Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Επιστολές για τη γλώσσα, συνέχεια

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2009


Όσοι παρακολουθείτε το αλληλογραφικό σίριαλ που ξεκίνησε με τον εξωφρενικό ισχυρισμό του ακαδημαϊκού Αντ. Κουνάδη για 5.000.000 λέξεις της ελληνικής γλώσσας, θα θυμάστε ότι είχαμε μείνει σε επιστολή του κ. Θ. Ανδρεάκου, που δημοσιεύτηκε στο φύλλο της Ελευθεροτυπίας στις 2/7. Στο προηγούμενο ποστ επί του θέματος είχα πει πως θα απαντούσα, όπως και έκανα. Μετά, έφυγα για διακοπές, όπου δεν είχα εύκολη πρόσβαση ούτε στο Διαδίκτυο ούτε σε αθηναϊκές εφημερίδες.

Επιστρέφοντας σήμερα, διαπιστώνω με χαρά ότι στη σημερινή Ελευθεροτυπία δημοσιεύεται η απάντησή μου στην τελευταία επιστολή του κ. Θ. Ανδρεάκου για τον αριθμό λέξεων της ελληνικής (και διάφορα άλλα θέματα). Η ικανοποίησή μου μετριάζεται από το γεγονός ότι οι αρμόδιοι της εφημερίδας παρέλειψαν την τελευταία παράγραφο της επιστολής μου (τη σημειώνω με κόκκινα εδώ) και κυρίως από το ότι στο δημοσιευμένο κείμενο υπάρχουν δύο ενοχλητικά τυπογραφικά λάθη.

Συγκεκριμένα, στη δεύτερη παράγραφο, το Μινχάουζεν έγινε «Μιχνάουζεν», μικρό το κακό, ενώ στην τρίτη παράγραφο, το «άσχετη η παρατήρησή του» έγινε «άσχετη η παρατήρησή μου», που είναι σαφώς πιο ενοχλητικό διότι αλλάζει λίγο το νόημα.

Κοιτάζοντας το κείμενο που τους είχα στείλει, βλέπω ότι τα λάθη δεν τα έκανα εγώ. Αυτό βέβαια δεν μπορώ να το αποδείξω, θα πρέπει να βασιστείτε στο λόγο μου. Η άλλη διαφορά είναι ότι το δημοσιευμένο κείμενο δεν έχει χωρισμό σε παραγράφους, όπως είχε το δικό μου, ενώ βεβαίως δεν τονίζει τα τονούμενα κεφαλαία, όπως είναι γενικώς το χούι της Ελευθεροτυπίας και άλλων εφημερίδων.

Η επιστολή μου:

Αγαπητή Ελευθεροτυπία

Στην τελευταία του επιστολή (2.7.2009), ο κ. Θ. Ανδρεάκος παρουσιάζει, επιτέλους, ορισμένα στοιχεία για να στηρίξει τους ισχυρισμούς του σχετικά με τον αριθμό των λέξεων της ελληνικής γλώσσας. Δυστυχώς, τα στοιχεία είναι έωλα.

Λέει ο κ. Θ.Α. ότι ο κλασικός φιλόλογος H. Diels είχε υπολογίσει πως ένα πλήρες λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας θα είχε έκταση 120 τόμων. Δεν είναι ακριβές αυτό, και ένα τέτοιο λεξικό μόνο ο βαρόνος Μινχ άουζεν θα μπορούσε να το φανταστεί. Ο Diels αναφερόταν όχι σε λεξικό, αλλά σε «Θησαυρό» – Thesaurus Graecus, όπως τον ονομάζει. Ένας Θησαυρός, όπως εκείνος που είχε κατά νου ο Diels, περιλαμβάνει μία προς μία όλες τις εμφανίσεις κάθε λέξης, σε όλους τους λεκτικούς της τύπους, μαζί με τα συμφραζόμενά τους. Έτσι, ο Θησαυρός έχει πολλαπλάσια, ίσως και εκατονταπλάσια έκταση από ένα πληρέστατο λεξικό.

Σε σχέση με τον F. Adrados, τον οποίο επικαλείται ο κ. Θ.Α.: Ο Adrados λέει στον πρόλογο του βιβλίου του ότι η ελληνική είναι, από πλευράς επίδρασης στις άλλες γλώσσες, «η πρώτη γλώσσα του κόσμου», κάτι με το οποίο προσωπικά συμφωνώ. Είναι εντελώς άσχετη η παρατήρησή του με το θέμα του συνολικού αριθμού των λέξεων της ελληνικής.

Όμως, δεν χρειάζεται να αναλωνόμαστε σε υποθέσεις. Τα κείμενα της αρχαίας και μεσαιωνικής ελληνικής γραμματείας έχουν πλέον συγκεντρωθεί στο μνημειώδες έργο Thesaurus Linguae Graecae (TLG). Από στελέχη τού TLG, και συγκεκριμένα τον Νικόλαο Νικολάου, υπεύθυνο για την κατασκευή του ηλεκτρονικού λημματιστή του TLG, υπολογίζεται ότι το λεξιλόγιο (τα λήμματα, όπως θα αναγράφονταν σε ένα λεξικό) της ελληνικής γραμματείας από τον Όμηρο έως την Άλωση είναι συνολικά γύρω στις 220.000 λέξεις. Σαφέστατα, απόψεις όπως αυτές που ακούστηκαν και από ακαδημαϊκούς, για 5.000.000 λέξεις, ανήκουν στη σφαίρα της αχαλίνωτης φαντασίας.

Κλείνοντας, πιστεύω ότι την ελληνική γλώσσα δεν τη δυσφημούν όσοι ανασκευάζουν ανυπόστατους μύθους αλλά εκείνοι που διαδίδουν τους μύθους αυτούς. Ο κ. Θ.Α. αναφέρθηκε σε «γνωστή ομάδα». Τον καλώ, όπως και κάθε ενδιαφερόμενο αναγνώστη, να επισκεφτεί το ιστολόγιο «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», στην ηλεκτρονική διεύθυνση sarantakos.wordpress.com, και να πάρει μέρος στις γόνιμες συζητήσεις σχετικά με την ελληνική γλώσσα.

Με τιμή,

Νίκος Σαραντάκος
Συγγραφέας – μεταφραστής
Λουξεμβούργο

Αναγνωρίζω βέβαια ότι η επιστολή μου ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη από το όριο των 150 λέξεων που ορίζει η στήλη αλληλογραφίας της Ελευθεροτυπίας, αλλά περίπου το ίδιο μέγεθος είχε και η επιστολή στην οποία απαντούσα. Μάλιστα, εξαιτίας της συντόμευσης έμεινε αναπάντητη η ονομαστική αναφορά του κ. Θ. Ανδρεάκου σε «γνωστή ομάδα» που «δυσφημεί» την ελληνική γλώσσα. Κρίμα.

Advertisements

34 Σχόλια to “Επιστολές για τη γλώσσα, συνέχεια”

  1. Βλέπω από τώρα τις αντιδράσεις:
    α) «έωλος» αντί για το μπαμπινιώτειο «αίολος»; Αγράμματε…
    β) Νικόλαος Νικολάου; μας δουλεύετε; Ποιος είν’τούτος; [Εδώ θα ήταν χρήσιμο να είχε μπει το λινκ του Ηλληνιστεύκοντος).
    Δεν θα βγει άκρη. Ωραία επιστολή και του δε πόιντ, αλλά μην περιμένεις να πειστεί ο κ. Ανδρεάκος.
    Ίσως όμως πεισθούν (ή έστω υποψιαστούν) άλλοι, και αυτό θα είναι καλό.

  2. Συγχαρητήρια για την επιστολή.

  3. «Ένας φίλος λέει χαρακτηριστικά ότι η αναίρεση όλων των ισχυρισμών που διατυπώνουν οι «ελληνοκεντρικοί» σε διάφορες ιστοσελίδες παρομοιάζεται με την προσπάθεια κάποιου να αφαιρέσει όλους τους ψύλλους από μια επιφάνεια, όχι όμως με κάποιον «δραστικό» τρόπο, αλλά πιάνοντας τους ψύλλους έναν-έναν… Τέτοια η ματαιοπονία».
    σχόλια για τους «ελληνοκεντρικούς» του διαδικτύου

    Αυτό το χωρίο θυμήθηκα, όταν διάβασα την επιστολή Εισβολή ξένων λέξεων στο σημερινό Β ή μ α…

  4. adamo said

    Μα τα πράγματα είναι απλά: Εάν κάποιος πιστεύει πως είναι όντως 5.000.000 οι λέξεις, δεν έχει παρά να τις γράψει.

  5. stinathina said

    Συγχαρητήρια λοιπόν,
    μια ωραία απλή επιστολή που πληροφορεί, θα ήταν καλά αν τουλάχιστον ήταν μέσα η πρώτη πρόταση της ελλείπουσας παραγράφου ..
    Καλή συνέχεια και καλή δύναμη.

  6. Η ουσία βρίσκεται στα κόκκινα γράμματα που δε δημοσίευσε η εφημερίδα, γιατί είναι αδύνατο να πεισθούν με το φως της λογικής όσοι βρίσκονται μέσα στο σκοτάδι της ιδεοληψίας τους.

    Θυμήθηκα και το «Κουκουβαγείο», όπως αποκαλόύσε ο Σκαρίμπας την Ακαδημία.

  7. Θα μπορούσε να εκδοθεί ένας συλλογικός τόμος, όπως οι «δέκα μύθοι», που να έχει ως θέμα τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας, με αφορμή την πρόσφατη ανταλλαγή επιστολών στην «Ελευθεροτυπία» και την «Καθημερινή». Το βιβλίο αυτό θα μπορούσε να αναφέρεται σε όλο το ιστορικό του θέματος (επιστολές, σχόλια, απαντήσεις, ανταπαντήσεις κτλ. είτε σε εφημερίδες είτε σε ιστολόγια) και ακόμη να περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το άρθρο 5.000.000 του Φ. Παναγιωτίδη, καθώς και τα σχετικά άρθρα από το ιστολόγιο του Ν. Νικολάου.

  8. sarant said

    Ευχαριστώ την ομήγυρη για τα καλά λόγια.

    Γηγενή, καλή ιδέα ο τόμος (και τουλάχιστον δεν θα μας κόβουν τις παραγράφους κατά το δοκούν!) Και ευχαριστώ για το λινκ στο Βήμα.

    Δύτη, δεν σου κρύβω ότι το «έωλος» το έβαλα αν όχι επίτηδες, πάντως έχοντας κατά νου την εξέλιξη που προβλέπεις!

  9. SophiaΟικ said

    Προφανώς το τμήμα που κόπηκε είναι γιατι δεν ήθελαν να κανουν διαφήμιση στο μπλογκ, αλλά θα μπορούσε να δημοσιευτεί η πρώτη πρόταση ίσως.
    Η πρόταση του Γηγενή μου αρεσει, αλλά ακόμα είναι σε εξέλιξη το θέμα της ανταλλαγής επιστολων οπότε έχουμενα δούμε κι άλλα…

  10. Αχχχχχ…
    Μια παλιά παροιμία λέει πως δεν πρέπει να προσπαθείς να διδάξεις χορό στο γουρούνι. Και το χρόνο σου χάνεις και το γουρούνι ταλαιπωρείς.

  11. sapere aude said

    > Σκύλος:
    > δεν πρέπει να προσπαθείς να διδάξεις χορό στο γουρούνι. Και το χρόνο σου χάνεις και το γουρούνι ταλαιπωρείς.

    Επίσης:

    «Never argue with a fool, they will lower you to their level and then beat you with experience.»

    «Never argue with a fool, onlookers may not be able to tell the difference.”

  12. sarant said

    Σκύλε, Σαπέρε: γνωστοί οι κίνδυνοι. Αλλά το θέμα αυτό το έχουμε χιλιοσυζητήσει και τα υπέρ βαραίνουν περισσότερο από τα κατά, θαρρώ.

  13. καιρό είχα να περάσω από εδώ.. φίλε Νίκο, χαίρομαι που βλέπω πως το καλοκαίρι δεν πτοεί τους αγώνες σου!

    καιρό είχα να περάσω από εδώ.. φίλε Νίκο, χαίρομαι που βλέπω πως το καλοκαίρι δεν πτοεί τον αγώνα σου!

    Όλοι αυτοί που αναφέρονται στο θρυλικό TLG και στις αναρίθμητες λέξης τής αρχαίας είναι φανερό πως το TLG το έχουν μόνο ακουστά διότι εάν πράγματι το είχαν στην κατοχή τους θα γνώριζαν πως, μικρό σε όγκο, χωρά μόλις σε έναν δίσκο CD (και περισσεύει).

  14. και ναι.. επαναλαμβάνομαι
    επαναλαμβάνομαι..
    επαναλαμβάνομαι..
    επαναλαμβάνομαι..
    επαναλαμβάνομαι..
    επαναλαμβάνομαι..

    μάλλον η ζέστη! :^ρ

  15. Μπουκανιέρος said

    Αχ Νίκο, μη το γκρινιάζεις, πάλι καλά που δημοσιεύτηκες.

    Σκέφτηκα τώρα μόλις (τι αργόστροφος που είμαι!) ότι όλη αυτή η φασαρία ξεκίνησε επειδή κάποιοι δεν ήξεραν τι σημαίνει η λέξη «Θησαυρός» (νόμιζαν ότι είναι συνώνυμη του «Λεξικού»).
    Μετά βέβαια, έπεσε από πάνω κι ο ιδεολογικός στούκος.

  16. Δεν έχει τέλος αυτό το πανηγύρι, που έλεγε και ο Σαββόπουλος:
    http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.epistolesanagnoston&id=74219

  17. SophiaΟικ said

    Συγκρίνοντας μήλα με πορτοκάλια ο τύπος βρίσκει ότι η υποχθόνια ομάδα Σαραντάκου έρχεται στα λογια του. Η παρανόηση για το TLG παραμένει,ε, σε λίγο θα βγω κι εγώ από τα ρούχα μου…
    … και θα πάω για μπανιο

  18. Ηλεφούφουτος said

    Άσε που παραπλανά κι αυτός ο τίτλος της Ελευθεροτυπίας από πάνω και σε κάνει να πιστεύεις ότι η διαβόητη ομάς αποτελείται από πολεμίους της ελληνικής γλώσσας.

  19. Μαρία said

    Ρε τι τραβάνε κι αυτοί οι Μανιάτες!

    Για μπάνιο, Σοφία, ολοταχώς. Καλά που δεν είμαστε Μανιάτισσες, να έχουμε τα μετράμε καλοκαιριάτικα εκτός απο λέξεις κι άλλα πράματα.

  20. SophiaΟικ said

    Πριν βγώ από τα ρούχα μου είπα να στέιλω την άποψη μου στην εφημερίδα. Ιδού, και πολύ φοβάμαι ότι έτσι εισέρχομαι κι ε΄γω στον φάυλο κύκλο και τις συνωμοσίες και τις ομάδες :-Ο

    Αναρωτιέμαι πότε επιτέλους θα σταματησει ο επιστολοπόλεμος που δημοσιεύετε στη στήλη των αναγνωστών σχετικά με τον αριθμό λεξεων της ελληνικής γλώσσας. Διαβάζοντας τις επιστολές (της 19/8/09) βλέπω ότι πρόκειται για φαύλο κύκλο ξεροκεφαλιάς που έχει αρχίσει να χάνει το αρχικό γούστο του. «Ου με πείσεις καν με πείσης», λοιπόν!

    Στον τελευταίο γύρο ο κος Ανδρεάκος, συγκρίνοντας μήλα με πορτοκάλια ισχυρίζεται ότι οι φράσεις:
    «η ελληνική από πλευράς επιδράσεως σε άλλες γλώσσες είναι η πρώτη γλώσσα του κόσμου»
    και:
    «η αγγλική γλώσσα είναι η πλουσιότερη του κόσμου»
    δεν μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.
    Μα μπορεί κάποιος δανειζόμενος απο πολλές τραπεζες να γίνει πλουσιότερος από την πλουσιότερη τραπεζα!

    Είναι επίσης θλιβερή η συνεχόμενη παρανόηση του έργου του TLG και των δηλώσεων των στελεχών του, όπως της κας Παντελιά, παρόλες τις διευκρινησεις και επεξηγήσεις, αλλά αυτό είναι ατέλειωτο ζήτημα και δεν θέλω να καταχραστώ το χώρο σας.

  21. SophiaΟικ said

    Πακετάρω τώρα για μπανιο, αμα πια!

  22. Σοφία, μπράβο. Παρεμπιμπίπ, το «έωλος» τελικά ξέφυγε! (βλ. #1, #8). Κρίμα για τον λαγόγηρο, δημοσιεύτηκε λάθος μέρα!

  23. Όπως λέει κι ένα ευφυολόγημα:

    Ποτέ μη λογομαχείς μ’ έναν ηλίθιο. Θα σε υποβιβάσει στο επίπεδό του, όπου και θα σε νικήσει λόγω εμπειρίας.

    Πόσο μάλλον με περισσότερους…

  24. Μου κάνει εντύπωση πώς προσπαθεί να ξεγλιστρήσει ο Θεόδωρος Ανδρεάκος. Του είχε επισημανθεί ότι έκανε σύγχυση μεταξύ «Θησαυρού» και λεξικού (άρα ότι ένα πλήρες λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας ΔΕΝ θα είχε έκταση 120 τόμων) και τώρα γράφει:

    «Πρέπει επίσης να τονισθεί, ότι μόνο από ένα πλήρες λεξικό, όπως είναι οι λεγόμενοι Θησαυροί (εν προκειμένω ο TLG) και όχι από λήμματα ενός συνήθους χρηστικού λεξικού, μπορεί να εκτιμηθεί ο πλούτος της γλώσσας μας».

    Κατά τα άλλα, «Ποτέ μη λογομαχείς μ’ έναν ηλίθιο» ή έστω με κάποιον που κάνει ότι δεν καταλαβαίνει.

    ΥΓ. Η κατά τον Θ. Ανδρεάκο «διαφαινόμενη πλέον σύγκλιση απόψεων εκατέρωθεν» (!) ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας.

  25. Και έχει το θράσος να μιλάει για …μανιάτικη λεβεντιά ποιος;

    1) Αυτός που δεν παραδέχεται κανένα από τα λάθη που του υποδεικνύονται («Ιμύκος» αντί για «Ίβυκος» και άλλα, πιο ουσιαστικά).

    2) Αυτός που, αντί να μείνει στο συζητούμενο θέμα, από την πρώτη κιόλας επιστολή του πέταγε διάφορες ανόητες μπηχτές, όπως ότι είμαστε «υπαρκτά ή ανύπαρκτα άτομα» (!)

  26. http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=6&artid=284034&dt=19/08/2009

  27. Μαρία said

    Υπάρχουν κι οι λεβεντομαλάκες.

  28. Ε ρε τι πάθαμε…
    Νίκο, επειδή φεύγω για μέρη εξωτικά και νομαδικά, αν από τη συζήτηση προκύψει πάλι συλλογική επιστολή, μπορείς να ξαναβάλεις την υπογραφή μου, εμού απόντος και κιργιζιεύοντος.

  29. Ή μπορώ να υπογράψω ως «ο ανύπαρκτος ιππότης», που έλεγε κι ο Καλβίνο.

  30. Μαρία said

    Βλέπω οτι διατηρεί τα χουντικά του αντανακλαστικά.
    Ανατρίχιασα με κείνο το αν δεν το πράξουν, αλλά η συνέχεια είναι απογοητευτική. Ε ρε τι θα γινόταν σ’άλλες εποχές!

    Επειδή κι εγώ ξαναφεύγω, όχι για εξωτικά μέρη, σε εξουσιοδοτώ ως και ο Δύτης αλλά με την υπογραφή «λάτρις της μανιάτικης λεβεντιάς»

  31. sarant said

    Για όσους δεν πρόσεξαν το σχόλιο 26 του Γηγενή:
    πέρα από τη σημερινή επιστολή στην Ελευθεροτυπία, σημερα δημοσιεύεται και στο Βήμα επιστολή του λεβέντη κ. Ανδρεάκου, η οποία είναι ακριβές αντίγραφο ορισμένων τμημάτων της επιστολής προς Ελευθεροτυπία (μείον τα περί σύγκλισης απόψεων και λεβεντιάς). Βέβαια, καθώς οι αναγνώστες του Βήματος δεν έχουν πληροφορηθεί τα προηγούμενα, μένουν με την εντύπωση ότι υπάρχει κάποιο σκοτεινό κέντρο (στο Λουξεμβούργο) που έχει σκοπό να διασύρει την ελληνική γλώσσα. (Πώς μπορεί κανείς να διασύρει μια γλώσσα;)

    Φοβάμαι ότι θα χρειαστεί να απαντήσω (ή να απαντήσουμε) και στις δύο επιστολές του λεβέντη κ. Ανδρεάκου, αλλά και ότι θα χρειαστεί να γράψω ειδικό ποστ -ενώ, σας διαβεβαιώνω, είχα σκοπό να ασχοληθώ με άλλα θέματα.

  32. Κι είναι κι ο Ανδρούτσος του Δεκαπενταύγουστου

    Συντονισμένα πυρά.

  33. https://sarantakos.wordpress.com/2009/08/12/augomeze/#comment-8948

  34. Ως μέλος της «ομάδας που διακηρύσσει ότι είναι λάτρις της ελληνικής γλώσσας, ενώ κάνει το παν για να τη διασύρει και να τη μειώσει διεθνώς» θα ήθελα να υπογράψω και εγώ τη νέα επιστολή ή τις νέες επιστολές.

    🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: