Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η μετέωρη βεβαιότητα του ποτοποιού

Posted by sarant στο 19 Νοεμβρίου, 2009


Το σημερινό μαργαριτάρι του Χρ. Μιχαηλίδη στην Ελευθεροτυπία μου φάνηκε τόσο ωραίο και πολυσύνθετο που δεν θέλησα να το στριμώξω μαζί με άλλα ‘μεζεδάκια’, πιστεύω πως αξίζει αυτοτελή δημοσίευση. Μιλάει για την παρουσίαση του έργου μιας ποιήτριας, που έγινε στις Σέρρες:

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ποτοποιός και μέλος μιας κίνησης πολιτών στις Σέρρες, που διεκδικούν το δικαίωμα να κυκλοφορούν και με ποδήλατα στην πόλη τους, ο κ. Κώστας Πασχάλης, που παρουσίασε το έργο της ποιήτριας, είπε ότι είναι βέβαιος πως η επιλογή, από μέρους της, αυτού του συγκεκριμένου κειμένου, που από μόνο του μπορεί να σταθεί αυτοτελώς ως ποίημα, επειδή είδε σ’ αυτό μια ευκαιρία, αλλά και έναν καθ’ όλα ιδιαίτερο τρόπο να πει πράγματα που η ίδια αισθάνεται, βιώνει, παρατηρεί και θέλει να εκφράσει.


Τι να πρωτοθαυμάσω; Το υπερβατό-μακροβούτι στην αρχή, το κομπολόι με τις ιδιότητες του ομιλητή (μέχρι και δευτερεύουσα πρόταση έβαλε στο υπερβατό ο αθεόφοβος), τα αλλεπάλληλα κόμματα, ή το ότι η πρόταση ασθμαίνει αλλά δεν βγάζει πουθενά; Διότι, διαβάζω, ο κ. Πασχάλης είπε ότι είναι βέβαιος ότι η επιλογή αυτού του κειμένου……….. τι κάνει αλήθεια η επιλογή αυτού του κειμένου; Για ποιο πράγμα είναι βέβαιος ο καλός μας ποτοποιός; Ποτέ δεν θα το μάθουμε διότι ο δημοσιογράφος ξεστρατίζει, πάει αλλού, σαν ένας βατραχάνθρωπος που βουτάει στην παραλία και βγαίνει τελικά στη μπανιέρα σας!

Εννοείται ότι δεν κακίζω τον κ. Πασχάλη, που πρέπει να είναι πολύ ενδιαφέρων άνθρωπος -ίσως μόνο τα ποτά του να παραείναι δυνατά, αν κρίνω από το απόσπασμα!

Τώρα, για να πούμε και κάτι χρήσιμο πέρα από τη διασκέδαση: πώς να αναδιατάξουμε τη φράση έτσι ώστε να αποφύγουμε το μακροβούτι στην αρχή του κειμένου; (Διότι, έτσι που το βλέπετε το μακροβούτι δεν φαίνεται τόσο μεγάλο, αλλά τυπωμένο στην εφημερίδα πιάνει κάμποσες αράδες). Ας δούμε μια λύση:

Ο κ. Κώστας Πασχάλης, συγγραφέας, ποτοποιός και μέλος μιας κίνησης πολιτών στις Σέρρες, που διεκδικούν το δικαίωμα να κυκλοφορούν και με ποδήλατα στην πόλη τους, παρουσίασε το έργο της ποιήτριας και είπε είπε ότι είναι βέβαιος (….)

Μια άλλη λύση:

Το έργο της ποιήτριας παρουσίασε ο κ. Κώστας Πασχάλης, συγγραφέας, ποτοποιός και μέλος μιας κίνησης πολιτών στις Σέρρες, που διεκδικούν το δικαίωμα να κυκλοφορούν και με ποδήλατα στην πόλη τους. Ο ομιλητής είπε ότι είναι βέβαιος (….)

Η λύση αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι κόβει τη μακροσκελέστατη περίοδο, αλλά ίσως κάποιοι θεωρήσουν ένδειξη γλαφυρού στιλ το μακαρόνι. Πρέπει να υπάρχουν κι άλλες κομψές λύσεις, πάντως.

Ένα κάπως παρόμοιο πρόβλημα, έχουμε όταν αναφέρουμε ξένα κύρια ονόματα στην αράδα, όχι ομοειδή, οπότε ο αναγνώστης μπερδεύεται. Ένα παράδειγμα:

Τελικά φαίνεται να «πρασινίζει» και ο αμυντικός της Βελέζ Πεγεράνο.

Τελικά φαίνεται να «πρασινίζει» και ο αμυντικός της Βελέζ Σάρσφιλντ.

Ποιο είναι το όνομα του αμυντικού; Πεγεράνο ή Σάρσφιλντ; Ή πρασινίζουν δύο αμυντικοί της ίδιας ομάδας; Οι ασχολούμενοι με το άθλημα θα ξέρουν ότι η ομάδα λέγεται Βελέζ Σάρσφιλντ. Η δεύτερη πρόταση πρέπει να μείνει ως έχει. Η πρώτη, όχι. Η λύση των εφημερίδων ήταν να βάλουν ένα κόμμα: Τελικά φαίνεται να «πρασινίζει» και ο αμυντικός της Βελέζ, Πεγεράνο. Δεν μου αρέσει και τόσο. Θα προτιμούσα: Τελικά φαίνεται να «πρασινίζει» και ο αμυντικός της Βελέζ, ο Πεγεράνο. (Υποτίθεται ότι δεν ξέρω πώς είναι το μικρό του όνομα). Ή: Τελικά φαίνεται να «πρασινίζει» και ο Πεγεράνο, ο αμυντικός της Βελέζ.

Ένα φτιαχτό: Όπως είπε και ο διευθύνων σύμβουλος της Τουρκ Χαβά Γιολαρί Μεσούτ Ταβάζ … Εδώ, το λιγότερο που έχουμε να κάνουμε είναι να βάλουμε ένα κόμμα, καλύτερα όμως να προσθέσουμε κι ένα «ο κ.» για να γεφυρώσει: Όπως είπε και ο διευθύνων σύμβουλος της Τουρκ Χαβά Γιολαρί, ο κ. Μεσούτ Ταβάζ…. Φυσικά, η καλύτερη λύση κατ’ εμέ είναι να μπαίνει μπροστά το όνομα (ο Μεσούτ Ταβάζ, διευθύνων σύμβουλος της…) ειδικά αν πρόκειται να αραδιάσουμε ένα σωρό ιδιότητες (Θα ήταν αστείο κάτι σαν: Όπως είπε και ο διευθύνων σύμβουλος της Τουρκ Χαβά Γιολαρί και ανερχόμενος αστέρας της τουρκικής οικονομικής σκηνής, ιδίως μετά την επιθετική εξαγορά της Μπακάλ Χανεσί, ο κ. Μεσούτ Ταβάζ), αλλά κάποιες φορές θέλουμε να δώσουμε την έμφαση στην ιδιότητα, όχι στο όνομα.

Έτσι θα είναι τα κείμενά μας πιο ευανάγνωστα και δεν θα σκοντάφτει άδικα ο αναγνώστης. Βέβαια, περιπτώσεις όπως του αρχικού αποσπάσματος δεν γιατρεύονται έτσι απλά, το ομολογώ!

 

 

27 Σχόλια προς “Η μετέωρη βεβαιότητα του ποτοποιού”

  1. Μαρία said

    η επιλογή μπλα μπλα μπλα +έγινε, επειδή…. Τσοντάρεις το ρήμα που έφαγε η μαρμάγκα και ησυχάζεις. Αλλιώς ξαναγράφεις το κείμενο.
    Κοίτα άκρες που έχουν κάποιοι επαρχιώτες! Η κίνηση λέγεται «Διάβαση Πεζών» αλλά απο ψήφους, ας μη το συζητάμε … σ’ αυτή την κωλόπολη.

  2. ppan said

    Ξεπέρασε τον εαυτό του πάλι ο Χρ.Μιχ. Πρέπει να έχει πολλές δουλειές για να μην προκάνει να ξαναδιαβάσει τα κείμενά του πριν τα στείλει για δημοσίευση.

  3. Εντάξει… με πείσατε.
    Πανηγυρικά μετονομάζω το «σύνδρομο Νίνου Φένεκ-Μικελίδη» σε «σύνδρομο Χρήστου Μιχαηλίδη». Κάνει και ρίμα, την οποία αγαπώ ως γνωστόν.

  4. voulagx said

    Ειπα κι εγω, θα ξεφευγε τετοιο μεζεδακι (τι μεζεδακι, για παϊδακι προκειται) απο την «βουλιμια» του οικοδεσποτη;

  5. voulagx said

    #3: Αφιερωμενο εξαιρετικα στον Δυτη:
    Συνδρομητης θε να γενω
    στο συνδρομο του Χρηστου
    ριμαροντας αναζητω
    ρηματα μνημης αληστου.

  6. Μήπως είναι ο λογογράφος του Γιώργου του πρωθυπουργού;

    Άλλο ωραίο από το ίδιο κομμάτι:
    ΟΠΩΣ η γυναίκα μπορεί να γράφει ποίηση, χωρίς να τη θεωρούν «διαφορετικό είδος» -έξαλλη γίνεται η Γεωργία Τριανταφυλλίδου όποτε διαβάζει κριτικές και παρουσιάσεις για έργα «γυναικείας ποίησης»- έτσι μπορεί να γράφει για το ποδόσφαιρο και ό,τι άλλο διαπερνά τη δική της «επικαιρότητα».

    Ας πούμε οτι καταλάβαμε οτι το εντός εισαγωγικών «διαφορετικό είδος» αναφέρεται στην ποίηση και όχι την (ποιά;) γυναίκα.
    Δεν υπάρχει όμως κανένας γενικός τρόπος με τον οποίον μπορεί κάποιος να έχει κάνει κάτι έτσι, ώστε οι οποιοιδήποτε άλλοι να μην το θεωρήσουν όπως θέλουν – εκτός κι αν δεν μάθουν καθόλου οτι έγινε, είτε ποιός το έκανε, ή πάλι αν μέρος αυτού του κάτι είναι η εξόντωση της κρίσης τους…
    Πώς λοιπόν μπορεί να γράφει η γυναίκα (ποιά;) για το ποδόσφαιρο κτλ; Μένουμε με την απορία, για να μη γεμίσουμε υποψίες για τη γυναίκα (ποιά;) ή το ΧΜ.
    Τέλος πάντων, αν για την παπάρα του ποστ υπάρχει μια ελάχιστη τροποποίηση που της δίνει κάποιο νόημα (βλ. το άνω σχόλιο της Μαρίας), αυτή εδώ δε σώζεται εύκολα, με τίποτα!

  7. Giannis said

    Χα χα χα, αυτό με τον βατραχάνθρωπο και τη μπανιέρα ήταν απίστευτο! Εύγε!

  8. κάτι ἄσχετο: πρὸ ὀλίγων λεπτῶν ἄκουσα τὸν πρόεδρο τῆς Βουλῆς νὰ λέῃ ὅτι ἡ καλύτερη ἑλληνικὴ ὀνομασία γιὰ τὸ στικάκι εἶναι: «ψηφιακὸ μέσο ἀποθήκευσης». ὅμως (λέω ἐγώ):

    α. πολὺ μεγάλη μοῦ φαίνεται ἡ περίφρασι κι οὔτε δίνει εὔηχο καὶ βιώσιμο ἀκρωνύμιο
    β. ψηφιακὸ μέσον ἀποθηκεύσεως δὲν εἶναι μόνο τὸ στὶκ ἀλλὰ κι ὁ ψηφιακὸς δίσκος, ἡ δισκέττα κλπ.

    πῶς λοιπὸν θὰ μποροῦσε νὰ ἀποδοθῇ ἑλληνιστὶ τὸ στίκ; ἂν ζοῦσαν οἱ ἀείμνηστοι μεγάλοι καθαρευουσιάνοι τοῦ 19ου αἰῶνος πῶς θὰ τὸ ὠνόμαζαν;

  9. sarant said

    Η Ελετώ λέει κάτι σαν μονάδα αστραπιαίας μνήμης ή αστραπιαία μνήμη.

    Το στικάκι είναι ελληνική λέξη, όχι; Τέσπα, η ονομασία «κλειδί, κλειδάκι USB» δεν είναι καλή; Τότε «φλασάκι».

  10. Φλασάκι, βέβαια! Εκειό που φ΄λάς τ’ αρχεία σ’!

  11. Αγγελος said

    Μνημέμβυσμα; (με κάθε επιφύλαξη)

    Κατά σύμπτωση, διάβαζα χτες τους απολαυστικούς προλόγους των λεξικών του Σκαρλάτου Βυζαντίου (ας είναι καλά το Google Books, που τα έχει ολόκληρα) με τις παρατηρήσεις τους περί «ονοματοθεσίας». Ας παραθέσω τρία εδώ:

    «Είδον μεταφρασμένα αρτίως εις επιστημονικόν σύγγραμμα όχι μόνον τον Σχολαστισμόν και Εμπειρισμόν, αλλά και αυτόν τον Βελτιστισμόν (optimisme)! Άπολλον αποτρόπαιε!»

    «Εις τοιαύτην άρα της γλώσσης άστατον στάσιν αναλαβών την σύνταξιν λεξικού, και βιασμένος να στηριζθώ εις ένα οποιονδήποτε όρον, επροτίμησα το ύφος των Έφημερίδων και των Γραφείων. Αλλ’ εφημερίδας λέγων, ίσως ούτε ανάγκην έχω να προσθέσω ότι εννοώ τας συνταττομένας υπ’ανθρώπων σεβομένων και εαυτούς και το έθνος των, και όχι τας πατσαβούρας

    «Τοιαύτη είναι η φύσις της ελληνικής γλώσσης, και ίσως και όλων των άλλων γλωσσών· υπάρχει τι ανεξήγητον, το οποίον αποκρούει ενίους ήχους, ενίας φράσεις… και τώρα η λέξις π.χ. ‘χρήστης’ δεν θα παρεισαχθεί, όχι χάριν του Χριστού, καθως λέγει ο κ. Πάλμας, αλλά χάριν του κυρ-Χρήστου.»

    (Στο τελευταίο είχε δίκιο· κι ας την είχαν οι νόμοι και τα λεξικά, η λέξη ‘χρήστης’ μπήκε στην κοινή χρήση μόλις τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω των Η/Υ και δυστυχώς και των ναρκωτικών.)

  12. γιατὶ μνημέμβυσμα καὶ ὄχι μνημόβυσμα;

  13. Μάλλον γιατί θα είχα στο νου το «παρέμβυσμα». Αλλά συμφωνώ, το πρόθεσμα περιττεύει.

  14. πρόθεμα, χωρίς σ. Εδώ θα με παρέσυρε το ‘βύσμα’.

  15. sarant said

    Μην το χαλάτε το μνημέμβυσμα, πού αλλού θα βρείτε λέξη με 4 μι και κανένα διπλό;

  16. ὑπάρχει ὁ μεμιμημημένος

  17. π2 said

    Ο ποιος;

  18. Για σωστή περιγραφή χρειάζεται και το flash και το usb στην περιγραφή τους. Το ένα δηλώνει την τεχνολογία αποθήκευσης, το άλλο την τεχνολογία διασύνδεσης με τον υπολογιστή.

    Flash μνήμες αγοράζουμε και για το κινητό μας και το PDA μας και τη φωτογραφική μας μηχανή, ενώ περιφερειακά που συνδέουμε στον υπολογιστή μέσω θύρας USB, πάλι έχουμε πάμπολλα, μεταξύ των οποίων και σκληρούς δίσκους μιας ίντσας.

    Γι’ αυτό ο πρωτότυπος όρος τάχει και τα δύο USB flash drive. Pen drive τα λένε στην καθομιλουμένη οι Αμερικάνοι.

  19. Μπορείτε να μου θυμίσετε κάτι; Ο Μιχαηλίδης έχει μεγαλώσει στο Λονδίνο και δεν έμαθε Ελληνικά σε σχολείο; Μπορεί να μη θυμάμαι καλά. Κάτι είχα διαβάσει και το έψαχνα μάταια. Αν θέλετε, μου λέτε…
    🙂

  20. sarant said

    Ζιμπάμπουε (τότε Ροδεσία) νομίζω. Αλλά έκανε και στο Λονδίνο κάμποσα χρόνια, μεγάλος.

  21. 18

    τότε μιὰ χαρὰ εἶναι τὸ μηνμέμβυσμα ἢ μνημόβυσμα. καὶ ἡ ἀποθήσκευσι δηλοῦται (μνήμη) καὶ ἡ διασύνδεσι (βύσμα). καὶ δὲν εἶναι καὶ ὑπερβολικὰ πολυσύλλαβη λέξι.

  22. sarant said

    Παρόραμα: ἀποθήκευσι
    (τον πρόλαβα!)

  23. Το σημερινό άρθρο του Χρήστου Μιχαηλίδη στην «Ελευθεροτυπία» έχει τίτλο «Ζητείται σεξοερευνητής!». Αν κρίνω όμως από τη διατύπωση ενός από τα συμπληρωματικά σημειώματα, μάλλον ζητείται φιλόλογος-επιμελητής στην «Ελευθεροτυπία». Θαυμάστε Ελληνικά:

    «Με το γνωστό βρετανικό φλέγμα, η εφημερίδα «Ντέιλι Τέλεγκραφ» γράφει ότι η περιχαρής νύφη εξέρχεται από την υπερβολική λιμουζίνα της, φορώντας ένα λευκό νυφικό, το επάνω μέρος του οποίου αποτελείται από δύο μικρά, στρατηγικά τοποθετημένα ημικύκλια επάνω σε μία δραματική ευσαρκία».

    http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=107527

  24. ppan said

    αριστούργημα! δραματική ευσαρκία!

  25. sarant said

    Αν θέλετε να κρίνετε ιδίοις όμμασι τη… δραματική ευσαρκία, εδώ:
    http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/6655087/Russian-brides-revealing-wedding-dress-is-web-sensation.html

    Και ένα ωραίο βρετανικό understatement για το κράξιμο που έφαγε η νύφη. Τα σχόλια, λέει, have not been uniformly complimentary.

  26. ΣΠ said

    το μνημέμβυσμα λέγεται επίσης jump drive και thumb drive

  27. […] Ο Χ.Μ. έχει μεταφράσει από εδώ (βλέπε και εδώ). Posted by periglwssio Filed in Uncategorized Comments […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: