τις «θετικές συνέπειες» στο μακρινό σχόλιο 5. Μάλλον ήταν άτυχη έμπνευση… 🙂

  91. gbaloglou said

    Εμπειρικου ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ: http://www.youtube.com/watch?v=gZaAGC96Wg8

  92. sarant said

    Κορνήλιε, το διπλό ρο σε σύνθετες λέξεις ισχύει μόνο για τις αρχαίες και τις λόγιες -με αποτέλεσμα να μην ξέρουμε τι να κάνουμε με την ηχορρύπανση και την αφισορύπανση (κατά Μπαμπινιώτην αμφότερα) αλλά να ξέρουμε τη λεπτή διάκριση:

    ελληνοράπτης αλλά φραγκορράφτης
    απορροφώ αλλά μονορούφι
    απορρίπτω αλλά ξαναρίχνω.

    Δες και
    http://www.sarantakos.com/language/posaro.html

    Και επειδή πιο αχώνευτο και αδικαιολόγητο για τα σημερινά φαίνεται το «ξαναρρίχνω» από το «απορίπτω» ίσως η καλύτερη λύση να είναι το ένα ρο σε όλα τα σύνθετα αυτού του τύπου.

  93. Μαρία said

    Σκακη, καμία παρεξήγηση, τι να πουν κι οι παντρεμένοι.

    Χίτλερ-Αυστρία-Γερμανία, Αντιγράφω απο Φλάισερ, Οι πόλεμοι της μνήμης, σ.361

    Το 1925 ο Χίτλερ είχε παραιτηθεί απο την αυστριακή υπηκοότητα, μιας και ανέκαθεν μισούσε το «φυλετικό συνονθύλευμα της ημιθανούς αυτοκρατορίας» των Αψβούργων. Το 1932, για να μπορέσει να υποβάλειυποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του Ράιχ, απέκτησε την ιδιότητα του Γερμανού πολίτη με πλάγιο τρόπο. Μιας που τότε η πόλη Μπραουνσβάιγκ είχε παραχωρήσει τις νομιμοφανείς προϋποθέσεις για τη μοιραία γερμανοποίηση του Φύρερ, που του επέτρεψε την ανάληψη ανώτατων κρατικών αξιωμάτων, μια βουλευτής των Σοσιαλδημοκρατών, στο διοικητικά αρμόδιο κοινοβούλιο της Κάτω Σαξονίας, ξεκίνησε πρόσφατα μια καμπάνια για αφαίρεση της υπηκοότητάς του. Ωστόσο, η κείμενη νομοθεσία προφανώς δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο.Έτσι αναζητούνται δυνατότητες κατάλληλης ερμηνείας ή post mortem τροποποίησης. Ο πειρασμός είναι μεγάλος για τους Γερμανούς, να «λύσουν» με γραφειοκρατικό τρόπο το οχληρότερο πρόβλημά τους…

    Το πρόσφατα: Μάρτιος 2007. Η συνέχεια μου είναι άγνωστη.

  94. gbaloglou said

    Τι τρομερο, τι τρομερο
    αυτο το αμφιρροπο το ΡΟ

  95. διαφωνῶ. γιὰ λόγους δογματικὴς συνέπειας ἀξιῶ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ κανόνα καὶ στὶς καινούργιες λέξεις. προσωπικῶς γράφω π.χ. νεκρόρρουχα.

  96. sarant said

    Και παλιόρρουχα; Και εξωφυλαρρούχας;

  97. ηλε-φούφουτος said

    sarant είπε
    «Και εξωφυλαρρούχας;»

    Η λέξη απουσιάζει απ όλα τα λεξικά που ξέρω. Κρίμα!
    Αχ, αυτοί οι γλωσσολόγοι γραφείου!

    Γι αυτό λέω ότι έχουν μια δόση δίκιο όσοι φωνάζουν ότι τα λεξικά απλώς αντιγράφουν το ένα το άλλο

  98. Μαρία said

    Κορνήλιε, τι έπαθες; Δε βλέπω πνεύματα επάνω στα ρο.

    Και χαρτορρίχτρα;

  99. sarant said

    Ηλεφού, το slang.gr έχει πληρέστατον ορισμό:
    http://www.slang.gr/lemma/show/eksofularouxas_5411

  100. dokiskaki said

    Μαρία (93): Ένα συνηθισμένο και διαδεδομένο λάθος είναι να χρεώνεται η πόλη του Μπραουνσβάιγκ την απόδοση γερμανικής υπηκοότητας στον Χίτλερ. Όμως η πόλη ήταν «κόκκινη» (SPD) σε αντίθεση με το «ελεύθερο κράτος (κρατίδιο?)» του Μπραουνσβάιγκ, που ήταν «καφέ» (ένα από τα δύο στη δημοκρατία της Βαϊμάρης με κυβέρνηση στην οποία συμμετείχε το NSDAP, το ναζιστικό κόμμα). Εκεί είχε μάλιστα και τον «υπουργό εσωτερικών» -εκείνος φρόντισε να δοθεί στον Χίτλερ γερμανική υπηκοότητα (υπάρχουν διάφορες τραγελαφικές ιστορίες για το πώς έγινε αυτό) για να μπορέσει να συμμετάσχει στις εκλογές του 1932. Η υπόθεση του 2007 έληξε χωρίς αποτέλεσμα για διάφορους τυπικούς λόγους. Ολόκληρο το σχετικό ιστορικό, από την απόδοση της υπηκοότητας μέχρι το θέμε του 2007, υπάρχει στη γερμανική βίκι, εδώ: http://de.wikipedia.org/wiki/Einb%C3%BCrgerung_Adolf_Hitlers

  101. ευθύνεται για κάτι το υπέροχο οξύμωρο

    χειμερινό θέρετρο OK, καθιερωμένο όπως και άλλα λάθη, μετωνυμία του θερέτρου προς κάτι γενικότερο από την κυριολεκτική -αρχική- σημασία του.

    ελλοχεύει ολοφάνερος κίνδυνος OK, ολοφάνερος για τρίτους παρατηρητές, ή για τον ομιλητή, ίσως.

    κρύβεται η απροκάλυπτη στήριξη οξύμωρο

    θετικές επιπτώσεις ΟΚ, δεν είμαι πεισμένος για την αρνητική χροιά των επιπτώσεων

  102. Μαρία said

    Skaki, dankeschoen

  103. Σελιτσανος said

    Ευθεία στροφή…

    Έλαμπε την νύκτα ταύτην ήλιος ακτινοβόλος
    και εχύνετο το μαύρον πέριξ φως των κεραυνών.
    Εν σιγή βρονταί εβόων. Ήστραπτε της γης ο θόλος,
    και το έδαφος εν λύπη έχαιρε των ουρανών.
    Όρθιος εν εγρηγόρσει εκοιμώμην εν τη κλίνη,
    ότε αίφνης εμπροσθέν μοι έστη γέρων νεαρός,
    κ’ εν ευγλώττω σιγή λέγει: τι ανήσυχος γαλήνη,
    τι ακτινοβόλον σκότος, τι τερψίλυπος καιρός!
    Είσελθε επί του ίππου, κ’ έναν μόνο κάμε γύρον
    εις τα νώτα του πυθμένος του στησίρρου ποταμού,
    ή στους πάγους της Σαχάρας, φίλε, μετά των ζεφύρων
    ας απέλθωμεν αμέσως, μένοντες εδώ ομού.
    Ταύτα είπε, κ’ εις τον τόπον έμεινεν αναχωρήσας,
    χωρίς λέξη να ακούσω, χωρίς λέξιν να ειπή.
    Και εσβέσθησαν τα σκότη, και ηκτινοβόλει δύσας,
    ο εβενινόθροξ Φοίβος και η μαύρη αστραπή.

    Παναγιώτης Πανάς

    (Συγγνώμην για το μονοτονικό).

  104. z said

    Πάντως, δεν πείθομε ότι πρέπει πάντα να ανατρέχω στα αρχαία, για να δω την έννοια μιας λέξης. Στα νέα ελληνικά η «επίπτωση» έχει συγκεκριμένη σημασία, διαφορετική από την αρχαία, κάτι σε effect, sequence, implication, consequence. Και ο ιππότης άλλη σημασία είχε κάποτε, άλλη σήμερα.

  105. Μιας και αναφέρθηκε ο Χίτλερ, να προσθέσω ως οξύμωρο και τον όρο «εθνικοσοσιαλισμός». Τόσο το ναζιστικό όσο και το σταλινικό σοσιαλισμό σε μια και μόνη χώρα. Σα να λέμε δηλαδή «διεθνιστής πατριώτης».

  106. Μαρία said

    Μεγάλη μούρλια οι Κεφαλλονίτες.

    Ζ, ποιος προσπάθησε να σε πείσει;

  107. plagal said

    Το «ιστιοφορο υποβρυχιο» δεν ειναι καθολου οξυμωρο. Ενα απο τα πρωτα υποβρυχια ηταν ιστιοφορο. Αναφερομαι στον Ναυτιλο, οχι του Ιουλιου Βερν, αλλα του Αμερικανου ναυπηγου Ρομπερτ Φουλτον (του εφευρετη του ατμοπλοιου). Δειτε εδω: http://en.wikipedia.org/wiki/Nautilus_(1800)

  108. Αν μου επιτρεπετε : Ολα τα σχόλια σ’ αυτό το Πόστ(και σε αλλα φυσικά ) ειναι Μουρλ(ι)α

  109. ηλε-φούφουτος said

    «Με τη βοήθεια διαστημικών δορυφόρων επιστημονική ομάδα υποστηρίζει ότι υπεύθυνοι για το Βόρειο Σέλας είναι γιγαντιαίοι ηλεκτροστρόβιλοι που δημιουργούνται στο Διάστημα και η δραστηριότητά τους φωτίζει με έντονα χρώματα τον ουρανό των βόρειων περιοχών του πλανήτη».

    (από τη σημερινή στήλη του Γ. Τριάντη στην Ελ/πία)

    Τώρα, αν σας πω ότι κι αυτή η χρήση του «υπεύθυνος» εμένα με ξενίζει…;
    Έχω την εντύπωση ότι η λέξη αυτή γίνεται πλέον πασπαρτού για να δηλώνει οτιδήποτε αίτιο και γενεσιουργό.

  110. Μαρία said

    Εντελώς κουφό. Υπεύθυνοι για… μόνο άνθρωποι μπορεί να είναι ή κάποια υπηρεσία.
    Η εντύπωσή σου είναι σωστή: Σε τηλεοπτική εκπομπή παρουσιάζαν κυρία που ευθύνεται για κάτι που ξέχασα, πάντως καλλιτεχνικό. Πώς εξηγείται;
    Όπως και το ζήτημα, πρόβλημα έχει αντικατασταθεί απο το θέμα ( Αυτός έχει ένα θέμα)

  111. ηλε-φούφουτος said

    Μαρία, αυτό το τελευταίο υποψιάζομαι πώς προέκυψε (καθαρή εικασία). Υπήρχε μια εποχή όπου η φράση «έχω πρόβλημα» ήταν της μόδας και χρησιμοποιούνταν κατά κόρον, κι αυτή την υπερβολή κάποιοι την καυτηρίαζαν και τη θεωρούσαν ένδειξη κακών Ελληνικών (μαθητής στο Λύκειο ήμουν τότε και θυμάμαι καθηγητές που μας το επισήμαιναν). Ίσως αυτό το πες πες να οδήγησε στο «έχω θέμα».

    Όπως κάποιοι κατάργησαν τελείως το «σαν» απ’ το λόγο τους και λένε «ως» σε κάθε περίπτωση.

  112. Μαρία said

    Ανήκεις στην προβληματική γενιά 🙂 Εγώ στη γενιά του απίθανου που αργότερα έγινε φανταστικό και μετά γαμάτο.

  113. Χαράλαμπος Αλεξόπουλος said

    Εγώ θα το σχολιάσω και ας έχουν περάσει χρόνια και ζαμάνια, γιατί είναι μία από τις αγαπημένες μου λέξεις από ετυμολογική άποψη.

    Ο λόγος για το αν κάποιος μπορεί να ευθύνεται για κάτι το υπέροχο.

    Στην αρχαιότητα όταν δεν υπήρχαν πυξίδες για να πάει ένα πλοίο ας πούμε στην Σύρο έπρεπε να φτάσει ακολουθώντας την ακτή στο Σούνιο. Από εκεί να πάει στην Μακρόνησο από εκεί στην Κέα μετά στην Γυάρο και τέλος στην Σύρο. Με εξαίρεση την Μακρόνησο που είναι ορατή από το Σούνιο, όλοι οι άλλοι προορισμοί δεν είναι ορατοί από το προηγούμενο ενδιάμεσο σημείο (δεν είμαι σίγουρος αν όντως δεν είναι ορατό το ένα νησί από το άλλο, αλλά ας το δεχτούμε χάριν του παραδείγματος) . Ο κυβερνήτης έπρεπε, με βάση την εμπειρία του, να επιλέξει την κατεύθυνση του επόμενου σταθμού και να διατηρήσει το πλοίο στην σωστή κατεύθυνση όταν χανόταν η στεριά πίσω του. Τόσο ο κυβερνήτης όσο και οι υπόλοιποι ναυτικοί μέσα στο πλοίο ζούσαν στιγμές μεγάλης αγωνίας στο διάστημα που δεν έβλεπαν στεριά ούτε μπροστά ούτε πίσω. Όταν τελικά εμφανιζόταν η στεριά μπροστά τους ήταν στιγμή ανακούφισης για όλους και στιγμή θριάμβου για το κυβερνήτη.
    Η επιλογή της κατεύθυνσης, της ευθείας δηλαδή που θα κινηθεί το πλοίο, καθώς και η διατήρηση της ευθείας, ονομαζόταν ευθύνη. Όταν έλεγαν ότι «ο κυβερνήτης έχει την ευθύνη του πλοίου» εννοούσαν ότι έχει την αρμοδιότητα να χαράζει την ευθεία πάνω στην οποία θα πλεύση. Είναι προφανές ότι ήταν μεγάλη ευθύνη να έχεις την ευθύνη ενός πλοίου.

    Έχουμε συνηθίσει στα καράβια να υπάρχει ένας απόλυτος άρχων, ο καπετάνιος δεν ήταν όμως πάντα έτσι. Στην αρχαιότητα τα πλοία είχαν δύο ηγέτες, τον κυβερνήτη και τον πλοίαρχο ή τον τριήραρχο όταν επρόκειτο για πολεμικό σκάφος. Ο πλοίαρχος ήταν ο ιδιοκτήτης του σκάφους ή ένας εκπρόσωπος του και ήταν αρμόδιος για τα εμπορικά ζητήματα όπως σε ποια λιμάνια θα πάει και τι προϊόντα θα εμπορευθεί. Ο κυβερνήτης από την άλλη είχε την διοίκηση του πληρώματος και την ευθύνη του σκάφους, τον έλεγχο δηλαδή της πορείας του. Συχνά ο πλοίαρχος παρενέβαινε σε θέματα πορείας προκειμένου να πετύχει το βέλτιστο οικονομικό αποτέλεσμα. Για παράδειγμα ο πλοίαρχος μπορεί να απαιτούσε να πάνε από την Κέα απευθείας στη Σύρο, έτσι το ταξίδι θα γίνει συντομότερο αλλά θα ταξιδέψουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε ανοιχτή θάλασσα, αυξάνοντας την πιθανότητα να ξεφύγουν της πορείας τους και να χαθούν. Υπάρχει κείμενο στο οποίο ο συγγραφέας μιλάει για αυτή την σύγκρουση αρμοδιοτήτων λέγοντας ότι πολλές φορές οι πλοίαρχοι ευθύνονται για ναυτικές τραγωδίες γιατί ενώ είναι άσχετοι με τα ναυτικά παρενέβησαν στο έργο του κυβερνήτη. Υποθέτω ότι εκεί έχει την ρίζα της και η αναζήτηση του «υπεύθυνου» δηλαδή το ποιος καθόρισε την πορεία.

    Μετά από όλα αυτά είναι ασφαλώς υπέροχο να ευθύνεται ο κυβερνήτης για την ασφαλή άφιξη του πλοίου στο λιμάνι.

    Υ.Γ. Να ζητήσω συγνώμη γιατί δεν ονομάζω το κείμενο στο οποίο αναφέρομαι καθώς και ή έκφραση «ο κυβερνήτης έχει την ευθύνη του πλοίου» είναι στα νέα Ελληνικά και επίσης δεν αναφέρω από ποιο κείμενο προέρχεται, νομίζω όμως ότι ήταν το ίδιο κείμενο. Ο λόγος είναι ότι τα διάβασα πριν από αρκετά χρόνια και δεν θυμάμαι ούτε στο περίπου ώστε να το ψάξω.

    Υ.Γ.2 Θα ήταν πολύ ωραίο αν ο νοικοκύρης μπορούσε και ήθελε να κάνει ένα άρθρο περί ευθύνης.

  114. sarant said

    113 Kαλά κάνετε και ανασταίνετε τα παλιά νήματα. Έχει ψωμί η ευθύνη, θα κοιτάξω μήπως γράψω.

  115. Βάγια said

    Πολύ αστείο αυτό το άρθρο, μαζί με τα σχόλια φυσικά! Αν και παλιό, θα ήθελα να προσθέσω κι εγώ το λογάκι μου:
    το «ευθύνεται για κάτι το υπέροχο» (στίχους πχ) μου φαίνεται σαν να προσπαθεί να γελοιοποιήσει τον καλλιτέχνη ή/και το καλλιτεχνικό επίπεδο του έργου
    οι φράσεις για τον ολοφάνερο κίνδυνο που κρύβεται και τη στήριξη που ελλοχεύει μου φαίνονται εντυπωσιοθηρικές και μου δίνουν την εντύπωση ότι η φράση δεν έχει νόημα.
    Οι θετικές επιπτώσεις είναι σίγουρα οξύμωρο, ενώ οι θετικές συνέπειες μου φαίνεται κάπως πιο χρησιμοποιήσιμο. Ίσως όμως φταίει και η έκθεση στο Λύκειο και τα βιβλία της σχολής, όπου το αποτέλεσμα, το επακόλουθο και νομίζω και οι συνέπειες μπορεί να είναι θετικά ή/και ουδέτερα, ενώ οι επιπτώσεις είναι πάντα αρνητικές.
    Το μόνο που δεν με ξενίζει καθόλου είναι το χειμερινό θέρετρο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: