Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πασχαλινή ‘πανδαισία εν υπέθρω’

Posted by sarant στο 18 Απρίλιος, 2009


Καθώς έρχεται το Πάσχα, να ευχηθώ ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ σε όλους τους φίλους και τους επισκέπτες του ιστολογίου!

Μέρες που είναι, σκέφτηκα να σας παρουσιάσω Μποστ, φυσικά με πασχαλινό θέμα.

Πανδαισία της ΕΡΕ εν υπέθρω – μια πασχαλινή γελοιογραφία του Μποστ

mpopasxaΗ μοναδική πασχαλινή γελοιογραφία του Μποστ που έχω βρει, δημοσιεύτηκε στην Ελευθερία στις 9 Απριλίου 1961, δηλαδή ανήμερα Πάσχα. Ο Μποστ παρουσιάζει το μεγάλο φαγοπότι της Ε.Ρ.Ε. με αναφορές στα σκάνδαλα (πραγματικά ή υποτιθέμενα) της εποχής. Για τους νεότερους, η Ε.Ρ.Ε. (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις) ήταν το κόμμα που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και που κυβερνούσε τη χώρα από το 1956 έως το 1963, κατά τη λεγόμενη οκταετία Καραμανλή ή «μαύρη οκταετία» για πολλούς.

Στη γελοιογραφία, ενώ το επιτελείο της ΕΡΕ καταβροχθίζει το αρνάκι του προϋπολογισμού, πεινασμένοι πολίτες συνωστίζονται πίσω από τη μάντρα φωνάζοντας «Τι Ζάλονγκον ρε, αφού τα κρεμμύδια έχουν 7 ½» (σπόντα για τον Κανελλόπουλο που είχε πει ότι «Δεν αντέχομεν αλλά δεν μειώνομεν τας δαπάνας… Εμείς έχομεν Ζάλογγα εις την ιστορίαν μας», φράση του 1954 που έμελλε να τον κυνηγάει για χρόνια) και «Θέλουμε πατάτες» -τις μέρες εκείνες είχε σημειωθεί απότομη άνοδος των τιμών της πατάτας: Ρεκόρ ύψους εσημείωσε χθες η τιμή της πατάτας με δραχμάς 6 ανά κιλόν γράφει πρωτοσέλιδη είδηση της Ελευθερίας στις 5.4.1961).

Ο όνομα και πράγμα Πειναλέων απορεί, με στιλ που παραπέμπει στο δημοτικό τραγούδι, «τι είναι το αρνί, τι είδους ζώον είναι, μην είναι όρνις ως πτηνόν και μοιάζει με τας χήναι», πιθανή σπόντα για τον Κωστάκη Τσάτσο, η δε μαμά Ελλάς απαντά απαριθμώντας ένα προς ένα τα καταγγελλόμενα σκάνδαλα της εποχής: έργα Ομονοίας, Μον Παρνές, τελεφερίκ Λυκαβηττού, Χίλτον. Η αναφορά στην Ισπανία ίσως εννοεί τον σχεδιαζόμενο γάμο Σοφίας-Χουάν Κάρλος που έγινε τον επόμενο χρόνο και τη γενναιόδωρη προίκα που είχε αποφασιστεί να δοθεί.

mpopasx1

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με κοντομάνικο γυρίζει τη σούβλα που στηρίζεται στις «υπερβάσεις» του προϋπολογισμού και δίνει εντολή στον Κανελλόπουλο να διώξει με τη σκούπα «τους περίεργους που είναι τριγυρίζων». Ο Κωστάκης Τσάτσος λαδώνει το ψητό, ο Τάκης Ροδόπουλος κάθεται με το πηρούνι στο χέρι, ενώ ο Προκόπης που έχει αρπάξει ένα μπούτι πρέπει να είναι ο αρχιτέκτονας Προκόπης Βασιλειάδης που είχε κατηγορηθεί για ασυμβίβαστο διότι αν και ανώτερος δημόσιος υπάλληλος στη Διεύθυνση Πολεοδομικών Μελετών είχε συμμετάσχει στη μελέτη του Χίλτον (για την ανέγερση του οποίου χορηγήθηκε ειδική άδεια για την υπέρβαση του μέγιστου επιτρεπόμενου ύψους κτιρίων).

Δυστυχώς δεν μπόρεσα να εξιχνιάσω τι υπονοούν οι αναφορές του Καραμανλή σε «αίρεσιν νυχθιμερόν γιορτάζων». Πιθανότατα πρόκειται για μικροείδηση της εποχής, ίσως του ξένου ρεπορτάζ. Από τους καθαρευουσιανισμούς του Μποστ, θα ξεχωρίσω το «χωλένεται η έψησις» και βέβαια την απίθανη ερώτηση του Πειναλέοντα.

Όπως συνήθως στα σκίτσα του Μποστ αυτής της εποχής, το «μαιανδρικό» κείμενο αναφέρεται σε άλλα γεγονότα, που τα συνδέει με το κυρίως θέμα του σκίτσου. Εδώ, ο Μποστ θίγει το ταξίδι που ετοιμαζόταν τότε να κάνει ο Κ. Καραμανλής στην Αμερική και την επικείμενη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Κένεντι.

Για να μη στραβολαιμιάζετε, το κείμενο είναι:

Πάσχα, Λαμπρή, όλα λαμπρά κε ο κερός λαμπρός

Ας φύγω δι’ Αμερικήν κε ας ντυθώ γαμπρός

Ευρών την Τζάκυ Κένεντυ, συνομιλών λιγάκι

Παραμυθών δια Κουβανούς, κλέπτων το κοριτσάκι

Εκτός εάν συνομιλών με το πεδί κει πέρα

Να συληφθώ ως βιαστής, μιλών με θυγατέρα

Αλλά κε αν το αρνηθώ, δεμένος οπισθάγκων

Τότε θα πούνε τι ζητείς δίπλα σε στέισον βάγγον;

Άντε μετά να εξηγείς σ’ ολόκληρον κονκρέσον

πως ήλθες δια τον Πρόεδρο, αλλ’ ήτο απωλέσων

Κε τρίβοντες τα μάτια των, όλοι θ’ αναρωτιώνται

«Αφτοί δουλειά δεν έχουνε ή μόνοι τους καλώνται;»

Τις προηγούμενες μέρες, είχε δημοσιευτεί η είδηση ότι σπείρα φιλοκαστρικών Κουβανών σχεδίαζαν να απαγάγουν την κόρη του προέδρου Κένεντι, την Καρολίνα, που τότε ήταν τριάμισι χρονών. Αποτέλεσμα ήταν η οικογένεια Κένεντι να παρακολουθήσει την πασχαλινή λειτουργία (στις 2 Απριλίου 1961) στη Φλόριντα με μεγάλα μέτρα ασφαλείας. Χαρακτηριστικός είναι και ο τίτλος της Ελευθερίας: Η Καρολίνα παίζει ανύποπτος υπό άγρυπνον παρακολούθησιν. Δυο μέρες μετά διευκρινίστηκε ότι όλη η ιστορία είχε ξεκινήσει από ασύστατες φήμες.

Φυσικά, αυτό δεν εμποδίζει τον Μποστ ν’ αφήσει αχαλίνωτη τη φαντασία του και να δώσει μερικές ευρηματικότατες ρίμες (οπισθάγκων – στέισον βάγγον και κονκρέσον – απωλέσων)!

Advertisements

9 Σχόλια to “Πασχαλινή ‘πανδαισία εν υπέθρω’”

  1. gbaloglou said

    Ισως αυτο το «ανήκομεν εις αίρεσιν νυχθιμερόν γιορτάζων» να ειναι απλουστερο απ’ οσο νομιζουμε, χωρις κρυφιες αναφορες: αιρεση ειναι η ΕΡΕ — αν και μπορει τοτε κανεις να αναρωτηθει γιατι δεν το εγραψε ο Μποστ ως «ερεσιν» — και η νυχθημερον γιορτη τα σκανδαλα στα οποια αναφερεται η γελοιογραφια και η ολη ατμοσφαιρα κυβερνητικης ευφοριας και σπαταλης.

    Για οσους τυχον δεν το παρατηρησαν: ο μανδροτοιχος που ετοιμαζονται να πηδηξουν οι πειναλεοντες ειναι ιδιοφυης συνδεση με τον Χορο του Ζαλογγου.

    Οσο για τον Προκοπη Βασιλειαδη, το μπουτι που κραταει *δεν* ειναι απο το αρνι που ψηνεται 🙂

  2. sarant said

    Λες Γιώργο το «αίρεσιν» να είναι *ανορθόγραφο* το «έρεσιν» που θα γράφαμε εσύ κι εγώ αν θέλαμε να κάνουμε λογοπαίγνιο με την ΕΡΕ; Όπως ο τερατώδης Κύκλωπας με τα δύο μάτια του Γκοσινί;

  3. Μαρία said

    Και λογοπαίγνιο να μην είναι δε βρίσκω τίποτα το μυστήριο στην αίρεση: πρέπει να δικαιολογηθούν το νυχθημερόν γιορτάζων και οι τριπλές μερίδες.
    Αυτός εκεί στην άκρη με την πηρούνα στο κοντάρι μου μοιάζει με τον Παναγή Παπαληγούρα. Και για να μη δημιουργηθεί διπλωματικό επεισόδιο μέρες που είναι, άλλαξε την Ειρήνη σε Σοφία, και προσοχή στις τριπλάς μερίς. Τώρα έχομεν προοδεύσει και μετρούμεν και την χοληστερίνην,

  4. Διότι όταν εμείς είχαμε χοληστερίνη οι άλλοι τρώγανε βελανίδια!

  5. χαρη said

    νίκο, αντεύχομαι και σε σένα και σε όλους τούς συμ-β-λογούντας

    σάς διαβάζω και δεν αδειάζω (παρεμπ. και κάμνων στροφήν προς παρελθών, είμαι συμφωνών με τας υπογραφάς όστις τα εκατομμύρια είναι πολεμών)

  6. Στεφανος Πάντος said

    γεια σου Νιο!!! ειμαι ο Στεφανος Πάντος.αν με θυμασαι. . .χαηκα που ειδα το πασχαλινο του μποστ και ετσι σε ρηακα . χαρουμενα χρονια πολλα!!

    στεφανος s.pantos@studio75.gr

  7. sarant said

    Γεια σου Στέφανε, βέβαια και σε θυμάμαι, κρατάω το μέιλ! Χρόνια πολλά!

  8. Γιώργος Σαρηγιάννης said

    Γιώργος Σαρηγιάννης Νίκο, γειά! χαθήκαμε !! μήπως το «χήναι» υπονοεί το χαρτονόμισμα των 1000 δραχμών που στην «πιάτσα» το λέγανε «χήνα» ; (Τσιφόρος, τα παιδιά της πιάτσας κ.α.)

  9. sarant said

    Χαίρε Γιώργο, χαθήκαμε βέβαια.
    Αυτό που λες θα είναι οι χήναι!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: