Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ιστολογικά κεσάτια

Posted by sarant στο 16 Αυγούστου, 2009


Χτες και σήμερα πρέπει να είναι οι μέρες του χρόνου με τη μικρότερη κίνηση στα ιστολόγια. Όμως, πολύ γρήγορα, από την άλλη Κυριακή προβλέπω, η κίνηση θα ξαναπάρει τα πάνω της. Στο μεταξύ, μέχρι το τέλος του μήνα τουλάχιστον θα είμαι σε διακοπές, με προπολεμική, αργή σύνδεση, οπότε, προς το παρόν, πηγαίνω κι εγώ λάου-λάου.

Στο φόρουμ Λεξιλογία αναδημοσιεύτηκε πρόσφατα ένα αστείο κειμενάκι, που κυκλοφορεί εδώ και καιρό στο Διαδίκτυο, με τις απαντήσεις που υποτίθεται ότι δίνουν διάφοροι επαγγελματίες όταν έχουν αναδουλειά. Θα το έχετε ίσως δει:

«Επαγγελματικές» απαντήσεις στην ερώτηση «Πώς πάει η δουλειά;»

Φούρναρης: ψίχουλα
Μανάβης: κολοκύθια
Αγρότης: ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι
Ανθοπώλης: μαρασμός
Υφασματέμπορος: πανί με πανί
Ψαράς: ούτε λέπι
Φαρμακοποιός: με το σταγονόμετρο
Ηλεκτρολόγος: δεν βλέπω φως
Υδραυλικός: μούφα η δουλειά
Mηχανικός αυτοκινήτων: στο ρελαντί
Έμπορος χαλιών: χάλια
Κομμωτής: τρίχες
Ψιλικατζής: ψιλοπράγματα
Νεκροθάφτης: ψόφια πράγματα
Ο απέναντι νεκροθάφτης: μεγάλη νέκρα
Βοθρατζής: σκ**

Τα μέλη της Λεξιλογίας πρόσθεσαν και κάμποσες νέες απαντήσεις, όπως:

Δύτης: πιάσαμε πάτο
Μάγειρας: βράσε όρυζα
Γεωπόνος: χαιρέτα μου τον πλάτανο

Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς κι άλλες, λογουχάρη:

Θεατρώνης: Χ… θέατρο
Μετεωρολόγος: Βαρομετρικό χαμηλό

Αλλά το αγωνιώδες ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι:

Τι θα μπορούσε να απαντήσει ένας ιστολόγος που έχει κεσάτια;

44 Σχόλια προς “Ιστολογικά κεσάτια”

  1. gazakas said

    ουδέν σχόλιο

  2. gbaloglou said

    Ακουσα προσφατα μια ωραια Τουρκικη παροιμια: «μπακαλης χωρις δουλειες ζυγιζει τ’ αρχιδια του»

  3. dokiskaki said

    Ίσως κάτι σε Αραχνιάσαμε, Αράχνιασε το στόμα μας, Αράχνιασε ο Λόγος μας… 🙂 🙂

  4. τραγουδιστής: ἄλαλα τὰ χείλη

    ἐργοστασιάρχης: πάγωσε ἡ τσιμινιέρα

    ποδοσφαιριστής: χάσαμε τὴν μπάλα

  5. akindynos said

    Αν ο ιστολόγος είναι geek μπορεί να απαντήσει «HTTP Error 204, No Content».

    Αν έχει το μπλογκ σε δικό του σέρβερ ίσως είναι καταλληλότερο ένα «HTTP Error 503, Service Unavailable».

  6. Ιστολόγος: «Πού ‘ν’ τα hits;»

  7. Προσπάθησα αρκετά, αλλά δεν βρήκα κάτι στο πνεύμα του αρχικού κειμένου, ψηφίζω λοιπόν Dokiskaki.

  8. sarant said

    Πολύ ωραίες προσθήκες!

    Ως προς τα ιστολογικά κεσάτια, εγώ ψηφίζω Γκαζακα: «Ουδέν σχόλιον!»

  9. Ωχ ναι! τώρα το ‘πιασα… (αμάν αυτό το αλτσχάιμερ)

  10. MDJ said

    @gbaloglou … Η αυθεντική παροιμία: «Αϊλιάκ μπακάλ, τασιακλαρού ταρτάρ»! 😉

  11. ή μάλλον «τασιακλαρουνού» (όπου -σια- αγγλ. sha, -ου- ημίφωνο μεταξύ, ας πούμε, ι και ε). Aylak bakkal taşaklarını tartar. Και δω:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/02/22/bakkal/

  12. Ηλεφούφουτος said

    Συμβαδίζω με το Δύτη τόσο στο 7 όσο και στο 9!

  13. κεσάτια; (άγνωστη λέξη)
    Το παιχνίδι θυμίζει το «Πώς πάει;» με υποτιθέμενες απόψεις διασήμων, που αναφλερει ο Έκο στο Δεύτερο ελάχιστο ηνερολόγιο στις σελίδες 378 με 381
    Καλημέρα

  14. κεσάτια; (άγνωστη λέξη)
    http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=236

  15. Κι απ’ό,τι βλέπω, Μανόλης Αναγνωστάκης:
    http://stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=4093

  16. sarant said

    Δύτη, πολύ ενδιαφέροντα διαδικτυαλιεύματα (;!) και τα δύο, 14 και 15 εννοώ. Στο 15 δεν ήξερα ότι ο Αναγνωστάκης έγραφε στίχους, όμως, επειδή το τραγουδι έγινε επιτυχία δεν νομίζω να είχε «πουστόγερε» στη δισκογραφημένη εκτέλεση. Βέβαια, τώρα που ανακαλώ στη μνήμη μου τους στίχους, δεν μου έρχεται κάτι συγκεκριμένο στο σημείο εκείνο, μόνο τραλαλα.

  17. Γκουγκλ, γκουγκλ. Το πρώτο με τον Όθωνα, το θυμόμουν από μια παλιά «Χιουμοριστική Ανθολογία» του ’50, δεν περίμενα ότι θα το έβρισκα και στο δίκτυο…
    Για τον Αναγνωστάκη ούτε εγώ το ήξερα, αναρωτιέμαι τώρα μάλιστα αν το έχει πάρει χαμπάρι και κανείς φιλόλογος. Πάντως το ύφος των στίχων θυμίζει λίγο το «α ρε Λαυρέντη», ε;

  18. Κώστας Αδαμόπουλος said

    Το τραγούδι λέει εμφανώς «μουστόγερε» και αυτό αναγράφει και το ένθετο του δίσκου βινυλίου. Δυστυχώς η έκδοση σε cd δεν έχει τους στίχους.

    Η καταγραφή στο stixoi.info έχει και ένα-δυο αβλεψίες ακόμα, κάποια στιγμή έλεγα να βρώ το δίσκο και να μπω να τα διορθώσω αλλά με την τελευταία μετακόμιση τα βινύλιά μου έχουνε γίνει μαλλιά κουβάρια και το αμέλησα.

    Για κάποιο λόγο επίσης έχω την αίσθηση ότι το Μίνως Αμαριώτης ήταν «γνωστό» ψευδώνυμο του Αναγνωστάκη, όταν αγόρασα το δίσκο γύρω στο 94-95 το γνώριζα ήδη. Και σίγουρα δεν το έμαθα την εποχή της κυκλοφορίας του δίσκου – τότε πήγαινα δημοτικό άλλωστε – αν και θυμάμαι το κομμάτι από το ραδιόφωνο.

    Για τα κεσάτια πάλι, φέτος ξεκαλοκαιριάζω εργαζόμενος σε νησί του Αιγαίου που μόλις το χτύπησε η κρίση και ωσεκτούτου η λέξη είναι καθημερινής χρήσης.

  19. χιτς κίνηση, μηδέν…

  20. κεσάτια < λατ. cessatio, στάση, παύση, αργία. Η ΕΑΜοβουλγαρική προφορά του λατινικού (κεσάτιΑ αντί κεσάτιΟ) υποδεικνύει δανεισμό από τους ακατονόμαστους βόρειους γείτονες (πβ. προβοκάτσια αντί προβοκάτ(σ)ιο < provocatio) και δημιουργεί υπόνοιες για τα κοινωνικά φρονήματα της λέξεως. Προδήλως ο Σαραντάκος είναι του ανατολικού μπλο(γ)κ.

  21. Τα περί του αντιθέτου διαδιδόμενα από το ΛΚΝ, ότι δήθεν το κεσάτι έρχεται από το τούρκικο το kesat με προσθήκη επιθήματος -ι, είναι προφανώς τουρκική προπαγάνδα.

  22. Και για να πω και τίποτα σοβαρό, το τουρκ. kesat (από το οποίο βεβαίως έρχεται το δικό μας το κεσάτι) δεν έχει σχέση με το λατινικό cessatio, αλλά με το περσικό kīsa, που με τη σειρά του ανάγεται σε παλαιοπερσικό τύπο *kīsag, ο οποίος φαίνεται συγγενής με το αραμαϊκό kīsā και το ακκαδικό kīsu. Στα τούρκικα η λέξη σημαίνει «αργός, νωθρός, (μεταφ.) ψόφιος». Χρησιμοποιείται και σαν ουσιαστικό με παρόμοια σημασία (αργία, αναδουλειά, «ψόφια πράματα»).

  23. Τιπούκειτε, το περσικό λεξικό μου (F. Steingass, A Comprehensive Persian-English Dictionary, Λονδίνο 1892) δίνει στο kesâd (not meeting with customers; dulness of market, unsaleableness, cheapness of nerchandize, decline of trade) αραβική, όχι περσική προέλευση. Το ίδιο και το οθωμανοτουρκικό μου (Redhouse). Αύριο θα κοιτάξω το αραβικό λεξικό για να δω τη ρηματική ρίζα.

  24. Ω Νιπτηροδύτα, πάω πάσο, καθότι είσαι και ειδικός. Αποκλείεται όμως να πέρασε η λέξη στα τουρκικά μέσω των αραβικών, ενώ η απώτερη καταγωγή της είναι περσική; Αναμένουμε ειδήσεις από το Redhouse!

  25. ambrosiac said

    @11, Aylak bakkal taşaklarını tartar : «kantar» το ξερω, οχι «tartar».

    Τα ζυγιζε δλδ 🙂

  26. gbaloglou said

    #11: την ειχα χασει την σχετικη συζητηση, δεν διαβαζα (ουτε γνωριζα) το ιστολογιο του Σαραντακου τοτε — ευχαριστω!

  27. 25: «ζυγίζει» σημαίνει, πράγματι, αλλά είναι tartar. Kantar είναι το ουσιαστικό, η ζυγαριά, το καντάρι, το ρήμα όμως είναι εντελώς διαφορετικό, tartmak.
    Σε μια-δυο ώρες τα νεότερα περί αραβικής/περσικής προέλευσης των κεσατιώνε.

  28. Λοιπόν: το αραβικό λεξικό μου έχει το ρήμα kasada «to find no market, not to move, sell badly (merchandise); to be stagnant, dull, listless (business, market)». Από τη ρηματική αυτή ρίζα παράγεται το ουσ. kasâd, κεσάτια. Ωστόσο, το ξανασκέφτομαι και τείνω να πιστέψω ότι έχει δίκιο ο Τιπούκειτος: πόσο μπορεί ένα τέτοιο ρήμα να είναι «πρωτογενές», ας πούμε; Μάλλον το ρήμα βγήκε από το ουσιαστικό (σπάνιο στα αραβικά, αλλά συμβαίνει), το οποίο πιθανότατα θα προήλθε από τα παλαιοπερσικά κτλ. Κατόπιν οι Πέρσες μοιάζει να το ξαναπήραν από τους Άραβες, ως αντιδάνειο.
    Αν υπάρχει κάποιος εβραιομαθής στην παρέα, θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε αν η ρίζα k-s-d έχει παρόμοιο ή άλλο νόημα.

    (αλλιώς: διακοπές και χαλαρές συζητήσεις στα νήματα τέλος! 🙂

  29. SophiaΟικ said

    Κι εγώ ψηφίζω ουδεν σχόλιον.

  30. εγώ αλλάζω συμμετοχή και την μετατρέπω σε

    χιτς hits

    αλλα περιμένω τη Μαρία, να πάρω καμιά ψήφο…

  31. Rogerios said

    Πολύ ωραίο το ζήτημα που θίγουν τα σχόλια 22 επ. Ας τολμήσω κι εγώ μια υπόθεση. Αφού έχουμε συγγενείς τύπους της λέξης στα αραμαϊκά και ακκαδικά (και προφανώς και στα χαλδαϊκά), μπορούμε με σχετική βεβαιότητα να συμπεράνουμε ότι η λέξη είναι σημιτικού ετύμου και ότι, επομένως, επρόκειτο για δάνεια λέξη και για τα παλαιοπερσικά. Λογικό, εφόσον πρόκειται για λέξη με εμπορική σημασία (για να το ρίξω στο ανέκδοτο, ο Ηρόδοτος δεν μας διαβεβαίωνε ότι οι Πέρσες ευγενείς διδάσκονταν μόνο τρία πράγματα – να ιππεύουν, να ρίχνουν με το τόξο και να μη λένε ψέμματα -; όσο κι αν είναι ανακριβής ο αφορισμός, είναι πάντως ενδεικτικός της αδιαφορίας των Περσών για τις εμπορικές δραστηριότητες). Οι Άραβες τώρα μπορεί κι αυτοί να δανείστηκαν τη λέξη απευθείας από τα αραμαϊκά (π.χ.). Έχουμε, πιθανώς, δύο ξεχωριστές διαδικασίες δανεισμού της λέξης και το ζήτημα είναι μέχρι πού πρέπει να φτάσει η έρευνα για το έτυμο μιας λέξης. Όσον αφορά τους Τούρκους, μου φαίνεται εξίσου πιθανό να δανείστηκαν τη λέξη από τα αραβικά ή από τα περσικά, λόγω της έντονης επιρροής που άσκησαν στην τουρκική και οι δύο γλώσσες (η ασφαλής κρίση προϋποθέτει δυσχερώς προσβάσιμες γνώσεις του στιλ: πότε άρχισαν να χρησιμοποιούν οι Τούρκοι τη λέξη; σε ποιό βαθμό τη χρησιμοποιούσε η αραβική και η περσική κατά την ίδια χρονική περίοδο;).

  32. technobrutus said

    «Κλ-ίστο το ρημάδι το blog…»

    «Ιστο-ρία μου, αμαρτία μου…»

    «Τ-ιστο διάτανο συμβαίνει και δεν έχω επισκέπτες?»

    «(Ι)στολόγο μου, θα το κλείσω…»

  33. (E)ἰσ-τὸν ἀφρὸ (E)ἰσ-τὸν ἀφρὸ τῆς θάλασσας
    τὸ μπλὸγκ μου κοιμᾶται….

  34. Q said

    (Τόση αλήθεια, τόσες αποκαλύψεις, και καμία ψυχή.)
    Εγώ τα γράφω, εγώ τα διαβάζω.

  35. Καὶ κάτι ἄσχετο, ξέρει κανείς σας ποῦ μπορῶ νὰ βρῶ ὅλα τὰ «Ἀγάπης Λόγια» τοῦ Ἐφταλιώτη;

  36. Μαρία said

    Στάζυμπε, συμφωνώ και επαυξάνω: χιτς μι χιτς.

  37. Παρότι τουρκολόγος θα επιμείνω στις προτάσεις Γκαζακα («ουδέν σχόλιο») και Δοκισκάκι («αραχνιάσαμε»). 🙂

  38. sarant said

    Τελικά, δεν έχουμε και τόσα κεσάτια, ιδίως όταν βλέπω πως επανέκαμψε και η Μαρία (για λίγο ή για τα καλά, άραγε;)

    Κωσταδαμόπουλε, μπράβο, Μουστόγερος ήταν (το οποίο είναι σπάνιο, συνήθως λέμε μουστόγρια, οπότε μπορεί έμμεσα να παραπέμπει στο π…).

    Q, το «εγώ τα γράφω εγώ τα διαβάζω» είναι μεγάλο δράμα. Κάτι λέει ο θαυμάσιος Χατζηαργύρης στο τέλος του Θρύλου του Κωνσταντή:

    «Από δω και πέρα δε μας είναι εύκολο να συνεχίσουμε την ιστορία μας. Τα στοιχεία που είχαμε υπόψη μας εξαντλήθηκαν. Για την ακρίβεια μάλιστα δεν είχαμε ποτέ στοιχεία εκτός από κάτι φήμες που δεν άξιζαν και πολλά πράματα. Στηριχτήκαμε στη φαντασία μας, αλλά η καημένη κι αυτή περνάει τώρα σοβαρή δοκιμασία. Είναι που σώθηκε πια η ηρωική μας υπομονή, να γράφουμε, δηλαδή, ξέροντας εκ των προτέρων πως δε θα τα διαβάσουν όλ’ αυτά επί πληρωμή περισσότεροι από δυο. Τόσοι είναι οι μόνιμοι πελάτες μου που με ζητούν στα βιβλιοπωλεία και μ’ αγοράζουν. Γι’ αυτούς τους δυο, όμως, αισθάνομαι κάτι περισσότερο από υποχρέωση. Τους φαντάζομαι να διαβάζουν τα έργα μου και, με την ευκαιρία που δεν τους ξέρω, τους προικίζω με τη φαντασία μου με την ωραιότερη μορφή και τα υψηλότερα ιδανικά. Είναι, κατ’ εμέ, οι τέλειοι τύποι ανθρώπων. Πικρό συναίσθημα λοιπόν με κυριεύει, όταν σκέφτομαι πως δε θα συναντήσουν τέλος σε τούτο το βιβλίο. Οι αναγνώστες γυρεύουν πάντα ένα τέλος· γι’ αυτούς τους δυο, επομένως, θα προσφέρω κι εγώ ένα τέλος σύντομο και καθαρό. Ζητώ συγγνώμη για τη συντομία μου, αλλά ελπίζω να με καταλάβουν, αν έρθουνε για λίγο στη θέση μου.»
    (Για περισσότερα, δείτε εδώ:
    http://www.sarantakos.com/kibwtos/mazi/xatzhar_kwstanthseis.html)

  39. Γλωσσολάγνος said

    Να προσθέσω άλλο ένα επάγγελμα:

    ιερέας, που φυσικά θα έδινε την απάντηση «κατά διαόλου» 🙂

  40. sarant said

    Γλωσσολάγνε, έξοχο και απορώ πώς μας είχε ξεφύγει μέχρι τώρα!

    (και μου δίνει την έμπνευση να προσθέσω ότι ο έμπορος ορειβατικών ειδών θα μπορούσε να απαντήσει ότι ‘πάμε στο γκρεμό’, αλλά το δικό σου είναι απείρως καλύτερο!)

  41. zar said

    Μεταφραστής – δεν κουνιέται φύλλο

  42. voulagx said

    @Zarσχ.41
    φλασια:
    ιστολογος-δεν κουνιεται πανι

  43. voulagx said

    η μηπως: αραχνιασαμε;

  44. αραχνιάσαμε: #3, Δοκισκάκι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: