Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σκόρπιες σκέψεις για τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920

Posted by sarant στο 29 Οκτώβριος, 2009


 

ekloges20Σε ένα από τα καταστροφολογικά προεκλογικά του άρθρα στην Καθημερινή, ο ελληνομέτρης κ. Γιανναράς σύγκρινε τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009 με κάποια παλιότερη εκλογική αναμέτρηση, 89 χρόνια νωρίτερα: «Γι’ αυτό και οι επερχόμενες εκλογές θυμίζουν κάτι από τις αποφράδες εκείνες του 1920, έχουν μια πρόγευση φόβου προσφυγιάς, ξεριζωμού, ίσως αίματος». Αναφέρεται βέβαια στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, όταν ο Βενιζέλος «αναπάντεχα» ηττήθηκε και ακολούθησε η μικρασιατική καταστροφή.

Αυτή την εποχή τυχαίνει να διαβάζω αρκετά για την περίοδο αμέσως πριν από τη μικρασιατική καταστροφή, δηλαδή, χοντρικά, τα χρόνια 1915-1921. Κατά σύμπτωση, πριν από ένα-δυο μήνες που κάναμε λόγο για την Άλωση, ο Πόντος και Αριστερά άφησε ένα σχόλιο, ότι η τρίτη Άλωση της Πόλης ήταν οι εκλογές του 1920. Επειδή όμως εκείνο το ποστ είχε βασικό θέμα τα γκρίκλις (και η αναφορά στην Άλωση ήταν χαριτολόγημα), ελάχιστη συζήτηση έγινε. Ίσως τώρα που πλησιάζει η επέτειος να υπάρχει περισσότερη όρεξη.

Οι εκλογές του 1920 έχουν το εξής παράδοξο. Ότι ένας πολιτικός που είχε πετύχει τόσα πολλά (έστω κι αν κάποια ήταν στα χαρτιά) έπαθε τόσο συντριπτική ήττα σε εκλογές που τις έκανε ο ίδιος και ενώ είχε επιβάλει καθεστώς ημιδικτατορίας. Τόσο απρόσμενη ήταν η συντριβή του Βενιζέλου, που κάποιοι λένε ότι έχασε εσκεμμένα τις εκλογές, ακριβώς επειδή ήξερε ότι η περιπέτεια στην οποία έχει εμπλακεί η Ελλάδα ήταν αδιέξοδη, για να αφήσει τους άλλους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα και να χρεωθούν την αναπόφευκτη καταστροφή.

Όταν διαβάσεις τις πηγές, βλέπεις ότι η ήττα του Βενιζέλου δεν ήταν και τόσο απρόσμενη. Το μόνο πραγματικά απροσδόκητο γεγονός ήταν ο θάνατος του βασιλιά Αλέξανδρου στις 12 Οκτωβρίου 1920, από το δάγκωμα της μαϊμούς, που έφερε ξανά στο προσκήνιο τον Κωνσταντίνο. Άλλωστε, ο ίδιος ο Βενιζέλος αργότερα έκρινε πως το ασυγχώρητο λάθος του ήταν ότι δεν ανέβαλε τις εκλογές για να διαπραγματευτεί την ανάρρηση του Γεωργίου στον θρόνο.

Θυμίζω ότι όταν το 1917 διώχτηκε από τον θρόνο ο Κωνσταντίνος και επανήλθε ο Βενιζέλος, αποκαταστάθηκε η Βουλή που είχε προκύψει από τις εκλογές του 1915, τις τελευταίες αδιάβλητες, όπου πλειοψηφούσαν οι Φιλελεύθεροι. Ο βίος αυτής της «Βουλής των Λαζάρων» είχε κατ’ επανάληψη παραταθεί με αποφάσεις της κυβέρνησης.

Όμως δεν έχω τα εφόδια να γράψω για τις εκλογές του 1920 ένα πλήρες δοκίμιο. Παίρνω αφορμή από το λεκτικό πυροτέχνημα του Γιανναρά, αφενός για να δώσω έναυσμα για συζήτηση εφόσον υπάρχει όρεξη και για να διορθώσω ένα λάθος που συχνά ακούγεται και στο Διαδίκτυο και μάλιστα έχει φτάσει και στη Βικιπαίδεια.

Το λάθος αυτό (ή ίσως εσκεμμένο ψέμα) είναι ότι στις εκλογές του 1920 το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα, το ΣΕΚΕ (πρόγονος του ΚΚΕ) συμμετείχε στην Ηνωμένη Αντιπολίτευση των αντιβενιζελικών. Αυτό είναι μύθος. Το ΣΕΚΕ κατέβηκε αυτόνομα στις εκλογές και οι θέσεις του κόμματος, όπως εκφράστηκαν στον Ριζοσπάστη, ήταν πεντακάθαρες: καταδίκη και των δύο μεγάλων παρατάξεων. Η αλήθεια είναι ότι επειδή τα τρία τελευταία χρόνια κυβερνούσε (ημιδικτατορικά) ο Βενιζέλος ή μάλλον το κόμμα των Φιλελευθέρων, περισσότερα πυρά συγκέντρωνε στην καθημερινή αρθρογραφία του Ριζοσπάστη η βενιζελική παράταξη, κάτι που μετεκλογικά επισημάνθηκε κριτικά (από τον Κορδάτο προς τον διευθυντή του Ριζοσπάστη, τον Πετσόπουλο). Όπως επίσης είναι αλήθεια ότι υπήρχε μια μερίδα, μέσα στο ΣΕΚΕ, που επιθυμούσε τακτική συνεργασία με τους Φιλελεύθερους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις εκλογές του 1915 η Φεντερασιόν της Θεσσαλονίκης είχε κάνει τακτική συνεργασία με τους αντιβενιζελικούς, εξασφαλίζοντας δύο έδρες, τον εβραίο Αλβέρτο Κουριέλ και τον κερκυραίο (αλλά κάτοικο Θεσσαλονίκης τότε) Αριστοτέλη Σίδερη. Οι βουλευτές αυτοί αργότερα, όταν η Βουλή του 1915 «νεκραναστήθηκε», αποτέλεσαν την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του ΣΕΚΕ, ωστόσο δεν είναι σωστό αυτό που γράφεται, είτε για τον ένα είτε για τον άλλο, ότι ήταν «ο πρώτος κομμουνιστής βουλευτής», αφού ήταν κομμουνιστές avant la lettre και αφού ήταν πρώτοι από κοινού.

Πριν από τις εκλογές του 1920, και οι φιλελεύθεροι και οι Ηνωμένοι έκαναν δελεαστικές προτάσεις προς τους σοσιαλιστές του ΣΕΚΕ. Οι απερχόμενοι σοσιαλιστές βουλευτές, Σίδερης και Κουριέλ, πρότειναν τη σύμπραξη με τους Φιλελευθέρους, που υπόσχονταν 3-5 έδρες, αλλά το κόμμα τελικά, σε έκτακτο συνέδριο τον Σεπτέμβριο του 1920 απέρριψε την πρόταση. Έτσι, το ΣΕΚΕ κατέβηκε αυτόνομα στις εκλογές, αλλά κατέβασε υποψηφίους μόνο στις περιοχές που είχε υπολογίσιμες δυνάμεις, δηλαδή Αττική-Βοιωτία, Θεσσαλονίκη, Λάρισα-Μαγνησία και Δράμα-Καβάλα. Εκεί πήρε ικανοποιητικά ποσοστά ψήφων, χωρίς να εκλέξει βουλευτή λόγω του ιδιότυπου συστήματος. Επιπλέον, το ΣΕΚΕ δεν κατέβασε τόσους υποψήφιους όσους οι έδρες κάθε περιφέρειας (πλήρη συνδυασμό) αλλά λιγότερους: 7 στη Θεσσαλονίκη (για 25 έδρες), 6 στην Αττικοβοιωτία, 7 στη Δράμα, 6 στη Λάρισα κτλ.

Επειδή οι εκλογές γίνονταν με σφαιρίδιο (εκτός Θράκης, όπως θα δούμε παρακάτω), υπήρχε μία κάλπη για κάθε υποψήφιο. Έτσι, στην εκλογική περιφέρεια Θεσσαλονίκης (που πρέπει να περιλάμβανε τις σημερινές Α’ και Β’ Θεσσαλονίκης, την Χαλκιδική, την Ημαθία και την Πιερία), που έβγαζε 25 βουλευτές, υπήρχαν 25 κάλπες για τους βενιζελικούς, 25 για τους ηνωμένους, και πάνω από 30 για τους «εκτός συνδυασμών» (όπου και οι 7 σοσιαλιστές), δηλαδή 80 κάλπες συνολικά. Ο κάθε ψηφοφόρος έπαιρνε ένα σφαιρίδιο για κάθε κάλπη (όχι όλα μαζί, εννοείται, δείτε την φωτογραφία!). Θεωρητικά μπορούσε να τους μαυρίσει όλους, ή να τους ψηφίσει όλους, ή να ψηφίσει μόνο έναν (το λεγόμενο μονοκούκι). Τίποτα δεν εμπόδιζε τον ψηφοφόρο να ψηφίσει, ας πούμε, δυο γνωστούς βενιζελικούς, δυο γνωστούς αντιπολιτευόμενους και, έστω, έναν σοσιαλιστή. Στην πράξη, και ιδίως σε πολωμένες εκλογές όπως αυτές του 1920, πάρα πολλοί ψηφοφόροι έριχναν «κορδόνι» δηλαδή ψήφιζαν Ναι στους υποψηφίους του συνδυασμού της αρεσκείας τους και Όχι σε όλους τους άλλους. Έτσι, στην περιφέρεια Θεσσαλονίκης, οι 25 αντιβενιζελικοί υποψήφιοι πήραν τις 25 πρώτες θέσεις με σχεδόν ίδιο αριθμό ψήφων: 22807 πήρε ο πρώτος, Μ. Θεοδωρίδης, 21018 ο τελευταίος, Δ. Αλκανάτης. Ακολούθησαν ενσώματι οι 25 βενιζελικοί, με 15700 τον πρώτο Δίγκα και 13700 τον τελευταίο, ενώ ο Ν. Δημητράτος, πρώτος από τους σοσιαλιστές, πήρε 13.300 ψήφους. Στον νομό Καβάλας-Δράμας, οι σοσιαλιστές πέρασαν τους βενιζελικούς και παρά λίγο να εκλεγούν: η διαφορά του πρώτου σοσιαλιστή από τον τελευταίο εκλεγέντα αντιβενιζελικό ήταν 150 ψήφοι.

Στη Θράκη δεν έγιναν εκλογές με σφαιρίδια, αλλά με ψηφοδέλτια. Επιπλέον, όταν λέμε «Θράκη» εννοούμε όλη τη Θράκη· ψήφισαν δηλαδή και στην Αδριανούπολη, και στις Σαράντα Εκκλησιές και στη Ραιδεστό και στην Καλλίπολη. Επειδή ήταν δύσκολο να βρεθούν λοιπόν τόσες κάλπες με τα συμπαρομαρτούντα, έγιναν εκλογές με ψηφοδέλτια. Φυσικά, οι εκλογές στη Θράκη έγιναν υπό ειδικές συνθήκες: η Θράκη φυσικά ήταν στρατοκρατούμενη, πόλεμος γινόταν· οι εφημερίδες της αντιπολίτευσης δεν κυκλοφορούσαν καν, κι έτσι μόνο λίγοι ανεξάρτητοι αντιβενιζελικοί κατέβηκαν στις εκλογές. Οι Φιλελεύθεροι εξέλεξαν και τους 52 βουλευτές της Θράκης.

Λόγω του εκλογικού συστήματος, είναι αδύνατο να υπολογιστούν οι ψήφοι που αντιστοιχούν στο κάθε κόμμα. Για το ΣΕΚΕ, ο γραμματέας του Ν. Δημητράτος ανέφερε ότι πήρε 100.000 ψήφους, αλλά σε άρθρο του Ηλία Νικολακόπουλου («Οι εκλογές 1910-1920») στην Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, τόμ. 6 δίνεται ο αριθμός των 45.000 ψήφων που φαίνεται πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Για τις δυο μεγάλες παρατάξεις, τα μόνα νούμερα που υπάρχουν είναι αυτά που επεξεργάστηκε, περί το 1923, ο Αλέξ. Παπαναστασίου, ο οποίος ύστερα από περίπλοκους υπολογισμούς έβγαλε πλειοψηφούσα τη βενιζελική παράταξη, με 375.000 έναντι 368.000 ψήφων των Ηνωμένων. Τους αριθμούς αυτούς τους αναφέρει με πολλές επιφυλάξεις η Ιστορία του ελληνικού έθνους (της Εκδοτικής Αθηνών) και τους υιοθετεί ανεπιφύλακτα το άρθρο της Βικιπαίδειας. Ωστόσο, ο Παπαναστασίου προσμετρά το σύνολο των ψήφων της Θράκης στους βενιζελικούς, πράγμα που φυσικά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα –και να θυμηθούμε ότι η Θράκη αποτελούσε το 11% του εκλογικού σώματος. Επομένως, κατά τον Νικολακόπουλο είναι παρηγορητικός μύθος το ότι οι Φιλελεύθεροι πλειοψήφησαν έστω και οριακά.

Εκλογές έγιναν και στο μέτωπο, αλλά ακυρώθηκαν και τα αποτελέσματά τους δεν τα έχω δει πουθενά δημοσιευμένα. Συνολικά, από έδρες, οι αντιβενιζελικοί πήραν 251 έδρες (ο Νικολακόπουλος λέει 249 αλλά νομίζω πως κάνει λάθος σε μια πρόσθεση) και οι βενιζελικοί 118. Στην παλιά Ελλάδα, οι αντιβενιζελικοί επικράτησαν με 176 έναντι 6 (χαρακτηριστικά, στις εκλογές του 1915, οι βενιζελικοί είχαν πάρει την παλιά Ελλάδα με 128 έδρες έναντι 56). Από τις νέες χώρες, οι βενιζελικοί επικράτησαν στην Ήπειρο (15 έδρες), στη Λέσβο-Χίο (17 έδρες) και φυσικά στην Κρήτη (23 έδρες). Και βέβαια είχαν και τους 52 βουλευτές της Θράκης.

Αν οι σοσιαλιστές συμπράττανε με τους Φιλελεύθερους, κατά πάσα πιθανότητα η σύμπραξη και πάλι δεν θα πλειοψηφούσε σε έδρες· αλλά το ενδεχόμενο μιας τέτοιας σύμπραξης, που θα φαινόταν πιθανό το 1918, είχε οριστικά απομακρυνθεί το 1920. Είχε φροντίσει γι’ αυτό κι ο ίδιος ο Βενιζέλος. Για παράδειγμα, τον Απρίλιο του 1920 ανακοίνωσε από το βήμα της Βουλής, τη χορήγηση αμνηστίας και την κατάργηση του στρατιωτικού νόμου και της λογοκρισίας με εξαίρεση την κριτική της πολεμικής προσπάθειας της κυβέρνησης, η οποία εξακολουθεί να τιμωρείται. Και διάβασε από το βήμα της Βουλής ένα απόσπασμα του Ριζοσπάστη: «Δηλούται καθαρά εις τον λαόν, ότι η κυβέρνησις των Φιλελευθέρων έχει σκοπόν να μη αποκαταστήσει ποτέ την ειρήνην εις τον τόπον, αλλά να εξακολουθήσει τας τυχοδιωκτικάς πολεμικάς επιχειρήσεις, τας οποίας τής επέβαλον οι ισχυροί της προστάται, των συμφερόντων των οποίων κατέστησεν την Ελλάδα όργανον τυφλόν εν τοις Βαλκανίοις και εν τη Ανατολή εν γένει». Και δηλώνει ότι τέτοια γλώσσα του τύπου δεν είναι δυνατόν να γίνει ανεκτή εφ’ όσον διατηρείται σε επιστράτευση ο στρατός, και ότι θα ζητήσει τη δίωξη του συντάκτη του κειμένου. Και πράγματι, ασκήθηκε δίωξη κατά του διευθυντή του Ριζοσπάστη, του Πετσόπουλου. Και λίγο αργότερα, στις ταραχές που ακολούθησαν την αναγγελία της είδησης για την απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου, το παρακράτος κατέστρεψε ολοκληρωτικά τα γραφεία του Ριζοσπάστη, που έκανε οχτώ μέρες για να επανεκδοθεί.

Στις αιτίες της συντριπτικής ήττας του Βενιζέλου δεν πρέπει να αναφερθεί μόνο η επιθυμία του λαού να τελειώνει με τον πόλεμο. Ρόλο έπαιξε ασφαλώς και η αυταρχική, ημιδικτατορική διακυβέρνηση της τριετίας, οι συχνότατες απουσίες του Βενιζέλου (φυσικά για συμμετοχή σε διεθνείς διασκέψεις, όχι για τουρισμό!) από την Ελλάδα όλη εκείνη την περίοδο, και τέλος όλες οι ταπεινώσεις που είχε γνωρίσει ο πληθυσμός της παλιάς Ελλάδας από την Αντάντ, που τις χρέωσε στον Βενιζέλο.

Δεν ξέρω αν οι ιστότοποι εναλλακτικής ιστορίας (what-if) έχουν ασχοληθεί με το τι θα συνέβαινε αν οι κάλπες του Νοεμβρίου 1920 έβγαζαν νικητή τον Βενιζέλο –δεν νομίζω πάντως ότι θα ανατρεπόταν εντελώς το σκηνικό. Πιθανόν η Ελλάδα να κέρδιζε και την Ανατολική Θράκη (κάτι όμως που ήταν έτσι κι αλλιώς εφικτό). Ίσως και όχι. Ίσως ο ξεριζωμός των Ελλήνων από τη Μικρασία και τον Πόντο να έχει τις ρίζες του στο 1912.

 

Υστερόγραφο: Οι μειονότητες, που ακόμα ήταν πολύ πολυπληθείς, τόσο η εβραϊκή όσο και η μουσουλμανική, ψήφισαν μονοκούκι εναντίον του Βενιζέλου, σε σημείο που να μαυρίσουν και τους εβραίους/μουσουλμάνους υποψηφίους των φιλελευθέρων. Πάνω σ’ αυτό, έχει υποσχεθεί πως θα μας πει μερικά πράγματα ο Αμπραβανέλ, αν δεν κάνω λάθος. Να σημειωθεί επίσης ότι η συμπαράταξη των μειονοτήτων με τους αντιβενιζελικούς δεν ξεκίνησε το 1920 –είχαν προηγηθεί οι εκλογές του 1915 όπου και πάλι οι μειονότητες ψήφισαν μονοκούκι το «Κόμμα των Εθνικοφρόνων» του Γούναρη.

Advertisements

78 Σχόλια to “Σκόρπιες σκέψεις για τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920”

  1. Ενδυματολογικά, η φωτογραφία αξίζει χρυσάφι.

  2. http://images.google.gr/imgres?imgurl=http://img66.imageshack.us/img66/2889/kypju8.jpg&imgrefurl=http://realkke.wordpress.com/tag/%25CF%2581%25CE%25B9%25CE%25B6%25CE%25BF%25CF%2583%25CF%2580%25CE%25AC%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582/&usg=__06PHpE5asIH0ggrcdTEF4rC3CSY=&h=680&w=316&sz=96&hl=el&start=5&um=1&tbnid=kGT1X6RCm_NbiM:&tbnh=139&tbnw=65&prev=/images%3Fq%3D%25CE%25A1%25CE%25B9%25CE%25B6%25CE%25BF%25CF%2583%25CF%2580%25CE%25AC%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582%2B%25CE%25B1%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25BF%25CF%2584%25CF%2583%25CE%25B9%25CF%2586%25CE%25BB%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25AC%25CE%25B4%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25B7%2B%25CE%259C%25CE%25B9%25CE%25BA%25CF%2581%25CE%25B1%25CF%2583%25CE%25AF%25CE%25B1%26hl%3Del%26um%3D1

    δὲν ξέρω ἂν κι αὐτὸ εἶναι λερναῖο ἢ Μανιαδάκειο.

    http://images.google.gr/imgres?imgurl=http://img66.imageshack.us/img66/2889/kypju8.jpg&imgrefurl=http://realkke.wordpress.com/tag/%25CF%2581%25CE%25B9%25CE%25B6%25CE%25BF%25CF%2583%25CF%2580%25CE%25AC%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582/&usg=__06PHpE5asIH0ggrcdTEF4rC3CSY=&h=680&w=316&sz=96&hl=el&start=5&um=1&tbnid=kGT1X6RCm_NbiM:&tbnh=139&tbnw=65&prev=/images%3Fq%3D%25CE%25A1%25CE%25B9%25CE%25B6%25CE%25BF%25CF%2583%25CF%2580%25CE%25AC%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582%2B%25CE%25B1%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25BF%25CF%2584%25CF%2583%25CE%25B9%25CF%2586%25CE%25BB%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25AC%25CE%25B4%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25B7%2B%25CE%259C%25CE%25B9%25CE%25BA%25CF%2581%25CE%25B1%25CF%2583%25CE%25AF%25CE%25B1%26hl%3Del%26um%3D1

    ἢ αὐτὸ ἂς ποῦμε…

  3. καὶ τὶς 32 ἕδρες τῆς ἐκλογικῆς περιφέρειας Θεσσαλονίκης τῆς πῆρε τὸ ’15 ἡ ἀντιπολίτευσι.

  4. παροράματα: τὶς

    τὸ κόμμα τοῦ Γούναρη ἔβγαλε 6 μουσουλμάνους βουλευτὰς καὶ 3 Ἑβραίους.

  5. Μπουκανιέρος said

    «Ήμουνα αυτές τις μέρες στη Θ/νίκη. Όταν έγιναν γνωστά τα αποτελέσματα των εκλογών τεράστιες διαδηλώσεις αυθόρμητα συγκροτούνται, οι στρατιώτες κατά μάζες συμμετέχουν στις διαδηλώσεις και οι χωρικοί από τα γύρω χωριά μπαίνουν στη Θ/νίκη με αναμμένες λαμπάδες και ψάλλοντας ‘Χριστός ανέστη’. Οι γυπαραίοι, οι κρητικοί χωροφύλακες, οι μαγγουροφόροι εξαφανίζονται».
    (Α. Στίνας, «Αναμνήσεις»)
    Και συνεχίζει:
    «Σ’ αυτές τις πανηγυρικές διαδηλώσεις παρασύρθηκαν και πήραν μέρος και αρκετά μέλη του κόμματος. Σε σειρά συνελεύσεων απασχοληθήκαμε μ’ αυτό το ζήτημα και αρκετά μέλη διαγράψαμε».

  6. Μπουκανιέρος said

    Παρακάτω λέει πως «οι ίδιοι εργάτες ψήφιζαν συγχρόνως και την Ενωμένη Αντιπολίτευση από το φόβο μήπως ψηφίζοντας μόνο τους κομμουνιστές βοηθήσουν έτσι τον Βενιζέλο. Το εκλογικό σύστημα […] επέτρεπε αυτή τη διπλή ψήφο».

    Με την παρατήρηση ότι πρόκειται για προσωπική εκτίμηση του Στίνα.

  7. Μαρία said

    Τι έγινε Κορνήλιε, είδες ΣΕΚΕ και γυάλισε το μάτι σου. Το ποστ βλέπεις να ασχολείται με το μακεδονικό;

    Δύτη, πράγματι με όλων των ειδών τα καπέλα, κιπά, τραγιάσκες, φέσια, καβουράκια.

    Νίκο, αν θες να πετάξω σεντονάκι απο Μπεναρόγια, σφύρα.

  8. voulagx said

    http://pontosandaristera.wordpress.com/2009/09/13/13-9-2009/

  9. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, εγώ σφυρίζω πάντως!

  10. voulagx said

    Κι εγω!

  11. Μαρία said

    […]η κυβέρνηση το Νοέμβριο του 1920 υποχρέωσε τους Εβραίους να ψηφίσουν σε τέσσερα συγκεκριμένα εκλογικά τμήματα προφασιζόμενη την «προστασία» των αλλόθρησκων ψηφοφόρων. (Διερωτάται κανείς γιατί άραγε δεν είχαν ληφθεί ανάλογα μέτρα για τον έλεγχο της ψήφου των μουσουλμάνων στη Θράκη). Πολλοί Εβραίοι πάντως δεν πήγαν να ψηφίσουν, είτε γιατί οι αρχές τους είχαν δημιουργήσει προβλήματα που εμπόδισαν την έκδοση εκλογικού βιβλιαρίου είτε απο περιφρόνηση στην ειδική μεταχείριση στην οποία τους υπέβαλε η πολιτεία διά του μέτρου των χωριστών εκλογικών τμημάτων, που κατέλυε την μυστικότητα της ψήφου των. Πολύ αργότερα, κατηγορήθηκαν οτι είχαν παρά ταύτα παίξει τον ρόλο του ρυθμιστικού παράγοντα στο τελικό εκλογικό αποτέλεσμα του 1920, δηλαδή την ήττα του Βενιζέλου και κατ’ επέκταση στην Μικρασιατική καταστροφή. Είναι βέβαιο όμως οτι το 1920 οι Εβραίοι δεν αποτέλεσαν ρυθμιστικό παράγοντα. Αν και απο μόνοι τους θα μπορούσαν ακόμη και υπο τις συγκεκριμένες συνθήκες περιθωριοποίησης να προσδιορίσουν 25 έδρες της περιφέρειας της Θεσσαλονίκης, δεν το κατόρθωσαν επειδή σε δύο απο τα τέσσερα εβραϊκά εκλογικά τμήματα σημειώθηκαν ατασθαλίες και οι εκλογές που διεξήχθησαν εκεί ακυρώθηκαν. Καθώς όμως παρά την αντίδραση της κονότητας η επιβολή των χωριστών εκλογικών τμημάτων απο την κυβέρνηση υπονοούσε αντίστοιχους φόβους, η κατηγορία αυτή με τον καιρό νομιμοποιήθηκε.

    Ρένα Μόλχο, Η αντιεβραϊκή νομοθεσία του Βενιζέλου στον Μεσοπόλεμο και πώς η Δημοκρατία μπορεί να γίνει αρωγός του αντισημιτισμού, απο πρακτικά του συνεδρίου «Ελευθέριος Βενιζέλος και ελληνική πόλη» Αθήνα 2005

  12. Μαρία said

    οκ, έριξα αυτό μήπως κι έρθει ο Αμπραβανέλ.

    Δεν προσθέτει πολλά πράματα στο κείμενο του Νίκου, μόνο μια ακόμη εκλογική περιφέρεια, της Αχαϊοηλίδος. Αλλά αξίζει σαν μαρτυρία.

  13. Μπουκανιέρος said

    «Η καταψήφιση των Φιλελευθέρων από τους Εβραίους, αποτέλεσε αργότερα ένα επιπλέον πρόσχημα για τη νεοελληνική εκδοχή της δήθεν ‘τραυματικής μνήμης’: συνοπτικά, πως οι Εβραίοι, με ή χωρίς κομμουνιστικό προσωπείο, προκάλεσαν τη Μικρασιατική και άλλες δευτερεύουσες καταστροφές».
    Σπ. Μαρκέτος, «Η Φεντερασιόν και η εδραίωση του ελληνικού σοσιαλισμού»

  14. Μαρία said

    Αι καταδιώξεις είχον φέρει αντίθετα αποτελέσματα. Ο Γραμματεύς του Σοσιαλ. Εργατ. Κόμματος Ν. Δημητράτος συνελήφθη ως υπεύθυνος μιας προκηρύξεως κατά του πολέμου. Ο Γ. Πετσόπουλος κατεδικάσθη διά τα αντιπολεμικά άρθρα του «Ριζοσπάστη». Προηγουμένως είχε ήδη διεξαχθεί σφοδροτάτη πολεμική κατά της ελληνικής επεμβάσεως εις την Ουκρανία, πολεμική η οποία προεκάλεσεν αρκετάς καταδιώξεις. Αλλά το λαϊκόν ρεύμα ογκούτο κατά του πολέμου και αι εκλογαί προμηνύοντο καταπληκτικαί.
    Το Σοσιαλ. Εργατ. Κόμμα(Κομμουνιστικόν) συνεκάλεσεν συμφώνως με σχετικήν απόφασιν του Β’ Τακτικού Συνεδρίου, Έκτακτον τοιούτον εν Αθήναις διά τον καθορισμόν της εκλογικής στάσεως του Κόμματος. Το Έκτακτον Συνέδριον συνεζήτησεν εκ νέου περί της κοινοβουλευτικής δράσεως και απεφάσισεν παμψηφεί όπως χρησιμοποιήσει και την κοινοβουλευτικήν δράσιν πλην του Ε. Παπαναστσίου, ο οποίος ακολούθως έκαμεν δήλωσιν υποταγής εις την πλειοψηφίαν και απεδέχθη την υποψηφιότητά του εις τους νομούς Αττικοβοιωτίας και Αχαϊοήλιδος.
    Προτάσεως γενομένης εκ μέρους των αντιβενιζελικών προς εκλογικήν συνεργασίαν δια της παραχωρήσεως τριάκοντα θέσεων εις το Σοσιαλ. Εργατ. Κόμμα απεκρούσθη. Περί τους τριάκοντα υποψηφίους εις τας κυριοτέρας απο εργατικής απόψεως εκλογικάς περιφερείας Αττικοβοιωτίας, Αχαϊοήλιδος, Δράμας, Καβάλας, Λαρίσης, Βόλου Θεσσαλονίκης κατήλθον εις τον αγώνα αυτοτελώς ως υποψήφιοι του Κόμματος με αντιπολεμικά κυρίως συνθήματα. Ο αγών διεξήχθη σχεδόν παντού μεταξύ τριών παρατάξεων Βενιζελικής, αντιβενιζελικής και Σοσιλ.Εργατικής. Η τελευταία είχεν ως έμβλημα «το σφυρί-δρεπάνι». Εις τας εκλογάς αυτάς επεκράτησαν ως γνωστόν οι αντιβενιζελικοί. Οι υποψήφιοι του Σοσιαλ. Εργατ. Κόμματος επέτυχον να συγκεντρώσουν περί τας 35.000 ψήφους. Εις την Δράμαν μάλιστα λόγω στενότητος της εκλογής τρεις εκ των υποψηφίων τούτων (οι Γεωργιάδης, Κωνσταντινίδης και Μιχαηλίδης) ήλθον μεταξύ των επιτυχόντων. Αλλά η επαναληπτική εκλογή δύο τμημάτων τουρκικών ανέτρεψεν τα αποτελέσματα. Εις την Θεσσαλονίκην οι υποψήφιοι του Κόμματος συνεκέντρωσαν άνω των 1.500 ψήφων εις την πόλιν μάλιστα ήλθον επιτυχόντες εκ των πρώτων. Εις την Αττικοβοιωτίαν επίσης και μάλιστα εις τας Αθήνας και τον Πειραιά, όπως και εις την Λάρισαν η παράταξις του Κόμματος απεκομισεν αρκετάς ψήφους. Τα αποτελέσματα αυτά οφείλοντο κυρίως εις τον θαρραλέον και ακατάπαυστον αγώνα κατά του πολέμου αλλά και εις την εκδίωξιν της μεγαλοαστικής τάξεως μέσα απο τας εργατικάς μάζας. Κατά την προεκλογικήν ζύμωσιν πλείστοι εργάται μικροαστικών αντιλήψεων, ως και αυτοί οι μικροαστοί αντιβενιζελικοί ενεφανίζοντο υπο την σημαίαν του Σοσιαλ. Εργατ. Κόμματος και ενεφάνιζον μεγαλυτέραν επίδειξιν του Κόμματος.
    Αλησμόνητος είναι η πρώτη εκλογική εκδήλωσις η οποία διέσχισε τας κεντρικάς οδούς των Αθηνών. Καίτοι πλήθος αντιβενιζελικών ενθαρρυνόμενον απο τον θαρραλέον αγώνα του Κόμματος προσετέθη εις αυτήν, εν τούτοις η διαδήλωσις απέβη μία τεραστία αντιπολεμική ομαδική κραυγή «κάτω ο πόλεμος!», κραυγή αδιάκοπος και εκνευριστική διά τους βενιζελικούς μπράβους οι οποίοι επετέθησαν δις διά να διασπάσουν τον καταπληκτικώς αυξανόμενον όγκον των διαδηλωτών αλλ’ απεκρούσθησαν. Εις Θεσσαλονίκην επίσης αι εκλογικαί διαδηλώσεις είχον ζωηρόν χαρακτήρα αντιπολεμικόν.
    Ο Βενιζέλος ηττηθείς οικτρώς εις τας εκλογάς εκείνας απεχώρησεν.

    Αβραάμ Μπεναρόγια, Η πρώτη σταδιοδρομία του ελληνικού προλεταριάτου, Αθήνα 1975

    Γλωσσικό ενδιαφέρον έχει το καταπληκτικαί στο τέλος της 1ης παραγρ.

  15. ἐγὼ τἠν κάνω γιὰ σήμερα, θέλω νὰ γλυτώσω τὸν λαιμό μου ἀπὸ τὰ κονσερβοκούτια.

  16. Μαρία said

    Ένα σχετικό μεταπτυχιακό που βρήκα τυχαία. Οι εκλογές του 20 απο σ.20 κε.
    http://home.gwu.edu/~mylonas/MAAthens.pdf

  17. Μπράβο Νίκο. Ανοίγεις ένα μεγάλο θέμα που είναι εν μέρει ταμπού. Για κάποιος θεωρείτε αδιάφορο γφεγονός που δε σήμαινε τιποτα για τις εξελίξεις, για κάποιους άλλους όμως αποτελεί το καθοριστικό ιστορικό γεγονός την εποχή του μετασχηματισμού της περιοχής μας.

    Πάντως έχει παρά πολλές παραμέτρους, οι οποίες είναι άγνωστες. Επί της ουσίας ποτέ δε συζητήθηκε εκείνη η εποχή ανεπηρέαστα από τις μετέπειτα ιδεοληπτικές και στερεοτυπικές εικόνες. Όπως π.χ. το ότι η εξωτερική πολιτική της ΕΣΣΔ και οι επιλογές της έχριζαν τους δίκαιους και τους ηθικούς εκείνης της αντιπαράθεσης, ότι οι Έλληνες της Ανατολής ήταν απλώς φερέφωνα της «μητρόπολης», ότι το ΣΕΚΕ (και μετέπειτα ΚΚΕ) ήταν η αναμφισβήτητη Αριστερά και κατά συνέπεια η έχουσα το ηθικό πλεονέκτημα κ.ά.

    Πολλοί είναι οι μύθοι και η προσαρμογή της πραγματικότητας σε βολικά φανταστικά σχήματα, που διαμορφώθηκαν και κυριάρχησαν την μετέπειτα περίοδο. Από το ότι οι Έλληνες υπήρξαν ιμπεριαλιστές στην Ιωνία, ότι η Τουρκία (που ιδρύθηκε το 1923, διαλύοντας την Οθωμανική Αυτοκρατορία και το χαλιφάτο) ήταν ο φυσικός διάδοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και γι αυτό θεωρήθηκε φυσικό ότι οι Έλληνες της Ανατολής, οι Ασσυροχαλδαίοι και οι Αρμένιοι που ανέρχονταν στο 30% του συνολικού οθωμανικού πληθυσμού δεν είχαν το παραμικρό πολιτικό δικαίωμα να διεκδικήσουν γεωγραφικά εδάφη τη στιγμή που διαλυόταν το κοινό οθωμανικό κράτος κ.λπ.

    Δηλαδή, η άποψη που διαμορφώθηκε στην Ελλάδα ήταν απελπιστικά ελλαδοκεντρική. Και ήταν μια άποψη κοινή τόσο στη Δεξιά όσο και στην Αριστερά. Το γεγονός ότι τότε ο Ιωάννης Μεταξάς και το ΣΕΚΕ είχαν ακριβώς την ίδια άποψη για τη Μικρά Ασία, συνετέλεσε στο να υπάρχει μια περίεργη ελλαδική ομοφωνία στις ερμηνείες για το τι συνέβη τότε.

    Μόνο από τη δεκαετία του ’80 άρχισαν να εμφανίζονται κάποιες άλλες προσεγγίσεις, που απηχούσαν πλέον τη ματιά του προσφυγικού κόσμου. Και οι προσεγγίσεις αυτές συνάντησαν μια βαθύτατη αμηχανία, ουδετερότητα αλλά και πολλές φορές σκληρή αντιπαλότητα.

    Μ-π

  18. σόρι για τα λάθη (που βγάζουν μάτι) και που προκαλεί η βιασύνη

  19. Όσον αφορά το ζήτημα των εκλογών, οι λίγες μετέπειτα αναφορές του Βενιζέλου στο γεγονός δείχνουν ότι είχε μετανοιώσει σφόδρα για την προκήρυξη και δήλωνε ότι σε αντίθετη περίπτωση θα ήταν διαφορετικό το αποτέλεσμα.

    Πόσο δίκιο είχε;

    Ο Βενιζέλος, παρόλα τις παραλήψεις του και τις μεγάλες υστερήσεις του, είχε μια καλή αντίληψη των δεδομένων στη μικρασιατική ενδοχώρα και της άποψης και των αντιθέσεων των συμμάχων. Ήξερε πολύ καλά ότι εκείνη τη στιγμή οι Βρετανοί, ήταν σφόδρα ενοχλημένοι από το κίνημα του Κεμάλ, που ακόμα ήταν αδύναμο και ανίσχυρο και βασιζότνα μόνο σ’ όποιες παρακρατικές ομάδες (τεσκιλάτ ι μαχσούσα) των νεότουρκων είχαν επιβιώσει συν μέρος από τα στρατεύματα της Ανατολής που πολεμούσαν κατά των Αρμενίων.

    Σ’ αυτή τη γνώση βασίστηκε το ριζοσπαστικό Υπόμνημα Βενιζέλου που απεστάλη στις 5 Οκτωβρίου του 1920, πρότεινε την υπό όρους αναθεώρηση της Συνθήκης των Σεβρών με τη δημιουργία δύο νέων κρατών. Του κράτους του Πόντου και αυτό της Κωνσταντινούπολης. Με την προυπόθεση ότι μαζί με τους Βρετανούς που θα αναλάμβαναν την κα΄λυψη των μετόπισθεν και τη χρηματοδότηση της επιχείρησης, θα κατέπνιγαν το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ εν τη γεννέσει του. Κάποια στοιχεία που παροσυιάζει ο Σβολόπουλος στο νέο του βιβλίο, συνηγορούν στο γεγονός ότι οι Βρετανοί προσανατολίζονταν στην κατεύθυνση υιοθέτησης της πρότασης αυτής.

    Την πιθανότητα υλοποίησης αυτής της νέας αντίληψης ακύρωσε η πολιτική του νικητή των εκλογών του Νοεμβρίου του 1920. Με τη νέα αυτή πολιτική δόθηκε ο απαιτούμενος χρόνος στο τουρκικό εθνικιστικό κίνημα να ισχυροποιήσει τη θέση του στο εσωτερικό οθωμανικό μέτωπο, να δημιουργήσει διεθνή ερείσματα, να αποκαταστήσει τις επαφές με τους δυτικούς εχθρούς του και να ενστερνιστεί τους ενδοσυμμαχικούς αντιπάλους των Ελλήνων, οι οποίοι μετά την επαναφορά του Κωσταντίνου στο θρόνο απέκτησαν το ηθικό πλεονέκτημα ώστε να απεμπολήσουν τις συμμαχικές τους υποχρεώσεις..

    Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί προκήρυξε τις εκλογές εκείνη τη στιγμή ο Βενιζέλος. Το επιχείρημα των Βενιζελικών, ότι ήταν αναγκασμένος να τις προκηρύξει για λόγους δημοκρατικής νομιμοφροσύνης είναι αστείο. Ο Βενιζέλος ποτέ δεν υπήρξε δημοκράτης. Από την εποχή του Θέρισσου κινήθηκε ένοπλα και επαναστατικά… ή δικατατορικά. Το επιχείρημα των μοναρχικών ότι έκανε τις εκλογές για να τις χάσει (2 χρόνια πριν την Ήττα στη Μικρά Ασία), είναι κάτι περισσότερο από αστείο που δεν αξίζει καν να συζητηθεί.

    Η δική μου εκτίμηση είναι ότι η βασική αιτία της απόφασης για εκλογές βρίσκεται μόνο στον ασταθή ψυχικό κόσμο του Βενιζέλου. Ο Βενιζέλος κατέρρευσε ψυχολογικά μετά τη δολοφονική απόπειρα που έκαναν εναντίον του οι δύο φιλομοναρχικοί αξιωματικοί στο σταθμό Λυών του Παρισιού. Μια άλλη εκτίμηση για την απόφαση, είναι ότι το ημιδικτατορικό καθεστώς που είχε δημιουργήσει, είχε κατασκευάσει παράλληλα τέτοια φίλτρα μεταξύ εξουσίας και κοινωνίας, ώστε να μην αντιλαμβάνονται ορθά τις απόψεις της κοινωνίας, που μεγάλο μέρος ήταν ακραία φιλοβασιλικό (Παλαιά Ελλάδα) όπως και οι μειονότητες (Βούλγαροι, μουσουλμάνοι και Εβραίοι) στις Νέες Χώρες.

    Νομίζω ότι οι η απόφαση για εκλογές, ενάντια στις προτάσεις των συμβούλων του και χωρίς κανείς να τον υποχρεώνει, οφείλεται κυρίως στη ψυχική του κατάρευση… Και δυστυχώς οι εκλογές αυτές έγιναν στην πιο κρίσιμη περίοδο για την τύχη των μεταπολεμικών διευθετήσεων.

    Μ-π

  20. Μου φαίνεται λίγο υπερβολική η προσδοκία των Βρετανών και του Βενιζέλου «να καταπνίξουν το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ εν τη γενέσει του». Και γενικά έχω την εντύπωση ότι όλη η συζήτηση περί εκλογών του ’20 βασίζεται σε μια αντίληψη ότι όλες οι εξελίξεις εξαρτώνταν από τη μία πλευρά. Θα έκανε ένας οποιοσδήποτε μεγαλοφυής στρατηγός αιφνιδιαστική επίθεση στην Άγκυρα καταστέλλοντας ολόκληρο τον τουρκικό εθνικισμό; (έτσι νόμισε και ο Ιμπραήμ πριν το Ναυαρίνο, και οι Αμερικανοί τώρα στο Αφγανιστάν, για παράδειγμα). Ή ένας καλά οχυρωμένος θύλακας στη Σμύρνη και την Ερυθραία θα κρατούσε πολύ καιρό μέσα σε ένα επιθετικό (με τους λόγους του) τουρκικό κράτος; Στην εποχή των εθνικών κρατών, και με δεδομένες τις ισορροπίες δυνάμεων, μου φαίνεται απίθανο να είχαμε κάποια έκβαση ριζικά διαφορετική από εκείνη που τελικά είχαμε. Το πολύ πολύ μια λιγότερο οδυνηρή εκκένωση του στρατού και της Σμύρνης, άντε ένα-δυο χρόνια πιο μετά.

  21. Δύτη των νιπτήρων, κανείς δεν μπορεί να ανασυνθέσει το μετά σκηνικό….

    Ούτε οι μεν, ούτε οι δε.

    Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να καταγράφουμε σωστά τις παραμέτρους τη στιγμή εκείνη.

    Απόδειξη της αυθαιρεσίας είναι η αντίληψη, βεβαιότητα Μαυρογορδάτου, ότι δε χάσαμε και τίποτα με την Κατστροφή, έτσι κι αλλιώς δεν θα μπορούσε να κρατήσουμε τη Σμύρνη. Τη στιγμή που θα υπήρχε η τουρκική πλημυρίδα στην Ανατολή. Είναι μια αντίληψη αυθαίρετη και θα έλεγα τελείως ιδεοληπτική και καταστροφολογική.

    Η εμπειρία των «Νέων Χωρών», [ακόμα και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου (των οποίων όλες οι πρωτεύουσες είναι χτισμένες στις ανατολικές τους ακτές)], όπου τα δεδομένα ήταν πολύ χειρότερα από αυτά του Σαντζακίου Σμύρνης και πολύ περισσότερο βέβαια της Ανατολικής Θράκης, Ίμβρου και Τενέδου, μας οδηγεί στη βεβαιότητα ότι τέτοιες προσεγγίσεις τύπου Μαυρογορδάτου είναι απλώς απολογητικές για τα απίστευτα λάθη, τις ολογωρίες αλλά και την παραγνώριση (έως και περιφρόνηση) της ελλαδικής εξουσίας για τους Έλληνες της Ανατολής.

    Μ-π

  22. Μ-π, συμφωνώ ότι εκ των υστέρων αναδρομικές προβλέψεις δεν γίνονται. Απλά έχω την εντύπωση ότι προσεγγίσεις που εστιάζουν στο Βενιζέλο και τις εκλογές τείνουν να αγνοούν τη δυναμική της κεμαλιστικής κίνησης. Είναι σαν το σκάκι: σκέφτεσαι, αν είχα παίξει τον πύργο αντί για τον αξιωματικό θα είχα σώσει τη βασίλισσα. Ξεχνάς ότι ο αντίπαλος μπορεί να είχε εναλλακτικό σχέδιο και με ένα αλογάκι να κάνει ματ. Θέλω να πω, δεν νομίζω ότι η «κατάπνιξη του εθνικιστικού κινήματος του Κεμάλ εν τη γενέσει του» μπορούσε να επιτευχθεί είτε με στρατιωτικούς είτε με διπλωματικούς χειρισμούς.

  23. (το παράδειγμα με το σκάκι μάλλον δεν είναι πολύ πετυχημένο, ήθελα μόνο να τονίσω ότι τέτοιες αναλύσεις αγνοούν τον αντίπαλο)

  24. Αγνοούν επίσης και τη δυναμική των χριστιανικών ομάδων της Ανατολής που παγιδεύτηκαν από τις διεθνείς εξελίξεις και τον ανορθολογισμό της «μητέρας-πατρίδας».

    Π.χ. στον Πόντο, όπου δρούσε ένα αξιόλογο αντάρτικο κίνημα δεν έφτασε ούτε μια σφαίρα από την Αθήνα. Και όταν οι μπολσεβίκοι αποφάσισαν οριστικά τη συμμαχία με το κεμαλικό κίνημα για λόγους εξωτερικής πολιτικής, τους απέκοψαν και από τα μετόπισθεν που ήταν οι ελληνικές κοινότητες της Ρωσάις και του Καυκάσου. Εξάλλου, σε διαφορετική πολιτική εξέλιξη το Νοέμβρη του ’20, ήταν αποφασισμένο, έστω και με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, να αποσταλεί στον Πόντο το τμήμα του ελληνικού στρατού που είχε δημιουργηθεί στον ελληνικό στρατό από Πόντιους εθελοντές με επικεφαλής τον Καθενιώτη. Αυτό είχε ήδη αποσπάσει την έγκριση των Βρετανών, όπως μας βεβαιώνει ο Αλέξης Αλεξανδρής σ’ ένα εμπεριστατωμένο άρθρο του για την περιοχή.

    Το αντίστοιχο θα μπορούσα να ισχυριστώ και ‘γω. Ότι αγνοούμε πλήρως τη δυναμική που μπορεί να είχε η Μικρασιατική Άμυνα, η δράση της οποίας απαγορεύτηκε από τους Γούναρη και Στεργιάδη. Το γεγονός ότι δεν επέτρεψαν οι μοναρχικοί την αυτοοργάνωση του ιωνικού πληθυσμού σε δικό τους αυτόνομο στρατό και τους παρέδωσαν άοπλους στους κεμαλικούς μετά την ήττα, δείχνει την έκταση του προβλήματος, αλλά και τη συνειδητή υποτίμηση πολλών γεγονότων….

    Νομίζω ότι πολλά αγνοούμε από τις εσωτερικές αντιθέσεις εκείνης της εποχής, γιατί ακριβώς έχουν επικυριαρχήσει επί των νεοελληνικών προσεγγίσεων οι ελλαδοκεντρικές απόψεις.

    ———–

    Γράφεις: «δεν νομίζω ότι η “κατάπνιξη του εθνικιστικού κινήματος του Κεμάλ εν τη γενέσει του” μπορούσε να επιτευχθεί είτε με στρατιωτικούς είτε με διπλωματικούς χειρισμούς».

    Διατυπώνεις με βεβαιότητα μια υπόθεση!. Με τη ίδια ευκολία θα μπορούσα να ισχυριστώ το αντίθετο. Και τα δεδομένα από την παρουσίαση του πλαισίου εκείνης της εποχής (πριν τις εκλογές) όπως μας τα παραθέτει ο Σβολόπουλος, μάλλον συνηγορούν υπέρ της δικής μου υπόθεσης.

    Πάντως τελικά, δεν ξέρουμε τι θα γινόταν, γιατί απλώς δεν βιώθηκε. Γιατί δεν δοκιμάστηκαν στην πράξη οι εναλλακτικές πολιτικές… Επίσης δεν ξέρουμε εάν η ενεργότερη εμπλοκή των Βρετανών, υπονόμευε το Τζιχάντ που ευφυών κήρυξε ο Κεμάλ κατά των θρασύτατων γκιαούρηδων, που τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι κατά του κυρίαρχου ισλάμ. Και ας μην ξεχνάμε ότι το μυστικό της όποιας κεμαλικής επιτυχίας στο να κινητοποιήσει κάποιες μάζες μουσουλμάνων (Τούρκων, Κούρδων, Λαζών κ.ά.) οφειλόταν στο γεγονός ότι οι απόκληροι ραγιάδες, για τους οποίους είχαν αποφασίσει απ’ το 1911 την πλήρη εξόντωση, την οποια και ξεκίνησαν από το ’14, διεκδίκησαν «ιερά ισλαμικά εδάφη»..

    Μ-π

  25. Μ-π, ξέρω ότι τα έχεις μελετήσει πολύ καλύτερα από μένα, γι αυτό και διστάζω να συνεχίσω τη συζήτηση (επίσης πνίγομαι…) 🙂
    Επιμένω ωστόσο ότι υποτιμάς τον τουρκικό παράγοντα, νομίζω. Και είμαι επιφυλακτικός για το κατά πόσο το κεμαλικό κίνημα είχε θρησκευτική βάση. Και οι Έλληνες το ’21 μιλούσαν για την πίστη κλπ., αλλά υποθέτω συμφωνούμε ότι δεν ήταν η θρησκευτική ελευθερία το βασικό κίνητρό τους.

  26. Από πάνω μου, Πόντος και αριστερά, λέτε ότι στον Πόντο δεν έφτασε ούτε μία σφαίρα από την Αθήνα. Ίσως έχετε δίκιο. Νομίζω, όμως, ότι είχε αποσταλεί ο εθνεγέρτης μακεδονομάχος μητροπολίτης Φλωρίνης για να τους ξεσηκώσει. Τους ξεσήκωσε κι όταν άρχισε να πέφτει λεπίδι, αυτός την έκανε με πλάγια. Τώρα τον έχουνε κάνει και δρόμο στη Θεσσαλονίκη.
    Τάχουμε ξανασυζητήσει αυτά, έτσι δεν είναι;
    Ο παπούς μου είχε συμμετάσχει στο εκστρατευτικό σώμα στην Ουκρανία, που έστειλε ο Βενιζέλος για να πατάξει τους μπολσεβίκους. Τότε, καθώς ξυπνούσαν κάθε πρωί στην αχανή πεδιάδα κι εύρισκαν τους φρουρούς σφαγμένους, ειπώθηκε το διάσημο «πού πάμε μόνοι μας, 8.000 άνθρωποι;».

  27. π2 said

    Στις a posteriori ιστορικές αναλύσεις είναι εύκολο να κρίνουμε εκ του αποτελέσματος και με τα δικά μας μυαλά. Είναι πολύ εύκολο, για παράδειγμα, να θεωρήσουμε ανεδαφικά τα επεκτατικά σχέδια του Βενιζέλου. Η Ελλάδα μόλις έβγαινε από έναν εμφύλιο και είχε έναν μικρό και κακοδιοικούμενο στρατό. Η κουτσουρεμένη Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέμενε μια πολύ μεγαλύτερη χώρα, με μικρά αλλά δυναμικά και στρατηγικά τοποθετημένα τμήματα της ηγεσίας της να επιδιώκουν ριζικές αλλαγές. Τα σχέδια του Βενιζέλου οριακά μόνο γίνονταν ανεκτά από τους Συμμάχους, ακόμη και πριν από τις εκλογές. Από κάθε άποψη, είναι πολύ εύκολο να αντιμετωπίσουμε τον Βενιζέλο με μια λογική «Που πά’ ρε Καραμήτρο».

    Αλλά έτσι θα παραβλέπαμε τη δυναμική της εποχής. Ήταν μια εποχή συνεχών εδαφικών ανακατατάξεων, στα μεθεόρτια ενός Παγκοσμίου Πολέμου με τρομακτικές απώλειες ζωών. Η δική μας χώρα βρισκόταν επί δεκαετίες στα νύχια ενός μεγαλοϊδεατισμού που λίγα χρόνια πριν είχε φανεί για πρώτη φορά απρόσμενα πετυχημένος, εξασφαλίζοντας μια τεράστια περιοχή στην οποία το ελληνικό στοιχείο ήταν σαφώς μειοψηφία. Όλη η πολιτκή και στρατιωτική ηγεσία είχε γαλουχηθεί με την αντιμετώπιση της (μετέπειτα) Τουρκίας ως του Μεγάλου Ασθενούς, τα εδάφη του οποίου ήταν there for the taking. Τον οθωμανικό στρατό τον είχε νικήσει με χαρακτηριστική ευκολία το 1912. Ο Βενιζέλος ήταν ένας πολιτικός εύστροφος και πολυμήχανος, που ήξερε να παλεύει σε διπλωματικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, η μικρασιατική περιπέτεια μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη, αν δούμε τα πράγματα με τα μυαλά της εποχής. Το περιρρέον κλίμα επέβαλε στην ελλαδική ηγεσία μια βολονταριστική θεώρηση των πραγμάτων, η οποία σκοπίμως απέφευγε να δει τη μισή και βάλε πραγματικότητα. Μέρος της πραγματικότητας που δεν έβλεπε ήταν και η απέχθεια των μη βενιζελικών για τους συνεχείς πολέμους και η επερχόμενη εκλογική ήττα.

    Όσο για τα what if σενάρια, μ’ αρέσουν σε επίπεδο αστεϊσμού, αν και δεν με βοηθάνε καθόλου στην κατανόηση της εποχής. Μ’ αρέσει, για παράδειγμα, να σκέφτομαι τι θα γινόταν αν είχε τότε σχηματιστεί ένα αυτόνομο ποντιακό κράτος (ή μια ποντιακή / λαζική / αρμενική συνομοσπονδία, για να κάνουμε το παιχνίδι πιο πικάντικο), ιδίως γιατί η οικογενειακή μου ιστορία θα ήταν πολύ διαφορετική. 🙂 Μ’ αρέσει επίσης να σκέφτομαι τι θα γινόταν εάν δεν τρέχαμε ξυπόλητοι στ’ αγκάθια ως την Άγκυρα και καθόμασταν στ’ αυγά μας στη Σμύρνη, με μια πολιτική ανάμεσα στον εθνικιστικό ακτιβισμό της Μικρασιατικής Άμυνας και την θεωρητικά ορθή πολιτική του Στεργιάδη για ισορροπία ανάμεσα σε ελληνικό και τουρκικό στοιχείο. Το καλό σενάριο: η Σμύρνη ως ελληνοτουρκικό Χονγκ Κονγκ της Μεσογείου, στο πιο καλλιεργημένο, εξωστρεφές και κοσμοπολίτικο. Το κακό σενάριο: μια αιτία για έναν καταστροφικότερο ελληνοτουρκικό πόλεμο λίγα χρόνια μετά.

  28. (27)…ή, αν μας αρέσουν τα σενάρια, μια μικρή Παλαιστίνη. Στο μεταξύ, στα σενάρια για το σήμερα ξεχνάμε και τον Β΄ Π.Π., μύλος.

    Ίσως θα ήταν γόνιμη μια συνολική επανεξέταση του αντιβενιζελισμού στις νέες χώρες, σαν μια αντίδραση στο συγκεντρωτισμό του έθνους-κράτους. Εκτός από τις μειονότητες της Μακεδονίας, υπάρχει και η παράξενη ιστορία της Σάμου, με το ιδιότυπο αντάρτικο των αδελφών Γιαγιά που κάποια στιγμή πολέμησαν και για την επαναυτονόμηση του νησιού. Στο Διχασμό πήραν το μέρος του Γούναρη, συν τοις άλλοις γιατί οι Κρητικοί χωροφύλακες του Βενιζέλου είχαν κάνει φοβερές αγριότητες στη Σάμο. Αυτή η ιστορία αξίζει να μελετηθεί.

  29. διορθώνω: Γιαγιά ή Γιαγά

  30. π2 said

    Ίσως θα ήταν γόνιμη μια συνολική επανεξέταση του αντιβενιζελισμού στις νέες χώρες, σαν μια αντίδραση στο συγκεντρωτισμό του έθνους-κράτους.

    Σωστά. Και μάλιστα μια αντίδραση όχι μόνο από τα κάτω (μειονότητες, αγροτικοί πληθυσμοί, και άλλες «αντικαποδιστριακές» δυνάμεις), αλλά και από τα πάνω: όλες αυτές οι μυστήριες ιδεολογικές διαδρομές των Δραγούμηδων και των Σουλιώτηδων της εποχής, που χάνονται στην ισοπεδωτική εξίσωση: βενιζελικοί = προοδευτικοί δημοκράτες / αντιβενιζελικοί = βασιλόφρονες.

  31. Σκύλε,

    κάνεις μεγάλο λάθος. Ο Νακρατζάς δεν είναι η καλύτερη πηγή πληροφόρησης, ούτε και κάποιοι αντίστοιχοί του.

    Κανείς δεν είχε σκόπο να ξεσηκώσει τον πληθυσμό, όπως γράφεις «Νομίζω, όμως, ότι είχε αποσταλεί ο εθνεγέρτης μακεδονομάχος μητροπολίτης Φλωρίνης για να τους ξεσηκώσει.» Ο Γερμανός είχε διοριστεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο πλαίσιο των εσωτερικών του μετακιν΄’ησεων. Ήρταν τελείως τυχαίο το ότι τη στιγμή της κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν μητροπολίτης Σαμψούντας.

    Οι εξελίξεις στην περιοχή του Πόντου, όπως και σ΄’ όλητ ην Ανατολή, σχετίζονται κυρίως με την απόφση των Νεότουρκων να ξεμπερδεύουν με τους χριστιανικούς πληθυσμούς και τη χρησιμοποίηση των Αμελέ Ταμπουρού, δηλαδή της ένταξης των στρατεύσιμων χριστιανών σε «τάγματα εργασίας» με στόχο την εξόντωση. Αυτό έφερε με τη σειρά του την ανυποταξία και τη δημιουργία των πρώτων αντάρτικων ομάδων, οι οποίες από το 1916 μετατράπηκαν σε ομάδες προστασίας των διωκώμενων πληθυσμών.

    Γιατί αυτό που δε λέει ο Νακρατζάς σύντροφε -ούτε και οι επίσημες θέσεις του τουρκικού υπ. Εξ. που εύκολα αναπαράγονται από καλοθελητές- είναι ότι από το 1916 ξεκίνησε η εθνική εκκαθάριση του δυτικού Πόντου με πρόσχημα τη δράση των ανταρτών. Τα διπλωματικά έγγραφα των συμμάχων των Νεότουρκων είναι αποκαλυπτικά. ‘Έχουν δημοσιευτεί από τον Ενεπεκίδη και θα έπρεπε να τα ξέρουν όσοι ασχολούνται στα σοβαρά με την περίοδο εκείνη και την περιοχή του Πόντου . Όπως επίσης θα έπρεπε να ξέρουν τα κε΄μενα του Τανέρ Ακσάμ, του Φουάτ Ντουντάρ και των άλλων αντικεμαλικών αριστερών ιστορικών.

    Το εντυπωσιακό με την αναθεωρητική σχολή που δικαιολογεί τα εγκλήματα του τουρκικού εθνικισμού, αγνοεί το ιστορικό μεταίχμιο, αμφισβητεί τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα των χριστιανικών ομάδων, γράφει στα παλιά της τα παπούτσια κάθε ταξική ανάλυση, είναι ότι αποκρύπτει το σχέδιο εξόντωσης που εκπονήθηκε από το 1911 και τέθηκε σε εφαρμογή από το 1914.

    Αντιμετωπίζει, ειδικά την περιοχή του Πόντου, ως περιοχή χωρίς επικρατούσα εξουσία, χωρίς μπάτσους και στρατό, χωρίς σχέδια εξόντωσης και παρακρατικές ομάδες των κρατούντων, όπου τις συνθήκες διαμόρφωσαν οι Πόντιοι αντάρτες και ο συγκεκριμένος Μητροπολίτης.

    Και σε πολλές άλλες αφαιρέσεις βασίζεται όλη αυτή η απολογητική του τουρκικού εθνικισμού που αναπαράγεται με τόσο εύκολο τρόπο από θαυμαστές του στην Ελλάδα (δεν εννοώ εσένα ω! Σκύλε), αλλά δεν είναι του παρόντος ποστ.

    Μ-π

  32. Μα καλέ μου, δεν έχω ως πηγή το Νακρατζά. Αλλίμονο αν χρειαζόταν να πάμε στον Πόντο, μέσω … Ρότερνταμ.

  33. gbaloglou said

    #26:

    Aυτο το «που μας πατε 8000 στρατιωτες μονους» το εχω ακουσει για την υποχωρηση του 1922 — Λερναιοειδης μυθος, ισως?

  34. Σκύλε, ευχαριστώ για τη διευκρίνηση. Μου έφυγε ένα βάρος τώρα. Αλήθεια!

    Ο λόγος είναι ότι τυχαίνει να σ’ εκτιμώ… !

    Μ-π

  35. εγώ το θυμάμαι με Κερκυραίους, 1000, και (νομίζω) για το ’40. Πρόσφατα δεν το κουβεντιάζαμε κάπου εδώ;

  36. Μαρία said

    Δύτη ναι, φαίνεται οτι είναι κοινός τόπος.
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/05/20/akanedes/#comment-5405

    Σκύλε, εγώ ξέρω για τον Καραβαγγέλη οτι βρέθηκε στη Σαμψούντα με δυσμενή μετάθεση κι οτι ένας απ’ τους αντάρτες ήταν ο περίφημος Κισά Μπατζάκ κατά κόσμον Κυριάκος Παπαδόπουλος. Αλλά αυτά μας βγάζουν απ’ το θέμα.

  37. #19 μὲ τὴν ψυχολογικὴ ἕρμηνεία ποὺ ἔδωσες μόλις δικαίωσες τὸν Γιανναρᾶ. γιατί νομίζετε πὼς ἔκενε ἐκλογὲς ὁ Καραμανλῆς;

  38. Κορνήλιε…

    Ο Γιανναράς συγκρίνει ανόμοια πράγματα σε ανόμοιες εποχές. Γενικά έχει την τάση να αιωρείται μεταξύ των άκρων ενός αχρονικού εκκρεμούς, όπου στο ένα βρίσκεται ένας ακραίος εθνικισμός και στο άλλο μια ανύπαρκτη (πλέον) προνεωτερική ρωμιοσύνη.

    Το «τι μπροκολα, τι λάχανα» ήταν κοντύτερα στην πραγματικότητα από τη σύγκριση Γιανναρά.

    Μ-π

  39. sarant said

    Ναι, αλλά ο Καραμανλής αργά ή γρήγορα θα τις έκανε -ο Βενιζέλος, σου λέει, μπορούσε με επιχείρημα τον πόλεμο να τις αναβάλει (να τις αναβάλλει, ίσως).

  40. Μαρία, ο σημαντικότερος αντάρτης στον Πόντο δεν ήταν ο Κισά Μπατζάκ, αλλά ο Βασίλειος Ανθόπουλος (Βασίλ Ουστά) του οποίου ο πρωτότοκος εντάχθηκε στο Δημοκρατικό Στρατό… Όλα έχουν την ερμηνεία τους. Ακόμα και το ότι οι βασανιστές της Μακρονήσου ήταν πρώην εαμίτες.

    Στα γράφω γιατί η ισοπέδωση και η αχρονική αντιμετώπιση των σιτορικών γεγονότων συνηθίζεται.

    Αλλά αυτά είναι εκτός του συγκεκριμένου θέματος.

    Μ-π

  41. sarant said

    Πάντως, και τη Σμύρνη δεν την είχαμε πάρει επαόριστον αλλά μόνο με εντολή, επί πέντε χρόνια. Φαντάζομαι πως ο Βενιζέλος υπολόγιζε να έρθουν Ρωμιοί απ’ αλλού στο βιλαέτι της Σμύρνης ώστε να πλειοψηφήσει το ελληνικό στοιχείο.

    Παρέμπ, στους 52 βουλευτές της Θράκης οι 20 ήταν μουσουλμάνοι.

  42. sarant said

    Τώρα που ξαναβλέπω τη φωτογραφία που έβαλα (που την πήρα απο την «Ιστορία του νέου Ελληνισμού», αλλά αρχικά προέρχεται από το βιβλίο του Φώντα Λάδη «Χαίρε μέσα από τη μάχη» σελ. 161, λέει, αν και δεν το έχω δει) σκέφτομαι πως ίσως να μην προέρχεται από τις εκλογές του 1920, εφόσον οι Εβραίοι εκεί ψήφισαν σε χωριστά εκλογικά τμήματα, αλλά απο του 1915. Ίσως.

  43. Πολύ σχετικό και μάλλον απαραίτητο για τηνκατανόηση της εποχής και τους διεθνούς πλαισίου είνια το νέο βιβλίο του Κ. Σβολόπουλου, «Η απόφαση για την επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία», Αθήνα, εκδ. Ίκαρος, 2009.

    Αν δεν το διαβάσατε σας παραπέμπω σε μια χρήσιμη βιβλιοπαρουσίαση:

    http://www.anixneuseis.gr/?p=3522

    Μ-π

  44. Μαρία said

    Νίκο, ήθελα να στο επισημάνω, όταν έγραφα το #11, αλλά μη τη βγάλεις και λόγω του #1.

  45. voulagx said

    @41: Αν θυμαμαι καλα,συμφωνα με την συνθηκη των Σεβρων, η Σμυρνη καθιστατο αυτονομη επαρχια αλλα υπο την επικυριαρχια του σουλτανου και μετα 5 χρονια θα διεξαγοταν δημοψηφισμα που θα καθοριζε την τυχη της.

  46. Γεώργιος Ιακ. Γεωργάνας said

    Συνιστώ στόν Νικοκύρη και τους αγαπητούς συναναγνώστας καί φιλαναγνώστας το εκδοθέν στην δεκαετία του 1960 και επανεκδοθέν προσφάτως βιβλίο του πρέσβεως Κωνσταντίνου Μ. Σακελλαροπούλου «Η Σκιά της Δύσεως». Κατά την εκτίμησή μου πρόκειται για πολύ ισορροπημένη συνοπτική εξιστόρηση των γεγονότων της περιόδου.
    Πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η αρθρογραφία για τον Εθνικό Διχασμό (σε στύλ μπλογκ !) του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Ιωάννου Μεταξά που γράφτηκε μεταξύ Οκτωβρίου 1934 και αρχών 1935. Δυστυχώς, το βιβλίο που την περιέχει ολόκληρη έχει εξαντληθεί, αλλά τά μέρη της κυκλοφορούνται κεχωρισμένως.

    Από καθαρώς ταξικής πλευράς, η συνεργασία ΣΕΚΕ – βενιζελικών ήταν ανέφικτη. Οι βενιζελικοί είχαν στις τάξεις τους υπερβολικά πολλούς επιχειρηματίες και τοκογλύφους που είχαν κερδίσει πολλά από τον πόλεμο στον οποίο ο Βενιζέλος έβαλε την Ελλάδα.

    Όσον αφορά το επίτευγμα του Βενιζέλου, την συνθήκη των Σεβρών, ήταν κάτι σαν την επιτυχία που έφερε ο Σαμαράς από το Γκιμαράες για τό όνομα της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας : προσωρινή ανακούφιση γιά τον μικρανεψιό του Βενιζέλου, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, και συγχρόνως μυκτηρισμός του περιεχομένου, αν όχι και ολοσχερής αγνόησή του.

  47. Abravanel said

    Αργησα γιατί ήθελα να μεταφράσω ένα κομμάτι που είχα γράψει ήδη για τις εκλογές του 1920 αλλά δυστυχώς ο χρόνος είναι περιορισμένος οπότε θα το παραθέσω στα αγγλικά – δεν είναι τίποτα άλλο παρά η περίληψη του έργου του Δώδου, Χασσίδ και επιβεβαιωμένο από τρίτες πηγές. Επίσης να τονίσω οτι αφορά αποκλειστικά την Θεσσαλονίκη – είναι λάθος να ανάγουμε την συμπεριφορά της σε αυτή όλων των 100.000 εβραίων που είχε η χώρα και μιας «εβραϊκής ψήφου». Πχ στην Παλαιά Ελλάδα δεν υπάρχει καν η έννοια της «κοινότητας». Στις Νέες Χώρες πχ τα Ιωάννινα ήταν φανατικώς βενιζελικοί. Στην Θεσσαλονίκη για διάφορους λόγους είχαμε μια μικρή εβραική συμμετοχή.

    Συνολικά εκλέχθηκαν 4 εβραίοι βουλευτές, 3 στην Θεσσαλονίκη και 1 στην Αδριανούπολη. Trivia: ο Πέπο Μαλλάχ είναι συγγενής του προέδρου Σαρκοζύ.

    3. The Intolerable Oxymoron – The Election’s of 1920

    Elections for the Parliament – 1 November of 1920

    These elections are pivotal for two reasons. First of all Venizelos suffers a critical blow and gets defeated: some claim that his downfall contributed to the loss of the ongoing war and the Asia Minor Campaign defeat. For local historians they are also considered to have played a catalytic role in the forming of an antisemitic climate in Greece. The parties competing were United Parties (conservative/anti-Venizelos), Liberals, Socialist and Workers Party (SEKE father of the Communist Party of Greece). Many historians, with dubious motivations, have also suggested that non-christian vote played an important role – an incredible suggestion as we’ll see below.

    The Jewish candidates were 16, 4 with Liberals, 4 with the United Opposition, 2 with SEKE (Commun) and 7 Independents. The results inside the city awarded 17 seats to the United Parties and 8 to Liberals. The Jewish parliamentarians were David Alhanatti, Iosif (Pepo) Mallah, Isaac Sciaky, all belonging to the Popular Party (conservatives anti-Venizelos).

    Liberal newspaper «Makedonia» and the Liberal Party after loosing the elections accused Jews and Turks of voting against Venizelos, probably as an effort to galvanize their supporters. Even a superficial view of the results show that this allegation was false and one wonders on the persistence of this view today. The study of the local Press tells us that the accusation were formulated even before the elections, since the first articles accuse Jews and proclaim the victory of Venizelos in the rest of the country; only when the results come out do the newspapers admit to a total defeat. It is important to note that these articles and opinions had a clearly local origin and Liberal newspapers in Athens did not agree with their estimates – still the antipathy towards Jews must have been a widespread generally in the Liberal Party. Evidence of this can be found in the Commander of Thrace, General Zymbrakakis which accused Jews of Thrace of hosting anti-Venizelos demonstrations which cause the protests of the Community of Adrianople and Jewish parliamentarians. All this in a Thrace were anti-Venizelos candidates were practically banned by G.Zymbrakakis and not one appeared!

    These accusations become even more ludicrous if one notices that in the 4 specific polling stations that were instituted for the Jews (out of 16) in one the elections did not take place due to violent incidents (something not extraordinary in 1920’s Greece) while at a second and the third only 696 and 733 voters appeared – other sources tell us that in two polling stations the elections did not even take place and declared the repetition of the elections, although probably this never took place. Thus in the 1920 elections only 1429 jews voted being only the 3.7% of the total voters; their abstinence mainly explained by the sense of indignation for the institution of separate polling stations (although not yet separate electoral periphery). But even bearing this in mind D.Dodos analysis shows that the voters voted according to the party and only inside the party did religious differences play a role. Also the great differences in affirmative votes that individual independent Jewish candidates obtained are conclusive that there was no directed voting and no religious fragmentation, ie Jews voting only United Opposition or only Jews. Also it is important to notice that the seats of Thessaloniki accounted for only the 6,7% of the total seats and Venizelos supporters fail to notice the huge losses Liberals faced also in the Old Greece.

    Still these elections were the basis of the forming of the «intolerable oxymoron» theory formulated by Liberal Party, ie that non-greeks get to influence greek politics. This theory initially was adopted only by the local Liberal Party officials and Makedonia newspaper but unfortunately also Venizelos himself adopted it later. As we saw these specific elections registered an extremely small participation of Jewish voters but even then they might appear to prefer the Populars but not overwhelmingly. So we can conclude that this accusation was only a populist claim in order to awake nationalistic sentiments and present the Liberal Party as the only «real greek» party and finding a convenient scapegoat for the defeat. Unfortunately these elections were the beginning of a widening drift between the Jewish voters and the Liberal Party, which contributed greatly the anti-jewish protests of the 30’s and the pogrom of Kambel.

  48. […] ο Νίκος Σαραντάκος στο καλό του ιστολόγιο έκανε μια σχετική ανάρτηση. Παρουσιάζουμε την εισαγωγή του, καθώς και μέρος της […]

  49. sarant said

    Αμπραβανέλ, σ’ ευχαριστώ αλλά μια διευκρίνιση. Ο παππούς του Σαρκοζί ήταν ο Ααρών (Μπένικο) Μαλλάχ, που έφυγε από την Θεσσαλονίκη το 1904. Ο Ιωσήφ-Πέπο Μαλλάχ ήταν αδελφός ή κάτι τέτοιο του Ααρών;

  50. Μαρία said

    Νίκο, σ.18
    http://www.kis.gr/files/chronika-214.pdf

  51. Μαρία said

    σ.12

  52. sarant said

    Ναι,αλλά ασαφώς τα λέει, δεν λέει τη συγγένεια (εκτός αν μου ξέφυγε).

    Κι ο Σαρκοζί επιμένει να λέει ότι είναι εγγονός Έλληνα, που κάπως υπερβολικό το βρίσκω.

  53. Μαρία said

    Έχεις δίκιο, μιλάει για κλάδους της οικογένειας.
    Στο βιβλίο για το Σαρκοζί ο Ναρ έχει κάνει το γενεαλογικό δέντρο. Το έχω δανείσει σε φίλη, άρα αν δεν απαντήσει ο Αμπραβανέλ, θα σου πω αύριο.
    Τον Σαρκό, ας τον αφήσουμε ασχολίαστο. Είναι αλήθεια οτι ήταν πολύ δεμένος με τον παππού του, που έπαιξε και ρόλο πατέρα, αλλά αυτός είχε φύγει στα 14 του.

  54. SophiaΟικ said

    Νίκο, άμα το διαβάσεις προσεκτικά βλέπεις ότι ο Πέπος ήταν πρώτος ξαδερφος του Μπενίκου. Οι πατεράδες τους ήταν αδέρφια.
    Όσο για το τι λέει ο Σαρκοζύ, είναι θέμα του τι θεωρεί κομψότητα. Τι να πεί; Εγγονός Τούρκου; Θα είναι πιο κοντα στην πραγματικότητα, αλλά δε νομίζω ότι κολλάει με την πολιτική του 🙂

  55. sarant said

    Σοφία, δεν το είχα προσέξει. Όσο για τον Σαρκοζί, το ακριβές θα ήταν «εγγονός Οθωμανού υπηκόου» αλλά, όπως σωστά λες, δεν ταιριάζε.

  56. Μαρία said

    Κι εγώ προσεχτικά το διάβασα αλλά μόνο απ’ τα πατρώνυμα μπορείς να μαντέψεις τη συγγένεια. Η μαντεψιά σωστή, υπόθεση Λοΐζου θυμίζει.

    Ο γενάρχης Ααρών κάνει 7 αγόρια
    1. Νεχαμά 1852, ο μπαμπάς του Ιωσήφ
    2.Μωύς
    3.Ισαάκ
    4.Ιακώβ
    5.Μορδοχάι 1865, ο μπαμπάς του Ααρών(Μπενίκο)παππού του Σαρκό.
    6.Αβραάμ
    7.Σαμουήλ

  57. SophiaΟικ said

    Eγώ ΜΑρία διαβαζω και μεσα απο τις γραμμές 😉

  58. Abravanel said

    Υπάρχουν δυο Μαλλάχ στην πολιτική: ένας είναι ο Ασσέρ Μαλλάχ του Ιακώβ που εκλέχθηκε γερουσιαστής το 1932 με τους Φιλελεύθερους το 1929 και ο Πέπο (Ιωσήφ) Μαλλάχ του Νεχαμά (το βλέπω και ως Ναχαμά) που εκλέχθηκε βουλευτής με το Λαϊκό, (στους διάφορους μετασχηματισμούς του), στις εκλογές 1915, Δεκ. 1915, 1920, 1935. Και οι δύο στις εσωτερικές εκλογές της κοινότητας υποστήριζαν τους σιωνιστές υποψηφίους, (γενικότερα η τοπική «αριστοκρατία» ενδιαφέρονταν περισσότερο για τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές παρά για τις εθνικές).

    Πάντως είναι στον ίδιο κλάδο της οικογένειας που είναι η γυναίκα του νυν προέδρου της ΙΚΘ, (φώτο).

    Οι σαλονικιοί εβραίοι της εποχής αυτοχαρακτηρίζονταν ως «σαλονικιοί» ή το πολύ πολύ «εβραίοι της Ανατολής». Υπάρχουν μάλιστα δύο περιστατικά όπου δύο εβραίοι είχαν επιμείνει και είχαν λάβει ως εθνικότητα το «σαλονικιός» – είχα δει παλαιότερα φωτογραφία του γαλλικού αρχείου αλλά δεν το έχω για να σας το δείξω. Το ίδιο ακριβώς πάντως ισχυρίζεται και η Shelley Berkley που επίσης έχει ελληνοεβραϊκή καταγωγή, (συνέντευξη στο VOA).

  59. Μαρία said

    Η Μπέρκλεϋ δε μιλάει για σαλονικιά εθνικότητα. Μιλάει για Έλληνες Εβραίους κάνοντας βέβαια έναν αναχρονισμό, αφού η οικογένεια της γιαγιάς της έφυγε πριν απ’ την προσάρτηση της Θεσσαλονίκης. Καθαρά ψηφοθηρική συνέντευξη.

  60. SophiaΟικ said

    Αυτό θα έλεγ ακι εγώ- άνετα η υποψήφια θα έλεγε τα ίδια πράγματα και σε Τουρκικά ΜΜΕ- ότι η γιαγια της θυμόταν με αγαπη την οθωμανική αυτοκρατορία και τους τούρκους γειτονές τους κλπκλπ. λέγε με Σαρκοζύ…

    Όσο για το «σαλονικιοί» είναι σαν τους έλληνες της Πολης που αυτοχαρακτηρίζονται «όχι Έλληνες». Ό,τι τον βολεύει τον καθένα.

  61. Abravanel said

    Λάθος τοποθέτηση η Μπέρκλεϋ – εννοούσα αυτό που λες και εσύ και προφανώς ήταν ψηφοθηρική συνέντευξη. 🙂

    [offtopic]Για το σαλονικιοί είναι διαφορετικό, οι εβραίοι της πόλης είχαν όντως την νοοτροπία του «ντόπιου» και δεν λειτουργούσαν ως τυπική εβραϊκή κοινότητα. O σιωνισμός δεν έπιασε στην πόλη ακριβώς γιατί θεωρούσαν την Σαλονίκη ως μια «εβραική πόλη» άρα τι ανάγκη είχαν για μια εθνική πατρίδα; Αντίθετα διαφωνούσαν με τους ευρωπαίους σιωνιστές που υποστήριζαν την λύση του Ισραήλ. Επίσης είναι ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση οτι οι Φιλελεύθεροι τύγχαναν της υποστήριξης της εβραϊκής αστικής τάξης αλλά απλώς το εβραϊκό προλεταριάτο είναι σημαντικά περισσότερο – στις εκλογές του ’15 δεν ψήφισαν «μονοκούκι». Στις προσπάθειες των Φιλελευθέρων να κερδίσουν την υποστήριξη των σιωνιστών εντάσσεται και η δήλωση του Υπ.Εξ.Ν.Πολίτη υπέρ μιας εβραϊκής εθνικής εστίας πολύ πριν την δήλωση Μπαλφούρ.
    [offtopic]

  62. Μαρία said

    Αμπραβανέλ, αν ξαναπεράσεις λύσε μου μια απορία που έχω απο χρόνια και απάντηση δε βρίσκω. Γιατί η Ελλάδα καταψήφισε το 47 την απόφαση του ΟΗΕ για την ίδρυση του Ισραήλ; Ξέρεις τι παίχτηκε;

  63. Abravanel said

    Γιατί η Αίγυπτος απείλησε οτι θα υπάρχουν επιπτώσεις για την ελληνική μειονότητα της Αιγύπτου – δυστυχώς αυτή η ψήφος δεν βοήθησε και πολύ μιας και οι «αιγυπτιώτες» εξεδιώχθησαν τελικά επί Νάσερ λίγα χρόνια αργότερα. Αντίθετα η Ελλάδα και ειδικότερα η Κύπρος ήταν μάλλον φιλικές – ελληνικά καράβια έφευγαν μισθωμένα για να σπάσουν το βρετανικό μπλόκο με επιζώντες, (η παράνομη μετανάστευση ιστορικά ξεκίνησε με το Βέλος το 1934), ενώ με διακρατική συμφωνία απέλασε δεκάδες εβραίους κομουνιστές που ήταν στα Μακρονήσια στο Ισραήλ που ήταν χαρούμενο να δεχτεί έτοιμους μπαρουτοκαπνισμένους, από Β’ΠΠ/Αντίσταση/Εμφύλιο, στρατιώτες.

  64. Μπουκανιέρος said

    #61
    «η δήλωση του Υπ.Εξ.Ν.Πολίτη υπέρ μιας εβραϊκής εθνικής εστίας»

    Η οποία ταίριαζε (και) με την πολιτική του ελληνικού κράτους να ξαποστείλει τους «όχι εντελώς έλληνες» -είτε με το καλό είτε με το άγριο- όποτε δυσκολευόταν να τους αφομοιώσει. Βλ. και την περίπτωση των Βλάχων που καταλήξανε στη Δοβρουτσά (αν καλά θυμάμαι), αλλά και των ρουμάνικων σχολείων (που τώρα τα βρίζουμε, χωρίς όμως να λέμε ότι φτιάχτηκαν με τις ευλογίες του ελληνικού κράτους).

  65. gbaloglou said

    Αν παντως ειχαν στειλει τους Ισπανοφωνους/Θεσσαλονικεις Εβραιους στην Τουρκια το 1923 θα ειχαν γλυτωσει το Ολοκαυτωμα οπως οι Ντονμεδες — κυνικον μεν, προφανες δε…

  66. Μαρία said

    Αμπραβανέλ, την έχω ακούσει αυτή την εκδοχή αλλά δεν έχω πεισθεί.
    Το εκδιώχτηκαν σηκώνει συζήτηση.

  67. Abravanel said

    Αλήθεια είναι gbaloglou – το ίδιο συνέβει και στους εβραίους της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης που ο ορισμός των συνόρων καθόρισε την μοίρα τους 20 χρόνια μετά.

    Μαρία είναι η λιγότερο προβληματική απάντηση: η Ελλάδα τότε συμπαθούσε το σιωνισμό ως απελευθερωτικό κίνημα κατά των άγγλων αλλά και λόγω Μεταξά παλαιότερα, δεν συμπαθούσε τους άραβες ως μουσουλμάνους αλλά και λόγω των φιλίων συναισθημάτων τους προς την ναζιστική Γερμανία και καμμία από τις δυο μεγάλες δυνάμεις δεν είχε πρόβλημα. Με άλλα λόγια κάποιος συναισθηματικός ή πρακτικός ρόλος δεν υπήρχε – μόνο οι αιγυπτιακές απειλές.

    Αλλά έχουμε βγει πολύ εκτός θέματος και θα μας κατσαδιάσει ο οικοδεσπότης – παραμένω όμως στην διάθεση σου για οποιαδήποτε συνομιλία για θέματα μέχρι το 1948. 🙂

  68. Γιὰ τὴν στάσι τῶν Ἑβραίων κατὰ τὴν ἀνακατάληψι στὴν Ἰσπανία ὑπάρχει ὑλικό;

  69. Μαρία said

    Αμπραβανέλ, σ’ ευχαριστώ. Για τα μέχρι το 48, έχει χυθεί πολύ μελάνι κι έχω διαβάσει πολλά και διάφορα. Αν σε χρειαστώ, θα σφυρίξω κλέφτικα στο μπλογκ σου.

    Την αιγυπτιακή εκδοχή μού την είχε αμφισβητήσει και φίλος Αιγυπτιώτης, απ’ αυτούς που δεν έφυγαν λόγω Νάσερ, και σκεφτόμουν μήπως υπήρχε πιο πονηρό παρασκήνιο. Αλλά ας μείνουμε σ’ αυτή, αφού όπως λες είναι η λιγότερο προβληματική.

  70. sarant said

    Ο οικοδεσπότης δεν κατσαδιάζει, αρκεί να μην βρίζετε.

  71. Γεώργιος ᾿Ιακ. Γεωργάνας said

    Ἀμπραβανέλ,
    Νομίζω ὅτι στὴν Ἀγγλικὴ γλῶσσα ἡ ἀποχὴ ἀπὸ τὶς έκλογές δὲν λέγεται abstinence (αὐτὴ εἶναι ἁ ἀποχὴ ἀπὸ τροφή, ποτό καί, πιθανῶς, ἄλλα εὐχάριστα), ἀλλὰ abstention. Ἐκτὸς κι ἂν περιλάβουμε τὴν ψῆφο στὶς ἡδονές …

  72. sarant said

    🙂

  73. Abravanel said

    λολ «Γεώργιος ᾿Ιακ. Γεωργάνας»

    Γιὰ τὴν στάσι τῶν Ἑβραίων κατὰ τὴν ἀνακατάληψι στὴν Ἰσπανία ὑπάρχει ὑλικό;

    H ρεκονκουίστα διάρκεσε πόσους αιώνες, διαφορετικά βασίλεια και δυναστείες – υλικό υπάρχει άφθονο αλλά η απάντηση στο ποια ήταν είναι αδύνατη στα πλαίσια ενός σχολίου.

  74. οφτόπικ: Τι λέει ο β(δ)ελόπουλος στο Χαρδαβέλα; Ιδρύει -κατά τη σημερινή Παριζιέν- ο Σαρκό Υπουργείο Εθνικής Ταυτότητος (sic);

  75. Abravanel said

    sarant είπε

    Ο οικοδεσπότης δεν κατσαδιάζει, αρκεί να μην βρίζετε.

    Είσαι λερναίος ρε και ανδρεάκος – τέϊκ δατ!

  76. Abravanel said

    Ministère de l’immigration, de l’intégration, de l’identité nationale et du développement solidaire.

    Missions and role

    For twenty years, plans have been made to gather in one structure various aspects of immigration policy, which had been so far split up between the ministries of Interior, Foreign Affairs, Social Affairs and Justice. Thanks to the impulse of President Nicolas Sarkozy and Prime Minister François Fillon, a great ministry competent for immigration, integration, national identity and development partnership has now been created.

    With the aim of being both firm and human, we pursue four objectives : controlling migration flows, favouring integration, promoting the French identity and encouraging development partnership.

    Περίπου όπως λέμε Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Εχει ιδρυθεί εδώ και λίγα χρόνια.

  77. πάλι μᾶς ἔκανε ὑπερηφάνους ὁ Θεσσαλονικεὺς Σαρκόζιος!

  78. Ένα καλό 4-σέλιδο αφιέρωμα για τη Δίκη των Εξ και το ιστοικό πλαίσιο,
    έχουν τα σημερινά «Επίκαιρα» (που ξαναβγάζει ο Λιβάνης).

    Μ-π

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: