Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δύσκολοι καιροί για γονατάδες

Posted by sarant στο 18 Οκτωβρίου, 2009


Τις μέρες αυτές κυκλοφορεί στο ελληνικό Διαδίκτυο ένα στιγμιότυπο με τον γνωστό παρουσιαστή (δεν μου πάει να γράψω ‘δημοσιογράφος’) Γ. Αυτιά, ο οποίος επί τρεις μέρες έπαιζε στην εκπομπή του βιντεοσκοπημένη συνομιλία με τον νομάρχη (και υποψήφιο αρχηγό της ΝΔ) Π. Ψωμιάδη, και συνομιλούσε με… το βίντεο, με εξαιρετικά κωμικό αποτέλεσμα. Σε περίπτωση που λείπατε το τελευταίο δεκαήμερο σε κάποιο μακρινό νησί του Ειρηνικού και δεν έχετε δει το στιγμιότυπο, μπορείτε να το δείτε εδώ:

Βέβαια, ο ίδιος ο Αυτιάς δεν θέλει να παραδεχτεί το χουνέρι που έπαθε, και λέει ότι το έκανε στα αστεία, αλλά αυτό απλώς κάνει το ρεζίλεμα να μεγαλώνει. Όμως δεν θέλω να σταθώ εδώ. Θέλω όμως να υπογραμμίσω το γεγονός ότι παλιότερα τέτοιες ματσαράγκες θα περνούσαν στο ντούκου. Ακόμα κι αν έβγαινε μια τηλεοπτική εκπομπή να ξεσκεπάσει την απάτη, η αποκάλυψη θα έμενε στον στενό κύκλο όσων είχαν δει την εκπομπή. Σήμερα, αντιθέτως, το βιντεάκι διαδίδεται εύκολα και γρήγορα, η δε δύναμη της εικόνας και του αυθεντικού ντοκουμέντου είναι ακαταμάχητες.

Κάτι παρόμοιο είχε γίνει και πριν από μερικούς μήνες, όταν μερικές εφημερίδες κατασκεύασαν επίσκεψη Ερντογάν. Και πάλι, χάρη στο Διαδίκτυο, η απόδειξη της απάτης ήταν εύκολη και η κατακραυγή γι’ αυτήν τόσο μεγάλη, που ανάγκασε τον διευθυντή του Βήματος να ζητήσει συγνώμη. Τέτοια (και χειρότερα) έκαναν οι εφημερίδες και παλιότερα, αλλά τότε περνούσαν στο ντούκου.

Μια νέα εξέλιξη είναι αυτό που έχουν καθιερώσει πολλές εφημερίδες, στις ηλεκτρονικές τους εκδόσεις (ηλεκδόσεις;) να επιτρέπουν (και να ενθαρρύνουν) σχόλια των αναγνωστών κάτω από τα άρθρα των μόνιμων αρθρογράφων τους. Φυσικά, αυτό είναι θετικό για την εφημερίδα και τον δημοσιογράφο, αλλά δημιουργεί πρόσθετες υποχρεώσεις, διότι οι αναγνώστες-σχολιαστές δεν είναι μόνο χειροκροτητές του αρθρογράφου αλλά τον ελέγχουν και μάλιστα αρκετά αυστηρά. Επιπλέον, τα εργαλεία του Διαδικτύου δίνουν τη δυνατότητα να ελέγχονται οι ανακρίβειες των άρθρων πολύ εύκολα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είχαμε στην Ελευθεροτυπία του Σαββάτου, στην τακτική στήλη του Στάθη. Συγκεκριμένα, ο Στάθης έγραψε:

«Κι έτσι φθάσαμε έως εδώ, ο κυρ Ψωμιάδης υποψήφιος, να ανατριχιάζουν οι εστέτ και να καγχάζει η ελίτ, αλλά να μην παθαίνει κανείς μας λόξυγγα όταν ακούει τον Νομπελούχο κυρ Ομπάμα να δηλώνει στο Κάιρο με αμορφωσιά χιλίων τούβλων ότι «η Ευρώπη οφείλει τη γραφή και την τυπογραφία στο Ισλάμ»!! -κάτθανε, Χαμουραμπί κι εσύ Γουτεμβέργιε…

Στην προσπάθειά του να αποενοχοποιηθεί μπροστά στους Μουσουλμάνους για όσα τους έχει κάνει η χώρα του και γενικώτερα η Δύση, δεν δίστασε ο Πρόεδρος να τους κολακέψει λέγοντας μπούρδες (που θα έπρεπε πρώτα απ’ όλους να προσβάλλουν τους ίδιους τους Αραβες)

Κι όμως ουδείς γέλασε.

Ούτε στη Δύση σείσθηκαν απ’ τα χάχανα οι εφημερίδες.  Αν έλεγε τέτοια μπαρούφα ένας Κέννεντυ, θα προκαλούσε τον οίκτο, σήμερα ούτε καν το γέλιο …

Αυτά έγραψε ο Στάθης. Όμως, σήμερα οι αναγνώστες μπορούν να ελέγξουν την αλήθεια των ισχυρισμών του αρθρογράφου και μπορούν και να το πουν. Και πράγματι, ένας αναγνώστης με το ψευδώνυμο gianniotis, έγραψε μεταξύ άλλων τα εξής:

Ο Ομπάμα δεν είπε ποτέ «η Ευρώπη οφείλει τη γραφή και την τυπογραφία στο Ισλάμ». Είπε τα εξής «As a student of history, I also know civilization’s debt to Islam. It was Islam – at places like Al-Azhar University – that carried the light of learning through so many centuries, paving the way for Europe’s Renaissance and Enlightenment. It was innovation in Muslim communities that developed the order of algebra; our magnetic compass and tools of navigation; our mastery of pens and printing; our understanding of how disease spreads and how it can be healed». Μια μετάφραση που βρήκα είναι η ακόλουθη: «Ως φοιτητής ιστορίας [θεωρώ καλύτερο το ‘μελετητής της ιστορίας’ εδώ –ν.σ.], γνωρίζω το χρέος του πολιτισμού προς το Ισλάμ. Το Ισλάμ – σε μέρη όπως το Πανεπιστήμιο Al-Azhar – μεταλαμπάδευσε το φως της εκμάθησης μέσα από τους τόσους αιώνες, προετοιμάζοντας το δρόμο για την Αναγέννηση και το Διαφωτισμό στην Ευρώπη. Οι καινοτομίες στις Μουσουλμανικές κοινότητες ανέπτυξαν την άλγεβρα. Τις μαγνητικές πυξίδες και τα εργαλεία πλοήγησης. Τη δεξιοτεχνία στη γραφή και την εκτύπωση. Τη γνώση για το πως μεταδίδονται και θεραπεύονται οι ασθένειες»..

Κι ένας Νίκος (σας διαβεβαιώνω, δεν ήμουν εγώ), πρόσθεσε:

Αγαπητέ gianniotis, δυστυχώς ο φίλτατος Στάθης, τάλαντο εξαιρετικό που έχει προσφέρει πολλά και ωραία στον τομέα του, έχει αποφασίσει εδώ και καιρό να ομιλεί για τα πάντα. Χαρακτηριστικό των ημιμαθών που δυστυχώς είναι οι πραγματικοί κυβερνήτες του τόπου μας. Είναι πάμπολλες οι φορές που τον έχω «τσακώσει» να μεταφέρει με ευκολία στρεβλές πληροφορίες που βολεύουν ωστόσο σε «φανταχτερα» συμπεράσματα. Δεν μπήκα στον κόπο, μάλλον δεν αξίζει τον κόπο. Απλώς είναι κρίμα, αδικεί και τον εαυτό του και την εφημερίδα του.

Και τριτώνει το σχόλιο από τον (την;) apologia:

Ουδείς γέλασε για την «βλακεία» που είπε ο Ομπάμα γιατί απλά δεν ήταν «βλακεία».
Υπήρχε ένα σύστημα τυπογραφίας πιο πρωτόγονο, που χρησιμοποιούσε ο Αραβικός κόσμος και οι Κινέζοι. Φυσικά εγκαταλείφθηκε με την εφεύρεση του Γουτεμβέργιου.

Και παραθέτει απόσπασμα από τη Βικιπαίδεια (για το block printing, που είναι το παλιό σύστημα τυπογραφίας).

Φυσικά, υπήρξαν και άλλοι σχολιαστές που κατηγόρησαν τους παραπάνω ότι «ακούνε Γιωργάκη και Ομπάμα και κατουριούνται πάνω τους», αλλά δεν αντέκρουσαν επί της ουσίας την ανασκευή του ισχυρισμού του Στάθη. Τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, μένει έκθετος ο φίλτατος Στάθης, που διάβασε πολύ βιαστικά (και πιθανώς από δεύτερο ή τρίτο χέρι) τα όσα είπε ο Ομπάμα στο Κάιρο. Πουθενά δεν είπε ο Ομπάμα ότι η Ευρώπη οφείλει τη γραφή στο Ισλάμ. Κι όσο κι αν έχει δίκιο ο Στάθης ότι ο λόγος του Ομπάμα στο Κάιρο είχε στόχο να κολακέψει τους μωαμεθανούς, δεν τους κολάκεψε με «μπούρδες», αλλά με γενικώς παραδεκτές απόψεις.

Όμως δεν θέλω να μπω στην ουσία του λόγου του Ομπάμα, όσο να επισημάνω ότι με το Διαδίκτυο και τις δυνατότητες που προσφέρει, τα πράγματα αλλάζουν λίγο για τους αρθρογράφους των εφημερίδων. Εγώ αυτή την εξέλιξη τη βρίσκω θετική. Βέβαια, χρειάζεται μέτρο. Θα ήταν λάθος να μετατραπούμε σε λαθοθήρες. Ωστόσο, πιστεύω ότι το τελικό αποτέλεσμα θα είναι θετικό.

Οι καλοί θα προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση, θα μάθουν να ελέγχουν περισσότερο τις πηγές τους και θα ωφεληθούν πολύ από αυτό τον άμεσο σχολιασμό των γραφτών τους, κι ο Στάθης μαζί, ελπίζω. Οι πολύ καλοί, το κάνουν ήδη αυτό. Όσο για τους άλλους, τους προχειρογράφους, τους αρπακολλατζήδες, τους πολυθεσίτες και τους γονατάδες (που γράφουν στο γόνατο, εννοώ), μπορεί και να στενοχωρηθούν λιγάκι. Όμως οι αναγνώστες θα βγουν κερδισμένοι, νομίζω.

43 Σχόλια to “Δύσκολοι καιροί για γονατάδες”

  1. π2 said

    Δεν είναι τυχαίο ότι η γκάφα του Βήματος και το «αστείο» του Αυτιά είναι τα πιο δημοφιλή λήμματα στο Buzz. Τα νέα μέσα εκδικούνται τα παλιά.

  2. τὸ διαδίκτυο εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἐπανάστασι μετὰ τὴν τυπογραφία καὶ τὸ ἀλφάβητο. ὄχι τόσο σταθερὀ βέβαια, πχ σὲ ἕνα μελλοντικὸ πόλεμο μπορεῖ μιὰ δύναμι νὰ καταρρίψῃ τοὺς δορυφόρους καὶ πάπαλα. ὡραῖο λοιπὸν τὸ διαδίκτυο, ἀλλὰ ἀναπολῶ τὸν καιρὸ ποὺ ἔτρεχα στὶς βιβλιοθῆκες καὶ ἔψαχνα. τώρα θὲς τὸν Διονύσου πλοῦν; πατᾷς στοῦ Σαραντάκου καὶ τὸ βρίσκῃς. χάνεται ὁ ῥωμαντισμός. ἀλλὰ φαντάζομαι οἱ ἴδιες σκέψεις θὰ ὑπῆρχαν καὶ ὅταν ἐφευρέθηκε ἡ τυπογραφία. κάποιες παραθέτει καὶ ὁ Οὑγκὼ στὴν Παναγία τῶν Παρασίων.

  3. Abravanel said

    Πιστεύεις οτι υπάρχει η περίπτωση να υπήρχε δόλος; Δηλαδή έτσι όπως ο Πρετεντέρης κολακεύει το ακροατήριο του καταφεύγοντας σε λαθάκια και επιλεκτική ανάδειξη υπαρκτών θεμάτων, ο Στάθης να κάνει το ίδιο με τους δικούς του πελάτες;

  4. sarant said

    Αμπραβανέλ, δεν νομίζω. Νομίζω πως «κάπου άκουσε» ότι έτσι είπε ο Ομπάμα και το μετέφερε ανεξέταστα.

  5. ὁ Πρετεντέρης κολακεύει; ὰν 2-3 δὲν κολακεύουν μέσα εἶναι καὶ ὁ Πρετεντέρης.

  6. Μαρία said

    Το μετέφερε ανεξέταστα, γιατί έτσι τον βόλευε λόγω ιδεολογικού κάλου. Την εφημερίδα του αν διάβαζε, δε θα διαστρέβλωνε έτσι τα γεγονότα.

  7. Abravanel said

    Ξέρω οτι συμπαθείς τον Στάθη και η ερώτηση μου ήταν περισσότερο θέση παρά αυθεντικό ερώτημα – πάντως σε τιμά οτι παρά τις συμπάθειες σου ανέδειξες ένα θέμα που κατ’εμέ είναι ενδεικτικό του «κάλου» που αναφέρει ορθά η Μαρία.

  8. μα δεν του χαρίζεται καθόλου του Στάθη όταν βγαίνει απ’ τα χωράφια του

  9. ppan said

    Ποια είναι τα χωράφια του; 🙂

  10. Μπουκανιέρος said

    Τυπικός Στάθης. Δηλ., πέρα από το βασικό σημείο («τον ιδεολογικό κάλο», που είπε η Μαρία), νταηλίκι και γελοίες ρητορείες (που τις θεωρεί κομψές).

  11. Η χρήση του βιβλίου είχε λύσει το πρόβλημα της απόστασης από τον δάσκαλο μέχρι τον μαθητή. Η απόσταση νοείται και στον χώρο (ο μαθητής στην Ευρώπη και ο δάσκαλος στην Νέα Ζηλανδία) και στον χρόνο (ο μαθητής σήμερα και ο δάσκαλος πριν από πεντακόσια χρόνια). Το βιβλίο είναι συμπυκνωμένη γνώση. Η έρευνα στα γραπτά κείμενα ήταν πάντοτε δύσκολη.
    Το διαδίκτυο όμως αλλάζει πολλά πράγματα και είμαστε τυχεροί που ζούμε τις αλλαγές.
    (α) Κάποιος μπορεί εύκολα να εκδοθεί μόνος του. Δεν χρειάζονται ενδιάμεσοι (τυπογράφοι, βιβλιοπώλες) για να φθάσει ένα κείμενο (με φωτογραφίες, μουσική, βίντεο) στους αναγνώστες.
    (β) Τροποποιείται η αναζήτηση. Με μεγάλη ταχύτητα έρχονται αποτελέσματα για ότι ζητήσαμε, και κάποτε είναι περισσότερα από όσα θα μπορούσαμε να διαβάσουμε. Το σημαντικό είναι ότι αλλάζει και η φορά της ροής της πληροφορίας. Δεν χρειάζεται να πάμε σε έναν ιστοχώρο (ιστολόγιο, ιστοσελίδα, κλπ) για να δούμε τι νέο υπάρχει. Μπορούμε να δηλώσουμε τι μας ενδιαφέρει και το διαδίκτυο φροντίζει να μας ενημερώσει για ότι νέο γράφτηκε.
    (γ) Υπάρχει δυνατότητα ελέγχου. Υπάρχει εργαλείο που του δίνουμε ένα κείμενό μας και μας λέει σε ποιές σελίδες ξαναπαρουσιάστηκε (έστω και λίγο παραλλαγμένο). Υπάρχει άλλο εργαλείο που μπορεί πιθανώς να φέρει μια σελίδα με την μορφή που είχε παλιότερα, δηλαδή ακόμη κι αν την άλλαξε ο υπεύθυνος, όσα εμφανίστηκαν δεν έχουν χαθεί για πάντα…
    (δ) Ο ένας συντάκτης τείνει να αντικατασταθεί από πολλούς αυτόπτες μάρτυρες μέσω κινητών τηλεφώνων, σχολιαστές μέσω υπολογιστών κλπ. Μπορεί να χάνουμε σε επιμέλεια κειμένου, αλλά κερδίζουμε σε αμεσότητα και πιθανότατα σε αξιοπιστία. Η λογοκρισία, η επιτηδευμένη ανακρίβεια, η σκοπούμενη απάτη, η λογοκλοπή, το ψέμα (για την ηλικία του τάδε ή για την ζαρντινιέρα, κλπ) δεν μπορούν να μείνουν ασχολίαστα για πολύ.
    (ε) Το διαδίκτυο, με τις πολυμεσικές του δυνατότητες και την ασύρματη μετάδοση, μπορεί να απορροφήσει τελικά και τα έντυπα και την τηλεόραση.

    Τον Στάθη τον διαβάζω επειδή είναι γλαφυρός, όμως δεν τον πιστεύω πάντοτε.
    Προσπαθώ, με περιορισμένη επιτυχία, να μην ανήκω.

  12. Γλωσσοδετολόγος said

    Υπερβολικός ο Στάθης αλλά νομίζω πως κι ο Μπαράκ δεν έχει δίκιο, όταν λέει «Οι καινοτομίες στις μουσουλμανικές κοινότητες ανέπτυξαν […] τη δεξιοτεχνία μας στη γραφή και την εκτύπωση».

    Η συνεισφορά των Αράβων στην ανάπτυξη της τυπογραφίας ήταν έμμεση. Για την ακρίβεια γνώρισαν στη Δύση μια αρχαιότερη κινέζικη εφεύρεση μιας συνθετικής ύλης, που συνδέεται άμεσα με την (μετέπειτα) εφεύρεση της τυπογραφίας. Μιλάω για το χαρτί.

    Οι Κινέζοι αποδίδουν την εφεύρεση του χαρτιού στον Tsai-Lun, το 105 μΧ. Το 400 μΧ αυτή η καινούργια γραφική ύλη βρισκόταν στο Τουρκεστάν. Το 751 μΧ οι Άραβες συλλαμβάνουν Κινέζους αιχμαλώτους και δέχονται να τους απελευθερώσουν, εάν κατόρθωναν να εξαγοραστούν μέσα από την άσκηση ενός επαγγέλματος. Μερικοί από αυτούς επιδίδονται στην παραγωγή χαρτιού και έτσι, το 794 μΧ, ο βαζίρης Jachja Ben Fadl ανοίγει στη Βαγδάτη το πρώτο χαρτοποιείο. Γρήγορα η εφεύρεση διαδίδεται στη Δαμασκό, την Αίγυπτο, την Τρίπολη, την Τυνησία, το Αλγέρι, το Μαρόκο, τη Σικελία, την Ανδαλουσία, την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία. Αρχές του 12ου αι. στην Βαλένθια της Ισπανίας και το 1189 μΧ στη Γαλλία φτιάχνονται τα πρώτα ευρωπαϊκά εργοστάσια χαρτοποιΐας μέσα σε υδρόμυλους και αρχίζει η μαζική παραγωγή φτηνού χαρτιού.

    Έτσι ανοίχτηκε ο δρόμος για τον Γκούτενμπεργκ, που κατόρθωσε ν’ αξιοποιήσει τη μεταλλουργική πείρα του Μεσαίωνα και να φτιάξει μεταλλικά κινητά στοιχεία εκτύπωσης. Όμως ακόμα κι εδώ, στη χρήση κινητών στοιχείων, οι Κινέζοι είχαν προηγηθεί κατά πολλούς αιώνες – μόνο που σε αυτούς η τυπογραφική τέχνη εξυπηρέτησε μόνο την αισθητική διάθεση της αριστοκρατίας.

    Κοντολογίς ο Μπαράκ έχει δίκιο μόνο όταν μιλάει για «μεταλαμπάδευση» εκ μέρους των Αράβων.

  13. sarant said

    Γλωσσοδέτ, έτσι που τα λες είναι -αλλά για μεταλαμπάδευση μίλησε ο Ομπάμα, και εν πάση περιπτώσει η φράση «αμορφωσιά χιλίων τούβλων» του Στάθη είναι τερατώδης υπερβολή.

    Κύριε Μανωλά, καλώς ήρθατε αν είναι η πρώτη σας φορά, περίπου συμφωνώ με όσα λέτε.

  14. Έχουμε βέβαια και τα αρνητικά του διαδικτύου:

    * Όπως είπε και ο Κορνήλιος @2, κάτι να ρίξει τους δορυφόρους, ή μία βόμβα ηλεκτρομαγνητικού παλμού, και πάπαλα, χάνουμε ολόκληρη την πνευματική μας κληρονομιά. Και επειδή είμαι απαισιόδοξος του κερατά, θα εκπλαγώ αν δεν συμβεί κατιτί τέτοιο πριν πεθάνω.
    * Ό,τι δεν ψηφιοποιείται λησμονιέται και σαπίζει. Ήδη αυτό συμβαίνει με τις παν/μιακές βιβλιοθήκες, που στέλνουν τα βιβλία τους στις αποθήκες, γιατί μέλημά τους δεν είναι πια ο καταχωρισμός «ψόφιων δέντρων».
    * Όλοι δημοσιεύονται μόνοι τους, αλλά ελάχιστοι πλέον ακούγονται.
    * Η μετροέπεια των ΜΜΕ στην αγγλόσφαιρα ήταν βέβαια πρόσκαιρο φαινόμενο, και φαινομενική· αλλά η διαδικτυακή επικοινωνία την έχει διαολοστείλει, και αρέσκεται στην όξυνση.
    * Χάνεται η υπομονή μας για μακροχρόνια και λεπτομερή έρευνα· αν δεν βγαίνει κατεθυείαν το ζητούμενο στο Google, αποσπάται η προσοχή μας από κάτι άλλο.
    * Γενικά δεν διαβάζουμε πια αυτά που τώρα λέμε σεντόνια, και που προ εικοσαετίας θεωρούνταν κανονικός πεζός λόγος.

    Και βέβαια τα ίδια έλεγαν και με την επινόηση της γραφής, και υποψιαζόμαστε και της τυπογραφίας, και τα θετικά (για την ώρα!) υπερτερούν των αρνητικών, αλλά χάνουμε και κάποια πράγματα.

    (Το λυπηρό ήταν πως ο Ουμπέρτο Έκο στοχαζόταν την απώλεια των εντύπων από τα οξέα στα επόμενα 100 χρόνια δεκαετία του 80, και αναλογιζόταν ποιος θα ‘χει την φοβερή ευθύνη να αποφασίσει, ποιο έντυπο θα διατηρηθεί και ποιο θα χαθεί. Η απόφαση αυτή γίνεται τώρα με την ψηφιοποίηση, από google.com και archive.org .)

  15. Μαρία said

    Για μια κριτική θεώρηση του διαδικτύου υπάρχει μεταφρασμένο στα ελληνικά το βιβλίο του Χιούμπερτ Ντρέιφους, (Το διαδίκτυο, Κριτική 2003) καθηγητή φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ.
    Εμένα μ’ άρεσε πολύ το κεφάλαιο «Πόσο μακριά βρίσκεται η μάθηση εξ αποστάσεως απο την εκπαίδευση;»

  16. Εντάξει το πολεμάνε κι άλλοι εκτός από το google kai to archive.org:

    http://ec.europa.eu/ireland/press_office/news_of_the_day/eu-digital-library_en.htm
    http://europeana.eu/
    http://www.theeuropeanlibrary.org/

    Ασχέτως αν τα page hits μιας χρονιάς είναι λιγότερα από αυτά μιας μέρας για τον γούγλη…

  17. Q said

    Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους των νέων τεχνολογιών είναι, ότι πολύ γρήγορα εξελίσσονται τα μηχανήματα και τα αποθηκευμένα αρχεία κινδυνεύουν να χαθούν για πάντα. Το τυπωμένο βιβλίο το διαβάζουμε και μετά πεντακόσια χρόνια, τις επιγραφές σε μάρμαρο ακόμα και μετά πολλών χιλιετών. Είδη όμως λιγοστεύουν μηχανές που μπορούν να διαβάσουν δισκέτες των 5,25 (αν υπάρχουν μερικά κομπιούτερ στα γιουσουρούμ), και για τις μαγνητοταινίες του ’50 δεν υπάρχουν μηχανές . Μόνο σε μουσεία θα βρούμε αυτά τα μηχανήματα. Σε λίγο θα πετάξουμε και τα CD-ROM, αφού πρώτα τα αποθηκεύσουμε σε μερικά memory sticks. Όσοι προλάβουν, οι περισσότεροι δεν θα ‘χουν καιρό γι αυτή την βαρετή αγγαρεία.

  18. Ας χρησιμοποιούμε με φειδώ λέξεις όπως «κίνδυνος». Έχουν γνώση οι φύλακες (κυριολεκτικά). Τα βιβλία – περιοδικά – εφημερίδες του απλού αναγνώστη κινδυνεύουν επίσης από υγρασία, φως, «δανεικό κι αγύριστο», φωτιά, κ.ο.κ.

  19. Q said

    Οι φύλακες έχουν πράγματι γνώση, αλλά το ζητούμενο είναι πώς να την μεταβάλουμε αυτή την γνώση στην πράξη. Τυχερές οι επιχειρήσεις, που μαζί με κάθε ηλεκτρονική αρχειοθέτηση, έκαναν και ένα πριντ-αουτ. Έτσι σώθηκαν τα αρχεία τους. Για την επανάσταση του 1821 βρίσκουμε ένα σωρό έγγραφα στα αρχεία του κράτους. Αν σήμερα τα ψηφιοποιήσουμε και τα καταστρέψουμε αυτά τα έγγραφα, αμφιβάλω αν μετά 20-30 χρόνια θα μπορέσουμε να τα διαβάσουμε στην ψηφιοποιημένη μορφή τους.

  20. Νομίζω καμία σοβαρή βιβλιοθήκη δεν θα το έκανε χωρίς να τα περάσει σε μικροφίλμ.

  21. π2 said

    Όπως λέει και ο Στάζυ, δεν καταστρέφεται ποτέ το πρωτότυπο σε μια ψηφιοποίηση. Για την ακρίβεια, η ψηφιοποίηση σώζει το πρωτότυπο, αφού για να ψηφιοποιήσεις κάτι είσαι υποχρεωμένος: α) να ανοίξεις την κούτα, να ξεθάψεις το χτιστό* έγγραφο κοκ., β) να το ταξινομήσεις / μελετήσεις και γ) να το τακτοποιήσεις σωστά.

    Ως προς το μέλλον των ψηφιοποιημένων αρχείων δεν ανησυχώ πλέον τόσο, αφού η ανάγκη αναδρομικής αναγνωσιμότητας έχει συνειδητοποιηθεί από όλους τους ασχολούμενους με ψηφιακά φορμά.

  22. @15 Μαρία : επαγγελματικά έχω μια κάπως απόμακρη σχέση με την εκπαίδευση εξ αποστάσεως, και με εκπλήσσει συνέχεια το τι έχει γίνει στην εκπαίδευση (ή και «εκπαίδευση»), στα είκοσι χρόνια αφότου έφυγα απ’ τα θρανία.

    @16 Στάζυ : όντως, και η http://gallica.bnf.fr/ και καθ’ ημάς η http://anemi.lib.uoc.gr/ , και πολλοί άλλοι φορείς. Αλλά για τη διατήρηση της κληρονομιάς μας δυσανάλογο έλεγχο έχει το Mountain View (λίγα χμ απ’ όπου γράφω αυτή τη στιγμή), όπως προσπαθούσε να επισημάνει ο κακομοίρης ο Jeanneney. Και τώρα που έφυγε ο Ζανενέ από την εθνική τους βιβλιοθήκη, και είδε κι απόειδε η βιβλιοθήκη με 5 εκατομ. € το χρόνο, ενέδωσαν πια και οι Φρατζέζοι.

    @ 17, 19 Q : Όπως έχει προσπαθήσει να διαβάσει οιοδήποτε ψηφιακό αρχείο περισσότερο από 10 χρονών ξέρει πόσο δίκαιο έχεις. Η καταστροφή έχει ήδη συμβεί, γιατί δεν χρειαζόμαστε μόνο τα ψηφιοποιημένα βιβλία.

    @ 20 Στάζυ : Το μικροφίλμ, όπως και η ψηφιοποίηση, κοστίζει, και δεν έχει το ταμείον. Φυσικά ούτε και το χαρτί δεν είναι ασφαλές, ιδίως του 20ου αι. : http://www.loc.gov/preserv/deterioratebrochure.html .

  23. digitize ή digitilize;
    ψηφιοποίηση ή ψηφιακοποίηση;

    Ιδού νέον πεδίον αντιπαραθέσεων λαμπρών 🙂

  24. Abravanel said

    Η ψηφιοποίηση όμως επιτρέπει την πρόσβαση σε απείρως μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών – φωτογραφίες του Bundesarchiv από γερμανούς στρατιώτες το 1943 έγιναν προσβάσιμες μόνο όταν ψηφιοποιήθηκαν και έγιναν προσβάσιμες μέσω συμφωνίας με την Wikipedia. Το ξέρω οτι κάποιος θα σκεφτεί, ορθά, οτι δεν βλέπω με ορίζοντα δεκαετιών αλλά έτσι μόνο πχ μπορέσαμε να ταυτοποιήσουμε τα ονόματα αυτών που εμφανίζονται στις εκτοπίσεις στα Ιωάννινα.

    Από εκεί και πέρα συμμερίζομαι τις ανησυχίες.

  25. metanastis said

    @21
    Έχεις όμως σκεφτείς πόσο υποφέρει ένα βιβλίο – και μάλιστα ένα εύθραυστο βιβλίο 100 ετών ας πούμε – όταν
    περνάει από το scanner;

    Και μη σκεφτείς ότι στους βιομηχανικούς ρυθμούς της ψηφιοποίησης, αυτή γίνεται με το χέρι, γυρίζοντας σελίδα – σελίδα το βιβλίο και ακουμπώντας το πάνω στο τζάμι του scanner (άσε που και αυτό θα κατέστρεφε ένα παλιό βιβλίο).
    Η ψηφιοποίηση γίνεται κόβωντας την πλάτη του βιβλίου και βάζωντας τις σελίδες «χύμα» σε scanner με αυτόματη τροφοδότηση (όπως τα φυλλα σε έναν εκτυπωτή).

    Πριν δύο ή τρία χρόνια είχε γίνει μεγάλη φασαρία στη Χάγη όπου ο διευθυντής της Βασιλικής Βιβλιοθήκης (που είναι η εθνική βιβλιοθήκη της ολλανδίας) είχε ανακοινώσει ένα πρόγραμμα ψηφιοποίησης των βιβλίων και είχε πει, απαντώντας στις κριτικές ότι θα καταστραφούν πολλά και σπάνια βιβλία, ότι είναι πιο σημαντικό να υπάρχουν τα βιβλία εύκολα προσβάσιμα σε ψηφιακή μορφή από το να υπάρχουν μερικά παλιά βιβλία χαντακωμένα σε μια βιβλιοθήκη…
    Το ζήτημα είναι φιλοσοφικό τελικά….

  26. π2 said

    Μαρία, ο διευθυντής της Βασιλικής Βιβλιοθήκης μου φαίνεται πολύ μεγάλος σκιτζής, ίνα μη τι χείρον είπω. Σήμερα υπάρχουν ειδικά σκάνερ που ψηφιοποιούν ευπαθή βιβλία «φυλλομετρώντας» τα, χωρίς να παθαίνει το παραμικρό η ράχη τους. Σοβαρή ψηφιοποίηση με καταστροφή του πρωτοτύπου απλά δεν νοείται πλέον.

  27. sarant said

    Μετανάστη, ήξερα ότι υπάρχουν (ακριβοί) κατακόρυφοι σκάνερ για να μη χαλάνε τα παλιά βιβλία.

  28. π2 said

    Μετανάστη, συγγνώμη που σε έκανα Μαρία. 😳

  29. Κ said

    (23) «ψηφιοποίηση ή ψηφιακοποίηση;»

    – Εκψηφίωση μήπως;

    :-)))

  30. είπαμε δα…
    http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1022957/google-goes-library-scanning

  31. @25 Metanastis
    Στο Ερκουλάνουμ (αρχαία Ηράκλεια) της Ιταλίας θέλησαν να επεκτείνουν το 1752 τα υπόγεια μιας έπαυλης. Έπεσαν έτσι σε ένα μεγάλο υπόγειο θάλαμο που ήταν η «βιβλιοθήκη» της Ηράκλειας. Βρέθηκαν πάπυροι που είχαν καρβουνιάσει μέσα στα κουτιά τους από το πυροκλαστικό κύμα της έκρηξης του ηφαιστείου Βεζούβιου που κατέστρεψε την πόλη το 79 π.Χ.. Αν τους αγγίξεις καταστρέφονται. Οι σημερινοί επιστήμονες βρήκαν τρόπο να κάνουν «αξονική τομογραφία» στα κουτιά και να διαβάζουν τα περιεχόμενα των εγγράφων χωρίς να τα ξετυλίξουν. Το λογισμικό «ξετυλίγει» το έγγραφο στην οθόνη και μπορεί να διαβάσει κάποιος το αρχαίο κείμενο. Η προσπάθεια αυτή (δες έργο Φιλόδημος εδώ : http://www.humnet.ucla.edu/humnet/classics/philodemus/philhome.htm) συνεχίζεται.
    Η ψηφιοποίηση δεν είναι πάντοτε καταστροφική. Μπορεί να είναι αναδημιουργική.

  32. Μαρία said

    Πιδύε, απο μένα δε θα ζητήσεις συγγνώμη; 🙂

  33. π2 said

    Δεν πρόκαμα… 😳

  34. Q said

    Από όλα τα συστήματα αρχειοθέτησης, το μικροφιλμ είναι το πιο ασταθές. Το Cellulose acetate, cellulose triacetate ή πολυεσερας έχουν την τάση να αποσύντηθενται και αναγκαστικά πρέπει κανεις κάθε 10-20 χρόνια να σκανάρει εκ νέου τα αρχεία του. Σε κάθε σκανάρισμα το πρωτοτυπο υποφέρει. Από τεχνολογικής άποψης, το πιο σταθερό και ασφαλές για το πρωτότυπο μέσο είναι η ψηφειοποίηση, αλλά και εδώ πρέπει κανείς να προγραμματίσει εργασίες συντήρησης των αρχείων του, συνήθως αντιγραφές των δισκετών και καταστροφή των παλαιών. Στα μικροφιλμ δεν μπορεί να γίνουν αντιγραφές από αυτά, χωρίς να χάνονται πληροφορίες. Στα μαγνητικά μέσα, με τα χρόνια, τα μόρια μετάλλου έχουν την τάση να απομαγνητίζονται. Εάν προηγουμένως δεν έχει επέλθει η αποσύνθεση της σελλουλόζης. Όλα αυτά έχουν και το αντίκτυπο στα κόστη.

  35. Abravanel said

    Με άλλα λόγια όλοι σας στηρίζετε το Google – βγάλε το έξω in the wild, κατά προτίμηση σε cloud storage, και έτσι καταφέρνεις να έχεις τον πιο σίγουρο τρόπο αποθήκευσης. Multiple redundant records για να το πω έτσι τεχνολογικά για να αρέσει και στον στάζ.

  36. LOCKSS: Lots of Copies Keeps Stuff Safe (τα μπόλικα αντίτυπα κρατάνε τα πράγματά σου σε ασφάλεια)· αυτό σαν αρχή (και ο λόγος που επιβίωσε ο Όμηρος και όχι οι λυρικοί), και όχι κατ’ ανάγκην σαν το συγκεκριμένο πρωτόκολλο του Στάνφορντ. Γιατί δε θα βασιστώ για αποθήκευση μόνο στο γούγλη, κι αυτό έλεγε και ο Ζανερέ.

    Όσο για το «σύννεφο», καλό και άγιο ως τεχνολογία, και είναι και αποκεντρωμένο, αλλά αίσχος ως κοινωνική σύμβαση τζαμπατζήδων· γι’ αυτό και το θρυλικό ποστ «να το χέσω το σύννεφο» (Fuck the Cloud). Οι τεχνικοί αντιλέγουν «ρε δεν κατάλαβες τι εστί σύννεφο», αλλά η λύση «δωσ’ τα όλα στο Facebook», είτε σύννεφο το πεις είτε ανεύθυνη βλακεία, το ίδιο κατακριτέα είναι.

  37. Α και συγνώμη που σε έγραψα Αμπραναβέλ και όχι Αμπραβανέλ.

    Ρε όλοι οι ψηφιακοί βιβλιοθηκάριοι εδώ μαζευτήκαμε;

  38. Gagarin said

    Και ας μήν ξεχνάμε οτι, άθελά τους, οι Άραβες έδωσαν μια τεράστια ώθηση στην Αναγέννηση, όταν οι Ευρωπαϊκές στρατιές κατέλαβαν το Αραβοκρατούμενο μέρος της Ισπανίας και ανακάλυψαν τους θησαυρούς των ισλαμικών βιβλιοθηκών. Οι Άραβες είχαν διατηρήσει, αρχειοθετήσει και μελετήσει σε βάθος την αρχαία ελληνική γραμματεία – σε αντίθεση με τους ευρωπαίους μοναχούς του Μεσαίωνα, οι οποίοι άντε να τα χρησιμοποιούσαν για να μαθαίνουν Ελληνικά ή Λατινικά και σε πολλές περιπτώσεις έγραφαν από πάνω από τα χειρόγραφα. Άλλωστε, ο σημαντικότερος σχολιαστής του Αριστοτέλη για τους φιλόλογους και μελετητές της Αναέννησης ήταν Άραβας – ο Αβερρόης ή Ibn Rushd ή Abū ‘l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd (για σκληροπυρηνικούς αραβομαθείς!).

  39. Να και μια διάσημη σκεπτικίστρια για τον γούγλη, συμπατριώτισσα του νικνικ.
    http://brabazon.net/bibliography

  40. @39 Στάζυ, τους δυτικοαυστραλούς δυσκολεύομαι να τους θεωρήσω συμπατριώτες, ιδίως μετά το δημοψήφισμα του 1933 🙂

    Υπαινίσσεσαι σε τούτο, έτσι; Γιατί το άλλο το βρήκα (από το blurb) επιφανειακό· ε ναι, πολύς κόσμος δεν έχει καν Web 1.0. Αυτό δεν καθιστά το Web 2.0 λιγότερο επαναστατικό, εφόσον Web 2.0 είναι και η ιστολογοσύνη.

    Κρίνω από blurb βέβαια (πώς το λέμε αυτό ρωμαίικα; Το περιληπτικό διαφημιστικό σχόλιο σε βιβλίο). Και η κρίση από blurb και μόνο είναι σύνδρομο της Νέας Προχειρότητας των Πραγμάτων.

    Όντως, λόγω γούγλη και βικιπαίδειας, έχουμε μπει από τάξη σε χάος, και στην εκπαίδευση και στην έρευνα, και είπαμε γιατί μας ανησυχεί. Αλλά μην παραγνωρίζουμε και όσα έχουμε κερδίσει.

  41. Ναι, αυτά. Κάπως σαν Ελντοράντο για ακαδημαϊκούς ασχέτων πεδίων έχουν καταντήσει οι ΝΤ (sic, Νέες Τεχνολογίες), ή ΤΠΕ (ξανά sic, Τεχνολογίες της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών), ιδίως στην Ελλάδα. Μια σειρά πανεπιστημιακών, που δεν καταλαβαίνουν παρά μόνο την επιφάνεια, θεωρητικολογούν, κινδυνολογούν, εκθειάζουν, κάνουν πως μελετούν το μέσο, στολίζοντας με νεολογισμούς τα αυτονόητα, και βγάζουν «θεωρίες» και «ντιρεκτίβες» για σχολεία και υπουργεία…

    Κάπως, έτσι θα γινότανε, ίσως σε μικρότερο βαθμό, και με την «επανάσταση» του ραδιοφώνου, και της «τηλεόρασης αργότερα». Πόση παρωχημένη βιβλιογραφία να υπάρχει άραγε για την «παιδαγωγική χρήση οπτικοακουστικών μέσων»[citation needed];

    Ευκαιρία λαμπρή, άλλος να μείνει στον αφρό ακαδημαϊκά, άλλος να πλουτίσει, άλλος να χαρίσει καθρεφτάκιανέτμπουκ χωρίς άποψη για τη χρήση τους…

    Θα τα λιανίσει όλα η τηλεόραση*, όμως (αν δεν μπορείς να τους νικήσεις, χρησιμοποίησέ τους), οπότε όσο το προλαβαίνουμε το ελεύθερο ίντερνετ, το απολαμβάνουνε και το ξεζουμίζουμε.

    * τώρα δεν θα του περάσει του Μακ Κέιν, αύριο θα περάσει κάποιου άλλου…

  42. Παρεμπιπτόντως, μαθήματα ανάλογης οργανωμένης προσπάθειας, χωρίς υποχρεωτικά να αποδέχεται κανείς τη χρήση proprietary (μια ελληνική απόδοση;) λογισμικού, ή να συμφωνεί με την αισοδοξία περί «θωράκισης» των μαθητών, δίνει η Νέα Νότια Ουαλία, στη γειτονιά του ΝικΝικ.

  43. π2 said

    Για το proprietary: η ΕΛΕΤΟ έδωσε διαδοχικά τους όρους ιδιόκτητος (εγκαταλείφθηκε ορθά), ιδιογενής (εγκαταλείφθηκε), ιδιοταγής. Για το σκεπτικό, βλ. εδώ, στο υστερόγραφο.

    Το κλειστό λογισμικό μια χαρά λύση μου φαίνεται προσωπικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: