Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ανωμαλίε εις τας συναβλίε

Posted by sarant στο 20 Δεκεμβρίου, 2009


Εν πρώτοις να ζητήσω συγνώμη για την ολιγοήμερη σιγή μου. Αφενός ταξίδευα, αφεδύο με έπιασε η εορταστική βαρεμάρα και αφετρία είχα και ένα πρόβλημα σύνδεσης που με άφησε σχεδόν μια μέρα εκτός δικτύου. Επανέρχομαι με μια εντελώς ανεπίκαιρη ανάρτηση, ενα σκίτσο του Μποστ από το 1961. Ή ίσως όχι και τόσο ανεπίκαιρη. Χτες το βράδυ έτυχε να δω για λίγο την εκπομπή του Σπύρου Παπαδόπουλου, που ήταν αφιερωμένη στον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Εκεί έγινε λόγος για τη διάσημη συναυλία του Μίκη τον Μάρτη του 1961 στο θέατρο Κεντρικό.

Εκεί, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης ξεκίνησε να τραγουδάει το «Σε πότισα ροδόσταμο» αλλά μετά την πρώτη στροφή το τρακ δεν τον άφησε να συνεχίσει. Η στιγμή αυτή κατά ευτυχή συγκυρία ηχογραφήθηκε και μπορεί κανείς να την ακούσει εδώ:

Τελικά στο διάλειμμα ο Αλέκος Αλεξανδράκης έδωσε στον Μπιθικώτση ένα «ειδικό χάπι από το εξωτερικό» (ψίχα από ψωμί ήταν, δηλαδή πλασέμπο) κι έτσι ο μεγάλος τραγουδιστής συνήλθε. Ο Μποστ δίνει τη δική του εκδοχή για τα γεγονότα, σε μια εξαίρετη παρωδία των στίχων του Επιτάφιου.

Στο σκίτσο παρελαύνουν οι βασικοί συντελεστές της συναυλίας, και πλάι τους ο ανώνυμος βιολιστής στα δεξιά-υπογραφή του Μποστ.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 είχε κάνει θραύση το νοθευμένο ισπανικό λάδι. Μια άλλη γελοιογραφία του Μποστ από την ίδια περίοδο με το ίδιο θέμα:

Ομολογώ ότι δεν έχω ερευνήσει ώστε να ξέρω τι εννοούν οι διάφοροι υπαινιγμοί του Μποστ. Πάντως, το μαιανδρικό κείμενο της μπορντούρας, σε παρωδία της «φαιδράς πορτοκαλέας» και με άφθονες μπηχτές για τους μεσάζοντες, είναι το εξής:

Ξέρεις την χόραν που ανθεί κε θάλει η ελαία
έχων κε σύνορα κοινά με την Πορτογαλέα

Ω, δεν την αγνοεί κανείς
Είναι η γη η Ισπανίς

Ξέβρεις επίσης διατί, κόψαντες νομισμάτων
τοιούτον λάδι έστειλαν, όντων ημών πελάτων;

Διότι η γη η Ελληνίς
είν’ αφαντάστως εβγενής

Ξέβρεις την χώραν αντικρύ των αρενών κε ταύρων;
αρεσκομένων εις λεφκόν κι εξάγοντες των μάβρων;

Ω! δεν την αγνοή κανείς
είναι η γη η Μαροκινίς

Ξέβρης οσάφτος το κιλόν ότι το αγοράζουν
Από την γην την Ελληνίς και 10 τους το μπάζουν;

Ω! δεν το αγνοεί κανείς
ιδίως δε ο Δερτιλής

Ξέβρης κι εν τέλει διατί εισάγομαι οσπρίων
έχων ποσότης ικαναί δια δύο τριετίων;

Διότι αφτής της μηχανής
τα κέρδη είν’ πρωτοφανής (Δι’ αφτό).

72 Σχόλια to “Ανωμαλίε εις τας συναβλίε”

  1. Μαρία said

    Βιαστικά κι εγώ. Ο γάμος του Μποντουέν με την Ισπανίδα Φαμπιόλα ήταν πρόσφατος, 15/12/1960 αλλά και η ανεξαρτησία του Κογκό (Ιούνιος 60 και η αρχή της λεγόμενης κρίσης του Κογκό)
    http://en.wikipedia.org/wiki/Queen_Fabiola_of_Belgium

    Οι αναφορές του Μποστ σχετίζονται με την ισπανική καταγωγή της βασίλισσας και δε χάνει βέβαια την ευκαρία να θυμίσει και τα κογκολέζικα.

  2. Μαρία said

    Η διστιχής Πωλίν είναι η Pauline Opango, χήρα του Λουμούμπα που είχε δολοφονηθεί στις 17/1/1961
    http://www.100pour100culture.com/archives/15/mme_lumumba/index.htm
    Κυριολεκτικά μαύρο χιούμορ.

  3. Alfred E. Newman said

    Είχα αγοράσει έξι εισιτήρια για τη συναυλία. Την τελευταία στιγμή ένας από τους φίλους δεν μπόρεσε να έρθει. Ώρες πριν την έναρξη εκατοντάδες απελπισμένοι αναζητούσαν ένα εισιτήριο έξω από το Κεντρικόν.
    Σήκωσα το χέρι λέγοντας ‘Διαθέτω ένα εισιτήριο’. Τίποτα άλλο. Ξαφνικά βρέθηκα να κρατώ στο χέρι ένα χαρτονόμισμα των 100 δραχμών και το εισιτήριο είχε φύγει. Σημειωτέον ότι τα εισιτήρια κόστιζαν -αν θυμάμαι καλά- δέκα δραχμές.
    Η πρώτη και μόνη εμπειρία μου ως μαυραγορίτης!.
    Και το αγλάϊσμα. Επειδή τα εισιτήρια ήσαν αριθμημένα ο νέος κάτοχος του εισιτηρίου καθόταν δίπλα μας. Λίγο πριν αρχίσει η παράσταση γυρίζει και μου λέει: ‘Πολλά δεν ήταν 100 δραχές;»
    Ουδέν λάθος αναγνωρίστηκε μετά την απομάκρυνση.

  4. aerosol said

    Ο Μποστ είναι μονίμως επίκαιρος!

  5. sarant said

    Μαρία, ευχαριστώ για τις εξηγήσεις!

    Αλφρέδο, εξαιρετική ανάμνηση -αλλά πες μου, πώς θυμάσαι το επεισόδιο με την αδιαθεσία-τρακ Μπιθικώτση;

  6. Alfred E. Newman said

    Εκ προοιμίου δεν είδα την εκπομπή χθες.

    Η συναυλία προχωρούσε κανονικά ως τη στιγμή που ήρθε η σειρά του Μπιθικώτση. Στήθηκε στο μικρόφωνο και η ορχήστρα άρχισε με την εισαγωγή. Ο Μπιθικώτσης άρχισε να κοκκινίζει και να πνίγεται οπότε δεν μπόρεσε να «μπει». Σταμάτησε η ορχήστρα και ξεκίνησαν με την εισαγωγή και ξανά το ίδιο οπότε ο Μπιθικώτσης εξαφανίστηκε στα παρασκήνια. Το τραγούδι το συνέχισε ο Θεοδωράκης. Αν δεν κάνω λάθος ήταν η πρώτη φορά που ο Μίκης τραγούδησε δημόσια.
    Η μνήμη μου (ας όψεται η γερμανίδα φίλη μου) μου λέει ότι δεν τραγούδησε τελικά στη συγκεκριμένη παράσταση ο Μπιθικώτσης.
    Τα χειροκροτήματα για τον Μίκη ήσαν εντονότατα και διαρκή.
    Τώρα για το δίπολο αδιαθεσία-τρακ. Όλοι εκείνη την εποχή δεν έκαναν αναφορά σε αδιαθεσία παρά μόνο στο τρακ. Πρέπει να θυμηθείτε ότι ήταν η πρώτη φορά που ο Μπιθικώτσης εμφανιζόταν σε σκηνή θεάτρου και μάλλον και η πρώτη φορά με τόσο ακροατήριο. Το θέατρο -εξώστης και πλατεία- ήταν κατάμεστο.
    Από το πάλκο στη σκηνή ήταν τεράστιο άλμα. Φυσικά αργότερα κατέκτησε τα γήπεδα.

  7. Μαρία said

    Λεωνίδας Δερτιλής,υπουργός εμπορίου. Η μούρη του εδώ μαζί και του Κοκού.
    http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=1596&thid=14104

  8. sarant said

    Μαρία, καινούργιο λαβράκι είναι αυτό με το αρχείο των παλιών επικαίρων; Μπράβο-μπράβο!

  9. Nicolas said

    Μπράβο Μαρία! εκεί που ηρέμησε ο Σαραντ κι είπαμε να κάνουμε αποτοξίνωση, μας πετάς αυτό για να πάει η παραγωγικότητα πάλι στον πάτο.
    Τσίμπα αυτό για αντίποινα:
    http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=3379&thid=10044

    Πολύ ενδιαφέρον, όμως, το κούτσουρο για τα τούβλα! κι ένα άλλο: εκείνη την εποχή στις παρελάσεις κουβαλούσαν τις σημαίες μόνοι τους, δεν είχαν Αλβανούς 😉

  10. Μαρία said

    Την παρέλαση στην Κέρκυρα την είδατε;

  11. gbaloglou said

    Στιγμιοτυπο απο συναυλια Θεοδωρακη εναν χρονο αργοτερα (1962): χωρις τρακ ο Μπιθικωτσης, και μπονους — αλλη μια λεξη για το 2009 — η Γιωτα Λυδια (στην μονη ζωντανη της εμφανιση στο youtube):

  12. Μαρία said

    Αλφρέδο, σύμφωνα μ’ αυτό:
    http://www.rembetiko.gr/forums/showpost.php?p=181077&postcount=7
    το μαγικό χαπάκι έκανε το θαύμα του.

  13. Μπουκανιέρος said

    #10
    Ε, την είδαμε.
    Το μνημείο για τον Άγνωστο Στρατιώτη, αν πρόσεξες, είναι καταστραμμένο απ’ τους βομβαρδισμούς – είναι το μόνο «Ηρώο», απ’όσα ξέρω, που έχει πάρει μέρος στον πόλεμο το ίδιο. Αυτό, για κάποιο περίεργο λόγο κι αν και δεν διακρίνομαι για τον …χμ, πατριωτισμό μου, με συγκινεί. Ειν’ αλήθεια ότι, όπως σου έχω πει παραπάνω από μια φορά, γεννήθηκα εκατό μέτρα πιο κει.

    Τα επίκαιρα αυτά, όπως θα θυμάσαι, εμείς συνηθίσαμε να τα βλέπουμε στο σινεμά, πριν τις ταινίες και πριν τα προσεχώς. Το εισαγωγικό τους ήταν (επί χούντας τουλάχιστον) ένα με κάτι αρχαίες κολώνες που έρχονταν προς τα πάνω σου…

  14. Μαρία said

    Τις οποίες κολώνες μπορείς να δεις στα χουντικά επίκαιρα που έβαλε ο Νικολά.

  15. gbaloglou said

    Το ιδιο τραγουδι 24 χρονια αργοτερα:

  16. Αφού μιλάμε για λάδι και νοθείες για δείτε κι αυτό. Κείμενο για το νέο διατροφικό σκάνδαλο από την ιστοσελίδα της εφημερίδας «Βήμα». Μόνο εγώ ζαλίστηκα με τη σύνταξη;

    ΝΕΟ ΜΕΓΑΛΟ διατροφικό σκάνδαλο αποκάλυψαν οι έλεγχοι του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ). Τέσσερις μεγάλες εταιρείες διακινούσαν αδίστακτα στην αγορά μολυσμένα τρόφιμα και προϊόντα-«μαϊμού». Σουσάμι με περιττώματα ζώων ο ένας επιχειρηματίας, προμηθευτής ένα σωρό μεγάλων εταιρειών παραγωγής τροφίμων. Ηλιέλαιο με ολίγη από ορυκτέλαιο ο άλλος, ιδιοκτήτης σουπερμάρκετ
    από αυτά που υποτίθεται ότι είχαν αποσύρει από τον Μάιο του 2008 τις ένοχες παρτίδες. Ενας ακόμη- επίσης ιδιοκτήτης γνωστής αλυσίδας- «φύλαγε» τρόφιμα σε επικίνδυνες για την υγεία του καταναλωτή συνθήκες. Και οι «βρωμιές» δεν σταματούν στα σύνορα. Η τέταρτη εταιρεία, μία από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές της χώρας, έστελνε στις αγορές του εξωτερικού κάθε είδους γαλακτοκομικά προϊόντα- «μαϊμού», τα οποία μάλιστα πουλούσε
    ακριβά ως δήθεν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης. Λευκό τυρί για φέτα, επιδόρπια για γιαούρτη, γάλα σκόνη για φρέσκο. Οι ελεγκτές του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων
    (ΕΦΕΤ) δεν πίστευαν στα μάτια τους με όσα είδαν στις τέσσερις μεγάλες εταιρείες παραγωγής τροφίμων ή διάθεσης πρώτων υλών

  17. vikar said

    Απο άλλη γενιά εγώ, να θυμίσω τα λόγια του Λέιν Στάλεϊ, βασικού τραγουδιστή των αμερικάνων Άλις ιν Τσέινς, απ’ τη σκηνή του Σιάτλ: «Δέν θέλω να με θυμάται ο κόσμος για τα ελαττώματα και τα κουσούρια μου, αλλα για την τέχνη μου» (πέθανε απο υπερβολική δόση).

    Υπερβολικό ίσως να θυμηθώ αυτά τα λόγια μ’ αυτήν την αφορμή, αλλα θέλω να πώ οτι βρίσκω κουτσομπολίστικη και παραπλανητική την ανάρτηση της ηχογράφησης με το συμβάν, με τη συνοδεία μάλιστα του επιρρήματος «ευτυχώς». Θα έλεγα και «κυνική», χωρίς να θέλω να το καταλογίσω ακριβώς στον πολύ αγαπητό και αποδεδειγμένα καθόλου κυνικό κύριο Σαραντάκο· ίσως νά ‘ν’ απλά η εποχή μας τέτοια.

    Τελοσπάντων, δέν (θά ‘πρεπε να) θεωρείται λαβράκι η καταγραφή μιάς στιγμής αδυναμίας ενός μεγάλου καλλιτέχνη (ή οτιδήποτε). Υπάρχει στ’ αλήθεια κανείς που να εκπλήσσεται ακόμα για τ’ οτι είναι κι’ αυτοί άνθρωποι (συγνώμη για το κλισέ); Υπάρχει λόγος να εστιάζουμε εκεί; Νομίζω οτι έχουμε προχωρήσει λίγο παραπέρα, ειδικά στην εποχή της διαδικτύωσης (όχι ατομικά, συλλογικά εννοώ).

    Συγνώμη για το πικρό ίσως ύφος, δέν θέλω να προσβάλω, απλά κάπως στεναχωρέθηκα που το πόστ σ’ εκείνο το σημείο Εσπρεσοφέρνει.

    Καλή μας βδομάδα.

  18. vikar said

    Όπα, λάθος, η συνοδεία είναι απο το «κατα ευτυχή συγκυρία», όχι απο το «ευτυχώς».

  19. Μπουκανιέρος said

    Βικάρ, νομίζω ότι υπερβάλλεις.
    Μετά από μισό αιώνα σχεδόν, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί «σκανδαλοθηρική» η αναφορά του γεγονότος.
    Άσε που δεν υπήρχε καν σκάνδαλο – απλά ένα ανθρώπινο περιστατικό.
    Το δημοσίευμα, όπως το βλέπω εγώ, είναι ιστοριοδιφικό (ή το πολύ-πολύ, αν προτιμάς δημοσιογραφικούς όρους, μια «νοσταλγική αναδρομή»). Άσε που μάλλον ο βασικός σκοπός του Νικοκύρη ήταν να παρουσιάσει τα σκίτσα του Μποστ μέσα στο πλαίσιο της εποχής τους…

  20. vikar said

    Ναί, υπερβάλλω ίσως. Βρήκα απλά τη διατύπωση «ευτυχή συγκυρία» κάπως ατυχή. 🙂

  21. sarant said

    Με κάλυψε ο Μπουκανιέρος: μια ανθρώπινη στιγμή ήταν, αγαπητέ Βασίλη!

  22. Alfred E. Newman said

    Μαρία (12) Ευχαριστώ για την παραπομπή. Είτε τη συγκεκριμένη διήγηση δεν τη διάβασα ποτέ, είτε ξανά με απασχολούσε η ελλοχεύουσα (lurking?!) γερμανίδα σύντροφός μου.
    Άσχετα από τι γινόταν στα παρασκήνια η μνήμη της συναυλίας είναι ζωντανή και μάλιστα χθες βράδυ βρήκα και το πρόγραμμα το οποίο παραδόξως ήταν φυλαγμένο.

    Vicar (17) Δεν γνωρίζω φυσικά ποια γενιά εκπροσωπείτε, αλλά το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι απλώς μια στιγμή αδυναμίας ενός μεγάλου καλλιτέχνη αλλά μέρος της ιστορίας του ελληνικου τραγουδιού.
    Εκείνη η βραδυά σηματοδοτεί, όπως υπαινίχθηκα, τη μετάβαση από το πάλκο στη σκηνή και το τρακ του Μπιθικώτση αναπόφευκτο.
    Σε προσωπικό επίπεδο δύο παρατηρήσεις. Πρώτον ευχαριστώ τον οικοδεσπότη για την ευκαιρία φρεσκαρίσματος της μνήμης. Δεύτερον δύο μουσικές εκδηλώσεις κυριαρχούν στη μνήμη μου. Αυτή στο Κεντρικό και του Θοδωράκη στο Bobino στο Παρίσι τον Απρίλη του 1973.

  23. Μαρία said

    >στο Bobino στο Παρίσι τον Απρίλη του 1973.
    http://www.guywagner.net/mikis2.htm

    Πάει, έκλεισε κι αυτό οριστικά.

  24. espectador said

    Θυμηθηκα και γω την ισπανικη μουργα. Αλλα και τις συναυλιες του Μικη στην Θεσσαλονικη το καλοκαιρι του 66 (χωρις τον Μπιθικοτση ομως) στο γηπεδο του Αρη στου Χαριλαου, οπου μπαινοντας στο γηπεδο (και στις 2 συναυλιες) περνουσε η φατσα σου απο το σκαναρισμα (δεν το ξεραμε τοτε) καμμια δεκαρια μπατσων (τοτε τους λεγαμε μπασκινες).
    Ευχαριστω για #11 και #15 αγαπητε Gbaloglou. Εγινες αιτια να λειτουργησουν οι αδρανεις τελευταια δακρυγονοι αδενες μου 🙂

  25. Alfred E. Newman said

    Espectador τώρα σε γλωσσικά κανάλια, αν και αμήχανος: Μπασκίνες λέγαμε του χωροφύλακες και μπάτσους τους αστυφύλακες. Εσείς τότε στη Θεσσαλονίκη αν δεν κάνω λάθος είχατε μόνο χωροφύλακες. Αστυφύλακες υπήρχαν εκτός από την Αθήνα, στην Πάτρα και την Κέρκυρα.
    Κάποιος να με διορθώσεις, ή καλύτερα να με υποστηρίξει!

  26. Μπουκανιέρος said

    Αλφρέδε, σε υποστηρίζω, συμφωνώ δηλ. με τα στοιχεία που γράφεις παραπάνω.

  27. Μαρία said

    Μάρκος(1935) έφη:
    Η Γκρέτα Γκάρμπο μάγκα μου θ’ανάβει το τσιμπούκι
    Κι ο Τζακ Κεπούρας στη γωνιά θα παίζει το μπουζούκι

    κι ο Τζίμι Λόντος για νταής θα κάθεται στις τσίλιες
    κι η Λίλιαν η Χάρβευ θα διώχνει τους μπασκίνες

    Άρα, μάγκες, η αργκό δεν ήξερε απο τέτοιες διακρίσεις, όλοι ήταν μπασκίνες.
    Αθηναίοι συγγενείς μου γαλλομαθείς μιλούσαν για ρουαγιάλ μπασκινερί.

  28. Μαρία said

    Expectador, βάλε στο ψαχτήρι της Μακεδονίας Θεοδωράκης και δες σ.2 της 29/6/1966 και 1/7/1966
    http://www.nlg.gr/digitalnewspapers/ns/main.html

  29. Alfred E. Newman said

    Μαρία (27). Ενώ το επιβάλλω σε άλλους ο ίδιος συχνά ξεχνώ το άχρι αστραγάλων.
    Λοιπόν η διάκριση μπάτσου και μπασκίνα υπήρχε ξεκάθαρη την εποχή συνύπαρξης των δύο σωμάτων, τουλάχιστον στο δικό μας περίγυρο.
    Ψάχνοντας τώρα μετά την ρεμπέτικη παραπομπή πραγματικά μπερδεύτηκα.
    Ο Καπετανάκης γράφει «Μπασκίνα-νες-νια=Τα όργανα τάξεως». «Μπάτσος= Ο χωροφύλαξ».
    Ο, γενικά μάλλον αναξιόπιστος, Παπαζαχαρίου: «μπασκίνας=χωροφύλακας ή αστυφύλακας». και αμέσως μετά: «μπασκίνι= ο χωροφύλακας παλαιότερα και ύστερα ο αστυφύλακας».
    Ο Δημητράκος (ο παλιός) αναφέρει μόνο τον μπάτσο και του αποδίδει και τις δύο έννοιες.
    Άρα το θέμα παραπέμπεται στον αρμοδιότερο οικοδεσπότη.
    Τέλος για τα «γαλλικά». Εμείς λέγαμε «Μπασκινερί ρουαγιάλ ντε Γκρες». Είτε με τη δική μου είτε με τη δική σου μεταφορά και τα δύο παραπέμπουν στη Χωροφυλακή (Ελληνική Βασιλική Χωροφυλακή) και όχι στην Αστυνομία η οποία ήταν Αστυνομία Πόλεων και ποτέ ‘Βασιλική’.
    Και μια θρυαλίδα ακόμα της δεκαετίας του 60. Ενώ το Ναυτικό ήταν Βασιλικό Ναυτικό και η Αεροπορία Ελληνική Βασιλική Αεροπορία ο Στρατός δεν είχε αυτό το προσωνύμιο. Έγινε λοιπόν τότε μεγάλη αναταραχη με την έκφραση της επιθυμίας των Ανακτόρων να γίνει και ο Στρατός Βασιλικός άνευ αποτελέσματος όμως.
    Αυτά φυσικά ως το 1967 (ακολουθεί προσπάθεια καλαμπουριού!) οπότε ο Στρατός έγινε βασιλικότερος του βασιλέως.

  30. espectador said

    Μαρια σ ευχαριστω πολυ! Θυμαμαι αυτες τις αντιδρασεις του κοινου α\\. αλλα πραγματικα ηταν μεχρι εκει. Δεν εγινε τιποτα αλλο. Οταν φευγαμε υπηρχαν ισχυρες δυναμεις της αστυνομιας απ εξω…αλλα αυτο ηταν ολο. Συνηθως κεινη την εποχη οι αντιπαραθεσεις (αυγα,καμμια πετρα και κυριως συνθηματα) γινονταν στην Διαγωνιο οπου ηταν τα γραφεια της ΕΡΕΝ (Νεολαιας της ΕΡΕ) και απεναντι της ΕΔΗΝ (νεολαιας της Ενωσης Κεντρου και συνεπικουρουσαν και Λαμπρακηδες που εφταναν απο την Αριστοτελους. Καθε βραδυ σχεδον στηνονταν το σκηνικο. Βεβαια υπηρχαν και οι αλλεπαλληλες συγκεντρωσεις στην πλατεια του χημειου.
    Σχετικα με τον μπασκινα και τον μπατσο, τοτε ξεραμε μονο το πρωτο. Μαλιστα καποιοι ελεγαν οτι αυτο το παρατσουκλι νγηκε απο ψαξιμο υποτιθεται των χωροφυλακων του κακοποιου -μπας κι ειναι εδω, μπας κι ειναι κει-που ποτε δεν τον εβρισκαν , συμφωνα με την αφηγηση 🙂

  31. Μπουκανιέρος said

    Μάλλον και οι δύο λέξεις υπήρχαν από παλιά, δηλ. πριν από την ίδρυση της ΑΠ. Όταν με το καλό ιδρύθηκε η ΑΠ, υπήρξε η τάση να αποδοθεί η μία ονομασία στους γκρι και η άλλη στους πράσινους – ίσως σε μερικά μέρη μόνο. Το πιθανότερο εκεί που συνυπήρχαν, γιατί βέβαια στα χωριά της Κέρκυρας και, υποθέτω, της Αχαίας συνέχισαν να υπάρχουν χωροφύλακες. Όπως και στην Αττική, έξω από την Περιφέρεια Πρωτευούσης ή όπως το έλεγαν κατά εποχή.
    Υπήρχαν μάλιστα και αστείες διαμάχες ανάμεσα στα σώματα για το ποιος έχει την αρμοδιότητα σε αμφισβητούμενες συνοριακές περιοχές.

  32. Μπουκανιέρος said

    #30
    Αυγά; Για όνομα του Θεού Εσπεκταδόρ, πετάγατε αυγά; Θα μου πεις γιατί όχι, τότε δεν είχε εξελιχθεί ακόμα η σύγχρονη προοδευτική θεωρία για να σας εξηγήσει ότι όσοι πετούν αυγά είναι φασίστες, ή μπορεί και τρομοκράτες…

  33. Μπουκανιέρος said

    Ο παρετυμολογικός μύθος που αναφέρεις έλεγε ότι οι χωροφυλάκοι χρησιμοποιούσαν, παλιότερα, το επιχείρημα «μπας-κι-είναι-δω;» για να μπουκάρουν σε αγροτόσπιτα και να επιδοθούν στο αγαπημένο τους πλιάτσικο.

  34. @ 27

    Όχι Τζακ Κεπούρας, αλλά Γιάν Κιεπούρα (1902-1966), πολωνικής καταγωγής τενόρος της εποχής που γράφτηκε το «Αν μ’ αξιώσει ο θεός».

    Ο Γιαν Κιεπούρα εμφανίζεται και σε άλλο τραγούδι του Μάρκου, στο «Μαύρα μάτια, μαύρα φρύδια», όχι στους κυρίως στίχους, αλλά στα καθιερωμένα «αλληλοπαινέματα» τραγουδιστών και μουσικών μεταξύ ρεφραίν και κουπλέ (π.χ. «Γεια σου Τσιτσάνη με τις πενιές σου», «Γεια σου Μπιθικώτση μου»). Σε κάποια φάση, ο Ρούκουνας λέει στον Μάρκο: «Γεια σου Μάρκο μου Καρούζο!», και ο Μάρκος ανταποδίδει: «Γεια σου Ρούκουνα Κιεπούρα!» (και όχι «Γεια σου Ρούκουνα και Μπούρα»).

  35. sarant said

    Για την ετυμολογία του μπασκίνα, το καινούργιο λεξικό Μπαμπινιώτη δίνει τούρκικη αρχή (baskin = έφοδος, επιδρομή). Τούρκικη και για τον μπάτσο. Ομολογώ πως δεν έχω μελετήσει τις λέξεις. Νομίζω ότι η διάκριση μπάτσου-μπασκίνα (Αστυνομία-Χωροφυλακή) ήταν πολύ χαλαρή.

  36. sarant said

    Για τον Γιαν Κιεπούρα, ένα δείγμα εδώ, όπου τραγουδάει το La donna è mobile:

  37. Γλωσσοδετολόγος said

    Νικοδεσπότη, σ’ ευχαριστώ θερμά που μου ξαναθυμίζεις συχνά τις εκπληκτικές δουλειές του Μποστ … Με ξαναγυρνάς σε λίγο στριμωγμένες αλλά πολύ ζεστές στιγμές της παιδικής μου ηλικίας.

  38. Μαρία said

    Τώρα είδα οτι έχω το δίσκο με ενορχήστρωση Ξαρχάκου. Ο Ζαμπέτας που τραγουδάει το «αν μ’ αξιώσει ο Θεός» τον λέει Ζαν αλα γαλλικά.

    Το μάγκες πιάστε τα γιοφύρια
    μπάτσοι κλάστε μας κλπ είναι προπολεμικό;

  39. Μαρία said

    Μπουκάν, ήθελες να πετάνε γιαούρτια και οπωροκηπευτικά, να τους περάσουν για τεντιμπόηδες;

    Εσπεκταδόρ, πήγαινες και στο Γκιγκιλίνη;

  40. espectador said

    Γκιγκιλινη? Πρωτη φορα το ακουω. Εγω παιδι του ντεπω ειμαι (μαλλον 25η Μαρτιου). Ε΄ Γυμνασιο δηλ. Ειχα καθηγητη τον Βαφειαδη που αναφερει ο Σαββοπουλος στους Αχαρνης (στο οπισθοφυλλο). Τοτε που μπορουσες να κολυμπησεις στα διαλειμματα, αφου πηδουσες την περιφραξη του σχολειου. Οι κοπανες μας στο Καραμπουρνακι φυσικα.

  41. Μαρία said

    Στην ίδια γειτονιά μένω τώρα και είχα συμφοιτήτρια την κόρη του Βαφειάδη. Μου έχουν διηγηθεί τέτοιες κοπάνες πριν απ’ το μπάζωμα της παραλίας, πηδούσαν, λέει, κατευθείαν στη βάρκα.
    Το Γκιγκιλίνη τον σκέφτηκα, επειδή μίλησες για διαγώνιο και Λαμπράκηδες. Ήταν ένα μεγάλο καφενείο που σέρβιρε και ωραίο ασουρέ πάνω στην Τσιμισκή στη Διαγώνιο, στέκι κυρίως αριστερών, γι’ αυτό και κατά τη διάρκεια της χούντας είχαμε και απ’ αυτές τις προληπτικές. Μετά του ζήτησαν ένα υπέρογκο νοίκι και έκλεισε. Στη θέση του έγιναν δυο τρία μαγαζιά με ρούχα.

  42. sarant said

    Πάντως, το Γκιγκιλίνης είναι μυτιληνιό επίθετο.

  43. @ 38

    Το «Αν μ΄ αξιώσει ο θεός» κατά Ζαμπέτα μού δίνει την εντύπωση δωρικής κολώνας με ολικό γκράφφιτι. Αντιθέτως, εξαιρετική και απολύτως εντός κλίματος η επανεκτέλεση του Τζωρτζ Μαγκάρετ (στον περσινό του δίσκο «Κάτσε να λογαριαστούμε»), αντάξια, τολμώ να πω, της του αειθαλούς Σπύρου Ζαγοραίου.

    Με την ευκαιρία: τα παινέματα που ανέφερα στο #34 ακούγονται στο 1’24’’ αυτής της εκτέλεσης του «Μαύρα μάτια, μαύρα φρύδια».

    @ 30

    Στις συμπαθείς τάξεις των μπάτσων και των μπασκίνων, προσθετέα και τιμητικά αγήματα από καρακόλια και καρατζόβες.

    Ο Βασίλης Νικολαΐδης, στη μακροσκελέστατη χιουμοριστική μπαλλάντα αλά Μπρασσένς (εδώ είναι το κλειδί που [και] ο Νικοκύρης συμπαθεί τον Νικολαΐδη) «Οι καρατζόβες και η κοινή», από τον δίσκο του «Ελλάς» (1984· εξαίρετο, από τον ίδιο δίσκο, το «Η ιστορία της Μαρίας», που αρχίζει “Σαν πρώιμο σταφύλι η Μαρία / πριν πατήσει ακόμα καν τα δεκατρία” και τελειώνει “έχουν δίκιο της ζωής οι βετεράνοι / στόλους σέρνει άμα θέλει το φουστάνι»), περιγράφοντας την καταδίωξη ενός ναύτη από δύο ναυτονόμους («καρατζόβες») σε ένα χαμαιτυπείο του Βοτανικού, κάνει λογοπαίγνιο με αυτήν ακριβώς την παρετυμολογία των μπασκίνων:

    μπας κι είναι στη ντουλάπα, μπας κι έφυγε από κει
    σαν τα μπασκίνια ψάχνανε οι δύο κληρωτοί
    .

    Θρυαλλίδα: Το ΛΝΕΓ αναφέρει ότι ο καρατζόβας (αυτόθι ερμηνεία: αγροίκος, άξεστος, βλάχος) είναι αγνώστου ετύμου. Είναι;

  44. Μαρία said

    Αναφορά απο Σαββόπουλο.
    http://mousikaproastia.blogspot.com/2009/10/1981.html

    Το καφενείο ήταν στη γωνία. Δυο μαγαζιά πιο κάτω, στη Χρυσοστόμου Σμύρνης, ήταν το βιβλιοπωλείο του Αναγνωστάκη, πράγμα που διευκόλυνε πολύ τους ασφαλίτες.

  45. Κώστας Αδαμόπουλος said

    @43 Καρατζόβα είναι η σημερινή επαρχία Αλμωπίας του νομού Πέλλας

    μια πιθανά σωστή ετυμολόγηση από τα τουρκικά υπάρχει εδώ:

    http://www.iovhellas.gr/greek/article.php?date=2006-01-10%2001:01:00

  46. Μπουκανιέρος said

    Ε, αφού είπατε κοπάνα και βάρκα, ήταν αδύνατο να μη θυμηθώ ότι οι ωραιότερες κοπάνες στον Πειραιά ήταν όταν νοικιάζαμε βάρκα στο Πασαλιμάνι. Και δεν κινδύνευες να σε δει κανένας, παρά μόνο στο μπαρκάρισμα και στα ξεμπαρκάρισμα.
    Επειδή όμως είμαστε γλωσσικό απαυτό, να πω ότι την κοπάνα στην Κέρκυρα τη λένε σκάμπα. Ο δράστης λέγεται σκαμπαδόρος.

  47. Μαρία said

    Εμείς Μπουκάν τη λέμε σμπόμπα. Για να δούμε αν θα σκαμπιάρεις απ’ το χριστουγεννιάτικο δωμάτιο.

    Κώστα, την Καρατζόβα την ξέρουμε, τον μπάτσο κατατζόβα όμως δεν τον έχω ακουστά.

  48. Μαρία said

    Κώστα, και μπορεί το Μπάχοβο να έγινε Πρόμαχοι αλλά τα ονόματα των χορών διατηρήθηκαν στα σλαβομακεδόνικα. Το σάρενι τσοράπι ήταν απ’ τα πιο δημοφιλή και στην Αν. Μακεδονία

  49. Κώστας Αδαμόπουλος said

    Μα δεν υπάρχουν ελληνικές ονομασίες γι’ αυτούς τους χορούς. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζω

  50. Μπουκανιέρος said

    Ε, καλά, Κώστα, θα μπορούσαν να τις μεταφράσουν, ή να επινοήσουν ετικέτες, ξερωγώ «λεβέντικος», «γλεντζέδικος», «χοροπηδηχτός» κοκ.

    @ Μαρία:
    44: Πάνω που είχε αρχίσει να τα παίζει για τα καλά ο τύπος. Όχι ότι συνήρθε ποτέ…
    47: Κάτι ξέρεις…

  51. espectador said

    Σμπομπα στην Θεσσαλονικη, εδω στην Θρακη την κοπανα την λεγανε κατσακι. Οσο για τα καφενεια, μονο το Πτι Παλαι στην παραλια θυμαμαι. Μετα την 21η, ο καφετζης φωναζε απο μεσα διαφορους που τους ζητουσαν στο τηλεφωνο. Για καποιους απ αυτους (Ακριβοπουλοοοος…τηλεφωνο), απαντουσαν μερικοι απ εξω. «Παει αυτος,.. στην Γιαρο».

  52. Μαρία said

    Ευτυχώς, ο εξελληνισμός δεν έφτασε ως εκεί.

    Μπουκάν, εσύ πρέπει να τον πρόλαβες το Γκιγκιλίνη.

  53. sarant said

    Εσπεκταδόρ, λέγατε επίσης «την κάναμε κατσίκα» (για την κοπάνα) που το άκουσα στο στρατό από εβρίτες και κομοτηνιούς;

    Εμείς διορθώναμε το ‘σμπόμπα’ σε μπόμπα, αν θυμάμαι καλά.

  54. espectador said

    Δεν ειμαι προχειρος να σου απαντησω….που λενε και καποιοι υπουργοι. Στο στρατο ισως, παντως στο σχολειο οχι.Ισως η «κατσικα» αναφερεται σε περιπτωσεις που φευγεις απ το οπτικο πεδιο του «ανωτερου» και στελνει αλλον στην αγγαρεια. Η οποια «κατσικα» μετεξελισσεται σε «λουφα» και μετα «παραλλαγη» βεβαια για να παρει πιο μονιμο χαρακτηρα.

    Το βιβλιο σου Νικο με μια ανασα 🙂 Ευχομαι και στο επομενο.

  55. Μπουκανιέρος said

    #52
    Μπα όχι, ή τουλάχιστον δεν το κατάλαβα. (Λογάριασε ότι ανέβηκα λίγο μετά το σεισμό.)
    Από παλιά καφενεία, βρήκα στην παραλία το Αιγαίο και το Ματζέστικ (σερβίρεται κοτόζουμο).
    Κι αυτό στο Ναυαρίνο βέβαια (Αστόρια το λέγανε;).
    Την προϊστορία τους, μεγάλη ή μικρή, θα μου την πεις εσύ.
    Λέω γι’ αυτά που σύχναζε φοιτηταριό κλπ.
    Στη Διαγώνιο, νομίζω, ήταν ένας που σέρβιρε αριάνι και κεφίρ – αλλά δεν ήταν στέκι.

  56. Μπουκανιέρος said

    Αυτό για την «κατσίκα» νομίζω το έχω ξαναδιαβάσει εδώ.
    Άρα, μήπως έχουμε επαναλάβει την όλη κοπανολογία; (άτιμε γερμανέ κλπ.)

  57. π2 said

    Τον καρατζόβα ως μπάτσο ή ως άξεστο / αγροίκο δεν τον ήξερα. Δεν θα μου προξενούσε εντύπωση πάντως μια προέλευση από το τοπωνύμιο. Στην Καρατζόβα / Αλμωπία αφθονούσαν βλάχοι, ρομά, σλαβομακεδόνες, βούλγαροι, κλπ. (με τα ποικίλα χαρμάνια που προκαλεί πάντοτε η μείξη) και, μέχρι σήμερα ακόμη, υπάρχει περιφρόνηση για τους κατοίκους της περιοχής από τους γείτονες (ιδίως μετά τις πληθυσμιακές μεταβολές στην ευρύτερη περιοχή). Μου έχει τύχει Γιαννιτσιώτης προσφυγικής καταγωγής να μιλάει πολύ υποτιμητικά για την περιοχή και τους κατοίκους της.

    Βοηθάει κι η γεωγραφία ίσως. Η Αλμωπία είναι ένας περίκλειστος τόπος, ένα λεκανοπέδιο τριγυρισμένο από ψηλά βουνά, και ήδη από την αρχαιότητα οι Άλμωπες αντιμετωπίζονταν ως παρακατιανοί.

  58. Κώστας Αδαμόπουλος said

    @ 57

    Θυμάμαι επίσης αμυδρά σε κάποιο κείμενο του Λουντέμη (το Κάτω απ’ τα κάστρα της ελπίδας ίσως) ο ήρωας να κατεβαίνει από το χωριό στη Θεσσαλονίκη και να αντιμετωπίζει σχόλια του τύπου «καλά, από την Καρατζόβα κατέβηκες;» όταν έδειχνε άγνοια για στοιχειώδη πράγματα της μεγαλούπολης.

    Νομίζω ότι το κείμενο αναφέρεται στην περίοδο του μεσοπολέμου ή τουλάχιστον αυτή την εντύπωση μου είχε αφήσει όταν το διάβασα πριν πολλά χρόνια. Επίσης στην Αγέλαστη Άνοιξη (ή τουλάχιστον έτσι νομίζω, αυτά τα βιβλία έχω να τα ανοίξω από την εφηβεία μου) περιγράφει την παραμονή ενός δασκάλου σε κάποια χωριά που θα μπορούσαν να είναι τα ορεινά κτηνοτροφικά της εν λόγω επαρχίας.

  59. Ίσως να φταίει και το όνομα, όπως και στον καημένο τον Καρβασαρά, για τον οποίο μόλις το 2003 πληροφορήθηκα ότι όντως υπάρχει και δεν είναι γειτονιά της Κωλοπετεινίτσας.

    Θα θυμάστε και παλιότερη συζήτηση για το ποιές χώρες θεωρούμε απολίτιστες (και συνήθως η χώρα μας βρίσκεται κάτω απ’ αυτές σε διάφορες διεθνείς καταστάσεις) και καταλήξαμε σε χώρες/πόλεις με πολλά «Ου», Μπουζουμπούρου, Ουγκάντα, Μπουρούντι και Τιμπουκτού…

  60. π2 said

    Ο Καρβασαράς είναι κάτι σαν τα Γκράβαρα ή τον Μπίθουλα για τους βορειελλαδίτες;

  61. Μαρία said

    Κώστα, ο Λουντέμης στην Καρατζόβα πέρασε την εφηβεία του, στον Εξαπλάτανο. Τα ήξερε καλά τα μέρη.

    Σκύλε, μέχρι να διαβάσω το «Ζητιάνο» το ίδιο πίστευα για τα Γκράβαρα. Και σχετικά πρόσφατα ανακάλυψα οτι τα Δριμίκλαβα είναι υπαρκτό χωριό.

    Αλλά Πιδύε, πώς εξηγείς οτι ο καρατζόβας=αγροίκος ή μπάτσος δεν ήταν διαδεδομένος στη Βόρεια Ελλάδα;

  62. Κώστας Αδαμόπουλος said

    Μα, Μαρία, το Καρατζόβας δε σημαίνει μπάτσος αλλά συγκεκριμένα ναυτονόμος. Επίσης ο Λουντέμης παρέχει νομίζω μια ένδειξη ότι υπήρχε η έννοια αγροίκος στη Βόρεια Ελλάδα. Βρήκα ένα ενδεικτικό απόσπασμα από το Κάτω απ’ τα κάστρα της ελπίδας:

    -Να κάνεις αυτό που σου λέω εγώ. Μας ξέρεις εμάς τους Καρατζοβίτες.

    Στο άκουσμα της λέξης η δεσποινίς φωτίστηκε. Μόνο ένας χωριάταρος από την Καρατζόβα μπορούσε να είναι τόσο απελέκητος.

    Και τώρα που το σκέφτομαι μάλλον είχα δίκιο που έλεγα ότι ο Λουντέμης γράφει εκεί για πράγματα που αφορούν τη μεσοπολεμική Θεσσαλονίκη. Μεταπολεμικά θα μπορούσε να έχει εικόνα κυρίως από τα νησιά του Αιγαίου, άντε και κάποιες βαλκανικές χώρες…

  63. π2 said

    Δεν ήξερα που άλλου να το βάλω, οπότε ας το ρωτήσω εδώ, που βρήκα το όνομα:

    Αυτός ο Ζάχος Ε. Παπαζαχαρίου έχει καμιά σχέση με τον Ευάγγελο Ζάχο-Παπαζαχαρίου της μαστοράντζας του Ερντεμπίλ;

  64. Πιθανότατα ναι, σχεδόν σίγουρα δηλαδή.

  65. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Μα τι πατάτα είνια αυτό το βιβλίο που του έβγαλε το ισνάφι; Απίστευτο!

  66. sarant said

    Από αυτά που λέει ο Κούρτοβικ, πατάτα φαίνεται -ίσως όμως ενδιαφέρουσα πατάτα. Το έχει διαβάσει κανείς;

    (Και το λεξικό της πιάτσας δεν είναι υπόδειγμα επιστημοσύνης)

  67. Μισιρλού... said

    @63 (και 64) :
    Βεβαιότατα -και χωρίς αμφιβολία- αγαπητέ μας Π2.
    Ο Ζάχος, όπως απλά τον ονομάζουν οι φίλοι του (βλ. Αργύρης) είναι ο Ευάγγελος Ζάχος-Παπαζαχαρίου (κανονικά διπλό το επίθετο).
    Μπόλικα στοιχεία περί Ζάχου, έχω πετύχει να γράφονται στην ΚΑΛΥΒΑ του κυρ-Πάνου: Ο Αργύρης Μπακιρτζής στην καλύβα.
    [καλέ συ, μόλις είδα εκεί και έναν…π2 !!! Εσύ είσαι και ξεχάστηκες; Ή σε ψευδωνυματοκλέψανε;!]

    @65 :
    Γρηγόρη, το είδες το βιβλίο; Είναι πράγματι τραβηγμένα όλα απ’ τα μαλλιά; Ή παρουσίασή του στην εφημερίδα το κάνει πατάτα;
    Ή μήπως, γενικά δεν σου πάει η οπτική και οι υπέρμετρες υπερβολές τού Παπαζαχαρίου;

    Π2… εσύ το διάβασες; Για πες, για πες!

  68. Ένα άλλο βιβλίο του Ζάχου, πάντως, που έχω διαβάσει, σχετικά με τον Μάρκο (και με άλλα…), είναι θα έλεγα: συναρπαστικό και ενδιαφέρον λάθος. 🙂

  69. Μισιρλού... said

    Αχχχ Νίκο! Αυτό που σημείωσες: -ίσως όμως ενδιαφέρουσα πατάτα- μ’ αρέσει (και με καλύπτει!)
    😆
    Γιατί, μόλις τηγάνισα κάτι ωραία ξεροψημένα πατατάκια, και πάω να τα σερβίρω στον αρσούζη! (Η γιαγιά μου μ’ έλεγε μισκίνα)

  70. π2 said

    [Ο ίδιος είμαι Μισιρλού].

    Το βιβλίο δεν το διάβασα. Τον Ζάχο-Παπαζαχαρίου με το διπλό επίθετο τον ήξερα. Ακριβώς επειδή το επίθετο είναι διπλό, σκέφτηκα πως δεν θα ισχύει η πρώτη μου σκέψη, ότι ο Ζ. Ε. Παπαζαχαρίου είναι, π.χ. γιος του Ε. Ζ. Παπαζαχαρίου, γι’ αυτό και ρώτησα αν ξέρει κανείς τίποτε.

  71. Μισιρλού... said

    Δύτηηηηη… Μη φύγεις τώρα! Σου’ρχομαι με arsizια !!!
    (όχι με την παιδική έννοια)
    😆

  72. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το βιβλίο ήθελα να το αγοράσω (λόγω τίτλου και εκδοτικού οίκου φάνηκε ενδιαφέρον) και έψαχνα βιβλιοκρισία, μια και δεν ήξερα τον συγγραφέα. Από όσα γράφονται στη βιβλιοκρισία και αποτελούν τις γνώμες του συγγραφέα (άρα δεν μπορεί να είναι γνώμες του κριτικού), όχι μόνο είναι πατάτα, αλλά σάπια κιόλας. Βέβαια μπορεί να είναι συναρπαστικό κι ενδιαφέρον, αλλά τότε να βάλει υπότιτλο «μυθιστορία»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: