Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τι εστί βερίκοκο;

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2009


[Το σημείωμα αυτό είχα ξεκινήσει να το γράφω πριν από καμιά εικοσαριά μέρες, αλλά τώρα μόνο αξιώθηκα να το τελειώσω. Έτσι η πρώτη παράγραφος βγήκε κάπως ανεπίκαιρη, αλλά σας παρακαλώ να το παραβλέψετε διότι βαριόμουν να την αλλάξω]

240px-Apricots Αγόρασα από τον μανάβη τα πρώτα βερίκοκα της χρονιάς· είναι από τα φρούτα που μ’ αρέσουν, όπως και τα περισσότερα απ’ αυτά που βγαίνουν στην αρχή του καλοκαιριού, τα κεράσια, οι φράουλες, τα διάφορα μούρα, ακόμα και τα περιφρονημένα μούσμουλα.

Αλλά, ας δούμε τι εστί βερίκοκο. Και ξεκινάω μ’ ένα πρόχειρο κουίζ. Ποια είναι η απώτερη καταγωγή της λέξης βερίκοκο; Ελληνική, λατινική, αραβική, ινδική ή άλλη; Αν υποθέσατε καταγωγή από την Ανατολή, λυπάμαι αλλά πέσατε έξω. Το φρούτο από την Ανατολή μάς ήρθε, η λέξη που το περιγράφει όχι, τουλάχιστον όχι η λέξη ‘βερίκοκο’. Το βερίκοκο είναι λέξη που έχει περάσει από σαράντα κύματα.

Η σημερινή του επιστημονική ονομασία, στα λατινικά, είναι Prunus armeniaca, παναπεί ‘αρμένικο δαμάσκηνο’ αλλά δεν είναι ούτε δαμάσκηνο ούτε αρμένικο. Οι εγκυκλοπαίδειες λένε πως πατρίδα του ήταν η Κίνα, αλλά είναι γεγονός πως οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι το γνώρισαν (από τις εκστρατείες του Μεγαλέξαντρου ή από τον Λούκουλλο) σαν είδος εισαγόμενο από την Αρμενία κι έτσι τα βερίκοκα τα είπαν armeniaca, αρμενιακά. Κι επειδή το βερίκοκο ωριμάζει νωρίτερα από άλλα παρόμοια φρούτα σαν το ροδάκινο, το είπαν praecoquium, πρώιμο. Η λέξη πέρασε και στα ελληνικά και οι δυο ονομασίες συνυπήρξαν για καιρό, αρμενιακά και πραικόκια (που το γράψαν και με δύο κάπα, πραικόκκια, παρετυμολογία με το κόκκος, που βαστάει ακόμα).

Διαβάζοντας τους διάφορους γιατρούς συγγραφείς της ελληνιστικής εποχής και της ύστερης αρχαιότητας, βλέπει να χρησιμοποιούνται για τα βερίκοκα οι εξής ονομασίες:

πραικόκκια, πρεκόκια, προκόκια, βρεκόκια, βερεκόκια, βερικόκκια, βερίκοκκα.

Αν αφήσουμε απέξω το «προκόκια», η αλυσίδα της εξέλιξης της λέξης διαγράφεται αρκετά καλά. Κι έτσι, από τα πραικόκκια που οι έλληνες της ελληνιστικής εποχής τα αντιλαμβάνονταν σαν λέξη λατινική, φτάσαμε στα βερίκοκκα. Τώρα, αν θέλετε μπορείτε να παραλείψετε τις επόμενες δύο παραγράφους που αφορούν μπερδεμένες λεπτομέρειες.

Πρέπει όμως να πω ότι άλλοτε μεν τα «πραικόκκια» θεωρούνται συνώνυμα των Αρμενιακών, κι άλλοτε σαν άλλο είδος. Ο Γαληνός για παράδειγμα, σε ένα του έργο λέει οὔτε τῶν μήλων τῶν Περϲικῶν οὔτε τῶν Ἀρμενίων ἃ δὴ πρεκόκια καλοῦϲι Ῥωμαῖοι (άρα συνώνυμα), αλλού όμως λέει πως τα πραικόκκια είναι καλύτερα από τα αρμενιακά, και πως οι καθαρολόγοι της εποχής του που δεν θέλουν να τα πουν πραικόκκια (μάλλον επειδή ήταν ξενόφερτος όρος) τα λένε και τα μεν και τα δε αρμενιακά: ἔϲτι μὲν οὖν ἀμείνω τὰ πραικόκκια καλούμενα τῶν Ἀρμενιακῶν. ὅϲοι δὲ φεύγουϲι τὴν τῶν πραικοκκίων προϲηγορίαν, Ἀρμενιακὰ μῆλα καλοῦϲιν ἀμφότερα, τινὲϲ δ’ Ἀρμένια διὰ τεττάρων ϲυλλαβῶν, οὐ πέντε.

Και ο Διοσκορίδης τα θεωρεί συνώνυμα, τα αρμενιακά και τα βρεκόκκια: τὰ δὲ μικρότερα, καλούμενα δὲ Ἀρμενιακά, Ῥωμαιστὶ δὲ βρεκόκκια, εὐστομώτερα τῶν προειρημένων ἐστίν, ενώ ο Ορειβάσιος σ’ έναν κατάλογο καρπών τα βάζει το ένα δίπλα στο άλλο, σαν να είναι διαφορετικά: ἀμύγδαλα, πιστάκια, κοκκύμηλα, περσικά, ἀρμενιακά, πραικόκκια, ἐλαῖαι…. Ποιο είναι αυτό το «άλλο φρούτο» που το έλεγαν αρμενιακό χωρίς να είναι το βερίκοκο, δεν ξέρω. Το αστείο είναι πως αυτός ο κατάλογος υπάρχει και σε μεταγενέστερο κείμενο: ἀμύγδαλα, πιστάκια, δαμάσκηνα, ῥοδάκινα, μαζιζάνια, βερίκοκκα, ἐλαῖαι μαῦραι… όπου αυτά τα μαζιζάνια δεν ξέρω τι είναι, ίσως είναι οι μελιτζάνες αλλά αταίριαστες μοιάζουν στον συγκεκριμένο κατάλογο. Αλλά έχω ξεστρατίσει πολύ από την αφήγησή μου και επανέρχομαι τάχιστα.

Έχουμε φτάσει στο βερεκόκκιο ή βερικόκιο της ύστερης αρχαιότητας. Τη λέξη τη δανείζονται οι άραβες, ως μπαρκούκ, ή μάλλον αλ-μπαρκούκ με το άρθρο κι έχει σημασία εδώ το άρθρο, διότι έτσι περνάει η λέξη στα ισπανικά με την κατάκτηση της Ισπανίας από τους Άραβες: albaricoque, και από εκεί στα καταλάνικα abercoc, στα γαλλικά abricot, στα αγγλικά apricot.

Το αστείο είναι ότι αφού διαδόθηκε η λέξη σε όλη την Ευρώπη, το barquq στις αραβικές χώρες άλλαξε σημασία και σήμερα σημαίνει ‘δαμάσκηνο’, ενώ το βερίκοκο λέγεται μισμίς. Στα ελληνικά έχουμε κι άλλες ονομασίες για τα βερίκοκα. Τα λέμε «καϊσιά», που είναι τουρκικό δάνειο (kaysi). Η ρουμάνικη, η βουλγάρικη και η σερβική (-κροατική-βοσνιακή) λέξη για τα βερίκοκα είναι επίσης δάνειο από το kaysi. Σε κάποια παλιά ιντερνετική λίστα ήταν ένας φίλος Καϊσίδης, ενώ στο στρατό είχα γνωρίσει έναν Βερυκοκκίδη. Θαρρώ πρόκειται για το ίδιο επίθετο, μόνο που οι πρόσφυγες πρόγονοι του δεύτερου πήγαν σε πιο δραστήριο ληξίαρχο.

Επίσης, τα βερίκοκα τα λένε, π.χ. στη Θράκη, ζερντέλια ή ζαρταλούδια ή ζέρδελα (ή άλλες παραλλαγές). Όλα αυτά είναι από τα τούρκικα επίσης, zerdali, λέξη που προέρχεται από τα πέρσικα, όπου zardalu είναι το βερίκοκο, κατά λέξη, το «κίτρινο δαμάσκηνο» (zar ο κίτρινος).

Οι χώρες γύρω από τη Μεσόγειο παράγουν πολλά βερίκοκα –σε μια βικιπαίδεια βρίσκω πρώτη σε παραγωγή την Τουρκία και την Ελλάδα πέμπτη στον κόσμο. Λέγανε παλιά πως τα καλύτερα βερίκοκα είναι της Συρίας, υπάρχει δε και η τούρκικη παροιμία «bundan iyisi Şam’da kayısı», που λέγεται για κάτι πολύ καλό: το μόνο καλύτερο απ’ αυτό είναι ένα καϊσί από τη Δαμασκό. Από τη Δαμασκό βεβαίως είναι τα δαμάσκηνα, που όμως θα τα δούμε ίσως σε άλλο σημείωμα.

Απαντήσαμε λοιπόν στο ερώτημα «τι εστί βερίκοκο» αλλά πρέπει να εξηγήσουμε και τη σχετική παροιμιακή φράση. Παλιότερα λεγόταν σαν απειλή σε κάποιον που κοκορεύεται ή που μας περιφρονεί: Θα σου δείξω εγώ τι εστί βερίκοκο ή Θα σε μάθω τι εστί βερίκοκο! και έτσι την καταγράφει στο γύρισμα του 20ού αιώνα ο Νικόλαος Πολίτης στη συλλογή του. Σήμερα, η σημασία ίσως έχει κάπως μετατοπιστεί, μια και ο Μπαμπινιώτης πλάι στην απειλή δίνει και τη σημασία της «επισήμανσης της ιδιαίτερης δυσκολίας ενός εγχειρήματος», ενώ στο slang.gr αναφέρεται ότι η φράση δηλώνει «την πραγματική ουσία, το νόημα».

Αναφέρει επίσης το slang.gr ότι η φράση έχει συχνά σεξουαλικό υπονοούμενο, κάτι που δεν είναι αυθαίρετο, αφού πριν 50 χρόνια κιόλας στο 10 του Καραγάτση, υπάρχει το απόσπασμα, σε μια σκηνή όπου εργατοκόριτσα έχουν πιάσει κουβέντα για το σεξ: Οι πιο μικρές σώπαιναν τάχα ντροπιασμένες· με την έκφρασή τους όμως άφηναν να εννοηθεί ότι κάτι ήξεραν από βερίκοκο, κι ας προσποιούνταν την πάπια.

Ποια είναι όμως η αρχή της φράσης «τι εστί βερίκοκο», δεν σας το είπα… διότι δεν το ξέρω. Ο Νικόλαος Πολίτης λέει ότι πιθανόν στην αρχή της φράσης να κρύβεται μύθος λησμονημένος. Η δική μου εικασία είναι ότι πιθανόν να πρωτοείπε «θα σου δείξω τι εστί βερίκοκο» ένας νοικοκύρης που έπιασε κάποιον να του κλέβει τα βερίκοκα. Αλλά αυτό είναι σκέτη εικασία. Οπότε, ίσως να μην έχουμε ακόμα μάθει τι εστί βερίκοκο.

ΥΓ Στο Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, το ελληνιστικό βερεκόκιον δίνεται δάνειο από τα αραβικά. Αν δεν είναι αβλεψία είναι από τα λιγοστά λάθη που έχω βρει στις ετυμολογίες του. Εκτός κι αν έχει δίκιο ο Πετρούνιας, δηλ. αν το πρεκόκκιον πέρασε στα αραβικά και επέστρεψε ως βερεκόκκιον, αλλά το βρίσκω απίθανο.

Advertisements

86 Σχόλια to “Τι εστί βερίκοκο;”

  1. πολὺ ὡραία ἀναδρομή. συγχαρητήρια!

  2. Μαρία said

    Άλλο βερίκοκο κι άλλο καΐσι, ποικιλία του βερίκοκου που το κάνουμε και γλυκό του κουταλιού. Τα βερίκοκα δηλαδή τα λέμε βερίκοκα.

    Τη φράση «τι εστί βερίκοκο» με τη μπαμπινιώτικη σημασία την έμαθα απο πελοποννήσιο δάσκαλο στην έκτη δημοτικού και δεν την ξανάκουσα απο τότε.

    Αυτό έλεγαν οι παλιοί Σερραίοι: «Της τίναξα τη βρικοκιά» =την ξεπαρθένιασα. Καμιά σχέση με την αμυγδαλιά του Δροσίνη.

    Αλλά και: «mettre l’ abricot en folie» = διεγείρω σεξουαλικά μια γυναίκα.

  3. Eleni said

    Εαν οι δυτικοευρωπαϊκές λέξεις για τα βερίκοκα προέρχονται από τα αραβικά, τότε η λέξη chabacano που είναι η πιο διαδεδομένη ονομασία του βερίκοκου στα ισπανικά τι είδους λέξη είναι;;

    Και γιατί στην Ελλάδα λέμε δαμάσκηνα μόνο τα μακρόστενα ενώ τα στρογγυλά τα λέμε βανίλιες, κι ας είναι τα στρογγυλά πιο διαδεδομένα και μάλιστα σε μερικές χώρες δεν ξέρουν καν ότι υπάρχουν και μακρόστενα;

  4. gbaloglou said

    Πιθανολογειται οτι η «μηλια» του Ασματος Ασματων ειναι βερυκοκια, αλλα δεν θυμαμαι τις λεπτομερειες. (Ο Ελιγια που το μετεφρασε απευθειας απο τα Εβραικα χρησιμοποιει τον ολως εξωτικο ορο «μηλοκυδωνια».)

    Ωραιοι οι παλιοι Σερραιοι (#2), αλλα δεν πρωτοτυπουν και τοσο: υπαρχει μια αναλογη ιστορια με δεκα τιναγματα μιας βερυκοκιας απο τον Αισωπο — αναφερομαι οχι στους Μυθους, αλλα στον Βιο του Αισωπου. (Ας το βρει καποιος, το σχετικο βιβλιο μου ειναι ακομη εντος κιβωτιου τινος…)

  5. Μ.Ξ. said

    βερύκκοκο: αυτό που εστί (ενν. βερύκκοκο).

    [Όχι ότι προσφέρει τίποτε στην ανάλυση της ιστορίας της λέξης, αλλά επειδή έχει πλάκα το βιβλίο. Από το Ευρετήριο Σπάνιων Όρων και Δυσπρόφερτων Εννοιών του βιβλίου Ο Πάγος ή Πώς να απολαμβάνετε τα αγαθά του καπιταλισμού χωρίς να χάνετε από τα μάτια σας το στρατηγικό όραμα της αταξικής κοινωνίας του Ξένου Μάζαρη και του Στράτου Μπουλαλάκη (δηλαδή του Λένου Χρηστίδη και κάποιου άλλου που δεν ξέρω ποιος είναι).

    Ο Χρηστίδης έχει γράψει (στο Λοστρέ) και ένα ωραίο ποίημα για εκείνο το περιβόητο Κογξ Ομ Πανγξ ή όπως διάολο το λένε, νομίζω κύριε Σαραντάκο ότι θα σας ενδιέφερε. 🙂 ]

  6. Μαρία said

    Γιώργο, μου βρίσκονται και οι δύο παραλλαγές και η G και η W. Δώσε παραπομπή.

  7. gbaloglou said

    Δεν θυμαμαι αν ηταν στην G ή στην W (ή και στις δυο). Ψαξε εκει που ο Αισωπος μενει μονος με την συζυγο του κυριου του.

  8. Ἕνα ὡραῖο λογοπαίγνιο μὲ τὸ βερύκοκο στὴν Παναγία τῶν Παρισίων τοῦ Οὐγκώ. Μιὰ βερυκοκιὰ μὲ τὴν φράι abri- cotier = παράκτιο καταφύγιο πάνω της. Στὰ γαλλικὰ ἡ βερυκοκιὰ εἶναι abricotier.

  9. neostipoukeitos said

    Βίος Αισώπου, παραλλαγή W(estermanniana) 76 (μιλάει ο Αίσωπος): δέσποτα, ἡ κυρία μετ’ ἐμοῦ πορευομένη εἶδε κοκκυμηλέαν κατάκαρπον. θεασαμένη κλάδον ἕνα πλήρη ἐπιθυμήσασα λέγει ἐὰν δυνήσῃ ἑνὶ λίθῳ βαλεῖν μοι δέκα κοκκύμηλα παρέχω σοι στολὴν ἱματίων. βαλὼν οὖν ἐγὼ εὐστόχως ἑνὶ λίθῳ ἤνεγκα αὐτῇ δέκα, ἓν δὲ ἐξ αὐτῶν ἔλαχε εἰς κόπρον ἐμπεσεῖν [= μετά τα πρώτα εννιά πηδήματα ο Αίσωπος τα βρήκε σκούρα και κατέφυγε στο πισωκολλητό, εξ ου και το «εἰς κόπρον»] καὶ νῦν οὐ θέλει μοι τὴν στολὴν δοῦναι.

  10. Μαρία said

    Γιώργο τα βρήκα τα κοκκύμηλα (δαμάσκηνα) στη W. Μόνο που η λέξη δε χρησιμοποιείται κακεμφάτως. Ο Αίσωπος λέει ψέματα στον Ξάνθο. Ο αναγνώστης βέβαια, που ξέρει τι πραγματικά συνέβη, μπορεί να πει «κοκκύμηλα τα λέμε τώρα;»

    Νίκο, και ο Ανδριώτης για το βερίκοκο δίνει εναλλακτικά και τα δύο ή απο το λατινικό ή απο το αραβικό.
    Ενώ οι Γάλλοι έχουν τη διαδρομή λατινικά, ελληνικά και μέσω Συρίας στα αραβικά.
    Στο γιατί απο τα αραβικά στις ευρωπαϊκές γλώσσες και όχι απ’ τα λατινικά δίνει μια πιθανή εξήγηση ο Ντάλμπι στα «Σειρήνια δείπνα»:
    «το γεγονός αυτό υποδηλώνει ίσως πως η καλλιέργεια του βερίκοκου διακόπηκε κατά τους πρώτους μεσαιωνικούς αιώνες στις δυτικές χώρες της Μεσογείου»

  11. gbaloglou said

    Με καταπληξη και καταθλιψη βλεπω πως καποτε ειχα μπερδεψει βερικοκα και δαμασκηνα! (Εχω παντως και μια δικαιολογια, καθοτι το λαθος αυτο υπαρχει και στο λεξικο της Σουδας: «Κοκύμηλα: εἶδος ὀπωρῶν. τὰ παρ’ ἡμῖν λεγόμενα βερίκοκκα.»)

  12. Μαρία said

    Τιπούκειτε, είδες κόπρο και σκέφτηκες το πισωκολλητό. Αν ήταν έτσι, η κυρία Ξάνθου θα το είχε μετρήσει. Αλλά ο Αίσωπος «πολλά κοπιάσας το δέκατον εις τον μηρόν ετέλεσεν», καραμπινάτη ejaculatio praecox, για τα θυμηθούμε και τα βρεκόκια, κάτι σαν τον αναγκαστικό νεοελληνικό μπατανά.
    Το κάναμε Μπουκουρέστι.

    Γιώργο, υπάρχει μεγάλο μπέρδεμα με τα εισαγόμενα φρούτα. Ο Πλίνιος π.χ. λέει πρεκόκια και εννοεί τα ροδάκινα.

  13. neostipoukeitos said

    Μαρία (12): Ο μηρός εδώ δεν είναι απαραίτητα το μπούτι. Σε κάμποσες περιπτώσεις σημαίνει κωλομέρι, όπως και τα μηρία σήμερα (;) στην Κέρκυρα — ή έτσι τουλάχιστο λέει ο Φιλιππόβλαχος στα Χωριάτικα Βρωμόλογα. Δίνω μερικά παραδείγματα για το μηρός = κώλος από την αρχαία γραμματεία, κυρίως από την Παλατινή Ανθολογία: Παλ. Ανθ. 5.36.1–2, 5 (Ρουφ.)· Παλ. Ανθ. 12.97.2–3 (Αντίπατρος)· Παλ. Ανθ. 12. 247.6 (Στράτων)· Παλ. Ανθ. 12.37.4 (Διοσκορ.)· Αριστοφ. Ὄρν. 669 (διαμηρίζομαι)· Αχιλ. Τάτ. 8.9.3 (ὁμηρίζων, λογοπαίγνιο με το ὁ μηρίζων — πρόκειται για καυλοπυρέσσουσα ζουρλή).

    Νομίζω ότι η εκδοχή μηρός = κώλος είναι η πιθανότερη στο χωρίο από τον Βίο του Αισώπου. Είπαμε, ο Αίσωπος της το ήκαμε εννιά φορές, δεν άντεχε και δέκατη, γιαυτό διάλεξε την πόρτα υπηρεσίας, όπου τελοσπάντων η πίεση είναι μεγαλύτερη, και το πράμα βολεύεται κάπως (να μην μπούμε τώρα σε ανατομικές λεπτομέρειες και το μαμήσουμε τελείως το ποστ του Νίκου!) Η ejaculatio praecox δεν είναι πολύ πιθανή, με δεδομένο το τι είχε τραβήξει εις εννεαπλούν ο Αίσωπος.

  14. Nicolas said

    Και μια ενδιαφέρουσα συνέχεια για τους γαλλόλαλους εδώ:
    http://correcteurs.blog.lemonde.fr/2007/03/19/%C2%AB-oeuf-de-soleil-%C2%BB/

  15. Nicolas said

    Message personnel :
    Μαρία μην προκαλείς!

  16. sarant said

    Ελένη, το chabacano δεν το ξέρω. Όσο για τα δαμάσκηνα, που λες, εμείς αυτά τα στρογγυλά τα λέγαμε μπουρνέλες, το οποίο πρέπει να είναι αντιδάνειο από το προύμνον. Αλλά με τις ονομασίες των φρούτων υπάρχει μεγάλο μπέρδεμα, όπως λέει και ο Γ.Μπαλ.

    Αγαπητέ Μ.Ξ., καλώς ήρθες. Το βιβλίο του Χρηστίδη, θα πρέπει να το αναζητήσω. Όσο για τον Μπουλαλάκη, ξέρω ποιος είναι 🙂 Είχα πολύ γελάσει με τον Πάγο, αλλά τον ορισμό του βερίκοκου τον είχα ξεχάσει, σ’ ευχαριστώ.

    Προς τους άλλους, μου κάνατε ακατάλληλο για ανηλίκους το νήμα, και τώρα πώς θα κόψουμε εισιτήρια;

  17. Μαρία said

    Οκ. Τιπού, η κυρία Ξάνθου δηλαδή έκλεψε στη συμφωνία και δε το μέτρησε.

    Μα τι λες, Νικολά; Αυτά υπάρχουν και στο ποστ.

  18. μηρὸς=κῶλος ἐνίοτε

    στὴν χαμένη τραγῳδία τοῦ Αίσχύλου «Μυρμιδόνες», ὅπου ὁ Αἰσχύλειος Ἀχιλλέας παρουσιάζεται ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν Ὁμηρικὸ ὡς ἀρσενοκοίτης, ὁ Ἀχιλλέας θρηνεῖ τὸν Πάτροκλο ὡς κίναιδό του καὶ λυπεῖται ποὺ τώρα δὲν θὰ ἀπολαμβάνῃ τὸν κῶλο του, παρουσι;ζει δὲ τὴν κιναιδικὴ αὐτὴ σχέσι ὡς ἱερή :

    «σέβας δὲ μηρῶν ἁγνῶν οὐκ ἐπηδέσω
    ὦ δυσχάριστε τῶν πυκνῶν φιλημάτων» ἀπόσπασμα 66 ἀρίθμησι Werner

    καὶ ἀπόσπασμα 67: «μηρῶν τε τῶν σῶν εὐσεβὴς ὁμιλία»

  19. Μαρία said

    #3, 16. Με τα δαμάσκηνα γίνεται ένας χαμός. Είναι ο γενικός όρος τον οποίο σε κάθε περιοχή τον χρησιμοποιούν για μια κατ’ εξοχήν ποικιλία. Εμείς π.χ λέμε δαμάσκηνα τα κορόμηλα και τα ξερά, ενώ τα μακρουλά μπαρντάκιλα.

    Νίκο, τις επόμενες μέρες προβλέπω επισκέψεις απο αναζήτηση πισωκολλητού, θα πέφτουν στα βερίκοκα και θα βρίζουν.

  20. καὶ μπομπότες ποιὰ λέτε;

  21. Μπουκανιέρος said

    Χμ, και όχι μόνο με τα εισαγόμενα, ενώ δημιουργούν πρόβλημα και οι ποικιλίες.
    Π.χ. σκέφτηκα τώρα τις κάσιες, είδος κορόμηλου, μικρές, σκούρες και γλυκιές (καμία σχέση με τα καίσια). Ενώ τα «δαμάσκηνα» της παιδικής μου ηλικίας ήταν στρογγυλά και τα λέγαμε μπουρνέλες.
    Όσο για τα «περιφρονημένα μούσμουλα», να πω ότι είναι από τα αγαπημένα μου φρούτα, μόνο που μου είναι αδύνατο να τα πω με αυτό το όνομα, για μένα είναι πάντα νέσπολες. Απ’ όταν χρειάστηκε να τ’αγοράζω, η τιμή τους δεν είχε τίποτα το περιφρονητικό. (Θυμήθηκα τώρα ότι το Mastro Don Gesualdo -του Verga- είχε αρχικά τον τίτλο «Το σπίτι με τη νεσπολιά», και λοιπόν έζησα κι εγώ στο σπίτι με τη νεσπολιά, αλλά μετά ήρθαν κακοί ανθρώποι και την κόψανε γιατί, λέει, λέρωνε.)

    Όσο για τα βερίκοκα, δούλεψα για τέσσερα ή πέντε καλοκαίρια στο μάζεμά τους – επομένως μου είναι αδύνατο να τα σκεφτώ έξω απ’ αυτό το κοντέξτ. Μαζί με μερικά ακόμα φρούτα και ζαρζαβατικά, χρηματοδότησαν τις σπουδές μου (ελλείψει κάποιου Μαικήνα).
    Βλέπετε, την εποχή εκείνη δεν είχαν έρθει ακόμα μετανάστες, για να προκαλούν ταυτοτικές ανησυχίες στη Σοφία και τον Ανθυποκορνήλιο – αλλά και τότε έπρεπε να υπάρχουν κάποιοι (φτωχοί) μαλάκες για να τους τα μαζεύουν ώστε αυτοί να τα τρώνε έτοιμα.
    Για να πω την αλήθεια, και τότε εκείνοι που τα έτρωγαν άκοπα σιχαίνονταν και περιφρονούσαν εμάς που τα μαζεύαμε με ιδρώτα – αλλά τότε μόνο κάτω απ’ τον τίτλο «εργάτες» (πάει να πει παλιάνθρωποι) και χωρίς εθνικές περηφάνιες και υστερίες.

  22. μπὰ κι ὁ πατέρας μου ἐργάτης εἶναι-τώρα συνταξιοῦχος- καὶ ψηφοφόρος τοῦ ΚΚΕ, ἀπὸ δεξιὸ σόι, ἡ μάνα μου Πασόκα, ὁπότε ἔχω μάθει νὰ συναγελάζωμαι μὲ ἄτομα ἀπὸ ὅλο τὸ πολιτικὸ φάσμα χωρὶς πρόβλημα. βερύκοκα μικρὸς ἔτρωγα ἀπὸ τὴν πλέον ξηρανθεῖσα καὶ κοπεῖσα βερυκοκιὰ τῆς γιαγιᾶς μου. οἱ καρποὶ ἦσαν μικροὶ καὶ ἄσχημοι στὴν ὄψι ἀλλὰ στὴν γεῦσι μέλι! ἔτσι διαμόρφωσα ὑψηλὰ γευστικὰ πρότυπα γιὰ τὸ ἐν λόγῳ φροῦτο μὲ ἀποτέλεσμα τὰ τοῦ ἐμπορίου νὰ μοῦ φαίνωνται σκέτα χόρτα!

  23. sarant said

    Νέσπολες στην Κέρκυρα και στσου Παξούς, αντιδάνειο από ιταλικά, μέσπολες πιο κάτω στην Κεφαλοζάκυνθο.

  24. Μπουκανιέρος said

    @3, 16
    Άλλες οι μπουρνέλες κι άλλες οι βανίλιες (στρογγυλές κι οι δύο). Στο δικό μου πολιτισμικό ορίζοντα, οι βανίλιες ήταν κατά πολύ σπανιότερες – και πράγματι δεν ήξερα τέτοια μακρόστενα, και πράγματι είχα μεγάλη απορία για το τι ήταν τα «δαμάσκηνα» (που τα διάβαζα σε βιβλία).

    @20
    Μπομπότα λέγεται το ψωμί από μπαρμπαράλευρο, προφανώς.

  25. Μπουκανιέρε,
    πρώτη φορὰ ἔμαθα γιὰ τὸ ψωμὶ-μπομπότα ἀπὸ μιὰ ἑλληνικὴ μετάφρασι τῆς Παναγίας τῶν Παρισίων, στὸ κεφάλαιο «ἡ ἱστορία μιᾶς καλοψημένης μπομπότας» ἢ κάπως ἔτσι. μέχρι τότε ἤξερα μὀνο τὸ φροῦτο μπομπότα. ἔτσι λέει ἡ μάνα μου ἕνα πράμα σὰν δαμάσκηνο νὰ τὸ πῶ, σὰν βανίλια νὰ τὸ πῶ…στὸ χωριὸ λένε καὶ τὸ ἀντίστοιχο δένδρο μπομποτιά.

  26. Μπουκανιέρος said

    @22
    Αν τα κόψεις στη σωστή τους ώρα (τα βερίκοκα και πολλά άλλα) δεν προφταίνουν να επιζήσουν στον κύκλο του εμπορίου. Επομένως τα κόβουν ελαφρώς άγουρα, με τις γνωστές συνέπειες.
    Τα καλά τα πήγαιναν κατευθείαν για κομπόστες ή μαρμελάδα. Ή για επιδοτούμενο θάψιμο.

  27. Μύρων Κατσούνας said

    Οι νέσπολες και οι μέσπολες στο 23 έχουν, να υποθέσω, σχέση με τα δέσπολα, που, εάν αναθυμούμαι καλώς, στην Κρήτη λέμε τα μούσμουλα;
    (Εχω μπλέξει και τα ονόματα και τα πράγματα)

  28. SophiaΟικ said

    Μπουκαν, όχι μόνο οι φοιτητές αλλα και οι δυτικοευρωπαίοι τουρίστες μάζευαν φρούτα- απόσπασμα από οδηγό με θέμα περιπου πως να κάνετε το γυρο της Ευρώπης μόνο με χαρτζιλίκι έλεγε στο κεφάλαιο Ελλάδα «κάποτε υπήρχε δουλέια στα ροδάκκινα, τώρα που τα μαζέυουν Πακσιτσαποί, δεν υπάρχει πλεόν δουλειά για τον τουρίστα που ξέμεινε». 😉 🙂

  29. Nicolas said

    @Σοφία (29)
    Έτσι είχα γνωρίσει και μία Suzie στο λεωφορείο για την Ελλάδα (magic bus, όνομα και πράμα) που κατέβαινε από την Εγγελαδία στην Κρήτη να μαζέψει φρούτα, αλλά εγώ προτιμούσα άλλους καρπούς, δεν μπορώ να δώσω λεπτομέρειες γιατί θα καταλήξουμε σε τελείως βρασενικούς στίχους και το κάναμε που το κάναμε ακατάλληλο, θα καταλήξει ΑΥΣΤΗΡΩΣ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΔΙ΄ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ!

    Και μια που αρχίσαμε το φυτικό βασίλειο, Νίκο, μπας κι έχεις τίποτε για αρακά και μπιζέλια; (το σκέφτηκα τρώγοντας τώρα μεσημεριάτικα).

  30. ΧρυΣάνθη Μιχαλοπούλου said

    υπέροχο ταξίδι στην καταγωγή του αγαπημένου φρούτου! Ευχαριστούμε θερμά, αγαπητέ κύριε Σαραντάκο.

  31. Μπουκανιέρος said

    @28-29
    Πράγματι, είχε και διάφορους ξέμπαρκους ξένους το σινάφι τότε. Συνήθως ήταν ενδιαφέρουσες περιπτώσεις, ο καθένας και μια ιστορία, όχι απλοί τουρίστες που ξέμειναν. Θυμάμαι π.χ. έναν ισραηλινό λιποτάχτη που τόχε σκάσει απ’ τον πόλεμο στο Λίβανο.
    Όμως η βασική εργατική δύναμη στα χωράφια τότε ήταν οι Τσιγγάνοι. Μιλάω για την Πελοπόννησο (στην Κρήτη ή αλλού, μπορεί να ήταν διαφορετικά τα πράματα).

  32. Yannis H said

    Για την παραβολή του βερίκοκου με το αιδοίο εγώ θα σκεφτόμουν πριν το ροδαλό του χρώμα, το πως μοιάζει το κουκούτσι του…

    (Ίσως την επίμαχη φράση την είπε κάποια γυναίκα που έβαλε κάτω έναν άντρα για να του δείξει πόσο αξίζει σεξουαλικά…)

  33. Yannis H said

    Χμ… τώρα που το σκέφτομαι, μάλλον μπέρδεψα τα κουκούτσια των βερίκοκων με των ροδάκινων και των γιαρμάδων. Τα τελευταία είναι που έχουν πτυχές, έτσι;

  34. neostipoukeitos said

    @27: Κύριε Κατσούνα, μάλλον έτσι είναι τα πράματα, ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας ότι τα μούσμουλα στην Κύπρο είναι μέσπιλα ή μέσφιλα.

  35. Μαρία said

    Μπουκάν, και στη βόρεια Ελλάδα ειδικά στα βαμβάκια τσιγγάνοι(εμείς τους λέμε τουρκόγυφτους) δούλευαν. Ίσως είναι και οι μόνοι που έχουν πληγεί απ’ τους μετανάστες, καταπώς διαβάζω.

  36. ηλε-φούφουτος said

    Κάτι ήξερα που άφησα το ποστ για τον απογευματινό μου καφέ! Σκέτη απόλαυση, κι αυτό και τα σχόλια!

    Απ τις βερικοκιές του κήπου πριν να ξεραθούν ήξερα τι εστί βερίκοκο αλλά τώρα με τα χορτάρια που τρώω πάω να το ξεχάσω. Οικοδεσπότα για την ποικιλία Μπεμπέκου έχεις καμιά πληροφορία;

    Ό,τι μούσμουλα είχα φάει μικρός, τα είχα φάει απ’ το δέντρο ενός γείτονα (πανάκριβα ήσαν όντως στην αγορά) και μου ‘χαν φανεί μαγικά! Λωτούς τα λέγανε, αν κι εγώ λωτούς ξέρω τα φρούτα που οι Τούρκοι λένε χουρμάδες της Τραπεζούντας και οι Ιταλοί cachi!

    Για να βγω λίγο απ τη συζήτηση, μεγάλη γλωσσική αυταπάτη να απαιτεί κάποιος να βρει στα Ελληνικά μακρινών εποχών την ίδια ταξινόμηση φρούτων, φυτών, ψαριών, ζουζουνιών με αυτήν που έχει στο νου του ο ίδιος! (Το κάνουν πολλοί «εκεί έξω») Αμ στην ίδια γλώσσα και στην ίδια εποχή δεν βλέπει πόσο διαφορετικά τα ταξινομεί μία διάλεκτος από μιαν άλλη, ή η κοινή γλώσσα από μια διάλεκτο ή η κοινή γλώσσα από την επιστημονική ορολογία; Εδώ τα χρώματα τα «βλέπανε» αλλιώς!

  37. sarant said

    Όχι, δεν ξέρω ούτε ο Μπεμπέκος πως είναι ούτε ο Διαμαντόπουλος και γιατί ονοματίστηκαν έτσι οι ποικιλίες αυτές. Το μόνο που ξέρω είναι για τα πορτοκάλια Μέρλιν, που έχει γράψει ο Λίγγρης στη Λεξιλογία, αλλά αυτό είναι εκτός θέματος.

    Κι εγώ για λωτούς τα kaki ξέρω.

  38. Μαρία said

    Κι εγώ λωτούς(όχι τους επικούς) απ’ το γείτονα έτρωγα που λεγόταν και Καραγκιόζης. Όπως και άλλα φρούτα δε κυκλοφορούσαν παλιά στην αγορά. Την πρώτη φορά που είδα σε μανάβικο σύκα, μούσμουλα, κορόμηλα μου φάνηκε παράξενο. Τα τρώγαμε απ’ τα δέντρα.

    Νίκο, ψιλοχαμός γίνεται και με τον τραχανά που εξηγεί και την αρχική μπαμπαν. ετυμολόγηση.

  39. ηλε-φούφουτος said

    Μαρία, δεν ξέρω αν έχει σχέση αλλά οι γείτονες με τη μουσμουλιά που έβγαζε λωτούς πρέπει να ήσαν απ τη Μακεδονία. Αυτό το υποθέτω εκ των υστέρων, γιατί τα κοριτσάκια φοράγανε μάρτηδες (στο Νότο δεν ξέρω να πολυσυνηθίζονται). Κορόμηλα και σύκα κι εγώ μόνο απ τα δικά μας δέντρα.

  40. Μαρία said

    Κι όταν δεν είχαμε δικά μας, κλέβαμε και μας κυνηγούσε ο αγροφύλακας. Ο λωτός πάντως είναι σπάνιο δέντρο. Νομίζω οτι αν δεν είχε ο γείτονας, δε θα είχα δει ποτέ. Νόμιζα οτι ο μάρτης ήταν πανελλήνιο έθιμο.

  41. neostipoukeitos said

    Έχω την υποψία ότι ο Μπεμπέκος (σε αντίθεση με τον Διαμαντόπουλο) μπορεί να μην ήταν άνθρωπος αλλά μπάρμπεκιου.

    Εξηγούμαι. Θυμάμαι ότι παλιά στις λαϊκές οι πιο ψαγμένοι παραγωγοί διαφήμιζαν τα βερίκοκά τους, ποικιλίας Μπεμπέκου, ως «βερίκοκα BBQ». Ως γνωστόν, τα Μπεμπέκου δεν είναι τόσο γλυκά όσο τα Διαμαντοπούλου (γιαυτό είναι και φτηνότερα, νομίζω). Είναι όμως πιο εύσαρκα και μεγάλα, γιαυτό και τα χρησιμοποιούν για μαρμελάδες και κομπόστες. Στην πέραν του Ατλαντικού φίλη και σύμμαχο χώρα, που είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός βερίκοκων στον κόσμο, φοριέται πολύ το μπάρμπεκιου σως με βάση το βερίκοκο. Παρόλο λοιπόν που επισήμως δεν υπάρχει ποικιλία BBQ apricots, σκέφτομαι πως μπορεί (είτε από παρανόηση είτε για διαφημιστικούς λόγους) τα μεγάλα αμερικάνικα βερίκοκα να λανσαρίστηκαν στην ελληνική αγορά σαν βερίκοκα BBQ, δηλαδή κατάλληλα για μπάρμπεκιου σως. Περίπου αναπόφευκτα, το ΒΒQ έγινε παρ’ ημίν «μπεμπέκου».

    Σας φαίνεται πολύ τραβηγμένο απ’ τα μαλλιά;

  42. SophiaΟικ said

    Κι εγώ φόραγα μάρτη μικρη, τον φτιάχναμε στο σχολείο.
    Τα μουσμουλα τα λεγανε και μέσκουλα και το δέντρο μεσκουλιά- δυστυχώς τη μεσκουλιά μας την κόψαμε φέτος γιατι χάλασε, εγώ αμεσως εισηγήθηκα να φυτέψουμε άλλη.
    μούσμουλα και κορόμηλα δεν πουλάγανε τα μανάβικα. Τώρα πουλάνε κάτι μουσμουλα ντοπαρισμένα, τεράστια. Αλλά όλα τα φρούτα πια… Τα αγαπημενα μου φυρίκια για μερικά χρονια εξαφανίστηκαν και τώρα εμφανιστηκαν αυτά τα τεράστια κι άνοστα δήθεν φυρίκια. Σε ένα παιδικό θυμάμαι ο ήρωας λεγόταν Μύλων Φυρίκης…

    Λωτιά είχε μια θεια μου, δεν ειχα δοκιμάσει ποτέ, μέχρι που οι φίλοι μας οι ισραηλινοί καλλιεργητές εφτιασαν την ποικιλία που πουλάνε τα σουπερμάρκετ (αποτέλεσμα διαστάυρωσης ή γενετικής τροποποίησης κι αυτή).

    Για να επιστρέψω στα βερίκοκα, μου αρέσουν παρα πλύ, όπως και τα λευκοσαρκα ροδάκινα, τα κεράσια (πετροκέρασα και βοδενων), τα μούσμουλα κ όμτι είναι τώρα στην εποχή. Μεγάλο μου παράπονο το ότι δυστυχώς ζω σε χώρα που δεν παράγει τίποτα από αυτά κι έτσι τα τρωμε μόνο στην ανοστίλα, κόμμενα αγουρα από το δέντρο κλπ κλπ.

  43. SophiaΟικ said

    Τώρα που ειπα κεράσια θυμάμαι που μια χρονιά στην Ξάνθη ένας συμφοιτητής μας έπεισε να παμε νύχτα αν κλέψουμε κεράσια από εναν κήπο που ειχε μια προκλητικότατη κερασιά, όλη σχεδόν στο δρόμο και φορτωμένη τελείως. Κάναμε μια παράκαμψη και ανέβηκε ο εμπνευστης που ήταν ψηλός στους ώμους ενός άλλου ψηλού και όλα θα πήγαιναν γενικά καλά αν δεν ανακαλύπταμε ότι το σπίτι είχε σκύλο, οπότε όπου φύγει φυγει, ίσα που πρόλαβε να μαζέψει καμια δεκαριά κεράσια τα μισα τελείως άγουρα.

  44. dokiskaki said

    @41 Σοφία, (αρχικά τουλάχιστον), ο Μίλων Φιρίκης ηταν ντετέκτιβ σε ομώνυμο έργο του Τσιφόρου.

  45. SophiaΟικ said

    Σίγουρα δεν το θυμάμαι από Τσιφόρο αλλά από παιδικό μυθιστόρημα σε συνέχειες, όπου όλοι οι ήρωες είχαν τετοια ονόματα μόνο που δεν τα θυμάμαι, μόνο τον μίλωνα θυμάμαι και τον Τωνη που έιχε κι αυτός φρούτο ομοιοκαταληξιά αλλα το εχω ξεχάσει…

  46. sarant said

    Τιπούκειτε (41) το μήνυμά σου πέρασε όλη τη νύχτα στα δίχτυα της σπαμοπαγίδας, και μόλις τώρα το λευτέρωσα. Δεν μου φαίνεται απίθανη η θεωρία σου. Κάποιος με γεωπονικές γνώσεις θα μπορούσε να μας πει αν υπάρχει Μπεμπέκος. Ένα βέβαιο δεδομένο είναι ότι σε άρθρο του 1967 που βρήκα (στον Οικ. Ταχυδρόμο) για τον κλάδο της βερικοκοπαραγωγής, η ποικιλία Μπεμπέκου αναφέρεται ως η πιο διαδεδομένη.

    Σοφία (45) μήπως θυμάσαι τον Παπάκια στη Διάπλαση των Παίδων; Πέρα από τον ίδιο, όλοι οι άλλοι είχαν ονόματα από λαχανικά (Ραδίκης, Τοματάκης κτλ.) Και βέβαια ήταν στυγνή κόπια του γκοσινικού Μικρού Νικόλα.

    Νικολά (29) θα σου απαντήσω μπρασενικά:
    Ecrire un article, papa
    ne se commande pas (pas toujours, en tout cas)

  47. ηλε-φούφουτος said

    Τιπού, στην αρχή νόμιζα ότι έκανες πλάκα αλλά όσο συνέχιζα τόσο ευρηματικό μού φαινόταν. ΝΑ προέκυψε δηλαδή με τον ίδιο τροπο που προέκυψε το καριοφίλι και η ρομβία; Κι αν αποδειχτεί τελικά ότι υπάρχει Μπεμπέκος, πιστώνεσαι μία καλή προσπάθεια. Κατά το γνωστό ανέκδοτο, μ’ αρέσει ο τρόπος που σκέφτεσαι (πάλι στο σεξουαλικό το ήφερα!).

  48. sarant said

    Το ενδιαφέρον στοιχείο στη θεωρία του Τιπούκειτου είναι αυτό:
    Θυμάμαι ότι παλιά στις λαϊκές οι πιο ψαγμένοι παραγωγοί διαφήμιζαν τα βερίκοκά τους, ποικιλίας Μπεμπέκου, ως «βερίκοκα BBQ».

    Ιδία πείρα δεν έχω, το έχει δει κανείς άλλος;

  49. ηλε-φούφουτος said

    Σοφία, κι εμάς μας λέγανε για τους μάρτηδες στο σχολείο, εκ του φυσικού όμως μόνο παιδάκια απ τη Μακεδονία και τους γείτονες με τη μουσμουλιά έχω δει να ακολουθούνε αυτή την παράδοση, γι’ αυτό το είπα.

    στο 0:16

  50. Σοφία Οικ. (#42)
    «μούσμουλα και κορόμηλα δεν πουλάγανε τα μανάβικα.»
    Στα μανάβικα δεν ξέρω αν έχει, έχει στις λαϊκές. Με έξι € το κιλό, τη στιγμή που τα αγοράζουν από τον αγρότη προς 1,3 € το κιλό. Το ξέρω από τον ξάδερφό μου, που παράγει μούζμουλα. Και από τη στιγμή που άρχισε να τα διαθέτει μόνος του και με τη βοήθεια του γιού του σε κοντινές λαϊκές αγορές (από Πάτρα έως Αθήνα), μέσα σε δύο σαιζόν ξεχρεώσε το φορτηγάκι που αγόρασε ειδικά για αυτό το σκοπό. Και όχι κάνα χαζοφορτηγάκι αλλά Mercedes Vito, παρακαλώ!
    Έτσι για να θυμηθούμε τους κομπραδόρους μεσάζοντες, που κατήγγειλε ο ΑΓΠ…

  51. Άρης said

    Λοιπόν, βανίλιες θα λέτε, έχω την εντύπωση, τα τζάνερα, ή μπουρνέλλες. Επειδή, είναι τα μεγάλου μεγέθους μπουρνέλια. Δηλαδή, οι άγριοι αυτοφυείς καρποί που έχουν το ίδιο μέγεθος με τα βύσσινα, π.χ., αλλά μετά το κοκκίνισμά τους καταλήγουν σε βαθύ κόκκινο έως μαύρο τελικά. Ίδια ακριβώς χρώματα έχουν τα τζάνερα, όπως και γεύση, αλλά λιγώτερο ξινή από τα μπουρνέλλια (Σε ορισμένα μέρη τα λένε βανίλλιες, ή κορόμηλα, επίσης), ή μπουρνέλλες, επειδή είναι το ίδιο φρούτο με τα μικρό άγριο, που προείπα. Ίσως όμως προέκυψε η ποικιλία του από κάποιον εμβολιασμό του μπουρνελλιού, σε ήμερη μορφή πλέον.
    Τα καΐσια ξέρω ότι τα είναι αυτά που λένε και βερύκοκκα (και όχι βερίκοκκα – ας μην εξηγώ τώρα την σειρά των αναγραμματισμών που οδηγεί σαφώς σε «υ», γία όσους γνωρίζουν).
    Τα δε μούσμουλα, στην Ήπειρο τα λένε (έτσι τα ξέρουν κυρίως) νέσπλα, που είναι προφανές ότι είναι δάνειο από την Επτανησιακή, δάνειο επίσης από την Ιταλική, όπου καλούνται nespola, ή mespola. Η επιστημονική ονομασία τους είναι eriobotrya japonica, ή nespola del Giapone. Δηλαδή, ιαπωνική εριοβότρυς, ή νέσπολα της Ιαπωνίας. Κατ’ άλλην μία εκδοχή, αντί του japonica, τίθεται το germanica. Είναι, πάντως, εμφανής η ονομασία «βότρυς», καθώς τα μούσμουλα είναι συγκεντρωμένα ως βότρυς, δηλαδή αρμαθιά, τσαμπί. Το δέ συνθετικόν «έριον», ίσως – ίσως, λέω – να προκύπτει από το ότι στο σημείο όπου ανοίγει το μούσμουλο υπάρχουν κάποιες ίνες, όντως. Τέλος, η λέξη «μούσμουλο» δεν είναι άλλο από παραφθορά του νέσπολα – μέσπολα, δηλ. η μέσμολα, η μέσμουλα, η μούσμουλα, το μούσμουλο ως εξελληνισμένο καταληκτικά. Το.
    Αυτό που δεν γνωρίζω για την ώρα, είναι η προέλευσή του στην Ιταλική, ή αν παλαιότερη, Λατινική.

  52. sarant said

    Αγαπητέ Άρη, σ’ ευχαριστώ και καλώς ήρθες.
    Ως προς τα μούσμουλα, το πήρες ανάποδα. Ενώ σωστά λες ότι το επτανησιακό νέσπολα κτλ. είναι δάνειο από τα ιταλικά, το ιταλικό nespola είναι δάνειο από το αρχαίο ελληνικό μέσπιλον. Άρα, οι επτανησιακοί τύποι είναι αντιδάνεια.

    Με παραξενεύει επίσης πώς δικαιολογείς ετυμολογικά το ύψιλον (βερύκοκο) εφόσον η ελληνική λέξη έχει βγει από το praecoquia πραικόκια. Ξέρεις κάτι που αγνοούμε;

  53. ηλε-φούφουτος said

    nespola από λατ. mespilu(m) από αρχ. ελλην. μέσπιλον (αγνώστου ετύμου, μάλλον δάνειο αγνώστου προελεύσεως). Έτσι λέει ο Τζανικέλλης.

  54. ΓιάννηςΡ said

    Ενδιαφέρουσα η ετοιμολογία του μούσμουλου! Και στην Κρήτη χρησιμοποιούμε παρόμοια λέξη: τα λέμε δέσπολα.

  55. Μαρία said

    http://www.mageirikesdiadromes.gr/component/content/article/34-2009-03-20-07-23-47/85-2009-06-02-09-59-25.html

  56. sarant said

    Μαρία, σε διαβεβαιώνω δεν αντέγραψα από εκεί! 🙂

  57. μάρτη φοροῦσα μέχρι καὶ τὸ γυμνάσιο. φέτος ἔχω δεῖ καὶ ἄτομα μεγαλυτερ΄;α μου νὰ φορᾶνε. τὸ θεωροῦσα πανελλήνιο ἔθιμο κι ἐγώ. στὸ χωριὸ τῆς μάνας μου τὸν βγάζαμε μόλις βλεπαμε χελιδόνι ἢ πελαργό.

  58. Μαρία said

    Αν είχες αντιγράψει, δε θα απέκρυπτες οτι οι Κινέζοι τα θεωρούσαν αφροδισιακά.

  59. SophiaΟικ said

    Και το κλιπάκι με την απάντηση στο ερώτημα τι φρουτα βγάζει η Καλαμάτα στο 2:51

  60. ηλε-φούφουτος said

    σχ. 57 «στὸ χωριὸ τῆς μάνας μου τὸν βγάζαμε μόλις βλεπαμε χελιδόνι ἢ πελαργό.» Αν υπάρχει πάντως μια χώρα όπου το έθιμο τηρείται έτσι απ’ άκρη σ’ άκρη είναι η Βουλγαρία!!!!

  61. SophiaΟικ said

    Ηλέφ, και γιαίτ έινα κακό δυο γειτονικές χώρες να μοιράζονται κάποια έθιμα; Αφού στον ίδιο χώρο ζούνε πανώ κάτω.

  62. sarant said

    Δεν νομίζω πως το λέει για κακό. Πάντως κι οι κόρες μου φορούσαν Μάρτη παλιότερα.

  63. ηλε-φούφουτος said

    Μα και βέβαια δεν είναι κακό. Τώρα μ’ έμαθες Σοφία; Η μόνη διαφορά που ξέρω με τους Βούλγαρους γείτονες είναι ότι οι τελευταίοι όταν το βγάζουν το δένουν σε κερασιά (αν μάλιστα είναι ζευγάρι πρέπει να το δέσουν μαζί).

  64. marulaki said

    Κι εμένα μου φορούσε η μαμά, και έπρεπε να το βγάλω όταν θα έβλεπα χελιδόνι και να το δέσω σε ένα δέντρο να το πάρει να φτιάξει τη φωλιά του. Ήταν μάλιστα κόκκινο και άσπρο και το λέγαμε «Μαρτινάκι». Μας προστάτευε λέει από τον «κακό» ήλιο του Μάρτη, που υποτίθεται θα έκαιγε το δέρμα μας… Τι μου θυμίσατε…

    Υ.Γ. Παραπέμπω εδώ, το βρήκα ενδιαφέρον… http://www.komvos.edu.gr/fryktories/pdf/martis.pdf

  65. neostipoukeitos said

    Ηλεφού (47): Με το συμπάθιο για την καθυστερημένη απάντηση: το καριοφίλι και η ρομβία είναι εξαιρετικά παραδείγματα για το πώς πλάθονται λέξεις από παρανάγνωση ξενόγλωσσων επιγραφών. Για να επιστρέψουμε στα μαναβικά, στις λαϊκές θυμάμαι και τα μήλα ντελίτσια, δηλαδή της αμερικάνικης ποικιλίας red delicious. Αφού τα delicious γίνανε ντελίτσια, γιατί να μη γίνουνε και τα BBQ Μπεμπέκου; Εννοείται βέβαια πως ήταν πανεύκολο ο Μπεμπέκος να γίνει από αρκτικόλεξο άνθρωπος, αφού υπήρχαν τα βερίκοκα Διαμαντοπούλου (η δύναμη της αναλογίας, που λέγαμε και σε άλλο νήμα).

  66. Μαρία said

    Αν υπήρχε ποικιλία ΜπιΜπιΚιού; Αλλά δεν υπάρχει. Κι ένα καλιφορνέζικο σάιτ που κοίταξα τις προάλλες τέτοια βερίκοκα δεν έχει. Είσαι σίγουρος οτι το είδες γραμμένο στη λαϊκή;

  67. neostipoukeitos said

    Μαρία (66): Αυτό είπα κι εγώ: επίσημα, ποικιλία BBQ apricots, ή γουατέβερ, δεν υπάρχει. Σκέφτηκα απλώς μήπως οι ατσίδες έλληνες παραγωγοί κότσαραν το BBQ επειδή, ξερωγώ, ο ξάδερφος απ’ την Πενσιλβάνια τούς είπε ότι εκεί κάνουνε ωραίο μπιμπικιού σως με βερίκοκα, κι έτσι προέκυψε το Μπεμπέκου. Έχω την εντύπωση ότι το είχα δει πολύ παλιά το «βερίκοκα ΒΒQ» σε καναδυό λαϊκές του Βόλου, αλλά πάνε χρόνια τώρα, και ίσως η αδύναμη γεροντική μου μνήμη μού παίζει κολπάκια. Πάντως, με ανησυχεί λίγο που κανένας άλλος δεν φαίνεται να έχει δει κάτι παρόμοιο στη λαϊκή ή στο μανάβικο: έχει γούστο να το κατέβασα απ’ τη γκλάβα μου…

  68. ηλε-φούφουτος said

    Τιπού, το έχει δει ο 40άκος: σχ. 48. (λέει τώρα αυτός, τον πιστεύουμε εμείς;!!)

  69. sarant said

    Εγώ γράφω «ιδίαν πείραν δεν έχω» στο σχ. 48!

  70. ηλε-φούφουτος said

    Αα, τσιτάριζες τον Τιπού χωρίς εισαγωγικά.

  71. Μαρία said

    Λίγο διορατικοί να ήταν θα τα έλεγαν Μπουμπούκου.

  72. SophiaΟικ said

    Μαρτης- Μαρτινι ο Μάρτης που τον βγάζεις μόλις δεις χελιδόνι, μου θύμησε ότι στα αγγλικά το χελιδόνι λέγεται House Martin (Delichon urbicum), κι αυτό το Delichon παραπέμπει στα μήλα ντελίσια.
    Για τα μήλα Ντελίσια δεν είναι και τόσο μεγαλη η απόσταση από το γυναικείο όνομα Ντελίσα ή Ντελίσια, που δεν ειναι τελείως άγνωστο στον ελληνικό χώρο (είναι σεφαρδίτικο κύριο όνομα).

    Επομένως συμπεραίνουμε από αυτά ότι
    α. τα αγγλικά είναι ελληνική διάλεκτος
    β. όλες οι γλώσσες που μιλιούνται στον ελλαδικό χώρο είναι ελληνικές διάλεκτοι

    Χρειάζεστε κι άλλες αποδείξεις; 😉

  73. […] Βέβαια, για το κεράσι και για το βερίκοκο έχουμε συζητήσει από πέρυσι και πρόπερσι, να μην τα […]

  74. […] τελειώσω δίνοντας ένα σύνδεσμο που θα σας οδηγήσει στην ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ σελίδα του Νίκου […]

  75. MELIXETIAN said

    ΒΕΡΙΚΟΚΑ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ: ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ
    Συγγραφέας: ES MORIKIAN
    Περίληψη:
    Βερίκοκο στην Αρμενία, όπου κοινές μορφές του πολιτισμού αυτού υπάρχει μέχρι σήμερα, καλλιεργήθηκε ποτέ από τους αρχαίους χρόνους. Οι σπόροι του βερίκοκου έχουν ανακαλυφθεί κατά τη διάρκεια archaelogie ανασκαφές του Ναού και Garni Shengavit οικισμό, έχοντας μια ιστορία 6 000 χρόνια. Κατά τη διαδικασία της πολλούς αιώνες η αναπαραγωγή βερίκοκα πήγε με πέτρες της, ως αποτέλεσμα των οποίων ένα ευρύ φάσμα των ποικιλιών και των μορφών έχουν δημιουργηθεί. Σήμερα υπάρχουν 50 ντόπιες ποικιλίες και ο μεγάλος αριθμός των μορφών γνωστή στην Αρμενία, την είσοδο της ομάδας του khargie (σπορόφυτα). Όλα αυτά ανήκουν στο είδος των κοινών βερίκοκο vulgaris armeniaca Λαμ.

    Βιομηχανική κουλτούρα του βερίκοκου καλλιεργείται σήμερα στα νότια και νοτιο-δυτικό τμήμα της Αρμενικής ΜΤΑ, σε υψόμετρα από 600 έως 1 800 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Βερίκοκο είναι η κύρια καλλιέργεια φρούτων καλλιεργηθεί στη Δημοκρατία και καταλαμβάνει το έδαφος των 8 000 εκτάρια, ή το 17% της συνολικής έκτασης των καλλιεργειών φρούτων. Στο μέλλον, η περιοχή κάτω από βερίκοκο οπωρώνες προγραμματίζεται να διευρυνθεί μέχρι και 15 χιλιάδες εκτάρια. Υπό τους όρους της Αρμενίας ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ τα τριάρια βερίκοκο φθάσουν το ύψος των 6-10 μέτρων, με τη διάμετρο της στεφάνης 7-14 μέτρα.

    Οι τοπικές ποικιλίες που είναι ανθεκτικό στον παγετό. Τα δέντρα του βερίκοκου μπορεί να ανεχθεί ο παγετός φθάνοντας μείον 30-32 ° C, και η παραγωγική μπουμπούκια-μείον 24-27 ° C. Οπωροφόρα περίοδο του βερίκοκου επιτυγχάνεται κατά το έτος 4-ου ή 5-ου μετά τη φύτευση του. Για τις τοπικές ποικιλίες, η περίοδος ωρίμανσης αρχίζει στις 10-ης Ιουνίου και διαρκεί μέχρι την 15-Αυγούστου. Οι καρποί ποικίλουν σε εμβαδόν από 30 έως 120 γραμμάρια. Ο πολτός των φρούτων είναι είτε κίτρινο, πορτοκαλί, ή άσπρο. Ο πολτός είναι πυκνή, σαρκώδη και υψηλής ποιότητας. Περιεχόμενα σάκχαρα είναι 6,2 με 20%, acids’-0 ,25-1 .8%. Ένα μέσο καλλιέργειας από ένα έτος-παλαιό 20-30 δέντρο φτάνει 150-600 κιλά, και 100-300 κέντρα από ένα εκτάριο.

    Η κύρια προσοχή σε μελέτες βερίκοκα της Αρμενίας έχει καταβληθεί για το πρόβλημα της προέλευσης του βερίκοκου. Για να αποκτήσετε μια απάντηση σε αυτό το πρόβλημα οι διαβάσεις ενδοεταιρικές πραγματοποιήθηκαν για τις διάφορες οικολογικές ομάδες.

    Κατά τη διάρκεια των ετών 1968-1975 έχουν 150 χιλιάδων λουλουδιών από διάφορες γεωγραφικές ομάδες-βοτανικό έχουν επικονίαση. Σπόροι ελεύθερη επικονίαση χρησιμοποιούνται επίσης, λαμβάνονται από την Αρμενία και το Ουζμπεκιστάν. Οι ακόλουθες ποικιλίες που χρησιμοποιήθηκαν στο πείραμα: από την αρμενική ομάδα-Erevani,

  76. Ο Άδωνης θα μας απαντήσει και σε αυτό:

  77. […] Μάλιστα, το σχετικό άρθρο είχε, ακριβώς, τον τίτλο “Τι εστί βερίκοκο;” αλλά η ερώτηση δεν είχε τότε βρει την απάντησή της κι […]

  78. Μπόντος said

    τα ονοματα των φρούτων μου θυμίζουν τα ονόματα των χρωμάτων.
    Υπάρχουν μόνο στο γυναικείο λεξιλόγιο και μονο γυναίκες τα καταλαβαίνουν ως διαφορετικά

  79. […] αν θέλετε περισσότερα για την ετυμολογία του, διαβάστε εδώ. Τα πρώιμα που εμφανίζονται τον Μάιο ακολουθούν τα […]

  80. […] για τη λέξη εδώ:  https://sarantakos.wordpress.com/2009/06/08/barquq/ […]

  81. […] για τη λέξη εδώ:  https://sarantakos.wordpress.com/2009/06/08/barquq/ […]

  82. […] τί εστί βερύκοκο … […]

  83. […] Διαβάστε μια εξαιρετική ανάλυση για τη λέξη εδώ:  https://sarantakos.wordpress.com/2009/06/08/barquq/ […]

  84. […] της γνωστής φράσης «τι εστί βερύκοκκο» θα βρείτε εδώ, στο ιδιαίτερα αξιόπιστο blog του […]

  85. […] της γνωστής φράσης «τι εστί βερύκοκκο» θα βρείτε εδώ, στο ιδιαίτερα αξιόπιστο blog του […]

  86. […] της γνωστής φράσης «τι εστί βερύκοκκο» θα βρείτε εδώ, στο ιδιαίτερα αξιόπιστο blog του […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: