Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μπουκασί, μια σφυγμομέτρηση

Posted by sarant στο 26 Απριλίου, 2009


Διάβαζα χτες ένα ποίημα του ζακυνθινού ποιητή και παλιού συνάδελφου Σαράντη Αντίοχου,  όπου έχει και τον εξής στίχο:

παλίνδρομη αρμονία
μαύρο μπουκασί
κίτρινο βελούδο

Η λέξη «μπουκασί» πρέπει να είναι ζακυθινή (αν και όχι μόνο, ασφαλώς θα υπάρχει και σ’ άλλες περιοχές). Δεν την ήξερα, δεν τη βρήκα σε ένα ζακυθινό γλωσσάρι που έχω, τη βρήκα στο γκουγκλ αλλά από άλλη περιοχή. Αν δεν την ξέρετε, μην την αναζητήσετε σε βοηθήματα σας παρακαλώ, τουλάχιστον όχι πριν απαντήσετε. Μετά, ναι.

Η ερώτηση έχει σκοπό να ελέγξει κατά πόσο μια τοπική λέξη είναι γνωστή σε ένα κατά τεκμήριο διαβασμένο κοινό με ενδιαφέρον για τη γλώσσα. Αν την ξέρετε, πείτε το, και πείτε και από πού (βιωματική γνώση, διαβάσματα κτλ.) αν όχι επίσης -και πείτε τι φαντάζεστε πως είναι το «μπουκασί».

52 Σχόλια προς “Μπουκασί, μια σφυγμομέτρηση”

  1. Νομίζω πως φαντάζομαι τι είναι. Καταρχάς από τα συμφραζόμενα φαίνεται να είναι είδος υφάσματος’ αλλά το έχω συναντήσει κιόλας, σαν βαμβακερό ύφασμα που κυκλοφορούσε στο εμπόριο της ανατολικής Μεσογείου το 16ο αιώνα (Χαλίλ Ιναλτζίκ, Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τ. Α΄, Αθήνα 2008, σελ. 307 και 332). Πάντως, για να μην κάνω και επίδειξη γνώσεων, η απάντησή μου κανονικά είναι όχι: σε κανονικές συνθήκες δεν θα την ήξερα καθόλου τη λέξη.

  2. Ξέχασα να πω, ότι στην πηγή μου είναι «μπογασί».

  3. gbaloglou said

    Αγνοια πληρης, αναρωτιεμαι ομως για την σχεση της με το «μπογάζι» η «μπουγάζι» = «πορθμός»: η λεξη ειναι Τουρκικης προελευσης — βλεπε και Bogazici University = Πανεπιστημιο του Βοσπορου — και νομιζω την εχω δει στον Κοντογλου. Δεν δικαιολογειται σχεση ουτε εννοιολογικα ουτε γεωγραφικα παντως … εκτος και αν σημαινει «υφασμα του Βοσπορου» 🙂

  4. μπουγάζι εἶναι κατ’ ἐπέκτασι καὶ ὁ ἄνεμος ποὺ φυσάει στὸ στενό.

  5. sapere aude said

    Κι εμένα μου ήρθε αμέσως στο νου το τουρκικό «boğaz» (λαιμός, πέρασμα, πορθμός), αλλά μάλλον δεν κολλάει.
    Καμμία σχέση με bucca;

  6. Μαρία said

    Τη λέξη μπουχασί θυμάμαι αμυδρά κι όταν είδα το στίχο ούτε που πήγε το μυαλό μου οτι πρόκειται για ουσιαστικό. Το σκέφτηκα σαν απόχρωση(;) του μαύρου. Ξέρω βέβαια τη μπουχαρή.

  7. devie said

    Μάλλον το Λύκειο Ελληνίδων γνωρίζει περισσότερα. Και μια μηχανή αναζήτησης(google π.χ.)

    http://www.lykeionellinidon.gr/portal/view_object.aspx?lang=gr&id=1770/10

    μπουκασί ή ξεφόρι

    Στο Τζάντε, κόκκινου χρώματος

  8. devie said

    κόκκινο,αν πιστέψουμε τον Νίκο Καραντηνό:

    http://www2.rizospastis.gr/storyPlain.do?id=2458206&action=print

  9. SophiaΟικ said

    από το στίχο αδύνατ να καταλάβω αν πρόκειται για είδος υφάσματος ή για κάτι άλλο, οπότε δηλωνω ότι δεν ξερω (και δεν είμαι διαβασμε΄νο κοινό, εδώ και χρόνια η λογοτεχνία έχει περιοριστεί πολύ).

  10. Δεν ξέρω.

    Για κάποιο λόγο ο νους μου πήγε σε φυτό (ο συνειρμός είναι κάπως περίεργος και προσωπικός, οπότε μάλλον έπεσα πολύ έξω).

  11. ppan said

    Δεν την ήξερα. Ποιο είναι το τεκμήριο ότι είμαστε διαβασμένοι; 🙂

  12. Μαρία said

    Ππαν στην περίπτωσή μας απ’ ότι βλέπω θα έπρεπε να μας διαβάσει Ζακυνθινός παπάς.

  13. AMANTA said

    Λέτε να έχει σχέση με μικρό μπόγο; ή μήπως ζακετάκι; Η γιαγιά μου έλεγε την ζακέτα μπόλκα!

  14. sarant said

    Το μπογασί είναι ύφασμα, το μπουγασί/μπουκασί είναι φόρεμα, είναι ύφασμα, είναι όμως και χρώμα, το κατακόκκινο, όπως και στο απόσπασμα του Καραντινού που βρήκε πιο πάνω ο φίλος.

    Στα ζακυθινά, λέει ο ποιητής που το έγραψε, το μπουγασί σημαίνει μόνο το χρωμα, όχι το ύφασμα. Το μαύρο και το άλικο, λοιπόν. Ένα κόμμα θα βοηθούσε περισσότερο, λέω εγώ: «Μαύρο, μπουγασί».

    Ότι η λέξη για το ύφασμα δίνει λέξη για χρώμα, το έχουμε ξαναδεί. Το σιγιλλάτο (διακοσμημένο) ύφασμα, έδωσε μέσω αραβικών το écarlat, το σκαρλάτο χρώμα -αξίζει να γράψω χωριστό σημείωμα.

  15. ppan said

    Ιταλική ρίζα; Βλέπω ότι το βρίσκουμε στην Ζάκυνθο και την Ρόδο.

  16. Μαρία said

    Έτσι εξηγείται και η σκαρλατίνα. Αλλά σκαρλάτο χρώμα δεν έχω ξανακούσει.

    Το μπουκασί δηλαδή είναι απόχρωση του κρεμεζί. Τούρκικα στη Ζάκυνθο;

  17. sarant said

    Το μπουκασί ετυμολογειται από τκ. bogasi. Αρχικά, σημαινει υφασμα. Με τη σημασία αυτή διαδίδεται στην Ελλάδα. Επειδή τα υφάσματα αυτά τα έβαφαν συχνά κόκκινα/πορφυρά (εικάζω εγώ, παιρνοντας παράδειγμα κι απ’ το σιγιλάτο-σκαρλάτο), τελικά στα ζακυθινά (τουλάχιστον. διότι πάω στοίχημα πως το έχει κι η Κέρκυρα αλλά ο Μπουκάν ολιγωρεί) έμεινε να λέγεται έτσι το χρώμα.

  18. Σκαρλάτο χρώμα, κι εγώ δεν έχω ξανακούσει’ μόνο τον Will Scarlet του Ρομπέν των Δασών, που μεταφραζόταν ο «άλικος Γουΐλ» (για το Γουΐλ δεν είμαι σίγουρος, για το «άλικος» ναι).

  19. ppan said

    Η Πορφυρή Ο΄Χάρα όμως πήρε τόσα όσκαρ.

  20. P.Konidaris said

    Νίκο, στη Λευκάδα δεν το έχουμε. Την αγνοούσα τη λέξη,αλλά ρώτησα και κάτι γιαγιάδες. Τζίφος.

  21. Μαρία said

    Θα περιμένουμε το σημείωμα, γιατί εμένα και για το σιγιλάτο ύφασμα αν με ρωτούσες, θα έλεγα οτι έχει σφραγίδα(βούλα) στην ούγια 🙂

  22. καὶ τὸ χρῶμα δίνει ὀνομασία γιὰ ὕφασμα: π.χ. πορφύρα.

    ὅπως καὶ τὸ ὕφασμα γιὰ χρῶμα π.χ. βύσσος—βύσσινος—-βυσσινί.

  23. Μπουκανιέρος said

    Κοίτα, εγώ δεν την ήξερα.
    Επικοινώνησα όμως κι εγώ με γιαγιάδες (όπως λέει ο Π. Κον.), με την προηγούμενη γενιά τέλος πάντων, και μου είπαν ότι υπήρχε η έκφραση «είσαι σαν το μπουκασί» για κάποιον μεθυσμένο ή αναψοκοκκινισμένο. Μάλιστα την παρετυμολογούν («τώρα, ποιος ήτανε αυτός ο Μπουκασής, δεν ξέρω παιδάκι μου»).

  24. ηλε-φούφουτος said

    Τα περί Ζακύνθου και Ζακυνθινών φαίνονταν σαν παγίδα που έβαλε ο οικοδεσπότης για ξεκάρφωμα σε μια λέξη με τούρκικη ετυμολογία. Για δες τι μαθαίνει κανείς!

    Ύπάρχει λεξικό/γλωσσάρι που να έχει τη λέξη;

    Και με την ευκαιρία, να πω και κάτι που έχω διαπιστώσει με έκπληξη. Επανειλημμένως έχω αναζητήσει λέξεις στο Μεσαιωνικό του Κριαρά από κείμενα που περιλαμβάνονται στα κόρπορα του λεξικού και δεν τις έχω βρει. Θα περίμενα να έχει αποδελτιώσει πλήρως το λεξιλόγιο των κειμένων του, όπως έχει κάνει το Λίντελ-Σκοτ με τα κείμενα της αρχίας γραμματείας. Κενά έχω βρει και σε σημασίες, να λείπουν σε λήμματα δηλαδή σημασίες πολύ διακριτές. Αναρωτιέμαι αν έχουν κάποια εξήγηση γι αυτό. Όσες φορές έστειλα μήνυμα στο σάιτ του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, το μήνυμα μού ήρθε πίσω. Ακούει κανείς;

  25. sarant said

    Ηλεφού, η λέξη μπουκασί υπάρχει σε ζακυθινό λεξικό, άλλο από αυτό που είχα κοιτάξει στην αρχή, με τη σημασία του κατακόκκινου χρώματος.

  26. Μαρία said

    Ο Δύτης ή ο Ηλεφού παρακαλούνται να βρουν την ετυμολογία του μπογασί. Μπορεί να κρύβεται και κανένα τοπωνύμιο απο πίσω, όπως το γαλλικό bougran, είδος υφάσματος, είναι παραφθορά της Μπουχάρας.
    Προσπαθώ να καταλάβω το ταξίδι του υφάσματος. Μόνο στη Ρόδο και στη Ζάκυνθο το προμηθεύονταν;

  27. Διαβάζω στο «ιστορικό και ετυμολογικό λεξικό της τουρκικής» του Andreas Tietze ότι «η αρχική προέλευση της λέξης είναι άγνωστη». Επίσης, ότι από τον 14ο αιώνα η λέξη ήρθε και στα ιταλικά (ως boccascino), κι από κει σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες.

  28. Μαρία said

    Μυστήρια πράματα. Το 14ο αι. σε ποια ιταλικά, τρέχα γύρευε. Στα σημερινά τζίφος. Ο Μπρωντέλ πάλι στη Μεσόγειο ένα σωρό υφάσματα έχει αλλά μποκασί γιοκ. Σκέφτομαι ότι με τα σημερινά συνθετικά, χάθηκαν όλες οι ονομασίες των υφασμάτων.

  29. Kωστής Κ. said

    Κι εγώ δεν είχα ξανακούσει τη συγκεκριμένη λέξη, και δεν μπορώ να πώ ότι τα συμφραζόμενα με βοήθησαν να μαντέψω.

    Πάντως, άλλο ένα παράδειγμα για χρώμα που παίρνει το όνομά του από ύφασμα έχω συναντήσει στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, στο Λιτόχωρο (το ιδίωμα συγκαταλέγεται στα βορειοθεσσαλικά ιδιώματα): «Ζιπούνι» (προφέρεται: Τζ’πούν’), είναι στα μέρη μας το μαύρο μάλλινο πανωφόρι (και όχι το χρωματιστό -συνήθως κόκκινο- στολισμένο γιλεκοειδές ζιπούνι που αναφέρεται ως συστατικό πολλών παραδοσιακών τοπικών ενδυμασιών), κατ’ επέκτασιν και το ίδιο το μάλλινο – τσόχινο ύφασμα του ρούχου, επίσης όμως και το μαύρο χρώμα που χαρακτηρίζει ύφασμα και πανωφόρι. Η λέξη ενίοτε απαντάται και μόνη της, συχνότερα όμως μαζί με τη λέξη «μαύρος» χάριν εμφάσεως, ακριβώς δηλ. όπως σε άλλα μέρη της χώρας το «κατράμι». Παρεμπιπτόντως, αγνοώ την ετυμολογία, οπότε όποιος μπορεί ας με διαφωτίσει….

  30. Μαρία said

    http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/kriaras/index.html
    Κωστή βάλε στην αναζήτηση τη λέξη ζιπόνι. Δεν το έκανα για να αποφύγω το μακρυνάρι.
    Και δες και δω την ετυμολογία και ιστορία της ίδιας λέξης στα γαλλικά:
    http://www.cnrtl.fr/etymologie/jupon
    Το άλλο το κοντό που είναι και πιο γνωστό μετά έγινε το εσώρουχο που φορούσαμε μικρά.

  31. Στὸ «Γεωπονικὸ» τοῦ Ἀγάπιου Λάνδου τοῦ 1643 ἀναφέρεται:

    «Κάνε ἕνα ζουπόνι μὲ κανεβάτζα, καὶ ἂς ἔναι μακραῖς ἡ ἀλέταις μίαν πήχην νὰ φθάνουν ἕως τὰ γόνατα. ταῖς ὁποῖαις ἔνδυσε ἀπὸ μέσα μὲ τὸν φελὸν ἤγουν σοῦρον. καὶ ῥάψετον. εἰς τὴν ἄκραν ἔχε δύο δεματικὰ, ἤ κορδέλαις. καὶ ὅταν τύχῃς εἰσὲ καράβι φόρει τὸ ἄνωθεν ζουπόνι, καὶ δέσαι κάτω ταῖς ἀλέταις εἰς τοὺς πόδας σου. καὶ τότε ἂν πέσῃς εἰς τὴν θάλασσαν ἢ ἀπὸ φουρτούναν ἢ ἄλλην περίστασιν, δὲν σὲ ἄφήνῃ ὁ σοῦρος νὰ βουλήσῃς καὶ γλυτώνεις τὴν ζωήνσου.

    ἀντλῶ ἀπὸ τὸν Henri Tonnet

  32. SophiaΟικ said

    elle fait des pantalons, des jupes et des jupons et des gilets de flannelle

    Συγγνωμη για την παρένθεση, αλλά το μυαλό πήγε κατευθείαν στα τραγουδάκια που μάθαιναμε στα γαλλικά.

    Όσο για τα ονόματα των υφασμάτων, όταν δε ράβεις κι αγοράζεις έτοιμα, τι να τα κανεις τα ονόματα; Μήπως θα τα ζητήσεις με το ονομά τους; Ενω παλιά ζήταγες, ζωρζέτα, μουσελίνα, κάμποτο, τουλουπάνι, δίμιτο, κασμιροφανέλα, τσίτι,στόφα, περκάλι, τσόχα, καναβάτσο, καμηλό, μοχαίρ, αγκορά, λουτρ, αλπακάς, σουετίνη, πενιέ, μερσεριζέ, σαντουνγκ, σουα σοβάζ, οργαντίνα, οργάντζα, κρεπ, τούλi klpklp

  33. σχ. 24 Ηλεφού (βρε κάπου σε ξέρω εσένα, κάπου σε ξέρω… ) κι εγώ έχω προσέξει κάποια κενά στον Κριαρά, και το ανέφερα στα πεταχτά στο Ηλληνιστεύκοντος. Εν πρώτοις βέβαια η Επιτομή δεν έχει την κάλυψη του πλήρους λεξικού, αλλά οι λέξεις που παρακάμπτει είναι συνήθως οι προβληματικές (τα crux, όπου κάτι πήγε στραβά με τη μετάδοση του κειμένου). Το λεξικό είναι ορθογραφικά ρυθμιστικό, οπότε κάποιες εξεζητημένες ορθογραφίες του ιθ-ου αι. πάνε στο ντούκου· και η πολυτυπία της εποχής σημαίνει πως κάποιες λέξεις καταχωρήθηκαν αλλού. Πάντως εγώ κόλλησα περισσότερο στο ότι το ίδιο το κόρπους δεν καλύπτει τα πάντα (κάτι αστρολογίες π.χ.), παρά στο αν παραλείφηθκαν λέξεις από γνωστά κείμενα.

    Τους παλιούς του λεξικού Κριαρά τους ξέρω (τον Καραναστάση)· τους νυν όχι, οπότε δεν ξέρω αν ακούνε. (Και οι παλιοί δεν είναι τώρα εκεί.) Αμφιβάλλω να έγινε συνειδητή προσπάθεια μερικής κάλυψης, αλλά ξέρω γω; Στείλε προσωπικό (ενέδωσα και το φανέρωσα τη ρημάδα την ηλ. διεύθυνση στο blogger), και θα ψάξω ένα δυο παραδείγματα, αν διαθέτεις. Μάλλον να το συνεχίσουμε στο δικό μου το ιστολόγιο, πολυκούρασα τον οικοδεσπότη μας.

  34. sarant said

    Κι εδώ να το συνεχίσετε, ο οικοδεσπότης δεν θα πει όχι 🙂
    Τον ενδιαφέρει το θέμα.

  35. ηλε-φούφουτος said

    @Nick Nicholas είπε «βρε κάπου σε ξέρω εσένα, κάπου σε ξέρω… »
    Μ’ αρέσει η ίντριγκα!

    ΟΚ θα επανέλθω στο θέμα. Να μαζέψω πρώτα κάποιες περιπτώσεις που είχα βρει και τις είχα σημειώσει από δω κι από ‘κει.

  36. Κωστής Κ. said

    Μαρία, Κορνήλιε και Σοφία, σας ευχαριστώ πολύ για τα λινκς και τις αναφορές σχετικά με το ζιπούνι.

  37. Μαρία said

    Σοφία, μίλησε η γιαγιά. Το αγαπημένο μου η ζορζέτα.

  38. SophiaΟικ said

    Κρεπ ζωρζέτα ακόμα καλύτερο.

    Βεβαίως είναι γαλλικές οι πιο πολλές αλλα΄μερικές ε΄χουν κι άλλη πορέλευση, οπότε εχουν ενδιαφέρον. Το δίμιτο π.χ. πρώτα το γνώρισα στα αγγλικά, ως μεθοδο ύφανσης που την έχουν σε μεγάλη εκτίμηση γιαίτ δίνει ανθεκτικό ύφασμα, και μετά κατάλαβα ότι ήταν το εργατο-ύφασμα της Ελλάδας.

  39. SophiaΟικ said

    Και φυσικά η γιαγιά μου το τζήν το έλεγε καραβόπανο, ό,τι δηλαδή είναι.
    Φοράνε τα καραβόπανα και πα΄νε για δουλειά στο γραφείο (π.χ.).
    Βεβαίως τη σήμερον ακόμα και τα καραβόπανα καλά είναι μπροστά σε αυτά που βλεέπι κανείς. .

  40. Μαρία said

    Το indigo denim(es)καραβόπανο; Το μπλου τζην μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 70, πριν ακόμα μπει στα σαλόνια, το λέγαμε μάλτα.

    Αξίζει νομίζω να ανεβάσει ο νοικοκύρης ξεχωριστό ποστ για τα υφάσματα και τα ρούχα.

  41. sarant said

    Ποστ; Βιβλίο γράφεις για τα υφάσματα και τα ρούχα (εννοώ μόνο γλωσσικά να το δεις)

  42. SophiaΟικ said

    indigo ελληνιστί λουλάκι, επομένως δεν έχει σχέση με το ύφασμα αλλά με το χρωμα του
    denim είναι ενδεικτικό της προέλευσης,και μας λέει η Βικι ότι ψάξε ψάξε την ετυμολογία, στους ΑΗΠ καταλήγεις.
    Το καραβόπανο που βάζουμε στις ακρέκλες κήπου μοιάζιε με τζην, η γιαγιά γενικά καραβόπανο έλεγε ειρωνικά κάθε χοντρο ύφασμα.

  43. Μαρία said

    Τι λέει η βίκι; Τη γαλλική Νιμ την έκανε ελληνική;

  44. Γιατί τόση ἐμπιστοσύνη στὴν βίκι; Μιὰ χαζογκόμενα εἶναι.

  45. SophiaΟικ said

    Λέει ότι το ύφασμα λεγόταν serge de Nimes και παραπέμπει στην ετυμολογία του serge που έιναι ελληνική μόνο που σήμαινε πιο λεπτό και καλό ύφασμα.

  46. sarant said

    Τελικά ο κοινότερος τύπος είναι αυτός που θυμόταν αμυδρά η Μαρία: μπουχασί.
    Αμα το γκουκλίσετε θα δείτε αρκετές ανευρέσεις, όπως αυτή από το κοζανίτικο καρναβάλι:
    Πέντι μπά-μπρέ μπρέ
    πέντι μπάμπις χόριβαν
    κιά οι πέντε μι βρακιά.

    Πάει κι μιά-μπρέ μπρέ μπρέ
    πάει κι μια ξιβράκουτη
    δεν τη θέλτσαν στου χουρό.

    Πάει κι πη-μπρέ μπρέ μπρέ
    πάει κι πήριν μπουχασί
    κ’ έφκιασιν κι αυτή βρακί.

    Κι την πιά-μπρέ μπρέ μπρέ
    κι τη πιάσανε κι αυτή
    κι την βάλαν στην κουρφή.

  47. Μαρία said

    Σοφία ναι, απ’ τους Σήρες, σηρικός (λατ. sericus) μεταξένιος.

    Νίκο το γκουγκλ δε βγάζει τίποτα. Αυτή η θεία μου η σλαβομακεδόνα πρέπει να έλεγε κόκκινο μπουχασί, γι’ αυτό κι όταν είδα στο ποίημα μαύρο μπουχασί το πέρασα για απόχρωση του μαύρου. Σαν το μαύρο τζπουν’ που είπε ο Κωστής.

  48. sarant said

    Βγάζει άμα βάλεις «μπουχασί»

  49. Μαρία said

    Ναι, ναι. Το έβαζα χωρίς τόνο η ηλίθια.

  50. Κιγκέρι said

    Από εδώ https://sarantakos.wordpress.com/2020/01/29/rubeus/
    κι εδώ https://sarantakos.wordpress.com/2009/04/28/scarlato/
    έφτασα τελικά εδώ. Κοιτάξτε τώρα σύμπτωση: τη λέξη μπουχασί δεν την ήξερα μέχρι σήμερα το πρωΐ, οπότε τη συνάντησα στην περιγραφή της παραδοσιακής φορεσιάς των Ψαρών.
    Αντιγράφω από το βιβλίο της Κατερίνας Κορρέ-Ζωγράφου «Νεοελληνικός Κεφαλόδεσμος»
    …Κόκκινο πανί, μπουχασί, πλάτους 0,40μ. και μήκους 2,75μ, στου οποίου τη μέση διπλώνεται κατά πλάτος σαν ταινία λευκό τετράγωνο μαντήλι, το πετσέτο, που καλύπτεται με το μπουχασί. Το τμήμα αυτό του κόκκινου υφάσματος που έχει διπλωμένο το πετσέτο, τοποθετείται σαν κουλούρα γύρω στο κεφάλι, ενώ το υπόλοιπο τμήμα από το μπουχασί στρέφεται γύρω στο κεφάλι και το καλύπτει ολόκληρο.

    Στο γκουγκλ βρήκα κι αυτό:

    Μπουχασί, μπουγασί ή μπουκασί είναι μια λέξη που έχει πολύ ταξιδέψει στον μεσογειακό χώρο. Στην αρχή της αλυσίδας έχουμε το τουρκικό bogasi, buhasi, που σημαίνει ένα βαμβακερό ύφασμα που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για φόρδες. Η λέξη αυτή περνάει στα ελληνικά, αρχικά στις βορειοελλαδίτικες περιοχές, ως μπουχασί και μπουγασί. Αυτά όμως τα υφάσματα γίνονται ανάρπαστα και στη Δύση κι έτσι η τουρκική λέξη διαδίδεται και στα γαλλικά ως boucassin, στα βενετικά ως bocassin, απ’ όπου περνάει στα Επτάνησα ως μπουκασί και μποκασί. Δηλαδή η λέξη μπήκε δυο φορές στον ελλαδικό χώρο, μία από την ανατολή και μία από τη δύση.
    Το ύφασμα αυτό συνήθως το έβαφαν βαθυκόκκινο, κατάλληλο για γιορτινά, ζωηρόχρωμα φορέματα· αποτέλεσμα αυτού είναι στην Κέρκυρα και στη Ζάκυνθο η λέξη μπουκασί να αλλάξει σημασία και να σημαίνει όχι πια το ύφασμα αλλά το βαθύ κόκκινο χρώμα. «Γίνηκε σαν το μπουκασί» λένε για κάποιον που έχει κοκκινίσει π.χ. από το πιοτό.
    Σε ένα από τα Διηγήματα του γυλιού ο Καρκαβίτσας περιγράφει «τους πάγκους με ξεσχισμένους μουσαμάδες και την τζαμαρία σκεπασμένη μ’ ένα ξεβαμμένο μπουγασί». Όσο κι αν ήταν ζωηρόχρωμο, ξέβαφε κάποτε και το μπουγασί.
    https://www.periergos.gr/erotiseis/ti-simainei-i-leksi-mpoyxasi

  51. sarant said

    Κοίτα σύμπτωση! Κι έτσι αναστήθηκε το νημα έντεκα χρόνια μετά!

    Αυτό που βρήκες στο periergos.gr είναι κοπιπάστη από το βιβλίο μου Λέξεις που χάνονται.

  52. Κιγκέρι said

    Και μου φάνηκε γνώριμο το ύφος, αλλά ο περίεργος δεν έδινε πηγή!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: