Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σύννεφο με πλαστικά παντελόνια

Posted by sarant στο 1 Ιουλίου, 2009


Στις αρχές του χρόνου μου ζητήθηκε και έδωσα ένα άρθρο μεταφραστικής κριτικής σε ένα νέο λογοτεχνικό περιοδικό που επρόκειτο να εκδοθεί. Τελικά, ύστερα από κάποιες αναβολές, έμαθα ότι το περιοδικό αυτό δεν θα βγει. Οπότε παρουσιάζω εδώ το άρθρο μου, αν και με κάποιες τροποποιήσεις: έχω αφαιρέσει από την εισαγωγή όλα όσα αναφέρονταν στο συγκεκριμένο εκδοτικό εγχείρημα, επίσης την (πολύ συντομότερη) κριτική μετάφρασης ενός δεύτερου βιβλίου και τέλος τον επίλογο. Αν και με τη διαδικτυακή δημοσίευση αίρονται οι περιορισμοί χώρου που είχα στο περιοδικό, προτίμησα να μην προσθέσω κι άλλες επισημάνσεις μεταφραστικών λαθών, πέρα απ’ όσες είχα ήδη.

Παλαιότερες εκτενείς μεταφραστικές κριτικές υπάρχουν στον ιστότοπό μου, στην ενότητα με τις μεταφραστικές γκρίνιες.

Παρόλο που πολύ σημαντικό ποσοστό των βιβλίων που εκδίδονται είναι μεταφράσεις, η κριτική της μετάφρασης είναι ο φτωχός συγγενής της βιβλιοκριτικής. Οι βιβλιοκριτικοί σπάνια ασχολούνται με τη μετάφραση του βιβλίου που κρίνουν· κι αν ασχοληθούν, συνήθως γράφουν μια-δυο επαινετικές γενικότητες. Όταν βέβαια τύχει να ασχοληθούν εκτενώς, η κριτική τους σχεδόν πάντα θα είναι αρνητική, όπως αυτές που συνηθίζει ο Στάντης Αποστολίδης (και που ίσως του κόστισαν και μια μήνυση).

Δυστυχώς, αυτό είναι αναπόφευκτο. Για τη μετάφραση ισχύει σε μεγάλο βαθμό, αν και όχι απόλυτα, το διάσημο απόφθεγμα του Σάμουελ Τζόνσον για τη λεξικογραφία (Οι άλλοι συγγραφείς ελπίζουν στον έπαινο, ο λεξικογράφος πρέπει να είναι ευτυχής αν αποφύγει τον ψόγο –παραθέτω από μνήμης). Επίσης, μια καλή μετάφραση φαίνεται. Όταν όμως επικρίνεις μια κακή μετάφραση, έχεις χρέος να το αποδείξεις, να παραθέσεις όχι ένα αλλά πολλά αποσπάσματα που πάσχουν, να ανατρέξεις στο πρωτότυπο. Πρόσφατα, στο ιστολόγιό του, ο Γ.Η. Χάρης, για να δείξει πόσο καλή ήταν μια ποιητική μετάφραση του Καρυωτάκη, παρέθεσε αντικριστά το γαλλικό πρωτότυπο, με ελάχιστα δικά του σχόλια. Αν ήθελε να δείξει πόσο κακή ήταν μια μετάφραση, θα έπρεπε να γράψει δεκαπλάσια!

Το να έχει μεταφραστεί ένα βιβλίο απευθείας από τη γλώσσα του πρωτοτύπου θεωρείται εγγύηση για την καλή ποιότητα της μετάφρασης. Καμιά φορά όμως, ο εμπειρικός αυτός κανόνας διαψεύδεται. Υπάρχουν μεταφράσεις που δεν έγιναν απευθείας από τη γλώσσα του πρωτοτύπου και είναι πολύ αξιόλογες. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η μετάφραση έχει μεν γίνει απευθείας από το πρωτότυπο, αλλά πάσχει σοβαρότατα.

Σύννεφο με παντελόνια στην πλαστική εποχή

Δυστυχώς, μια τέτοια περίπτωση είναι το Σύννεφο με παντελόνια του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι, σε μετάφραση Δημήτρη Τριανταφυλλίδη από τις εκδόσεις Αρμός. Στις περισσότερες (ευμενείς) παρουσιάσεις του βιβλίου στον Τύπο δεν είδα κάποια ειδική αναφορά στην ποιότητα της μετάφρασης. Μόνο στην Αυγή (7.9.2008), η Ευγενία Κριτσέφσκαγια κατακεραύνωσε τα απαράδεκτα μεταφραστικά λάθη από τα οποία δυστυχώς βρίθει το βιβλίο. Η δική μου κριτική θα επισημάνει μερικά ακόμη μαργαριτάρια. Ευχαριστώ τον καλό φίλο, μεταφραστή και γλωσσολόγο Νίκο Λυκιαρδόπουλο, που χωρίς τις γερές γνώσεις του, τόσο στα ρωσικά όσο και στον Μαγιακόφσκι, δεν θα μπορούσα να είχα γράψει το σημείωμα αυτό.

Η κριτική μου εστιάζεται σχεδόν αποκλειστικά στις πρώτες σελίδες του ποιήματος «Σύννεφο με παντελόνια». Όχι επειδή πιο πέρα η μετάφραση στρώνει, αλλά επειδή, όπως λέω και στην εισαγωγή, η επισήμανση μεταφραστικών λαθών είναι δουλειά που θέλει πολλά λόγια. Επειδή το περιοδικό στο οποίο επρόκειτο να δημοσιευτεί το άρθρο αυτό είχε περιορισμένο χώρο, διάλεξα μόνο τα πιο αντιπροσωπευτικά μαργαριτάρια από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου.

Η ομοβροντία των μαργαριταριών, αρχίζει από τη δεύτερη κιόλας στροφή του ποιήματος (σελ. 23):

Μέγας ο κόσμος με της φωνής τη δύναμη, διαβάζουμε. Πουθενά στον πρωτότυπο στίχο δεν υπάρχει η σημασία «μέγας»! Στο πρωτότυπο: Мир огромив мощью голоса (μιρ αγκρόμιφ μόστσχιου γκόλασα), δηλαδή «τον κόσμο έχοντας κεραυνοβολήσει με τη δύναμη της φωνής (μου)». Το огромив είναι αδόκιμος τύπος του ρήματος громить («κατακεραυνώνω»), άκλιτη μετοχή παρελθόντος με πρόθεμα που του δίνει συντελεσμένο ποιόν ενεργείας. Πρόκειται για «μαγιακοφσκισμό»: η αναζήτηση αυτού του ρηματικού τύπου στο Google δίνει ανευρέσεις αποκλειστικά από τον συγκεκριμένο στίχο. Για του λόγου το αληθές, η μετάφραση του Γ. Μολέσκη, από τα ρώσικα, είναι: «Με της φωνής τη δύναμη τον κόσμο κεραυνώνοντας». Ανάλογες οι αποδόσεις του Ρίτσου και του Πέτρου Ανταίου.

Να μαντέψω τι συνέβη; Μην μπορώντας να βρει ο μεταφραστής τον συγκεκριμένο ρηματικό τύπο στο λεξικό, πήρε τη λέξη που έμοιαζε περισσότερο και ήταν κοντινότερη σε αυτόν στο λημματολόγιο του λεξικού, δηλαδή огромный (αγκρόμνιj) «τεράστιος», και σκάρωσε έναν στίχο που να την περιλαμβάνει μαζί με τις υπόλοιπες, αναγνωρίσιμες, λέξεις του πρωτοτύπου.

Και δυστυχώς έτσι, με αλλεπάλληλες παρερμηνείες, φαίνεται να δούλεψε ο μεταφραστής και στη συνέχεια του ποιήματος, και μάλιστα όχι μόνο σε λέξεις μαγιακοφσκικές, αλλά δυστυχώς και σε κοινότατες. Για παράδειγμα,  λίγο πιο κάτω, στην πέμπτη στροφή, τη διασημότερη ίσως του ποιήματος, διαβάζουμε (σελ. 23-24):

Πηγαίνετε –
Η σάρκα πάει να με τρελάνει
-κι όπως αλλάζει χρώμα ο ουρανός-
πηγαίνετε –

θα είμαι άψογα τρυφερός
δεν είμαι άντρας εγώ, είμαι ένα σύννεφο με παντελόνια!

Μόνο που το «πηγαίνετε» είναι κι αυτό εύρημα, προϊόν μεταφραστικής παρερμηνείας. Στα ρώσικα, χρησιμοποιείται το Хотите (χατίτε), που είναι β’ πληθ. του ρήματος хотеть, που σημαίνει πολύ απλά «θέλω». Ο Δ.Τ. μεταφράζει «πηγαίνετε», μπερδεύοντάς το με το ходите (χαντίτε) β’ πληθ. του ρήματος ходить, που σημαίνει «βαδίζω, πηγαίνω», παρόλο που πρόκειται για δύο πολύ βασικά ρήματα της ρωσικής, από τα πρώτα που μαθαίνει κανείς να κλίνει όταν αρχίζει ρωσικά! «Αν θέλετε» δηλαδή είναι το νόημα και όχι «πηγαίνετε!» Μέρος της εκφραστικής δύναμης του Μαγιακόφσκι είναι ότι βάζει ένα σκέτο «θέλετε»  με παύλα να ακολουθεί, για να πει ότι ανάλογα με το θέλημά σας «θα είμαι άλλοτε λυσσασμένος από τη σάρκα και άλλοτε, αλλάζοντας, όπως ο ουρανός, απόχρωση, θα είμαι άψογα τρυφερός, όχι άντρας αλλά σύννεφο με παντελόνια». Κι αυτό χάνεται, φυσικά, από την ανεπάρκεια του μεταφραστή.

Υπάρχουν και πιο κωμικοτραγικά λάθη. Για παράδειγμα, στη σελ. 32:
κι ήρεμα βουτάει στης καρδιάς τη σκιά / της φαντασίας η ανόητη βάτος
ως απόδοση του и тихо барахтается в тине сердца / глупая вобла воображения.

Η κατά λέξη απόδοση του στίχου θα ήταν: «και ήρεμα κυλιέται στο βούρκο της καρδιάς το ηλίθιο σελάχι της φαντασίας».

Πώς έγιναν τα λάθη; Το πρώτο, από παρερμηνεία λέξεων που μοιάζουν. Το δεύτερο, από μεταφραστική τεμπελιά. Στα ρωσικά, в тине (φτίνιε) σημαίνει «στο βούρκο, στη λάσπη» και έχει όντως την ατυχία να μοιάζει με το в тени (φτ’ένι) «στη σκιά». Πρόκειται για δύο διαφορετικές λέξεις (тина και тень) αλλά ο Δ.Τ. τις μπέρδεψε. Από την άλλη, вобла (βόμπλα) είναι ένα ψάρι που δεν υπάρχει στα δικά μας νερά, είναι πλατύ και μάλλον αργοκίνητο και συγγενές προς το σελάχι. Η επιστημονική ονομασία αυτής της οικογένειας ψαριών στα ελληνικά είναι «βατίς», ενώ στα λεξικά θα βρείτε και τη λαϊκή ονομασία «ο βάτος». Βέβαια δεν βουτάει ούτε η βάτος ούτε η βατίς, και πώς θα μπορούσαν άλλωστε! Το ρήμα барахтается (μπαραχτάjετσα) σημαίνει μεν «βουτάω», σημαίνει όμως και «κυλιέμαι». Με αυτή τη σειρά τα δίνει το, ομολογουμένως πολύ καλό για το μέγεθός του και την ηλικία του, ρωσοελληνικό λεξικό του Mandeson, και ο μεταφραστής προτίμησε το πρώτο. Το λεξικό αυτό, στο вобла μαζί με τις λέξεις «βατίς» και «ρίνα» δίνει και τη λαϊκή ονομασία «βάτος», χωρίς να προσδιορίζει γένος, και ο Δ.Τ. δεν μπήκε σε υποψίες να ανοίξει εγκυκλοπαίδεια. Απλά και τεμπέλικα έβαλε τη μόνη λέξη που (νόμισε ότι) αναγνώρισε, και έτσι το ψάρι βατίς ή βάτος έγινε η βάτος. Να λοιπόν πώς προέκυψε η βάτος, και δεν αποκλείεται να βρεθούν αναγνώστες που θα θαυμάσουν την πρωτοτυπία της φράσης «ανόητη βάτος» αντί «καιομένη».

Το ίδιο λάθος, να διαβάζει δηλ. τον βούρκο και να μεταφράζει σκιά, το διαπράττει ο Δ.Τ. και νωρίτερα, στη σελ. 28 (το «η νύχτα ρίχν’ ολοένα τις σκιές» πρέπει να διαβαστεί «η νύχτα γίνεται ολοένα βούρκος»).

Αμέσως πιο κάτω από την… ανόητη βάτο της σελ. 32, η «λιπαρή σούπα» μεταμορφώνεται σε… κάτι κλεμμένο! Βλέπετε, το πρωτότυπο έχει варево (βάρjεβα) «λιπαρή σούπα»· ο Δ.Τ. το αποδίδει «κλεμμένο» γιατί το συνδέει εσφαλμένα με το вор (βορ) «κλέφτης»· ρήμα воровать (βαραβάτ’) «κλέβω».

Και ένα ακόμα ξεκαρδιστικό, στη σελ. 33, όπου σήκωσα τα χέρια ψηλά και σταμάτησα να ελέγχω τη μετάφραση. Την πόλη φτιασιδώνουν Ομάδες και Ομαδούλες. Γιατί με κεφαλαίο όμικρον; Διότι στο πρωτότυπο γράφει Круппы и Круппики. Ο βιομήχανος Κρουπ (Krupp), σύμβολο της ανάλγητης βιομηχανικής ισχύος, πασίγνωστος στην αρχή του 20ού αιώνα αν και κάπως ξεχασμένος σήμερα, έχει την ατυχία να διαφέρει μόνο ένα γράμμα (Κρουπ-Γκρουπ) από τη λέξη που σημαίνει ομάδα. Ο Μαγιακόφσκι μιλούσε για «Κρουπ και κρουπάκια» (ή κρουπίσκους, ή κάτι άλλο υποκοριστικό), αλλά ο ανυποψίαστος μεταφραστής μας, με ιδιαίτερη έφεση στο να διαλέγει λάθος, είδε ομάδες –πάλι καλά που δεν έβαλε γκρουπούσκουλα!

Με το κεφάλι προς τα κάτω και ο μυστηριώδης Ρεβινστίνκτ

Φυσικά, λάθη μεταφραστικά δεν υπάρχουν μόνο στο ποιητικό τμήμα του βιβλίου. Και η πεζή αυτοβιογραφία του Μαγιακόφσκι έχει ξεκαρδιστικά μαργαριτάρια.. Ωστόσο, επειδή ο χώρος είναι περιορισμένος θα αρκεστώ σε μία παράγραφο, στη σελ. 80. Ο Μαγιακόφσκι μιλάει για μια σχολή ζωγραφικής στην οποία γράφτηκε. Και λέει (κατά Τριανταφυλλίδην): Καθόμουν με το «κεφάλι» προς τα κάτω για ένα χρόνο. Ωπ, τι συμβαίνει εδώ; Γιόγκα έκανε ο ποιητής μας; Φακίρης ήταν; Ή μήπως το κεφάλι έχει μεταφορική σημασία; Και αν ναι, ποια;

Ο αναγνώστης δεν βγάζει νόημα, διότι νόημα δεν έχει βγάλει και ο μεταφραστής. Η φράση στο πρωτότυπο είναι: Сидел на «голове» год και σημαίνει, όπως βλέπουμε στη μετάφραση του Π. Ανταίου: Δούλεψα «κεφάλι» ένα χρόνο. (Κατά λέξη: Καθόμουν κεφάλι ένα χρόνο). Πράγματι, όπως μας πληροφορεί η υποσημείωση στο βιβλίο του Ανταίου, στο πρώτο έτος της σχολής οι μαθητές μάθαιναν να ζωγραφίζουν το κεφάλι.

Και λίγο πιο κάτω, στην ίδια παράγραφο (σελ. 80 πάντοτε) λέει ο τριανταφυλλιδικός Μαγιακόφσκι: Ο Ρεβινστίνκτ πήρε το μέρος των διωκόμενων. Ποιος είναι άραγε αυτός ο ιδεαλιστής, ο γενναίος Ρεβινστίνκτ που αψηφώντας τους κινδύνους τάχθηκε με τους διωκόμενους; Δυστυχώς, δεν υπάρχει, είναι γέννημα μεταφραστικής εφευρετικότητας –ή τσαπατσουλιάς. Στο πρωτότυπο: Ревинстинктом стал за выгоняемых. Τη λέξη Ревинстинкт (ρεβινστίνκτ) μάλλον δεν θα τη βρείτε στα λεξικά, πιθανώς είναι εφήμερος νεολογισμός της επαναστατικής εποχής, λέξη φτιαγμένη από δυο άλλες, που όμως είναι οικείες και στον μη ρωσομαθή αναγνώστη: ρεβ- από το επανάσταση (ρεβαλιούτσιγια) και ινστίνκτ, ένστικτο. Μας λέει δηλαδή ο ποιητής ότι από επαναστατικό ένστικτο πήρε το μέρος των διωκομένων –και ο ανυποψίαστος μεταφραστής, χωρίς να πάρει χαμπάρι, πλούτισε τη Στρατιά των ανύπαρχτων με τον γενναίο Ρεβινστίνκτ!

Και έτσι πάει όλο το βιβλίο, χιονοστιβάδα από χοντρά μεταφραστικά λάθη και περιδέραιο με μαργαριτάρια πολλών καρατίων… Ο μεταφραστής στην εισαγωγή του διακηρύσσει ότι «η πέτρινη εποχή της κομματικής εκμετάλλευσης του ποιητικού έργου του Μαγιακόφσκι ανήκει οριστικά στο παρελθόν» και ότι «είναι καιρός ο αναγνώστης να προσεγγίσει τον Μαγιακόφσκι έτσι όπως ήταν». Φοβούμαι πως αυτό είναι αδύνατον με τέτοια εξοργιστικά κακή μετάφραση.

Το πιο περίεργο είναι πως σε διάφορα έντυπα και στο Διαδίκτυο οι παρουσιάσεις αυτής της μεταφραστικής πανωλεθρίας ήταν, σε γενικές γραμμές, ευμενείς. Προφανώς οι «κρίνοντες» αρκέστηκαν στο να υιοθετήσουν άκριτα τους επαινετικούς ισχυρισμούς του δελτίου τύπου. Ή ίσως αντέδρασαν παβλοφικά στις καταγγελίες της κομματικής γραφειοκρατίας που τέτοιες περιέχει άφθονες το βιβλίο, θεωρώντας πως αφού ο μεταφραστής επικρίνει τους γραφειοκράτες θα είναι καλός άνθρωπος, άρα θα κάνει και καλή μετάφραση.

Κλείνοντας, μια γραμματολογική διόρθωση. Σε αρκετές εφημερίδες ή ιστολόγια γράφτηκε ότι Πρώτη φορά μεταφράζεται και εκδίδεται ολόκληρο το «Σύννεφο με παντελόνια» και ότι Πρώτη φορά μεταφράζεται και δημοσιεύεται η αυτοβιογραφία του συγγραφέα. Για να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους, αυτό δεν ισχύει. Και τα δύο τα έχει μεταφράσει, πολύ καλά και από το πρωτότυπο, ο Πέτρος Ανταίος στις εκδόσεις Οδυσσέας στη δεκαετία του 1980, ενώ το Σύννεφο το έχει μεταφράσει, επίσης από τα ρώσικα, ο Γ. Μολέσκης. Από τα γαλλικά, αλλά βοηθούμενος από κατά λέξη μεταφράσεις του Άρη Αλεξάνδρου, έχει μεταφράσει ο Γιάννης Ρίτσος εκτενή αποσπάσματα. Μία από αυτές τις μεταφράσεις θα συστήναμε σε όποιον θέλει να γνωρίσει το έργο του Μαγιακόφσκι.

22 Σχόλια to “Σύννεφο με πλαστικά παντελόνια”

  1. SophiaΟικ said

    Δυστυχώς ρώσσικα δεν εχω μάθει, οπότε δεν μπορώ να απολάυσω τα λάθη, αλλά αναρωτιέμαι βιβλίο που εκδίδεται δεν περνάει από επιμε΄λεια, έλεγχο κλπκλπ; επιπλέον, αφου πουπήρχαν μεταφράσεις, δεν συμβουλεύεται ο μεταφραστής τις προηγούμενες; Γενικά τα λαθη μου καούγοντα πολύ στοιχειώδη και θα περίμενα η λογοτεχνική μετάφραση να έιναι πιο ελιτίστικο σπορ από την μετάφραση αρθρογραφίας στον τύπο, π.χ.

  2. ποιός εἶχε πεῖ ὅτι ἡ μετάφρασι εἶναι σὰν τὴν γυναῖκα; ὅτι ὅταν εἶναι ὄμορφη δὲν εἶναι πιστὴ κι ὅταν εἶναι πιστή δὲν εἶναι ὄμορφη;

  3. gbaloglou said

    Ολοι 🙂

  4. espectador said

    Στην εκδοση του «Οδυσσεα» Βλαντιμιρ Μαγιακοφσκι Ποιηση, σε μεταφραση Πετρου Ανταιου, η διασημη στροφη ειναι ετσι:

    Αν επιθυμειτε
    θα ειμαι ολος σαρκα, παραφορος
    -κι ως ουρανος τις αποχρωσεις του που αλλοιωνει-
    αν το επιθυμειτε,
    θα ειμαι αψογως τρυφερος
    οχι ανδρας πλεον, μα-συννεφο με παντελονια.

    (Συγγνωμη που δεν ακολουθω το πολυτονικο του μεταφραστη)

    Το παραξενο ειναι οτι δεν υπαρχει επανω στο σωμα του βιβλιου ημερομηνια. Μονο αυτη που σημειωσα εγω οταν το αγορασα (2 τομοι) 31.12.1982

  5. sarant said

    Ωραίο ρυθμό (βρίσκω πως) έχει ο Ανταίος -και κρατάει και το νόημα.

    Οι μεταφράσεις, Κορνήλιε, αλλά και οι γυναίκες, μπορούν να είναι και τίμιες και ωραίες -τουλάχιστον η δική μου είναι και τα δύο. (Για να μην πω «οι δικές μου»).

    Μπορεί επίσης, και εδώ είναι το μέγα δυστύχημα, να είναι και άπιστες και άσκημες.

  6. Χμ.. θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε πως ο μεταφραστής το έστρωσε λιγάκι το κείμενο τού Μαγιακόβσκη.

    Ο Μπόρχες έχει πει πως είναι μάλλον το πρωτότυπο που αποκλίνει απ’ την μετάφραση!

  7. Με αφορμή μια μετάφραση του Μαντελστάμ, είχε γράψει ένα (επικριτικό, αλλά όχι ως προς τη μετάφραση’ ως προς τις μεταφράσεις του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου) κείμενο ο Κοροπούλης στην παλιά καλή «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας. Το δικό μου συμπέρασμα (που ρωσικά δεν γνωρίζω) είναι τι καταπληκτικές ήταν οι μεταφράσεις του Άρη Αλεξάνδρου, και το κέρδος μου ήταν που έψαξα το δυσεύρετο πια τομίδιο «Απ’όσα διάλεξα».

  8. γιώργος κεντρωτής said

    Εκδόσεις ΙΣΚΡΑ. Μετάφραση Χρήστου Βάθη και Γιώργου Κεντρωτή. Σύννεφο με παντελόνια (1992). Εξαντλήθηκε σε μία βδομάδα. Δεν ξαναβγήκε ποτέ. Ούτε το μαγαζί έβγαλε άλλο βιβλίο. Τους χαιρετισμούς μου.

  9. sarant said

    Καλημέρα Γιώργο Κεντρωτή! Όπως καταλαβαίνεις, την έκδοση αυτή την αγνοούσα.

    Δύτη, τι έχει το «Απ’ όσα διάλεξα»;

  10. Μεταφράσεις, Μαντελστάμ, Αχμάτοβα, Παστερνάκ νομίζω, και άλλους. Δυστυχώς δεν το έχω τώρα μαζί μου, το είχα δανειστεί από ένα φίλο στην Αθήνα. Το κομμάτι του Κοροπούλη, όπου και η συντριπτική σύγκριση των μεταφράσεων Αλεξανδρόπουλου και Αλεξάνδρου:
    http://archive.enet.gr/online/online_issues?pid=51&dt=02/11/2007&id=84571208

  11. Ένα μικρό λάθος: ο τίτλος είναι «Διάλεξα». Εκδ. Κείμενα, 1984.
    http://www.bibliopolio.gr/Διάλεξα-p-19325.html?osCsid=a4885856cec7f57f7e7c5fcb4f96e07e

  12. αλντεμπαράν said

    Τυχαία, ψάχνοντας για αποδόσεις του ποιήματος έπεσα πάνω στην κριτική σας για κάποιαν απόδοση.

    Όμως ποιά είναι η γνώμη σας γι’αυτό το παρακάτω;
    (Εμπιστεύτηκα τον Ρίτσο, μια πού δεν γνωρίζω τα ρώσσικα).

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Poems&act=details&poem_id=144698

  13. sarant said

    Κοιτάξτε, με βρίσκετε μακριά από τα κιτάπια μου, αλλά πρόχειρα που κοιτάζω τον σύνδεσμο που δίνετε βρίσκω ότι η μετάφραση είναι γενικά σωστή, δεν έχει λάθη τρανταχτά σαν κι αυτά που επικρίνω στο σημείωμά μου.

    Μια αμφιβολία έχω για την πρώτη στροφή.

  14. Anise said

    http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=1247975&publDate=30/4/2002

    …Παρακαλω, δε θα’θελα να δημοσιευτει το σχολιο μου!

    Ευχαριστω για το αρθρο σου, παντως…
    …προς αποκατάσταση!

    Eχουμε γεμισει απο Северянин…

  15. Βασίλης Μακρίδης said

    Για μένα, που γνωρίζω Ρωσικά, αλλά και τον εν λόγω μεταφραστή, μου φαίνεται αδιανόητο να έχει επιτρέψει στον εαυτό του τόσο χοντρά μεταφραστικά λάθη… Δεν πρόκειται για ελλειπή κατανόηση της γλώσσας, αλλά για δουλειά «στο πόδι»… «ΑΑΑτο, Αβάδιστα, Αβασάνιστα», που γράφουν και στις Μικρές Αγγελίες… Άνθρωπος που έχει ζήσει κιόλας κι έχει σπουδάσει στην πρώην ΕΣΣΔ θα έπρεπε να είναι πολύ πιο προσεκτικός… Έχω διαβάσει άλλες μεταφράσεις του (σε Αχμάτοβα, Μαντελστάμ, κ.ά.) και τα αποτελέσματα είναι σαφώς καλύτερα… Ωστόσο τα λάθη που επισημαίνονται εδώ είναι, επιεικώς, φρικώδη…

  16. sarant said

    15: Ναι, αλλά συμφωνείτε ότι είναι όντως λάθη, έτσι δεν είναι; Ομολογώ ότι άλλες μεταφράσεις του δεν έχω δει, με απέτρεψε αυτό το πρώτο δείγμα.

  17. Βασίλης Μακρίδης said

    Είναι προφανές ότι συμφωνώ πως είναι λάθη… Χονδροειδέστατα, μάλιστα!…

  18. Βασίλης Μακρίδης said

    14. : Το κείμενο στο οποίο παραπέμπετε είναι γραμμένο από το αδερφικό μου φίλο και παλιό μου συμφοιτητή στο Πανεπιστήμιο του Ροστόβ-να-Ντονού Γρηγόρη Τραγγανίδα. Μπορεί πλέον να βρισκόμαστε σε διαφορετικά πολιτικά «μετερίζια», ωστόσο η φιλία και η βαθιά αλληλοεκτίμηση μεταξύ μας παραμένει αναλλοίωτη… Να σημειώσω, ότι ο Γρηγόρης είναι και ο ίδιος ποιητής, ενώ κατέχει και το ρεκόρ του νεότερου λογοτέχνη που έγινε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (έγινε δεκτός όταν ήταν μόλις 15 ετών)…

  19. sarant said

    18: Δεν τον ξέρω τον Γρ.Τ. αλλά θυμάμαι αυτό που λέτε, ότι έγινε μέλος στα 15 γιατί τότε ανακατευόμουν κι εγώ με τα λογοτεχνικά 🙂

  20. Βασίλης Μακρίδης said

    Μάλιστα!… Χαίρομαι, λοιπόν!!! 😀

  21. Ηλεφούφουτος said

    15 «τα λάθη που επισημαίνονται εδώ είναι, επιεικώς, φρικώδη…»

    Και να σκεφτείτε ότι ένα μέρος τους μόνο επισημαίνεται!

  22. Βασίλης Μακρίδης said

    Όπως τα λες, Ηλεφούφουτε!…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: