Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Προεκλογικός Λαπαθιώτης και μικρές αγγελίες

Posted by sarant στο 26 Σεπτεμβρίου, 2009


Λίγο απ’ όλα σήμερα και μια κι έχουμε εκλογές την άλλη Κυριακή να σας παρουσιάσω ένα σατιρικό στιχούργημα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη που υπάρχει στο αρχείο του. Είναι γραμμένο στις αρχές του 1923, όταν κάποιοι φίλοι του τον προτρέπαν να κατεβεί στις εκλογές. Απ’ όσο ξέρω, το στιχούργημα αυτό δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ σε έντυπο ή στο διαδίκτυο.

lap1-061

Σε σας συλλήβδην απαντώ, και στους καλούς ανθρώπους,
που με χαράν εις την Βουλήν θα μ’ έβλεπαν μεγάλην:
έχω τοσάκις εκτεθεί κατά χιλίους τρόπους,
που θα ’τανε πλεονασμός να εκτεθώ και πάλιν.

Αλλ’ αν, υπείκον έξαφνα στας συμβουλάς ενίων,
το Καθεστώς μου πρότεινε μιαν θέσιν ηλιθίαν,
θα ’θελα τούτο να μου πει: — Ουχί εις Κόρην-θείαν,
πλην γενικόν διοικητήν σε προσκολλώ-Χανίων!

18.1.1923

Αυτό ήταν το ποίημα, πάμε τώρα στις μικρές αγγελίες. Όποιος καλός άνθρωπος ξέρει, ας γράψει από κάτω ή, για την πρώτη αγγελία περί Κυπαρισσίας, ας μου στείλει ημέιλ να τον ρωτήσω κάτι.

* Αν ακούει κανείς από Κυπαρισσία, ας μου στείλει μέιλ, αναζητώ τα ίχνη κάποιου που πρέπει να γεννήθηκε λίγο πριν από το 1900.

* Η ζίνα (που γραφόταν και ζήνα πριν την Πέγκυ και την άλλη την άγρια) είναι «σκαθάρι» λέει το ΛΚΝ. Είναι πράγματι ή πρόκειται για άλλο έντομο;

* Ξέρει κανείς πόλη Σήλυμνο στη Θράκη ή στη Βουλγαρία; Είναι το Σλίβεν, ίσως. Αλλά πότε λεγόταν έτσι;

Και για να μην κάνω μόνο ερωτήσεις, τυχαία ανακάλυψα ένα καινούργιο γλωσσολόγιο [δηλαδή γλωσσολογικό ιστολόγιο] που μου φάνηκε ενδιαφέρον.

Επίσης, στο φόρουμ Λεξιλογία γίνεται συζήτηση για μουσικούς δρόμους και πλατείες, παναπεί τραγούδια που περιέχουν στους στίχους τους ονόματα δρόμων (π.χ οδός Αριστοτέλους, οδός Σανταρόζα). Όσοι έχουν κάτι να προσθέσουν, ας κοπιάσουν, βρίσκω πως έχει γούστο.

45 Σχόλια προς “Προεκλογικός Λαπαθιώτης και μικρές αγγελίες”

  1. Ναι, το Σλίβεν είναι η Σήλιμνος:
    α) Σήλιμνος (Ισλεμιέ) …επί της υπωρείας του Αίμου με 18,000 κατοίκων (sic), πρωτεύουσα μουτεσαριφλικίου, επίσημος δια την παραγωγήν ροδελαίου (Αριστομένους Σταυρίδου, Εγχειρίδιον πολιτικής, φυσικής και εμπορικής γεωγραφίας του οθωμανικού κράτους, Κυδωνίαι 1876 [φωτομηχ. ανατύπ. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μυτιλήνη 1996], σελ. 59)
    β) Islimye. Slivno. – … en Thrace, chef-lieu du liva du même nom, dans l’eyalet d’Andrinople. Environ 16,000 âmes. Prise par les Russes en 1829 (C. Mostras, Dictionnaire géographique de l’empire ottoman, St.Pétersbourg 1876, σελ. 16-17).
    γ) Σλίβεν=Ισλιμιγέ εδώ

  2. Λοιπόν αντιγράφω από το εξαιρετικό βιβλίο του φίλου μου Αντρέα Λυμπεράτου, «Οικονομία, πολιτική και εθνική ιδεολογία. Η διαμόρφωση των εθνικών κομμάτων στη Φιλιππούπολη του 19ου αιώνα», Ηράκλειο: ΠΕΚ, 2009, σελ. 391-92:

    Τα δημοσιεύματα του Ικέσιου Λάτρη περί Θράκης στην «Αμάλθεια» και στον «Τηλέγραφο» έχουν ως βασική μέριμνα την κατασκευή μιας γεωγραφίας της Ελλάδας με ευρύτατη έκταση, μέσα από την αναφορά στην αρχαία ιστορία. Σε αυτό το εγχείρημα καθοριστικό ρόλο παίζει η διάδοση και επιβολή των αρχαίων τοπωνυμίων (…) [ο Γ. Τσουκαλάς] τον Δεκέμβριο του 1851, συγχαίρει τον Ικέσιο Λάτρη για τις παρατηρήσεις του γι το όνομα του Σλίβεν, το οποίο θα πρέπει να ονομάζεται «Σίλυμνος», και τον επαινεί που κοσμεί με τα άρθρα του τόσο συχνά τις στήλες των εφημερίδων.

  3. Μαρία said

    Μια Ζίνα ή Χρυσόμυγα θα δεις εδώ.
    http://ecology-salonika.org/talk/viewtopic.php?t=28

    Μέχρι τώρα ήξερα μόνο το λουλούδι ζίνια ή τζίνια(ή τζιντζόβα για μας τους Βούλγαρους) και τη θεία της φίλης μου τη Ζήνα (Ζηνοβία).

  4. Για «ζίνα» γράφει και η Ζυράνα Ζατέλη.
    http://www.greeklanguage.gr/fryktories/modules.php?name=News&file=print&sid=100

  5. Και διασταυρώθηκε η ταυτότητα της ζίνας, σωστά μίλησε η Μαρία:
    http://en.wikipedia.org/wiki/Xena_(genus)

    Xena (genus) is a genus of fly in the family Chloropidae.

  6. π2 said

    Ενδιαφέρον τοπωνύμιο το Σήλυμνος. Είναι ασφαλώς το Ισλιμιγιέ/Σλίβεν, όπως έδειξε ο Δύτης (φίλος φίλου όπως βλέπω). Στα βυζαντινά υπάρχει ένα Στίλβνον (το έχει ο Παχυμέρης και ο Καντακουζηνός από αυτούς που έχει το TLG), το οποίο ταυτίζεται με την Σέλιμνο ή Σήλυμνο κατά τον Αχιλλέα Σαμοθράκη. Το Στίλβνον πρέπει να έγινε το Σλίβνο που έχει η δεύτερη πηγή του Δύτη. Το αστείο είναι ότι όσο έψαξα, δεν βρήκα πουθενά στα αρχαία Σήλυμνο, Σέλιμνο, Σλήμνον και Σίλυμνο που είναι οι άλλες παραλλαγές που βρίσκω. Υποψιάζομαι λοιπόν ότι η Σέλιμνος / Σήλυμνος είναι υπερδιόρθωση επί το αρχαικότερον των τοπικών λογίων (ίσως με αφορμό το μυθολογικό όνομα και τοπωνύμιο Σέλεμνος), προφανώς γιατί το βυζαντινό Στίλβνον δεν τους φαινόταν αρκετά αρχαιοπρεπές.

  7. π2 said

    Λάθος, Στίλβνος το βυζαντινό τοπωνύμιο.

  8. Μαρία said

    Απ’ το Σλίβεν έχω γνωρίσει μετανάστες δίγλωσσους (βουλγάρικα-ελληνικά). Όπως μπορείτε να δείτε και στην παραπομπή που δίνει ο Δύτης στη βίκι μια απ’ τις εθνοτικές ομάδες είναι κι οι Σαρακατσάνοι.

    Πολύ φοβάμαι οτι οι μικρές αγγελίες θα φαν την ηλιθία Κορηνθεία μαζί με τα κωλοχανία. Μήπως πρέπει να γραφτεί κωλοχανείο; 🙂

  9. Επίσης, στη συζήτηση για τους μουσικούς δρόμους και πλατείες στο Λεξιλογία υπενθυμίστε τα συμφωνικά ποιήματα του Ρεσπίγκι, τα Πεύκα της Ρώμης και οι Κρήνες της Ρώμης.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Pini_di_Roma
    http://en.wikipedia.org/wiki/Fontane_di_Roma

    (που να γράφομαι εκεί τώρα….)

  10. ἔ καὶ ἤμην εὶς τὴν Κυπαρισσίαν πρὸ μηνός.

  11. ζίνες λέει ἡ γιαγιά μου κάτι μεγάλα μαῦρα παχουλὰ ἱπτάμενα ἔντομα. ἔτσι τὰ λεώ κι ἐγὼ ἀγνοῶν ὁποιαδήποτε ἄλλη ὀνομασία τους. δὲν ἤξερα ὅτι ἡ λέξι δὲν εἶναι εὐρύτερα γνωστή.

  12. sarant said

    Άρα, η ζίνα είναι ιπτάμενο έντομο, όπως φαίνεται. Το ΛΚΝ λέει σκαθάρι -πετάνε τα σκαθάρια;

  13. αὐτὴ ἡ ζίνα ποὺ λέω ἐγὼ τσιμπάει κιόλας.

  14. http://ecology-salonika.org/talk/viewtopic.php?t=28

    ἐδῶ ἡ ζίνα ταυτίζεται μὲ τὴν χρυσόμυγα.

  15. Μαρία said

    Νίκο, γιατί να μη πετάνε; Τζάμπα τα έχουν τα φτερά;
    http://fr.wikipedia.org/wiki/Col%C3%A9opt%C3%A8re

    Υπάρχουν πολλών ειδών σκαθάρια.

  16. Επίχαρμος Μπαρμπουτιώτης said

    Ενιοτε απανταται και ως «ζουνα»

  17. Μπουκανιέρος said

    Αυτό που υπάρχει στο λινκ της Μαρίας (3) λέγεται σε μας «βαβύλα».
    Οι Αθηναίοι το λένε «χρυσόμυγα» – και πάντα διαμαρτυρόμουνα ότι δεν είναι μύγα (υπάρχει όντως χρυσόμυγα, που είναι πράγματι σα μύγα αλλά στο χρώμα της βαβύλας).
    Μια φίλη μού είχε πει πώς τη λένε στη Μάνη, αλλά δε μπορώ να θυμηθώ τη λέξη.
    Το «ζίνα» και τις παραλλαγές του δεν τόχω ματακούσει.

    Όταν ήμασταν μικροί και είχαμε επιδέξια δάχτυλα καταφέρναμε να δένουμε με κλωστή το πόδι της και την παίρναμε μαζί μας βόλτα, να ζουζουνίζει γύρω μας.

    Όταν έμενα σε σπίτι με κορομηλιά, γινόντανε πράγματι χαμός την άνοιξη.

  18. Μαρία said

    Μήπως βρούντζος;
    http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/culture/glossari/2.htm

    Αν δεν την έγραφες με υ τη βαβύλα, θα τη συσχέτιζα με το Βαβίλη.

  19. skolotourou said

    Πολύ έξυπνα τα λογοπαίχνια…

  20. Μαρία, Βαβύλης δεν ήταν;

  21. Μαρία said

    Δύτη, τον γούγλισα και βλέπω οτι έχεις δίκιο. Υπάρχουν ελάχιστα Βαβίλης.
    Άρα έχουμε στα κορφιάτικα: ο βαβύλης, η βαβύλα, το βαβύλι.

  22. Μαρία said

    Ιδού η αληθινή χρυσόμυγα. Αυτοί οι Αθηναίοι ούτε τις μύγες ξέρουν να ξεχωρίσουν.

  23. Μπουκανιέρος said

    Μαρία (18), δεν ξέρω, μάλλον όχι αλλά δεν είμαι σίγουρος.

    Και για να γυρίσουμε στο θέμα του ποστ:
    Φουντώνει, τις τελευταίες μέρες, ο προεκλογικός αγώνας.
    Πάνω στο πετσί άλλων, βέβαια.

  24. Μαρία said

    Να δούμε τι θα κάνουν κι οι Γερμανοί αύριο. Δεν είναι τυχαίο που ο ΚΑΚ έβαλε τις δικές μετά τις γερμανικές.

  25. Μπρεῖ αὐτὴ στὸ λὶνκ τῆς Μαρίας νὰ εἶναι ὄντως ἡ ζῖνα ποὺ ξέρω κι ἐγώ. Ἴσως ἱπταμένη νὰ φαίνεται πιὸ σκούρη.

  26. metanastis said

    Τη ζίνα πάντως την θυμάμαι κι εγώ από τα νιάτα μου στη Θεσσαλονίκη.
    Μοιάζει με σκαθάρι, αλλά έχει χρυσοπράσινο χρώμα και πετάει. Είναι αρκετά μεγάλη και είχαμε κι εμείς τη
    συνήθεια να δένουμε μια κλωστή – όχι στο πόδι γιατί κοβότανε! – αλλά κάτω από τα φτερά γύρω από το θώρακα
    και τις βγάζαμε βόλτα…

    Έχω πάντως να δω χρόνια.

  27. Μαρία said

    Εκτίμηση αποτελεσμάτων στη Γερμανία:
    http://www.spiegel.de/politik/deutschland/0,1518,651389,00.html

  28. sarant said

    Ανέβηκαν πολύ οι φιλελεύθεροι, οπότε κάνουν κυβέρνηση με τη Μέρκελ. Ανέβηκε και η Αριστερά πάντως (παρά τα μουστάκια που λέγαμε)

  29. Μαρία said

    Κι έτσι θα δούμε πολλούς διπλούς τόνους. ( Η Καθημερινή έχει Βέστερβέλε)
    Ναι, παρά τις αντίθετες προβλέψεις οτι ο Λαφοντέν θα διώξει κόσμο.

  30. Kakia Ps said

    Ευχαριστώ για την μικρή αγγελία 😉 και για τα καλά σας λόγια! Σας παρακολουθώ από καιρό και νομίζω ότι γράφετε υπέροχα!

  31. Μπουκανιέρος said

    #26 Δίκιο έχεις, όχι απ’ το ποδάρι! (έχω μεγαλύτερη απόσταση από την παιδική ηλικία και τα μπερδεύω).
    Είδα πρόσφατα αρκετές, σε Κέρκυρα και Αθήνα.

    #27-29
    Πού είναι ο έγκυρος αναλυτής επί των γερμανικών υποθέσεων για να σχολιάσει;
    (για τον Dokiskaki λέω)

  32. Μαρία said

    Χρειαζόμαστε κι έναν επι των πορτογαλικών που επισκιάστηκαν απ’ τις γερμανικές. Κι εκεί το Μπλόκο ανέβηκε.

  33. sarant said

    Κάκια, καλώς ήρθες και σ’ ευχαριστώ.

    Πιδύε (6) κι εγώ σ’ αυτό το συμπέρασμα καταλήγω.

  34. dokiskaki said

    Παρών, καπετάνιο μου Μπουκάν (31)!

    Τι να (πρωτο)σχολιάσεις από τις γερμανικές εκλογές; Την οριστική, μάλλον, πια τριχοτόμηση της γερμανικής αριστεράς σε σοσιλαδημοκρατικό, οικολογικό, και μετακομμουνιστικό κομμάτι (τα επίθετα για να συνεννοούμαστε, απλώς); Τη «μαγκιά» της Μέρκελ που κατάφερε να περάσει όλη τη φθορά του δικού της κόμματος στο αδελφάκι από τη Βαυαρία και να σώσει τη δύναμή της σε βουλευτές με τη δεύτερη ψήφο –και ταυτόχρονα να πετύχει για πρώτη φορά να διώξει το συνεταίρο της από την κυβέρνηση μέσω εκλογών; Την επιμονή των μικρών της εταίρων να τραβάνε τη διαχωριστική γραμμή υπέρ της «αστικής» κυβέρνησης (σε αντίθεση με τι ακριβώς);

    Να σταθώ σε κάτι που δεν θα ακούσουμε πολύ στην Ελλάδα, στη λειτουργία του γερμανικού εκλογικού συστήματος (γιατί κάτι μου λέει ότι θα γίνει της μοδας τον επόμενο καιρό). Στις χτεσινές εκλογές εκλέχτηκαν καμιά εικοσαριά «υπεράριθμοι» βουλευτές χάρη στη δεύτερη ψήφο και το μεγάλο συνολικό ποσοστό που συγκέντρωσαν τα κόμματα που έμειναν έξω από τη βουλή (κάπου στο 6%). Στη Γερμανία ο ψηφοφόρος έχει μια ψήφο για το κόμμα και μια ψήφο για τον υποψήφιο της περιφέρειας. Οι περισσότερες έδρες μοιράζονται αναλογικά στα κόμματα που περνάνε το 5%, οι υπόλοιπες πηγαίνουν σε σαφείς νικητές της τοπικής εκλογικής περιφέρειας κλπ. (Έχει και άλλα, μην το αναλύσω όλο εδώ και τώρα).
    Χαρακτηριστικό των χτεσινών εκλογών ήταν ότι μεγάλο μέρος των δεύτερων ψήφων των φιλελεύθερων του Βεστερβέλε (σχεδόν οι μισές) πήγαν σε υποψήφιους της Μέρκελ. (Αν ήμασταν στην Ελλάδα θα λέγαμε ότι έγινε συμφωνημένα, αλλά βέβαια τέτοιες μετακινήσεις σε τέτοια κλίμακα μυστικά και σκόπιμα δεν γίνονται…)
    Όταν λοιπόν «χάνονται» πολλές ψήφοι και υπάρχει τέτοια ανισομετρία πρώτης και δεύτερης ψήφου, το σύστημα παράγει πολλούς υπεράριθμους βουλευτές (κάτι που δεν είχε ξαναγίνει σε τέτοιο βαθμό, συνήθως 3-4 προκύπτανε). Δεν εννοώ ότι όλοι είναι βουλευτές της Μέρκελ, αλλά έχει τη μερίδα του λέοντος και από εκεί.

    Από εκεί και πέρα, οι εκλογές ήταν ένα σαφές παράδειγμα ότι δεν μπορείς να τις κερδίσεις χωρίς σαφές σχέδιο. Τα «αστικά» κόμματα κατέβηκαν με τέτοιο σχέδιο: Να αλλάξουν το συνασπισμό. Από αυτούς, ο Βεστερβέλε δεν δίστασε να πει με σαφήνεια ποια συμφέροντα εκπροσωπεί και τι θέλει να κάνει –και βγήκε πιο κερδισμένος από όλους. Η αριστερά των Μπίσκι-Γκύζι-Λαφοντέν είχε επίσης σαφή στόχευση, πολιτική (ακόμη πιο μαχητική αριστερή αντιπολίτευση) και τακτική (καθιέρωση σε ολόκληρη τη χώρα). Και τα δύο σχέδια πέτυχαν.

    Οι πράσινοι δεν είχαν εξίσου σαφή στόχευση και οι συζητήσεις που γίνονται στη Γερμανία για συνεργασία με τη δεξιά σε τοπικές κυβερνήσεις μάλλον «νέρωσαν» το μήνυμά τους. Τέλος, το SPD έκανε έναν θλιβερό προεκλογικό αγώνα, λέγοντας ουσιαστικά: Στηρίξτε μας για να παραμείνουμε στην κυβέρνηση και να ζορίζουμε τη Μέρκελ. Αστεία πράγματα. Εκτος από την απουσία εμπνευσμένης ηγεσίας στις γραμμές του φαίνεται και η απουσία νεολαίας στις αναλύσεις που δείχνουν ότι, με μέση χτεσινή εκλογική απώλεια 10%, το ποσοστό αυτό διπλασιάζεται στις ηλικίες 18-30. Θα περάσει από μεγάλη εσωστρέφεια, καθώς πρέπει να ξεκαθαρίσει τι θέλει να είναι και καθώς δεν διαθέτει προσωπικότητες που θέλουν ή να μπορούν να το κατευθύνουν προς τα εκεί.

  35. Ηλεφούφουτος said

    Π2, πώς κάνεις αναζήτηση στο λινκ που έδωσες για τον Αχ. Σαμοθρ.;

  36. Μαρία said

    Ηλεφού, δεν ξέρω αν αυτό σε διευκολύνει
    http://distance.eled.duth.gr/lex/
    Κούρεψα το λινκ αφού απ’ την αρχική δε τα κατάφερα.

  37. π2 said

    Ηλεφού, με πρόλαβε η Μαρία. Πας εκεί που σου είπε, επιλέγεις Θρακικό λεξικό και ξεφυλλίζεις με βάση το γράμμα η κάνεις αναζήτηση (καλύτερα με κεφαλαία ή χωρίς τόνους), αλλά μόνο στους τίτλους των λημμάτων.

  38. Μαρία said

    Πιδύε απ’ την αρχική όμως του παιδαγωγικού πώς πας στο σάιτ για τον Σαμοθράκη;

  39. π2 said

    Μα το λινκ που έδωσες Μαρία είναι ο ιστότοπος όπου φιλοξενείται ο Σαμοθράκης. Δεν καταλαβαίνω τι εννοείς.

  40. Μαρία said

    Πιδύε, άμα αφαιρέσεις το lex βρίσκεται στον ιστότοπο του παιδαγωγικού δημοτικής εκπαίδευσης κλπ. Αυτή θεωρούσα αρχική σελίδα απ’ όπου θα μπορούσες να συνδεθείς με το λεξικό.

  41. π2 said

    Τώρα κατάλαβα. Καμιά φορά τέτοιες δουλειές φιλοξενούνται σε θεσμικούς servers χωρίς να είναι σαφές από τη θεσμική ιστοσελίδα πώς πάει κανείς σ’ αυτό που τον ενδιαφέρει. Κακώς, αλλά συμβαίνει. Κι εγώ στην τύχη έπεσα στον Σαμοθράκη, δεν γνώριζα την επιγραμμική (ουάου) ύπαρξή του.

  42. Μαρία said

    Κι ο Ηλεφού έτσι θα την πάτησε. Ευχαριστούμε για το εύρημα.

  43. ηλεφούφουτος said

    την πάτησα με τον τρόπο που λέει ο Π2. Έίχα μάλιστα δοκιμάσει κι εγώ το «κούρεμα», που λέει η Μαρία, αλλά με οδήγησε στην αρχική σελίδα κι από κει έψαχνα μάταια.
    Ευχαριστώ! Ωραίο είναι.

  44. Μαρία said

    Είχες μεγάλο ψαλίδι και τα πήρες πολύ.

  45. voulagx said

    @Μαρια #36 Πηγα σο λινκ που δινεις,πολυ ωραιο, αλλα..
    «Η Θράκη είναι γνωστό, πως έβγαλε πολλούς πνευματικούς ανθρώπους που την έκαναν πασίγνωστη! Απ την αρχαιότητα με τον πρωτοπόρο της ανακαλύψεως της ατομικής βόμβας φιλόσοφο και ιδρυτή της Ατομιστικής Σχολής (που ησχολείτο με τα ατοματά μυστηριώδη απειροστομόρια που αποτελούν το σύμπαν) Αβδηρίτη φιλόσοφο Δημόκριτο, ως τον ποιητή Γ. Βιζυηνό, και άλλους.»
    Αποσπασμα απο τον προλογο της βιογραφιας τοθ Α. Σαμοθρακη.
    Ισως να γινομαι ψειρας, αλλα κατι μου χτυπαει ασχημα στον προλογο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: