Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Παρέες και νέα τεχνολογία

Posted by sarant στο 29 Μαΐου, 2009


Άρθρο του πατέρα μου Δημ. Σαραντάκου που δημοσιεύτηκε στο «Εμπρός» της Μυτιλήνης στις 26.5.2009.

Η τεχνολογία βλάφτει ή ωφελεί;

mimsΕδώ και αρκετά χρόνια, στο φιλόξενο εντευκτήριο του Συλλόγου Καλλονιατών της Αθήνας, που βρίσκεται στην οδό Σ. Δοντά (πάροδο της λεωφόρου Συγγρού), μαζεύονται το μεσημέρι κάθε δεύτερου Σαββάτου αρκετοί λόγιοι (μετά ή άνευ εισαγωγικών) για να κουβεντιάσουν τρώγοντας μεζέδες που φέρνουνε από το σπίτι τους και ποτίζοντας τη συζήτηση με ούζο ή κρασί (προσφορά του Συλλόγου), συχνά δε συνοδεύοντάς την με τραγούδι, καθώς μεταξύ των συμποσιαστών υπάρχουν αρκετοί καλλίφωνοι.

Οι συγκεντρώσεις αυτές λειτουργούν στο πνεύμα της παρέας και του καφενείου και αυτό είναι το μεγαλύτερο θέλγητρό τους, που εξηγεί γιατί συνεχίζονται τόσα χρόνια. Όπως γράφει ο Ασημάκης Πανσέληνος στο θαυμάσιο βιβλίο του «Τότε που ζούσαμε», η παρέα είναι η δημοκρατικότερη μορφή άτυπης ένωσης ανθρώπων. Στην παρέα πας γιατί σου αρέσει, όχι γιατί είσαι υποχρεωμένος. Στην παρέα δεν υπάρχει αρχηγός. Οι συζητήσεις γίνονται χωρίς ημερήσια διάταξη, χωρίς κάποιον εισηγητή και δεν ακολουθεί κλείσιμο με κάποιο αποδεκτό συμπέρασμα. Ούτε φυσικά απαιτείται ομοφωνία. Αντίθετα οι διαφωνίες και όχι σπάνια ο καβγάς, ζωηρεύουν τη συζήτηση και είναι άλλωστε μέσα στο πνεύμα της παρέας και του καφενείου.

Όλα αυτά όμως, η χαλαρή λειτουργία, η απουσία διαδικασίας, οι διαφωνίες, ο χαβαλές και το τραγούδι, δε μειώνουν καθόλου το υψηλότατο επίπεδο των συζητήσεων που γίνονται σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις των «Καλλονιατών», όπως καθιερώθηκε να λέγονται οι συγκεντρούμενοι, ελλείψει άλλης αποδεκτής ονομασίας. Η θεματολογία των συζητήσεων αυτών είναι πολυποίκιλη και απλώνεται σε όλα τα πεδία του επιστητού, μολονότι αρκετά συχνά απαγγέλλονται ποιήματα ή διαβάζονται αποσπάσματα από βιβλία (υπό έκδοσιν ή εκδοθέντα) κάποιων από τους παρισταμένους.

Στην προχθεσινή, να πούμε, σύναξη, η οποία μάλιστα ήταν και η «αποχαιρετιστήρια», μια που το καλοκαίρι δεν συγκεντρώνονται, θίξαμε το θέμα της τεχνολογικής εξέλιξης και ειδικότερα το θέμα της Πληροφορικής. Αποδείχθηκε πως, εκτός από τον υπογράφοντα, όλοι οι λοιποί συμποσιαστές αντιμετωπίζουν τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, το Διαδίκτυο και την ηλεκτρονική επικοινωνία αρνητικά, με δυσπιστία, για να μην πω με αντιπάθεια. Ουσιαστικά ήμουν ο μόνος που την υπερασπίστηκε.

Τα επιχειρήματα που ακούστηκαν ήταν πως η τεχνολογία απομονώνει τον άνθρωπο από τη ζωή, τον μετατρέπει σε πειθήνιο υπηρέτη των μηχανών, του αποδυναμώνει την κρίση, τον κάνει ανίκανο για δημιουργική σκέψη. Στην πραγματικότητα όμως εκφράζανε το πανάρχαιο δέος που αισθανόταν ανέκαθεν ο άνθρωπος μπροστά στο καινούργιο.

Ηράκλεις, απώλετο ανδρός αρετά! φώναξε ένας βασιλιάς της Σπάρτης όταν είδε στη Σικελία την εκτόξευση γιγαντιαίου (για τα μέτρα της εποχής) βλήματος από καταπέλτη.
Ο Χριστόφορος Κολόμβος, κατά τα πικρά και δύσκολα χρόνια, που περίμενε τη βασιλική έγκριση του ταξιδιού του, για να ζήσει πουλούσε τυπωμένα βιβλία (η τυπογραφία μόλις είχε εισαχθεί στην Ευρώπη). Πολλοί λοιπόν από τους υποψήφιους αγοραστές προέβαλλαν αντιρρήσεις και δεν έπιαναν στα χέρια τους το νέο τεχνολογικό προϊόν, εκθειάζοντας τα πλεονεκτήματα των χειρόγραφων βιβλίων. Ήταν πιο προσεγμένα, ο γραφικός χαρακτήρας του συγγραφέα έδινε στο βιβλίο ζεστασιά και αίσθημα, μπορούσαν να εικονογραφηθούν και μάλιστα με έγχρωμες εικόνες και άλλα παρόμοια.

Κάτι ανάλογο έλεγε στην προχτεσινή σύναξη αγαπητός και σεβαστός πανεπιστημιακός δάσκαλος, αρνούμενος κάθε σύγκριση ανάμεσα στο γράψιμο με μολύβι, στυλό ή μπικ σε χαρτί και στο γράψιμο με πληκτρολόγιο, προβολή του κειμένου στην οθόνη του υπολογιστή και εκτύπωσή του στον εκτυπωτή.

Εγώ προσπάθησα να τα αντικρούσω όλα αυτά, όχι μόνο γιατί πιστεύω στην αξία της νέας τεχνολογίας αλλά γιατί καταγίνομαι με αυτήν με αληθινή ευχαρίστηση, για να μην πω απόλαυση, από τότε που τα παιδιά μου με μύησαν στη μαγεία της πληροφορικής, πριν από είκοσι και βάλε χρόνια. Χρησιμοποιώντας το πληκτρολόγιο και τον εκτυπωτή, ξέμαθα να γράφω με το χέρι, εγώ που ήμουν κάποτε καλλιγράφος.

Αλλού όμως βρίσκεται η ουσία: Πως η τεχνολογία είναι κακή όταν τη χρησιμοποιείς λανθασμένα και καλή όταν τη χρησιμοποιείς σωστά. Ουσιαστικά ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι ο υπηρέτης σου. Πολύτιμος και εξυπηρετικός αλλά πάντοτε υπηρέτης. Κι ούτε καν έξυπνος. Θα έλεγα μάλιστα πολύ κουτός. Γιατί μπορεί μεν να κάνει αριθμητικές πράξεις με εικοσαψήφιους αριθμούς σε κλάσμα δευτερολέπτου, αλλά δε διαθέτει ούτε υποψία κρίσης και φαντασίας. Αυτά παραμένουν προνόμια του ανθρώπινου μυαλού κι ας λένε πως είναι δυνατή η κατασκευή τεχνητής διανοίας.
Οι Μυτιληνιοί θα θυμούνται πως εδώ και λίγα χρόνια πήρανε από τη ΔΕΗ υπέρογκους λογαριασμούς, όταν από κάποιο λάθος κόπηκε το κόμμα και τα δυο μηδενικά των δεκαδικών προστέθηκαν στο εμβαδόν των σπιτιών. Έτσι ο υπολογιστής (πολύ σωστά) υπολόγισε τα δημοτικά τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις με βάση τις 8.000, 12.000 και 20.000 τετραγωνικά μέτρα που του δόθηκαν, αντί των πραγματικών 80, 120 και 200. Και ο πιο βλάκας υπάλληλος θα προβληματιζόταν από την ύπαρξη σπιτιών με επιφάνεια πολλών στρεμμάτων. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής όμως όχι.

Αν λοιπόν μερικοί άνθρωποι δέχονται να γίνουν υπηρέτες και όργανα μιας ηλίθιας μηχανής, όπως είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, αυτό είναι δικό τους πρόβλημα και φταίξιμο και δε μειώνει τη σπουδαιότητα και την αξία του ως χρήσιμου και βολικού οργάνου. Αντίθετα. χρησιμοποιώντας την σαν αφέντες και δημιουργικά. βρίσκονται στην πλεονεκτική θέση ενός που πάει με αυτοκίνητο σε σύγκριση με εκείνον που πάει με τα πόδια.

*O Δημήτρης Σαραντάκος γεννήθηκε στη Mυτιλήνη, σπούδασε χημικός μηχανικός και μετά τη συνταξιοδότησή του εκδίδει το σατιρικό περιοδικό «το Φιστίκι» και κάνει τον συγγραφέα. Το τελευταίο (ενδέκατο στη σειρά) βιβλίο του «Οι Αρχαίοι είχαν την πλάκα τους» – Αθήνα 2008 – κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Γνώση».

16 Σχόλια προς “Παρέες και νέα τεχνολογία”

  1. sapere aude said

    Και καλά το γράψιμο με πληκτρολόγιο, αυτό που δεν μπόρεσα ποτέ να κατανοήσω είναι πώς γίνεται ένα σκεπτόμενο άτομο να γυρίζει την πλάτη στην τεράστια database πληροφοριών που είναι το διαδίκτυο. The mind boggles, που λέμε και στο χωριό μου.

  2. SophiaΟικ said

    Το πρόβλημα Σαπερε είναι ότ οι πολλοί (λέω εγώ αφ’υψηλού) δεν μπορούν να κρίνουν την πληροφορία και δεν μπορούν να την ανακαλύψουν. θα περιαυτολογήσω εδώ για λίγο: λόγω σπουδών έχω φάει με το κουταλάκι τις βιβλιοθήκες από την εποχή που δούλευαμε με καρτέλλες και με καταλόγους με περιλήψεις αρθρών, μέχρι την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη του σήμερα και καθε χρόνο εδώ και μερικά χρονια κάνω μια εισαγωγική διάλεξη για το πως βρίσκουμε και αξιολογούμε πληροφορίες. Όχι το μπλα μπλα που ετοιμάζουν οι βιβλιοθήκες μόνες τους, ποιά κουμπιά πατάμε κλπ αλλά πιο σοβαρά πραγματα- πως ξερω ότι αυτό που διαβάζω δεν είνα ράδιο- αρβύλα,πως διασταυρώνουμε πληροφορίες κλπ κλπ. Κάθε χρόνο έχω ακροατήριο που ειναι ΑΣΧΕΤΟΙ και που πιστεύω ότι δεν φεύγουν με πιο πολλές γνωσεις απο τη διάλεξή μου. Επιπλεόν καθε τρεις και λίγο με παίρνουν τηλεφωνο γνωστοί και μου ζητάνε πληροφορίες για ενα σωρό ασχετα θεματα ξέροντας ότι θα τους βρω την πληροφορία που θελουν μέσα σε λίγα λεπτά. Καμιά φορα με ρωτάνε πως τα καταφέρνω τόσο γρήγορα ενω οι ίδιοι πασχίζανε ώρες (κλείνει η περιαυτολογία).

    Δεν είμαι πλεόν σίγουρη αν διδάσκεται, μαθαίνεται με πείρα ή προϋπάρχει η ικανότητα αυτή. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι προϋπάρχει και εχουν γράψει σχετικά και βλέποντας πόσο ευκολόπιστοι είναι όσοι πιστέυουν το λερνάιο ή τους Νιγηριανούς μου έρχεται να συμφωνήσω, αλλά από την άλλη με το να αποδίδουμε τα πάντα στη φύση αρνούμαστε την προσπάθεια βελτίωσης. Το μέσο- οι υπολογιστές- είναι δευτερευον ζήτημα. Η μητέρα μου που δεν χρησιμοποιει ιντερνετ (δούλευε όμως με υπολογιστη απο τη δεκαετία του ’60) έχει την ίδια ικανότητα να βρίσκει πληροφορίες με παραδοσιακές μεθόδους- τηλέφωνα, βιβλία κλπ.

    επομένως;;;

  3. dokiskaki said

    …επομένως Σοφία, μήπως θα μπορούσες/θα ήθελες να δημοσιεύσεις την εισαγωγική σου διάλεξη, να την έφτιαχνες π.χ. σε ένα ή περισσότερα αρχεία στο powerpoint ή στο youtube για να μεγαλώνει η βιβλιοθήκη χρήσιμων παραπομπών;

    btw η μητέρα σου δούλευε με υ/η από τη δεκαετία του ’60!!! πού;; (αν επιτρέπεται)

  4. SophiaΟικ said

    Δοκι, είναι στα υπόψη, μαζί με αυτόν το περίφημο οδηγό εκπόνισης διπλωματικής εργασιας που ετοιμάζω εδω και κάτι χρόνια και που έχει μείνει στα περιεχόμενα 🙂 Η δικαιολογία της τεμπελιάς είναι ότι τα έχουν πει κι άλλοι πριν από μένα, ίσως και πιο καλά.

    Κακή διατύπωση αυτό με τη μητέρα μου, εδωσε την εντύπωση ότι χρησιμοποιούσε προσωπικό υπολογιστη είκοσι χρόνια πριν εμφανιστούν οι προσωπικοί υπολογιστές. Δουλευε σε χαλυβουργική εταιρεία στον Καναδά. Ειχαν όλους τους αυτοματισμούς της εποχής, και υπολογιστές με καρτέλλες. Οπότε σε αντιθεση με πολλούς συνομίληκους της δεν φοβάται την τεχνολογία (αν και της αντιστέκεται σθεναρά εκτος εργασίας, στέλνει ημέιλ μόνο έγγραφα, πιστέυει ότι το ιντερνετ είναι μόνο για να βλέπουν τσόντες οι αργόσχολοι- όχι πως έχει άδικο).

  5. SophiaΟικ said

    Για να επιστρέψουμε στο θεμα παντως, είναι γεγονός ότι υπάρχει μεγάλος φόβος του αγνωστου ιντερνέτ. Τα ΜΜΕ τον καλλιεργούν αυτό το φόβο. Στο ΗΒ π.χ. που η διείσδηση της τεχνολογίας είναι υποτιθεται εμγάλη, κάθε φορά που εξαφανίζεταιένας ανήλικος και γίνεται ΄ζητημα, οι εφημερίδες αρχίζουν τα υπονοούμενα ότι προκειτια για παιδεραστές που λειτουργούν μεσω ιντερνέτ (μ’ένα σμπάρο δυο τρυγόνια) και φυσικά το οινό τα χάφτει όλα αυτά. Κλασσική περίπτωσηπριν μερικά χρονια που δυο δεκκατριάχρονες εξαφανιστηκαν κι ήταν καλοκαίρι χωρίς άλες ειδήσεις και εγιναν πρωτοσέλιδο για μερες. Ήμουνα σε μια παρέα που οι μισοί ήταν γιατροί, όλοι κάτω των 40 και πήγε η κουβέντα στην εξαφάνιση και κάποιοι σχολίασαν τί κακό που ειναι το ιντερνέτ και πως παρασυρει τα πιαδιά μας και μόνο εγώ διαφώνησα και με κοίταζαν με μισό μάτι (ήρθε η νερντ-ισσα να μας κανει το μαύρο άσπρο, θα σκέφτηκαν).

    Λίγες μερες αργότερα αποκαλύφθηκε ότι οι δύο μικρές (αλλα όχι και πολύ αθώες) είχαν δολοφονηθεί από ανθρωπο του περιβάλλοντός τους με περιορισμένες διανοητικές ικανότητες. Δεν ήταν σεξουαλικό έγκλημα και δεν είχε καμία σχέση με το ιντερνέτ ούτε με παιδεραστές- οι δεκατριάχρονες που ηταν διάολοι περιπαίζανε τον δράστη κι αυτός τις σκότωσε.

    Ήταν φοβερό το πως ο κόσμος πίστεψε αμεσως ότι εφταιγε το κακό ιντερνέτ. Δε βοηθάει τοότι η αστυνομία αμέσως αρχίζει να ψαχουλεύει τους υπολογιστες- χάσιμο χρόνου συνήθως.

  6. Μαρία said

    Τι γνώμη έχετε για το ηλεκτρονικό βιβλίο; Κυκλοφόρησε μόλις το πρώτο στα ελληνικά:
    http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=4517473

  7. SophiaΟικ said

    είναι ιδανικά για να στραβωθείς τελείωςκαι να γίνεις πελάτης οπτικου.
    ΣΟβαρά, το Πα΄σχα που πήγα Ελλάδα στο αεροπλάνο κάποιος έιχε ενα ηλεκτρονικο-βιβλιο-αναγνωστήριο και μο φάνηκε πολυ κουραστικό.

    επίσης, επιεδή έχω τν ατυχία να πρέπει να διαβαζω πολύ υλικό ονλάιν για ένα μαθημα που παρακολουθώ, μου λέιπει η δυνατότητα ξεφυλλίσματος. Μπορεί να λενε ότι πας μπρος-πίσω αλλά δεν είναι τι ίδιο, είναι πιο γρήγορα με το χέρι, ειδικά όταν θέλεις να βάλεις δίπλα διπλα δυο τρεις σελίδες και να κρατάς και σημειώσεις.
    Χώρια που εγώ διαβαζω πολύ ξαπλωτή, για να σπρώχνει η βαρύτητα τις λεξεις απο τομάτι στον εγκέφαλο (χιούμορ είναι αυτο!) και δε μου φάνηκε βολικό αυτό το μαραφετι. Και επειδή δουλεύει με εκπομπή κι όχι με ανακλαση φωτός ειναι κουραστικό.

  8. SophiaΟικ said

    Βεβαιως μπορεί απλα να αντιστεκομαι στη νεά τεχνολογία γιαίτ γέρασα.

  9. «για να σπρώχνει η βαρύτητα τις λέξεις από το μάτι στον εγκέφαλο…»

    Καταπληκτικό! 🙂

  10. π2 said

    Καταρχάς ω ορολόγοι, πώς θα το λέμε το μαραφέτι; Ηλε-αναγνωστήρι (κατά το ψαχτήρι);

    Ίσως, Σοφία, επρόκειτο για μαραφέτι παλαιάς τεχνολογίας. Αυτά που έχω δει εγώ είναι πολύ ξεκούραστα στο μάτι, λύνουν το βασικό πρόβλημα του μη παραδοσιακού βιβλίου (να μπορείς να το πάρεις μαζί σου στα τρία b: bed, bathroom, beach) και γενικά μου φάνηκαν πολύ βολικά. Ο κάτοχός του (μανιακός αναγνώστης αστυνομικών και μυθιστορημάτων του φανταστικού) με διαβεβαίωσε ότι βρήκε την υγειά του. Ακόμη έχουν κάποια προβλήματα στα τεχνικά εγχειρίδια (λόγω μεγέθους οθόνης) καθώς και στην αντιμετώπιση του χρώματος.

  11. sarant said

    Πιδύε, αυτό το ηλεαναγνωστήρι (που μπορούμε να το πούμε και ηλεβιβλίο, τελικώς, έστω κι αν είναι συσκευή ανάγνωσης ηλεβιβλίων) δεν βγάζει ακτινοβολίες;

  12. Μαρία said

    Πιδύε γι’ αυτό το λένε be βιβλίο; Ρωτάω δε κάνω πλάκα.
    Πράγματι στην παρουσίαση που είδα στην τηλεόραση διαφήμιζαν την οθόνη, οτι δε φωτίζεται όπως του υπολογιστή κλπ, και οτι θα το τελειοποιήσουν, για να μπορούμε να σχολιάζουμε στα περιθώρια.
    Εμένα θα μου έλυνε το πρόβλημα χώρου που έχω με τα χρόνια, αλλά δε ξέρω τι χρόνο ζωής έχει το μαραφέτι. Για την ώρα μ’ αρέσει να γυρνάω τη σελίδα και να υπογραμμίζω.

  13. π2 said

    Όχι Νίκο, δεν βγάζει ακτινοβολία καθόλου. Τα βιβλία μπεεε δεν τα ξέρω Μαρία.

    Ηλε-ραφάκι δεν θα ήταν πιο αγαπησιάρικος όρος; 🙂

  14. SophiaΟικ said

    Γιαίτ πρέπι η λέξη να έχει μέσα ηλε- δεν αρκει σκέτο αναγνωστήρι; απ’οσο ξερω δεν υπάρχει περίπτωση να το μπερδέψουμε με την αιθουσα αναγνωσης

  15. SophiaΟικ said

    Αυτό για την οθόνη που θα βελτιωθεί κλπ να πω ότι τα ακούω βερεσέ, ως κάτοχος οθόνης που δεν αλλάζει στον ήλιο (θεωρητικά).
    Να δώ πως θα δουλευει κανέις με αυτό το μαραφέτι ασκηση που θα πρέπει να συμπληρώνεις κενα και να κοιτάς ταυτόχρονα προηγούμενες σελίδες. Εγώ είμαι τελείος οπτική, στα διαγωνίσματα θυμόμουν την εικονα της σελίδας και μου ερχόταν η απάντηση, με αυτό δεν ξερω αν θα δουλεύει η μόνη ικανότητα που είχα 😦

  16. sarant said

    Σοφία (15), αυτό με την εικόνα της σελίδας το είχα κι εγώ, και πολλά άλλα παιδιά σε διαβεβαιώνω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: