Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ίσως και της ψυχής μου νίψω λίγα μίση…

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2009


Αυτόγραφο στιχούργημα του Λαπαθιώτη

Αυτόγραφο στιχούργημα του Λαπαθιώτη

Πριν από κάμποσο καιρό, ο Γιάννης ο Χάρης είχε δημοσιέψει στο ιστολόγιό του την εξής διασκεδαστική ιστορία που έχει και φιλολογικό ενδιαφέρον:

και μια παλιά ιστορία, από τις άπειρες που μου ‘λεγε ο αλεξανδρινός συγγραφέας Μανόλης Γιαλουράκης (1921-1987) -τη γράφω πριν την ξεχάσω εντελώς, ήδη δεν είμαι σίγουρος για όλες τις λεπτομέρειές της, έψαξα και στο ίντερνετ, τίποτα σχετικό, μακάρι να βρεθεί κάποιος που να ξέρει και να συμπληρώσει ή να διορθώσει:

κάποια εποχή λοιπόν ο Λαπαθιώτης που ήταν τσακωμένος με τον Πέτρο Χάρη (ψευδώνυμο, ε; μην το ξεχνάμε) έστειλε στη Νέα Εστία ένα ποίημα. Κολακεύτηκε ο Πετροχάρης που ο ποιητής τού ξεθύμωσε και του έστειλε και ποίημα, και το έβαλε στην πρώτη σελίδα (ή ίσως και στο εξώφυλλο;). Το ποίημα είχε τίτλο «Καρκινική επιγραφή», τέλειωνε με κάτι σαν απόφαση του ποιητή να επισκεφτεί την περίφημη κρήνη, όπου -έλεγε ο τελευταίος στίχος-

ίσως και της ψυχής μου νίψω λίγα μίση

[διαβάστε φωναχτά, και θα καταλάβετε το τι χαμός έγινε μόλις κυκλοφόρησε το τεύχος…]

Επειδή μελετάω τον Λαπαθιώτη, έγραψα στον Χάρη, αλλά δεν θυμόταν κάτι περισσότερο από τα παραπάνω. Εντωμεταξύ, τα περισσότερα τεύχη της Νέας Εστίας υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή στο ΕΚΕΒΙ, αλλά τέτοιο πρωτοσέλιδο ποίημα δεν φαίνεται να υπάρχει. Ούτε μ’ αυτό τον τίτλο, ούτε μ’ αυτό τον τελευταίο στίχο. Άρα; Πλαστή η ιστορία του Γιαλουράκη; Απλώς μπεντροβάτα; Όχι αναγκαστικά.

Τις προάλλες που κοίταζα το αρχείο του Λαπαθιώτη στο ΕΛΙΑ βρήκα μιαν έμμεση επιβεβαίωση. Βρήκα το ποίημα «Στην άπονη!», σε αυτόγραφο του ποιητή:

Στην άπονη!

Σούδωσα την καρδούλα μου, μ’ αγάπη περισσή
μ’ αγάπη, που τη φύλαγα βαθιά μου, τόσα χρόνια
με τι χαρά, και τι καημό σ’τη χάρισα, και συ,
μού πλήρωσες το δώρο μου με τόση καταφρόνια…

Κι έτσι, και μένα, μ’ έκανες τα πάντα να μισώ,
και τ’ άχτι μου να μη μπορεί κανείς να το κοιμίσει!
Λούσε με στης ελπίδας σου το κύμα το χρυσό,
-κι ίσως, μ’ εκείνο, της ψυχής μου νίψω λίγα μίση.

Βέβαια, δεν είναι ίδιο με το ποίημα που αφηγήθηκε ο Γιαλουράκης στον Χάρη: δεν υπάρχει καρκινική επιγραφή, ούτε κρήνη. Ούτε ξέρουμε αν αυτό το στιχούργημα δημοσιεύτηκε ποτέ –το πιθανότερο είναι πως όχι. Πάντως, να σημειωθεί πως είναι καταταγμένο στο ντοσιέ με τα ποιήματα, πλάι σε άλλα αυτόγραφα «κανονικών» ποιημάτων του Λαπαθιώτη, και όχι στο ντοσιέ με τα σατιρικά στιχουργήματα –αν και αυτό δεν σημαίνει τίποτε, ίσως ο αρχειοθέτης απλώς δεν έπιασε το υπονοούμενο.

Από την άλλη, δεν αποκλείεται η μνήμη του Γιαλουράκη, καθώς αναθυμόταν περιστατικά που είχαν συμβεί πριν από 40-50 χρόνια, να έμπλεξε δυο ή τρεις ιστορίες –ας πούμε, τα ποιήματα-φάρσες που άλλοι έστελναν στη Νέα Εστία (κάτι έχουμε δημοσιέψει εδώ) με το στιχούργημα τούτο του Λαπαθιώτη– και να έπλασε μιαν νέα ιστορία.

6 Σχόλια to “Ίσως και της ψυχής μου νίψω λίγα μίση…”

  1. Η ευρηματική και σκανδαλιάρικη κατάληξη του ποιήματος δεν πολυκολλάει με το υπόλοιπο… Μάλλον, λοιπόν, ο Γιαλουράκης, με το πέρασμα των χρόνων, «βελτίωσε» την ιστοριούλα, τοποθετώντας την σκανδαλιά σε ένα πιο ταιριαστό πλαίσιο με την γνωστή κρήνη κλπ.

  2. Μαρία said

    Γιατί, Σκύλε; Μια χαρά κολλάει και βάζει κάτω δέκα αρχιδιάκους με το τρία σε ένα.

  3. Λέω πως δεν κολλάει στο «λυπημένο» και «ηττημένο» ύφος του όλου ποιήματος. Αλλά ίσως έχετε δίκιο, και μέσα στην ερωτική ήττα να προσπαθεί να κρυφτεί το πριαπικό διαβολάκι. Που ως γνωστόν η χαρά δεν το αφήνει…

  4. περαστικός said

    Τύφλα να χει ο Ηλίας Μεγαλούδης.

  5. χμ, τεφαρίκι!

    για τα περί τίτλου κτλ. όρκο δεν παίρνω: πιθανότερο είναι να μετασχημάτισε και να εκλογίκευσε η δική μου προβληματική, παλαιόθεν, μνήμη παρά του Γιαλουράκη, που ήταν μνήμη ηλεκτρονικού υπολογιστή avant la lettre!

    πρόσφατα που ξανάγραψες, Νίκο, για τα σατιρικά κτλ. του Λαπαθιώτη θυμήθηκα τη δική μου ιστορία, άρχισα να ξαναρωτάω δεξιά-αριστερά, κατέληξα πως μόνο ο Αργυρίου μπορεί να θυμόταν: φευ, ώσπου ν’ αποφασίσω να του τηλεφωνήσω, είχε μπει στο νοσοκομείο…

    μένει να βρεθεί αν η «Άπονη» δημοσιεύτηκε τελικά ή όχι: είμαι σίγουρος πως το μαμούνι μέσα σου θα τα καταφέρει και πάλι 🙂

  6. Μαρία said

    Κρίμα που δεν είχε ακόμα επινοηθεί ο ΣΑΠΑΣ, ταμάμ για καρκινική επιγραφή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: