Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αμ δεν το σκαπουλάραμε το λαθάκι!

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2010


Στα σημερινά ΝΕΑ η Έλενα Ακρίτα, καταπιάνεται, όχι χωρίς χιούμορ, με κάμποσα γλωσσικά λάθη που την κάνουν να αγανακτεί όταν ανοίγει την τηλεόραση. Παραθέτω ολόκληρο το άρθρο της. Τα δικά μου σχόλια θα τα βρείτε στο τέλος:

ΑΥΤΗ ΤΗΝ ξένη γλώσσα που ακούω κάθε φορά που πατάω το κουμπάκι της τηλεόρασης, μπορεί να μου την μεταφράσει κάποιος καλός άνθρωπος; Μπορεί κάποιος να μου αποκρυπτογραφήσει αυτόν τον μυστηριώδη κώδικα Ντα Βίντσι, μπας και συνεννοηθούμε στοιχειωδώς;

Δεν ζητάω διερμηνέα από αγγλικά σε ελληνικά. Από γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά σε ελληνικά. Ζητάω διερμηνέα από ελληνικά σε ελληνικά. Να καταλάβω πέντε βασικά πραγματάκια. Να μην τρώω τις ελληνικούρες σαν χαστούκια απανωτά. Να μη μου περνάει απ΄ το μυαλό ότι μιλάνε απταίστως τη σανσκριτική διάλεκτο.

Σταχυολογώ μερικά μαργαριτάρια που δίνουν και παίρνουν όταν οι παρουσιαστές, συντονιστές, πανελίστες, συνάδελφοι δημοσιογράφοι και λοιποί συμπαθείς κλάδοι βρίσκονται στο τσακίρ κέφι:

1. Για τα επίθετα που τελειώνουν σε «ηςης-ες» τους επιφυλάσσω μια τεράστια έκπληξη: ΚΛΙΝΟΝΤΑΙ!!! Λέμε «ο διεθνής Τύπος, η διεθνής κατακραυγή, το διεθνές αντίκτυπο». Δεν λέμε «αυτό είναι πολύ ευγενής παιδί», «τα άτομα αυτά είναι πολύ προσηνής». Ή μάλλον, όταν το λέμε, ετοιμαζόμαστε μετά να θρηνήσουμε θύματα.

2. Επίσης κλίνονται τα «ων-ουσα-ον». «Με τον υπάρχων νόμο»;  Ναι, το άκουσα κι αυτό. «Τρία άτομα ήταν απών». Ναι, το άκουσα και είμαι ακόμα ζωντανή.

3. Αντιθέτως ΔΕΝ κλίνονται τα επώνυμα. Η Γεννηματά της Γεννηματάς, η Καρέζη της Καρέζης; Όταν ακούω- κατά κόρον- εκείνο το «της Ακρίτας», μια σκοτοδίνη μου ΄ρχεται, χάνω τον κόσμο! Αφήστε τα ήσυχα, ρε παιδιά! Τα καημένα τα επώνυμα δεν ενοχλούν κανέναν. Όπως τα ακουμπάς στη γωνίτσα τους στην ονομαστική, έτσι μένουν και στη γενική. Δεν κόβουν βόλτες πέρα δώθε!

4. Κάποιος είναι ανώτερος από τον άλλον.  Ποτέ, μα ποτέ- σε ό,τι θέλετε να σας ορκιστώ- δεν είναι ΠΙΟ ανώτερος από τον άλλον. Η σύγκριση εμπεριέχεται ήδη στη λέξη, δεν χρειάζεται το φρικαλέο κερασάκι στην τούρτα. Πιο ανώτερος, πιο κατώτερος, πιο χειρότερος, πιο καλύτερος; Αμολάμε τις λέξεις όπου και όπως γουστάρουμε; Αυτός ο πλεονασμός του «πιο» παραπέμπει στην παροιμία «τώρα που βρήκαμε πιπέρι, βάλε και στα λάχανα»!

5. Όταν δίνουν σε κάποιον να υπογράψει ένα χαρτί, του λέμε «υπόγραψε εδώ». Όχι «υπέγραψε εδώ». «Ανέφερέ μου ακριβώς τι άκουσες», «μετέφερέ του τους χαιρετισμούς μου»! Να θυμηθούμε λίγο τα ελληνικούλια που μαθαίναμε- μαζί με την κρεμάλα που παίζαμε- τις ατελείωτες ώρες στο σχολείο;  Να θυμηθούμε λίγο τη διατήρηση εσωτερικής αύξησης στον τύπο της προστακτικής;

6. Ο Οκτώβριος δεν έχει «μι», που να χτυπιέσαι κάτω. Δεν είναι ΟκτώΜβριος- κι ας επιμένουν οι πολιτικοί μας σε προεκλογικές περιόδους. Ο Οκτώβριος δεν είναι Οκτώμβριος και δεν προτίθεται να γίνει στο άμεσο μέλλον.

7. «Να αναπαράγω» ή «να αναπαραγάγω»; Εδώ «σου βάζω δύσκολα μα σκέψου πόσα πέρασα, σου βάζω δύσκολα κι ας παίζω με τα νεύρα σου». Αυτό όντως είναι ζόρικο. Το κόλπο, απλό: Λέμε «να αναπαράγω» για κάτι που σκοπεύουμε να κάνουμε πολλές φορές. «Να αναπαραγάγω» για κάτι που σκοπεύουμε να κάνουμε άπαξ. Αν το θυμόμαστε αυτό, μπορεί να το σκαπουλάρουμε το λαθάκι!

8. Είναι προ Χριστού αλλά δεν είναι μετά Χριστού: μετά Χριστόν. Μετά ΤΟΝ Χριστόν- πόσο πιο λιανά να στο κάνω, χαρά μου;

9. Δεν είναι πεdε, είναι πέντε: πεν-τε!!! 10. Ο τύπος είναι αθυρόστομος, δεν είναι ανθηρόστομος. Δεν μιλάει δηλαδή και βγαίνουν γλαδιόλες απ΄ το στόμα του. Η δικτατορία δεν είναι δικταΚτορία! Δεν αποθανατίζω: απαθανατίζω! Δεν κάνω σφιγγομέτρηση. Κάνω σφυγμομέτρηση.

Και πάει λέγοντας… Το εν δέκατον έγραψα απ΄ όσα είχα στο μυαλό μου. Εύχομαι εγκαρδίως, σε κάθε ευγενής αναγνώστη, να περάσει όμορφα στον υπάρχοντα Σαββατοκύριακο! Χαίρεσθε!

ΥΓ: Καλή σου ώρα Μποστ, τα είπες όλα!!! «Η ρομβία αφιχθέντος και σταθέντος στη γωνιά, μελωδίαι ήτο φέρων ευφρανθείς η γειτονιά»!

Σε πολλά απ’ αυτά που λέει η κυρία Ακρίτα, έχει δίκιο. Όμως, έχω να παρατηρήσω ότι παραβλέπει η κυρία Ακρίτα ότι ο προφορικός λόγος έχει περισσότερες ανοχές απ’ ό,τι ο γραπτός. Έτσι, εγώ δεν θα καταδίκαζα, σε προφορικό λόγο, λαϊκούς πλεοναστικούς τύπους όπως «ο πιο καλύτερος». Θυμάμαι μάλιστα πρόπερσι που είχα παρακολουθήσει μια διάλεξη περί γλωσσολογίας του Μανώλη Γλέζου. Μιλούσε για αρκετά δύσκολα επιστημονικά θέματα, κι όμως είπε 3 ή 4 φορές «ο πιο καλύτερος». Θα τον πούμε αγράμματο; Όχι, θα πούμε πως χρησιμοποιεί έναν προφορικό λαϊκό τύπο μειωμένου κύρους. Κάτι ανάλογο ισχύει θαρρώ και για τον Οκτώμβριο. (Αφήνω ότι η γλώσσα τους αντέχει τους πλεονασμούς, δεν είναι μαθηματικά’ αν το πάμε έτσι, θα πούμε σολοικισμό και το Τρισμέγιστος).

Έπειτα, η κυρία Ακρίτα στηλιτεύει την ακλισιά του «ο διεθνής»,  «ο υπάρχων», αλλά δεν μας λέει ΠΩΣ πρέπει να κλίνονται, μπας και το «σκαπουλάρουμε το λαθάκι» (με αυτό θα ασχοληθώ μετά). Θα έμενε ικανοποιημένη αν άκουγε «του διεθνή ποδοσφαιριστή» ή απαιτεί να λέμε «του διεθνούς»;

Αλλά, μια και της αρέσει να θηρεύει λάθη, ας δούμε πόσα λάθη μπορούμε να ψαρέψουμε εμείς στο δικό της κείμενο, το οποίο μάλιστα δεν είναι προφορικός λόγος, που άμα φύγει το έπος από το έρκος των οδόντων ουδέν λάθος αναγνωρίζεται, αλλά γραπτό που μένει και που μπορείς,  βρε αδερφέ, να το ξανακοιτάξεις και να διορθώσεις τα λάθη σου.

Έχουμε λοιπόν και λέμε:
1) Σύμφωνα και με το λεξικό ΛΚΝ αλλά και με τον Μπαμπινιώτη σε όλες του τις ενσαρκώσεις, το ουσιαστικό αντίκτυπος είναι αρσενικό. Ο αντίκτυπος, όχι «το (διεθνές) αντίκτυπο», όπως γράφει η κ. Ακρίτα στην παράγραφο αρ. 1 του δεκαλόγου της.
2) Φυσικά δεν ισχύει αυτό που γράφει στην αρ. 3 παράγραφο, ότι «ΔΕΝ κλίνονται τα επώνυμα». Η κ. Ακρίτα εννοεί τα θηλυκά επώνυμα. Τα περισσότερα αρσενικά επώνυμα κλίνονται. Το ξέρω ότι ήταν αβλεψία της που δεν το προσδιόρισε, αλλά δεν παύει να είναι λάθος. Αν το άκουγε στην τηλεόραση, θα είχε αγανακτήσει.
3) Στην αρ. 5 παράγραφο, γράφει: Να θυμηθούμε λίγο τη διατήρηση εσωτερικής αύξησης στον τύπο της προστακτικής; Δεν είμαι σίγουρος, αλλά μάλλον «τη μη διατήρηση» εννοεί. Αν και ούτε αυτό είναι ακριβές.
4) Στην παράγραφο αρ. 7, διαβάζουμε: «μπορεί να το σκαπουλάρουμε το λαθάκι». Όμως, σύμφωνα με τα λεξικά, το ρήμα «σκαπουλάρω» εμφανίζεται μόνο στην έκφραση «τη σκαπουλάρω» που σημαίνει όπως λέει το ΛΚΝ: διαφεύγω από κπ. κίνδυνο, γλιτώνω: Tη σκαπούλαρε / τη σκαπουλάρισε παρά τρίχα. Δε θα τη σκαπουλάρεις εύκολα αυτή τη φορά. Tη σκαπούλαρε μόνο μ΄ ένα πρόστιμο. Είναι πολύ άρρωστος, αλλά πιστεύω ότι θα τη σκαπουλάρει. Το λαθάκι μπορείτε να το αποφύγετε μόνο και εδώ δεν το αποφύγατε. (Όχι τυχαία, στο γκουγκλ δεν υπάρχει καμιά άλλη ανεύρεση του τύπου «να το σκαπουλάρουμε», μόνο αναδημοσιεύσεις του άρθρου της κ. Ακρίτα).
5) Η παράγραφος αρ. 9 αναφέρει: Δεν είναι πεdε, είναι πέντε: πεν-τε!!! Αμ δεν είναι πέν-τε, είναι πένdε!!

Πέντε λαθάκια σε δέκα παραγράφους δεν είναι και κακή επίδοση για ένα λαθοθηρικό άρθρο, τι λέτε; Και αν θέλουμε να είμαστε αυστηροί, θα προσθέσουμε κι ένα έκτο λαθάκι από την εισαγωγή, διότι βέβαια είναι ανακρίβεια να μιλάμε για «σανσκριτική διάλεκτο». Αν το δει κανείς Ινδός πολύ θα ενοχληθεί.

Τέλος, όταν βάζουμε σε εισαγωγικά καλό είναι το παράθεμά μας να είναι ακριβές. Όπως επισήμανε ο φίλτατος Alfred Newman (πρόκειται για ψευδώνυμο), οι στίχοι του Μποστ με τους οποίους κλείνει τον φιλιππικό της η κυρία Ακρίτα έχουν μεταφερθεί λάθος. Το σωστό είναι: Η ρομβία αφιχθέντος και σταθέντος στη γωνιά, μελωδίας μας παράγει ευφρανθείς η γειτονιά, όχι «μελωδίαι ήτο φέρων», όπως θυμάται η κ. Ακρίτα (το οποίο είναι… ασύντακτο!). Το ξέρω ότι από μνήμης γίνονται τέτοια λαθάκια, αλλά το γράφω για να μην αγανακτήσει κανείς.

Οπότε, κλείνοντας, ανάγκη είναι να διαπιστώσω πως «δεν το σκαπούλαρε το λαθάκι» η κυρία Ακρίτα, και μάλιστα σε γραπτό κείμενο -οπότε, ίσως την άλλη φορά ίσως να αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη επιείκεια τους δημοσιογράφους της τηλεόρασης που παράγουν προφορικό λόγο, συχνά σε μεγάλες ποσότητες και κάποτε χωρίς προετοιμασία.

ΥΓ Για να μη φωνάζει ο Καίσαρας, να διευκρινίσω ότι τα περισσότερα απ’ αυτά τα λαθάκια της κ. Ακρίτα τα βρήκαν πρώτοι οι φίλοι της Λεξιλογίας στο εξαιρετικό φόρουμ τους και ο αγαπητός Alfred Newman εδώ, σε σχόλιο άλλου άρθρου.

ΥΓ2 Και κάτι άλλο: διερμηνέας, που τόσο εναγώνια τον ζητάει η κυρία Ακρίτα, δεν χρειάζεται. Μυαλό έχουμε και καταλαβαίνουμε ότι όποιος λέει δικταΚτορία εννοεί δικτατορία, ότι το «πιο καλύτερος» είναι πλεονασμός, ότι το «ΟκτώΜβριος» σημαίνει τον δέκατο μήνα του έτους και ότι «το αγενής παιδί» είναι κακομαθημένο. Σε καμιά μάλλον από τις δέκα και πάνω περιπτώσεις του λαθοθηρικού δεκάλογου της κ. Ακρίτα το λάθος δεν εμποδίζει την κατανόηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι επιδοκιμάζεται το λάθος, αλλά ασφαλώς διερμηνέας δεν χρειάζεται για να καταλάβουμε το σωστό.


Advertisements

137 Σχόλια to “Αμ δεν το σκαπουλάραμε το λαθάκι!”

  1. Voulagx said

    Πες τα, Σαραντ, ν’ αγιασει το στομα σου!
    (ή μαλλον: γραψ’τα ν’ αγιασουν τα χερια σου!)

  2. Η «καλή δημοσιογράφος» στο 1 υποτίθεται ότι θέλει να μιλήσει για την κλίση τριγενών δικατάληκτων ονομάτων, όμως κάνει μια ωραία σούπα δίνοντας παραδείγματα που δείχνουν κυρίως λάθη ασυμφωνίας γένους και κατάληξης.

    Μάλλον, άργησε να δώσει ύλη, λέω εγώ, και στα γρήγορα θυμήθηκε δυο τρία μπλογκ και φόρουμ, και σκάρωσε κάτι για να τη σκαπουλάρει. 🙂

  3. τοῦ διεθνοῦς κλπ. δὲν κατάλαβα ποῦ εἶναι τὸ πρόβλημα. πάντως ὡς λάτρης τῆς λαθοθηρίας ἀπολαμβάνω λαθοθηρία στὴ λαθοθηρία κι ἔτσι ἀνακουφίζω κάπως τὸ -εὐτυχῶς- ἐλαφρὺ κρύωμά μου.

  4. akindynos said

    Δεν νομίζω να αγνοεί η Ακρίτα το γένος του αντίκτυπου. Το απόν ν στο άρθρο κάνει τη ζημιά. Δύσκολο να πεις αν ευθύνεται η ίδια ή κάποιος διορθωτής.

  5. sarant said

    Ακίνδυνε, φοβάμαι πως το αγνοεί, ή εν πάση περιπτώσει θεωρεί πως είναι ουδέτερο το γένος, αν δεις τη σειρά με την οποία παραθέτει πρώτα τα σωστά και μετά τα λανθασμένα:

    Λέμε «ο διεθνής Τύπος, η διεθνής κατακραυγή, το διεθνές αντίκτυπο». Δεν λέμε «αυτό είναι πολύ ευγενής παιδί», «τα άτομα αυτά είναι πολύ προσηνής».

  6. akindynos said

    Ουπς, μου διέφυγε ότι τον αντίκτυπο δεν τον παραθέτει σε αιτιατική.

  7. Μα δεν τα κλίνει καν, στα παραδείγματά της· αυτό λέω στο #2.

  8. akindynos said

    Φαίνεται μεταξύ δημοσιογράφων δεν είναι άγνωστος ο ουδέτερος αντίκτυπος, σε βεβαιωμένη ονομαστική.

  9. Μαρία said

    Ακίνδυνε, δεν φταίει το ν, ολόκληρο επίθετο χρησιμοποιεί στο ουδέτερο. (Αν υποψιαστώ…)

  10. Ίσως το «αντίκ-τυπο» (με χαλαρό το «ν-τ») να αναφέρεται σε παλιές εκτυπώσεις-αντίκες, ή σε μορφές που έχουν αντέξει στο πέρασμα του χρόνου… 🙂

  11. Μαρία said

    Ωπ, συνωστισμός. Αλλά μετά και το 6, η παρένθεση ισχύει. Ακίνδυνε, αν ήταν σε αιτιατική το αρσενικό, το σωστό είναι «το διεθνή αντίκτυπο». Το ν δε χρειάζεται.

  12. «Όταν ακούω- κατά κόρον- εκείνο το «της Ακρίτας», μια σκοτοδίνη μου ΄ρχεται, χάνω τον κόσμο»

    Κατά κόρον δεν νομίζω να το ακούει, ίσως το άκουσε μια-δυο φορές.

  13. περὶ τοῦ -ν οἱ ἀπόψεις διίστανται. κάποιοι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως.

  14. #11.
    Πράγματι, ακριβώς έτσι λέει η γραμματική, αλλά αυτόν τον κανόνα για την διατήρηση ή όχι του «ν» τον βρίσκω περιττό στο σημείο «δουλειά δεν είχε ο διάολος»… Διάφοροι λόγοι:
    – «τοΝ διεθνή αντίκτυπο» και γραμματικά δεν έχει πρόβλημα, και ηχητικά μπορεί να προφερθεί κάλλιστα. Κι αν προφερθεί «το διεθνή αντίκτυπο» πρόβλημα ουδέν. Όπως σε άπειρα άλλα παρόμοια παραδείγματα.
    – Δεν είναι υποχρεωτικό (αν δεν δημιουργείται σύγχιση) ότι γράφεται να προφέρεται πάντα ή το αντίστροφο, σε γρήγορη ροή του λόγου, ή και σε άλλες περιπτώσεις. Δεν γράφουμε «πχιάτο» ούτε «στη Μπάτρα» ούτε «Βασιλίς Σοφίας».
    – Ένας ακόμα κανόνας; Για ποιο(ν) λόγο;

  15. Μαρία και voulagx, άσχετο αλλά μια και σας πετυχαίνω εδώ: Αυτό το ετυμολογικό λεξικό της κουτσοβλαχικής το έχετε υπόψη σας;
    http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?p=55339#post55339

  16. Μαρία said

    >ότι γράφεται να προφέρεται πάντα ή το αντίστροφο

    Μιχάλη, στα ελληνικά ισχύει μόνο το αντίστροφο, δεν υπάρχουν άφωνα γράμματα όπως π.χ. στα γαλλικά. Ένα ορθογραφικό σύστημα δε μπορεί να αποτυπώσει τέλεια την προφορά.

    Ο κανόνας του ν, είναι περιττός με την έννοια οτι μπορεί να συνοψιστεί στον «το γράφουμε, όπου το προφέρουμε». Είναι πρακτικός για τους φυσικούς ομιλητές της κοινής, γιατί απο παλιούς σλαβόφωνους ή απο όλα τα σφάζω όλα τα μαχαιρώνω μπορεί ν’ ακούσεις «τη πόρτα, τη τράπεζα, τη Πάτρα»^
    Ένα βιβλίο όμως γραμματικής οφείλει να καταγράψει πότε παραλείπεται.

    ^Έτσι μιλάει ο Θεοδωράκης, ο δημοσιογράφος, όχι ο Μίκης.

  17. π2 said

    E, μια που ο Δύτης ανέφερε κάτι άσχετο, ας το κάνω κι εγώ, σημειώνοντας ένα βιβλίο που θα ενδιαφέρει πολλούς στην ομήγυρη.

  18. π2 said

    #11, 16:

    Μα στην φράση «το(ν) διεθνή αντίκτυπο», όπου παρεμβάλλεται επίθετο, προβλέπεται το -ν και στη γραμματική, δεν προβλέπεται; Προσωπικά είμαι υπέρ της διατήρησης του αρσενικού -ν πάντοτε, για την αποφυγή σύγχυσης. Κάπου κάποιος είχε γράψει αναλυτικά για το -ν· μην ήταν ο Dr. Moshe;

  19. #18: Δεν προβλέπεται, νομίζω.

    Το τελικό -ν: Γραφέας και αναγνώστης

  20. Μαρία said

    Δύτη, πίνω μια ασπιρίνη, γιατί με κόλλησε ο Κορνήλιος και θα το κοιτάξω. Δες, αν δε το έκανες κιόλας, στην επιτροπή Βλαχοφώνων Ελλήνων τον Ιωάννη κι όχι Σάξονα, το Γραμματικό και το Δημήτριο … Γενή-Σεβδά.Προφανώς υπήρχε κάποιος Ισκί-Σεβδάς. Πώς να λέγονται άραγε οι απόγονοί τους;

    Πιδύε 18, όχι βέβαια. Πώς σου ήρθε ο κανόνας με την παρεμβολή του επιθέτου;
    Ναι ο Μοσέ. Στην καινούρια γραμματική ο Χατζησαββίδης διαφοροποιείται απο Τριαντ. Πού, μπορείς να δεις στου Μοσέ. Στα σχολεία απ’ όσο ξέρω δε μοιράστηκε ακόμα.

  21. π2 said

    Στάζυ και Μαρία, προβλεπόταν στη δεύτερη έκδοση της Μικρής Νεοελληνικής Γραμματικής, όπως σημειώνει ο Δρ.

  22. γιὰ τὸ τελικὸ ν ἐνθυμοῦμαι μιὰ μονογραφία τοῦ Τσοπανάκη ποὺ μὲ ξύπνησε ἀπὸ τὸν λἠθαργο τῆς νυφοβίας! ἤμην εἰσέτι γυμνασιόπαις.

  23. Παραμένω στην άποψη που έκφρασα στο άρθρο του Μόσε: κάποιος έχει παρερμηνεύσει την αντιθετοαντιστροφή…

  24. sarant said

    Πιδύε, απ’ όσο ξέρω η νέα γραμματική ήταν να μοιραστεί πέρυσι στα σχολεία αλλά τελευταία στιγμή αποφασίστηκε να μη μοιραστεί. Αν θυμάμαι καλά, πρόβλεπε το νι στο αρσενικό άρθρο παντού ή σχεδόν παντού, αλλά μπορεί να πέφτω έξω.

    Πάντως, ο κανόνας να μπαίνει νι στο άρθρο όταν παρεμβάλλεται επίθετο (δηλ. τον μεγάλο πόλεμο) είναι χρυσός γιατί βοηθάει την ανάγνωση, ιδίως επειδή μπορεί να παρεμβάλλονται πολλές λέξεις (τον μεγάλο, αλλά και τόσο καταστροφικό, και εδώ που τα λέμε κρίνοντας εκ των υστέρων από την ασφάλεια του γραφείου μας αποτρέψιμο, πόλεμο που τόσα δεινά επέφερε στην Ευρώπη). Θυμάμαι ότι ο εκδοτικός οίκος Σύγχρονη Εποχή (του ΚΚΕ) είχε τη δεκ. του 1980 τον κανόνα να βάζει πάντα το νι όταν υπήρχε επίθετο πριν το ουσιαστικό.

  25. Μαρία said

    Ακόμη ρυθμίζεται με λογικότερο τρόπο ο κανόνας τού τελικού -ν προς την κατεύθυνση της διατήρησής του στο άρθρο τον σε όλες τις περιπτώσεις (υπακούοντας και στη σύγχρονη τάση, όπως τόνισε ο ίδιος ο συγγραφέας).
    http://linguarium.blogspot.com/2009/05/blog-post.html
    Μπορείτε να κατεβάσετε και τη γραμματική και να διαβάσετε κατιτίς για το …τσουτσέκι.

    Νίκο, αυτό το γερμανικό υπερβατό του πολέμου μόνος σου το έφτιαξες; 🙂

  26. sarant said

    Ε, ναι, και επίτηδες το παράκανα!

  27. ppan said

    Πω πω.. από μικρό παιδί διαβάζω την Ελενα Ακρίτα, από τον Ταχυδρόμο, όταν έγραφε στήλη για την τηλεόραση. Ε λοιπόν, από τότε τα γράφει αυτά. Τα ίδια ακριβώς θέλω να πω, για τον Οκτώμβριο, για τα τριγενή δικατάληκτα κλπ. Συμφωνώ με τον Σταζυμπο, αρπαχτούλα το κειμενο.

  28. Δόγμα Ακρίτα: Δεν κλίνονται τα επώνυμα.

    Βελτίωση Σαραντάκου: Δεν κλίνονται τα θηλυκά επώνυμα. Κλίνονται τα περισσότερα αρσενικά επώνυμα. (Υποθέτω ότι δεν αναφερόμαστε μόνο στα ξενικής προέλευσης, π.χ. Έβερτ, Κουν, Μυράτ, Χορν, αλλά και σε κάποια άλλα.)

    Καλοπροαίρετο ερώτημα: Τι προβλέπεται σήμερα (για προ δέκα-είκοσι ετών ξέρω) για τα επώνυμα τύπου Σκευοφύλαξ, Κυδωνιεύς –θηλυκό Κυδωνιέως–, Μαυρολέων –παλαιότερα, Μαυρολέοντος στο θηλυκό–, Κωνσταντόπαις –παλαιότερα, Κωνσταντόπαιδος στο θηλυκό–; Δηλαδή, λέμε και γράφουμε πλέον επισήμως «το σύγγραμμα του καθηγητή ακτινολογίας Γρηγόρη Ποντίφηξ» ή «επικοινωνήστε (άλλη πληγή οι γραφές τύπου *επικοινωνείστε) με την κυρία Σκευοφύλαξ στο λογιστήριο»; Και, να μη βγάζω πλέον καντήλες όταν ο Καρμοίρης λέει «τέτοιο σέντερ μπακ έχει να δει ο Άρης από την εποχή του Άγγελου Σπυρίδων»; Και, όταν ακούω την, απασχολήσιμη (διάβαζε: άνεργη) πολυπτυχιούχο, ανηψιά μου να λέει «μαμά, πάρε τηλέφωνο την κυρία Κυδωνιεύς που σε ζήτησε», να χαίρομαι που το καμάρι μου είναι εγγράμματο; Και, αν εγώ πω «το τελευταίο βιβλίο του Μάνου Κοντολέοντος είναι φόλα», θα με διορθώσετε και θα μου πείτε ότι κάνει «του Κοντολέων» (ήμαρτον!); Και, αν κάποιος λέγεται Λέων (ή Πανταλέων, ή Ναπολέων) Κοντολέων, πώς κάνει στη γενική, του Λέοντος Κοντολέων, και στην αιτιατική τον Λέοντα Κοντολέων;!;

    Και κάτι άλλο: αφού ο, π.χ., Δημόπουλος στη γενική κάνει (πλέον) του Δημόπουλου, γιατί η κυρία συνεχίζει να λέγεται Δημοπούλου και δεν ανεβάζει τον τόνο σε Δημόπουλου;

  29. Μαρία said

    Δε τραβάω κανένα ζόρι για την επαναφορά του ν, αν είναι να διευκολύνεται ο αναγνώστης. Το κουσούρι όμως στην προφορά που επισήμανα και που βλέπω οτι αναφέρει κι ο Στάζυ δεν πρόκειται να διορθωθεί, γιατί απλούστατα δεν εξαρτάται απ’ το αν το γράφουν ή όχι τα βιβλία κι οι γραμματικές, όπως κι άλλα λάθη άλλωστε.

  30. #24-26: (τον μεγάλο, αλλά και τόσο καταστροφικό, και εδώ που τα λέμε κρίνοντας εκ των υστέρων από την ασφάλεια του γραφείου μας αποτρέψιμο, πόλεμο που τόσα δεινά επέφερε στην Ευρώπη)

    Αν, Νίκο, είχες βάλει και την τελευταία δευτερεύουσα στο υπερβατό («…αποτρέψιμο, που τόσα δεινά επέφερε στην Ευρώπη, πόλεμο») θα κέρδιζες επαξίως, αν και δόλια, μια και το έκανες επίτηδες, το, κατ’ άλλους βραβείο Χρήστου Μιχαηλίδη, αλλά νομίζω καλύτερα όπως το προτείνω εγώ, βραβείο Φένεκ-Μικελίδη (ουφ!).

  31. Μαρία said

    >αν εγώ πω «το τελευταίο βιβλίο του Μάνου Κοντολέοντος είναι φόλα», θα με διορθώσετε και θα μου πείτε ότι κάνει «του Κοντολέων»

    Δυστυχώς, Καλοπροαίρετε, θα σε διορθώσει ο ίδιος ο Κοντολέων.(ήμαρτον δις) Το έχουμε ξανασυζητήσει.

  32. sarant said

    Με πρόλαβε η Μαρία -δεν θυμάμαι αν το έχουμε ξανασυζητήσει, αλλά στο ιστολόγιο του Μ.Κ. (ναι, σιγά μην το γράψω ολόκληρο) το βρίσκω παντού άκλιτο:
    http://manoskontoleon.blogspot.com/

    Και τις προάλλες που έβαλε γκολ ο Κοντέων στο ματς Παναθηναϊκός – Πιερικός 2-1, όλοι είπαν για το γκολ του «Κοντέων» -αλλά και τι να πουν, του Κοντέοντος; Μποστ θυμίζει. Ενώ από τον Παναθηναϊκό σκόραρε ο Κλέιτον που σίγουρα δεν κλίνεται (ή Κλέυτον αλλά κανείς δεν κλαίει τον για την απλοποίηση).

    Για την κυρία Δημοπούλου, έχει γράψει ο Χάρης στην επιφυλλίδα «το ανυπότακτο γένος». Το θηλυκό βέβαια.

  33. Μαρία said

    Και νούμερο2

  34. @ Μαρία 31 και 33, Νίκος 32:

    Ευχαριστώ για τις άμεσες απαντήσεις σχετικά με τον Κοντολέοντα (εκεί εγώ!), όμως αυτές αφορούν το πώς θέλει ο ίδιος να τον αποκαλούν, κάτι που, νομίζω, δεν χρησιμεύει ούτε για γενίκευση στους απανταχού Κοντο-/-Μαυρο-/κλπ.-λέοντες (ξαναεκεί εγώ!) Και ο Μηνάς Κυριακού δεν έχει αντίρρηση να τον αποκαλούν με το μεγαλοπρεπέστερο Μίνως. Και ο πάλαι ποτέ διαλάμψας πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας ήθελε να τον γράφουν Κύριος Σαρτζετάκης. Και στο πιστοποιητικό γέννησης του Χατζιδάκι, πιθανόν τα /ι/ να γράφονταν αλλιώς. Και ο Κορδάτος υπέγραφε Γιάνης. Και κάποιος Μανώλης κάποια στιγμή έκανε την αρχή και ξεκίνησε να γράφεται Μανόλης. Και η θεία μου, εκ πεποιθήσεως, και ταυτόχρονα εν αγνοία της, φανατική ατονίστρια και απλογράφος, υπέγραφε «ζαφιρια κοτροπι» (Κουτρουμπή). Εγώ ζήτησα τη σήμερα επίσημη άποψη, αυτό που διδάσκεται στα σχολεία (αμφιβάλλω ότι υπάρχει), και κυρίως τη δική σας άποψη, κατά προτίμηση όχι με αναγωγή των πάντων σε πρωτόκλιτα (έλα μωρέ, πού να βάζουμε τώρα τα μικρά να μαθαίνουν η Θέτις – της Θέτιδος, να τα κάνουμε όλα η Θέτιδα – της Θέτιδας, αντίστοιχα: ο Σκευοφύλακας, ο Σπυρίδωνας, ο Μαυρολέοντας, ο Κυδωνιέας, ο Κοντέας, και να τα κλίνουμε αναλόγως), ούτε με περιφραστικές υπεκφυγές (αντί «επικοινωνήστε με την κυρία Σκευοφύλαξ», «επικοινωνήστε με την υπάλληλο με το επώνυμο Σκευοφύλαξ»).

  35. Αγγελος said

    Είχα, σε μιαν άλλη ζωή, μια συμφοιτήτρια ονόματι Δόμνα Καραγωγέως. Υποθέτω ότι κάποιος πρόγονός της λεγόταν Αραμπατζής και το εξελλήνισε· πάντως το επίθετο που είχε κληρονομήσει η δύστυχη μόνο χαμόγελα προκαλούσε, γιατί θύμιζε «γλώσσα καραγωγέως», «ανατροφή καραγωγέως» κλπ. – Αυτό βέβαια δεν την εμπόδισε να είναι σήμερα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης.
    Παρόλ’αυτά, πιστεύω ότι όποιος έχει την ατυχία να γεννηθεί με επίθετο τριτόκλιτο πρέπει να το κλίνει, και δεν καταλαβαίνω το Μάνο Κοντολέων, που είναι και συγγραφέας και το θέλει έτσι. Noblesse oblige, επιτέλους!

  36. sarant said

    Καλοπροαίρετε, δεν τα μετατρέπουμε εμείς σε πρωτόκλιτα, αλλά η ζωή. Θυμάμαι τον φίλο μου τον Ηλία τον Σκευοφύλακα, που όλοι τον λέγαμε «ο Σκευοφύλακας, του Σκευοφύλακα», και μόνο η ταυτότητά του έλεγε Σκευοφύλαξ. Και αυτό γινόταν στο γυμνάσιο, επί χούντας, πριν φέρει ο Κίσινγκερ τη δημοτική και το μονοτονικό.

  37. SophiaΟικ said

    32: Και γιατί να πούνε του Κοντέωντος κι όχι του Κοντέοντα; Όπως λεμε του Κοντολέοντα; Επειδή η ονομαστική είναι αρχαιοπρεπής πρέπει να είναι κι η γενική; Ή του ύψους ή του βάθους;
    Τώρα για το άρθρο, είσια λίγο αυστηρός 40ακε. Η γυναίκα επισημαίνει μερικά λάθη που τα εχεις επισημανει κι εσύ κατά καιρούς, τι στο καλό, δεν εχει μόνο ένας αποκλειστικοτητα στη λαθοθηρία.
    Επίσης, δεν ξερω τι ελληνικά μιλάνε στην τηλεόραση στην Ελλάδα, ξερω όμως τι γράφουνε στις εφημερίδες και δεν ξερω αν παλιότερα ήταν καλύτερα ή χειρότερα, αλλα παλιότερα, που ζούσα στην Ελλα΄δα, δε θυμάμαι τόσα πολλα λάθη. Άρα κι εγώ ετσι μίλαγα. και ξαφνικά με το που μετανάστεψα ήρθε η επιφοίτηση και είδα το φως της ελληνοκής γλώσσας, το αληθινόν και εντοπίζω τα λάθη. Άλλη εξήγηση δεν υπαρχει.

  38. #35 Καθηγήτρια, από πέρσι. Καραγωγέας ο παππούς.

  39. Το πεde έχει μεγάλη σημασία αν θα είναι πέντε ή πενde?
    Για μένα όχι γιατί εξαρτάται από την ντοπιολαλιά του καθενός.
    Προσωπικά μου τη σπάνε άσχημα αυτά τα άρθρα του στιλ «εγώ θα σου πω πως θα μιλάς», είτε έχουν είτε δεν έχουν λαθάκια…

  40. Μαρία said

    Καλοπροαίρετε, δεν είναι ο μόνος.
    http://g-sakellion.blogspot.com/
    Για την κλίση συμφωνώ με τη Σοφία. Εξάλλου εφόσον θέλουν να διατηρούν το βυζαντινοτέτοιο επώνυμο, πρέπει να το τιμήσουν κλίνοντάς το.
    Και εννοείται οτι εμείς που έχουμε τα χρονάκια μας, πρέπει να κάνουμε ειδική προπόνηση για να το αφήσουμε άκλιτο.
    #35, 38. Ανάλογη η περίπτωση του Καρβουνιάρη που έγινε Ανθρακέας. Αυτός πρόσεξε.

  41. Μαρία said

    #39 Στα ελληνικά προφέρουμε ή pede ή pende. Το pente δεν είναι καμιάς ελληνικής ντοπιολαλιάς.

  42. akindynos said

    Άγγελε, βλέπω στα κιτάπια μου (ένα παλιό ηλεκτρονικό κατάλογο του ΟΤΕ) πως ο πατέρας της συμφοιτητριάς σου είναι ο μόνος με το επώνυμο ΚΑΡΑΓΩΓΕΥΣ και αυτή επίσης μοναδική ΚΑΤΑΓΩΓΕΩΣ. Γιατί άλλοι δεκατρείς έχουν το επώνυμο ΚΑΡΑΓΩΓΟΣ, με συνέπεια άλλες εννιά να έχουν το επώνυμο ΚΑΡΑΓΩΓΟΥ. Φαντάζομαι πως εκούσια ή ακούσια ο τόνος ανεβαίνει στην παραλήγουσα, οπότε σώζεται η κατάσταση.

    Τα στοιχεία αφορούν τη λοιπή Ελλάδα.

  43. sarant said

    Ακίνδυνε, το ΚΑΤΑΓΩΓΕΩΣ πολύ ενδιαφέρον δακτυλογραφικό λάθος!

  44. Μαρία said

    Αυτοί είναι Καραγώγοι κι όχι Καραγωγείς. Βλέπω κι ένα σκακιστή, Νικοδεσπότη.

  45. καταρχὴν ἂν ὑπάρχῃ γυναικεῖο ἐπώνυμο Σκευοφύλαξ εἶναι λάθος. τὸ σωστὸ εἶναι Σκευοφύλακος. καὶ ἔχω ἀκουστὰ μιὰ ἀληθινὴ ἱστορία γιὰ κάποια ποὺ λεγόταν Σκευοφύλακος. ὑπάρχει καὶ ὁ Κεραμεύς.

  46. Μαρία said

    Δεν υπάρχει τέτοιο γυναικείο. Κι εγώ ήξερα μια καθηγήτρια Σκευοφύλακος, απο Κάρπαθο νομίζω.
    Για τον Κεραμέα οι φοιτητές της Νομικής έλεγαν ο Κεραμέας.

  47. 46β

    μὴ παίρνῃς ὅρκο.

  48. Μπουκανιέρος said

    Είπα να κάνω ένα διάλειμμα, να περάσω από δω να χαλαρώσω – κι έφαγα το ντεζαβύ της αρκούδας.

    Οπότε ας μην ξαναγράψω κι εγώ τα ίδια σχολιάζοντας τα ίδια κοκ., από τη δέκατη φορά και μετά καταντάει κουραστικό.
    Ας το ρίξω λοιπόν στην τρελή: καλό σέντερ μπακ κατά τα άλλα ο Σπυρίδων, αλλά έτρωγε αποβολή κάθε δύο ματς που έπαιζε, περίπου – και κρατούσε το ρεκόρ για κάποια συνεχόμενα πρωταθλήματα, αν θυμάμαι καλά.
    Νίκο, κι εγώ τον Ηλία θυμήθηκα όταν διάβασα το Μέγα Ζήτημα – τι νάχει απογίνει κι αυτός…

    Α, και καλό θα ήταν να μη θεωρούμε χιούμορ τη σάχλα.

  49. Μπουκανιέρος said

    Π2, ενδιαφέρον το 17, εξαιρείσαι απ’ την κατσάδα.

  50. #42 Ακίνδυνε, το Καραγώγος όμως θα μπορούσε να είναι και πράγματι άσχετο με τους καραγωγείς (καρά+Γώγος).

  51. Βαμβάκος said

    #39, #41
    Συμφωνώ, Μαρία
    Άν αρχίσουμε να απογράφουμε άπειρες πιθανές «ντοπιολαλιές», τότε πάμε για ..χάος.Πάντως η γνώμη του Πλάνητα σεβαστή.

  52. Βαμβάκος said

    Επί τη ευκαιρία:
    Κάποιοι και κάποιες, στις φράσεις : «την Πάτρα, την Κοζάνη, τον Πύργο, την Καλαμάτα, την Τρίπολη» αντί να προφέρουν timbatra, tingozani, tombirγο, tingαlamata, tindripoli λένε tin-patra, tin-kozani, ton-pirγo, tin-kalamata, tin-tripoli. Φανταστείτε να εφάρμοζε το ελληνικό θέατρο την εξωφρενική αυτή απόδοση στους παραπάνω συνδυασμούς συμφώνων. Θα γέλαγε κάθε πικραμένος θεατής.

  53. kakia ps said

    O Χριστίδης έχει γράψει: “Η τάση ορισμένων να θεωρούν ότι η γλώσσα καταστρέφεται εξαιτίας των λαθών που γίνονται στα πλαίσια του γλωσσικού συστήματος δηλώνει μια ανιστόρητη στάση απέναντι στη γλώσσα.”

  54. ΑΠ said

    Καλύτερα δεν θα ήταν να είναι και των ανδρών τα επώνυμα άκλιτα σε τύπο γενικής (π.χ. ο/του/τον Κοντολέοντος), πράγμα που ανταποκρίνεται και στην προέλευσή τους; Βέβαια πάλι σε κάποιο πατριάρχη θα καταλήγαμε, αλλά τουλάχιστον εξ ίσου και τα δύο φύλα 😉

    Με την ευκαιρία να σας πληροφορήσω ότι ούτε το κανάλι της Βουλής έχει γλυτώσει από υποτιτλισμό κάκιστης ποιότητας. Προ ημερών πρόβαλε το «Όνομα του Ρόδου» και μού σηκώθηκε η τρίχα! Θαυμάστε ένα μικρό δείγμα απ΄όσα θυμάμαι : ανόφελα, να επισκευθεί, αλαζώνας, πημνείο (το ποίμνιο είναι – μην ψάχνετε!), ακόμα κι ένα «?» αντί «;». Την αύξηση στις προστακτικές δε χρειάζεται να την αναφέρω κάν και τη μετάφραση δεν είμαι σε θέση να την κρίνω…

    Α! Κι ένα πρόσφατο από τις ειδήσεις της ΝΕΤ (δεν το είπε η Χούκλη βέβαια!) : «οι χαίουσες (ή μήπως χέουσες;) πληγές του τόπου».

  55. #35: Ενημέρωση: Το 27 ο ληξίαρχος στα’ Σέρρας ήταν πιο λόγιος, ή εκτελούσε πιο πιστά οδηγίες ανωτέρων, και μετάγραψε το Αραμπατζής σε Καραγωγεύς. Έτσι, ο πατέρας της Δ.Κ. είναι ο μόνος από τα τρία αδέρφια με διαφορετικό επώνυμο. Τα δύο πρώτα είχαν πέσει σε άλλο ληξίαρχο.

    Άσχετο: αναφέρθηκε και το ονοματεπώνυμο -με αυτήν τη σειρά- κάποιου γνωστού: Πολύτιμος Τενεκές.

  56. Να συμπεράνω, Στάζυμπε, ότι γνωρίζεις προσωπικά την κα Καραγωγέως; Αν ναι, μετάφερέ της τους χαιρετισμούς ενός γείτονα από την εποχή της Oxford Street (όχι του Λονδίνου, άλλης).

  57. Μαρία said

    Στάζυ, στην οικογένεια λέμε ληξίαρχο τον καλό κουτσομπόλη, τον κακό «χρεία του ισκί τζαμί»(στη θέση του χτίστηκε η Εθνική τράπεζα για να τιμηθεί το μνημείο). Είχαμε και Αραμπατζή μαχαλά. Απο Αραμπατζήδες στα Σέρρας να φαν κι οι κότες, δώσαμε και γυναίκα σε υφυπουργό.

  58. Μπουκανιέρος said

    #55 (άσχετο)
    Ένας συγγενής, στην παιδική μου ηλικία, έκανε συλλογή από τέτοια ονοματεπώνυμα (συναντούσε πολλά ονόματα στη δουλειά του). Από τα πολλά που μας έλεγε και γελάγαμε θυμήθηκα τώρα ένα: Σεβαστή Γουρούνα.

  59. Rogerios said

    Μπουκάν, πιάσε κόκκινο! Το ίδιο σχεδόν ονοματεπώνυμο (ίδιο επώνυμο + υποκοριστικό «Βούλα», που μπορεί και να ταιριάζει με το όνομα που αναφέρεις) μου είχε αναφέρει προ ετών πρόσωπο του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος που, και αυτό, λόγω εργασίας συναντούσε καθημερινά πολλά και διάφορα ονοματεπώνυμα.

    ΥΓ: Καιρό έχεις να περάσεις απ’ τα μέρη μου…

  60. ἀπὸ ἀστεῖα ἐπώνυμα ἀλλο τίποτε. ἔχουν περάσει ἀπὸ τὰ χέρια μου ἀμέτρητα κιτάπια.

  61. Μπουκανιέρος said

    Για φαντάσου! Πάντως, η κυρία αυτή πρέπει να συνταξιοδοτήθηκε γύρω στο 1970 (ο επαγγελματικός χώρος που έλεγα ήταν το ΙΚΑ), επομένως είναι μάλλον δύσκολο να βρίσκεται εν ζωή.

    Για το ΥΓ, δίκιο έχεις Ρογήρε. Μην το παίρνεις προσωπικά όμως, δεν περνάω από πουθενά πια. Μόνο από δω – και στα γρήγορα.
    Ας ελπίσουμε ότι θάρθουν πιο χαλαρές μέρες – για μένα τουλάχιστον.

  62. Μαρία said

    Αν πιάσουμε και τα επώνυμα… Θυμήθηκα κι εγώ κάποιον Χιλιαρχίδη (απ’ το χιλίαρχο βέβαια) υποψήφιο δημοτικό σύμβουλο με κάποιο συνδυασμό του δήμου Καλαμαριάς, τη δεκαετία του 70. Το ψηφοδέλτιο τοιχοκολήθηκε στην ταβέρνα που συχνάζαμε και γινόταν φοβερός χαβαλές. Ο ταβερνιάρης ρωτούσε «αν χάσει ένα, πώς θα λέγεται;» και έπρεπε να απαντάμε εν χορώ.

  63. Μπουκανιέρος said

    #46
    Και τη δασκάλα του αδερφού μου, στην Κέρκυρα, τη λέγανε Χαρτοφύλακα.
    Το αρσενικό όμως ήταν Χαρτοφύλακας μάλλον, καμία σχέση με τα βατραχίστικα που λέτε.
    Τα ίδια χρόνια έπαιζε στην ΑΕΚ κάποιος Σκευοφύλαξ, αλλά όλοι ο Σκευοφύλακας έλεγαν.

  64. Μπουκανιέρος said

    Τώρα, που είναι η ώρα που βγαίνουν τα φαντάσματα, να εξηγήσω κάπως το απαξιωτικό ύφος του σχ. 48.
    Νομίζω ότι, μπροστά στο κοινωνικό φαινόμενο της λαθοθηρίας, ο φιλολογικού τύπου σχολιασμός είναι άχρηστος και μάταιος. Ούτε καν η καθαρή γλωσσολογία δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει, αλλά μόνο μια γλωσσολογία που να συνδέεται με ιστορικές-κοινωνικές-πολιτισμικές-ανθρωπολογικές ευαισθησίες.
    (…εντάξει, υπάρχει και η ψι αντιμετώπιση. Παρά τον πειρασμό, δεν είναι του γούστου μου – ή ας πούμε ότι είναι αντίθετη με τις αρχές μου.)
    Κατανοώ, ίσως, τα κίνητρα του Νικοκύρη (π.χ. όταν πληρώνει τους λαθοθήρες με το ίδιο νόμισμα – για να αναδείξει, υποθέτω, τις εγγενείς αντιφάσεις αυτού του τρόπου σκέψης), η εμπειρία όμως από κάμποσες συζητήσεις, εδώ και αλλού, δείχνει ότι μας τραβάνε στο βούρκο τους. Καταλήγουμε να λέμε τι μας αρέσει ή τι δε μας αρέσει (εντελώς εκτός θέματος!) ή να αναρωτιόμαστε τι είναι λάθος, και τι «πιο λάθος» ή «λιγότερο λάθος» (δηλ. να μιλάμε με τους όρους τους). Όμως, στο επίπεδο της θεωρίας, δε χρειάζεται κανένα έλεος και κανένας συμβιβασμός.

    Αυτά – και με όλο το σεβασμό σε όσους το βλέπουν διαφορετικά.

  65. Μαρία said

    Μπουκάν και το 48 με τα φαντάσματα το έγραψες. Τι τις θες τις εξηγήσεις μετά τη Βούλα Γουρούνα. Δες στο 20 τι ωραία ονόματα είχαν παλιά κάτι σεβνταλήδες.

  66. #41 Μαρία: «Το pente δεν είναι καμιάς ελληνικής ντοπιολαλιάς.»

    Καλά διερωτήθηκε ο Βαμβάκος στο #51 🙂 . Όντως λέγεται το pente σε ελληνική ντοπιολαλιά, αλλά όχι σε ελλαδική: στην Κάτω Ιταλία.

  67. gbaloglou said

    … και πεν-τε αυγα Κατω Ιταλιας!

  68. sarant said

    Νικ Νικ, καλή χρονιά είπαμε; Δεν είπαμε νομίζω!

    Μήπως στην Κύπρο λένε το pen-te; (Μάλλον όχι θα έλεγα).

  69. Μπουκανιέρος said

    Καλημέρα κι απ’ την πρωινή βάρδια.
    Νικ-Νικ, καλώστονα – πάνω που σκεφτόμουνα ότι χάθηκες!

    Μαρία, οι εξηγήσεις ήταν μια προσπάθεια να βγούμε συγγενείς, ή κάτι τέτοιο, με το Ρογήρο… Και για το άλλο, εννοούσα ότι επανέρχομαι μαζί με τα φαντάσματα – αλλά δε θα το διατύπωσα καλά.

  70. Μαρία said

    #67 Και ντέκα Καρατζόβας.

    Νικ, καλή χρονιά.

  71. Pende είναι στην Κύπρο.

    Αλλά το θέμα για μένα είναι άλλο, και ας επανατοποθετηθώ γιατί βλέπω ότι παρεξηγήθηκε αυτό που έγραψα στην αρχή:

    Σε θέματα λαθών σύνταξης ή γραμματικής, όπως π.χ. εκείνες οι προτάσεις-μαμούθ των αθλητικών εφημερίδων που παρέθεσε παλαιότερα ο οικοδεσπότης αυτού εδώ του Φόρουμ, αντιμετωπίζουμε πρόβλημα επικοινωνίας. Δηλαδή το μέσο το οποίο χρησιμοποιεί ο Χ δημοσιογράφος για να μας μεταδώσει μία είδηση χρησιμοποιείται με τόσο ανορθόδοξο τρόπο, που τελικά ο αναγνώστης χάνεται σε μία σύνταξη που δεν τον διαφωτίζει. Εκεί νομίζω πως θα πρέπει να επισημαίνουμε τα λάθη γιατί αυτό θα ήταν βοήθεια και προς όλους εμάς που κάποτε θα χρησιμοποιήσουμε αναπόφευκτα τον γραπτό λόγο, και προς τον άνθρωπο που το καταθέτει ως κείμενο, γιατί καταλήγει αναποτελεσματικό επικοινωνιακά.

    Αλλά το να βλέπω δημοσιεύματα που να επιτάσσουν, και με άσχημο τρόπο: «ΑΥΤΟ ΘΑ ΤΟ ΠΕΙΣ ΠΕNDE ΚΑΙ ΟΧΙ ΠΕDE», δεν έχει καμία σχέση με τις παραπάνω περιπτώσεις.
    Προσωπικά τα εκλαμβάνω ως μία έκφραση ηγεμονίας της κοινής απέναντι στις διαλέκτους και τα ιδιώματα, που αγνοεί το γεγονός ότι παρά τον κανονιστικό χαρακτήρα του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος και των ΜΜΕ, η νεοελληνική γλώσσα εξακολουθεί να εμφανίζει πολυμορφία.

    Μεγάλα κείμενα έχουν γραφτεί σε διάλεκτο, μεγάλες ιστορικές προσωπικότητες μιλούσαν με ιδίωμα και γι’αυτό το κείμενο της Ακρίτα μου φαίνεται διπλά άστοχο.

  72. Αυτά παθαίνει όποιος τρέφει μεγάλες … επιδοξίες!

  73. Νικοκύρη, τι επιμονή είναι αυτή· στα επίθετα σε -υς ο πληθυντικός παίρνει -ειά αντί για ιά; Ο δεν-είμαι-εθνικιστής Στάθης γράφει και πάλι σήμερα «παχειά».

  74. ppan said

    #72: «ο επίδοξος άνδρας» αχαχαχαχαχαχ, καταπληκτικό!

  75. sarant said

    Ο επίδοξος άνδρας, πράγματι έξοχο.

    Jago, ο Στάθης εδώ και καιρό εφαρμόζει πολιτική ορθογραφικής παλινόρθωσης και υπερτροφισμού -γράφει «βαρειά, παχειά, βαθειά», γράφει «νεώτερος» (καλά, αυτό το γράφουν πολλοί) και κάμποσα ακόμα, παρά το ότι όλα τα ορθογραφικά κτλ. λεξικά (και του Μπαμπινιώτη) επιμένουν για την απλούστερη ορθογραφία.

    Πάντως, η ορθογραφία δεν συνδέεται απευθείας με το περιεχόμενο. Για παράδειγμα, να ένα διαφορετικό απόσπασμα από τον Πουλιόπουλο, που ορθογραφεί κι αυτό «παχειά»:

    Όλοι θυμόμαστε τα παχειά τα λόγια που έλεγεν ο Βενιζέλος για τους «υποδούλους αδελφούς» μας της Ανατολικής Μακεδονίας. Μ’αυτά τα λόγια τα παχειά μας έσυραν στον πόλεμο τον ελληνοβουλγαρικό. Αίμα χύθηκε πολύ – ποιος ξέχασε τα μακελειά της Τσουμαγιάς, του Κιλκίς, της Δοϊράνης. «Ελευθερώθηκε» επιτέλους η «υπόδουλος» Αν. Μακεδονία το 1913. Δεν πέρασαν καλά – καλά δυο χρόνια από τότε και έρχεται ο ίδιος ο πολιτικός εκείνος και προτείνει επίσημα και αδιάντροπα να παραδώσουμε τη χώρα εκείνη (Καβάλλα) μαζί με τους αδελφούς που χύσαμε αίμα για να τους «απελευθερώσουμε», να τους παραδώσουμε στη Βουλγαρία στον «εχθρό τον προαιώνιο», όπως μας τον έλεγαν πριν. Και το πρότεινε αυτό, για να επιτύχει να βγει η Βουλγαρία απ’την ουδετερότητα υπέρ της Αγγλίας. Οι «δούλοι» αδελφοί παζαρεύτηκαν σαν εμπόρευμα επειδή έτσι το απαιτούσαν οι πολεμικοί σκοποί της Αγγλίας – κι έτσι η μεγαλόστομη ρητορεία για «απελευθέρωση» και για τα παρόμοια φάνηκε καθαρά πως ήτανε ψευτιές λαοπλάνες.

  76. sarant said

    Πλάνητα, σωστός.

  77. Πράγματι, το «νεώτερος» δεν το αποφεύγω ούτε κι εγώ αν και γνωρίζω ότι πρέπει να γράφεται «νεότερος», η δύναμη της συνήθειας. Αλλά τα κακοδαρμένα επίθετα παραέχουν… κακοδαρθεί και γι αυτό το λόγο παρασυρόμαστε πολλοί και αναπαράγουμε τέτοιου είδους λάθη.

    Δηλαδή, η δύναμη επιβολής μια προπαγανδιστικής ορθογραφίας, αν μου επιτρέπεται ο νεολογισμός, είναι αντιστρόφως ανάλογη με το βαθμό έκθεσης του εκδηλωμένου πατριωτισμού. Και κακώς εννοούμενου πατριωτισμού, είτε προέρχεται από τα δεξιά, είτε από τα αριστερά. Δεν το κάνω πιο λιανά γιατί καταλαβαίνετε, έτσι πιστεύω, τι εννοώ…

    ΥΓ. Θέλω περισσότερο Πουλιόπουλο, ο τύπος έχει πολύ ενδιαφέρουσα κριτική άποψη. Έξυπνο κόλπο η ορθογραφική παραδρομή, προφανώς το έκανε επίτηδες.

  78. Δεν τόκανε ο άνθρωπος. Έτσι έγραφαν τότε.
    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%AE%CF%82_%CE%A0%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B9%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%82

  79. Ευχαριστώ Σκύλε, η Βίκι δίνει την ιστοσελίδα http://www.marxists.org/ellinika/archive/pouliop/index.htm
    Πάω για μελέτη! Μπορεί και να τον απορρίψω στην πορεία αλλά σημασία έχει ότι έχει καθαρή όσο και στακάτη σκέψη πράγμα απαραίτητο για την κατανόηση μιας κοινωνικοπολιτικής σκέψης χωρίς ινστρουχτοριδικές ανοησίες. Ήδη εντόπισα δυο κείμενά του που αξίζουν τον κόπο κι ένα τρίτο που μου τα λέει κάπως χμχμχμ (μάλλον απορρίπτεται στο ιδεολογικό πεδίο, χεχεχε).

  80. Μαρία said

    Καλά ρε Νίκο, για μένα που είμαι λίγο μεγαλύτερη απ’ το Στάθη θα ξεθάψεις τον Τρικούπη;
    Είπα να μη μιλήσω αλλά μετά και το υστερόγραφο του Τζαστ… Έλεος ρε παιδιά. Κανένας δεν έμαθε ανάγνωση και γραφή πριν απο το 76;

  81. Συγνώμη αγαπητή Μαρία, το υστερόγραφό μου αναφέρεται αρνητικά; Εγώ αντιλαμβάνομαι πως η αριστερή ορθογραφία ήταν ακραία δημοτικιστική άρα ο Πουλιόπουλος δεν θα έγραφε «παχειά» εκτός κι αν ήθελε να κάνει, κατά ψυχαριστικού τύπου, ειρωνεία. Έτσι αντιλαμβάνομαι τον τρόπο που την έγραψε τη λέξη.

    Εκτός κι αν κάνω λάθος, οπότε διορθώστε με.

  82. «κατά ψυχαριστικού τύπου»: ωραία ελληνικά… τιμωρήστε με.

  83. sarant said

    Jago, η Μαρία ίσως εννοεί ότι η γραφή «παχειά» ήταν αρκετά συνηθισμένη μέχρι πρόσφατα. Όμως, η έκπληξη που δείχνεις σημαίνει ότι σήμερα ο Στάθης κάνει παλινόρθωση.

    Παρέμπ, ο Ριζοσπάστης περίπου μέχρι το τέλος της δεκ. του 1920 γραφόταν σε απλή καθαρεύουσα. Τυχαίο απόσπασμα από 3.12.1927: Εξακολουθεί η επίθεσις κατά της εργατικής τάξεως. Η μελετωμένη διάλυσις των οργανώσεων. Και στο κείμενο: Καθ’ ας έχομεν πληροφορίας, υπό της υπηρεσίας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας καταρτίζεται έκθεσις, στηριζομένη εις τα πορίσματα του διενεργηθέντος τελευταίως δήθεν ελέγχου…

  84. Μαρία said

    Ποια αριστερή και δεξιά ορθογραφία; Ο Ψυχάρης ήταν βασιλικός κι ο Μεταξάς δημοτικιστής.
    Δες και Ριζοσπάστη π.χ. του 17, στην καθαρεύουσα. http://www.nlg.gr/digitalnewspapers/ns/main.html
    Πού να ξέρουμε πώς έγραφε ο Πουλιόπουλος; Είδαμε χειρόγραφό του; Μπορεί να ήταν και ανορθόγραφος. Το τυπωμένο κείμενο ακολουθεί την ορθογραφία της εποχής, που άλλαξε επίσημα το 76.
    Όλος ο κόσμος που πήγαινε σχολείο έτσι έγραφε.
    Αλλά δε φταις εσύ, ο Νίκος φταίει με τον Πουλόπουλο που σ’ έκανε να σκεφτείς οτι το κάνει επίτηδες.

  85. Να ξεκαθαρίσω μερικά πράματα.

    σχ. 80 Μαρία, «Κανένας δεν έμαθε ανάγνωση και γραφή πριν απο το 76». Τότε άρχισα να πηγαίνω στο δημοτικό.

    σχ. 84 Μαρία, «Ποια αριστερή και δεξιά ορθογραφία; Ο Ψυχάρης ήταν βασιλικός κι ο Μεταξάς δημοτικιστής.» Άρα ο Κριαράς είναι μεταξικός, ε και; Δηλαδή, επειδή ο Ψυχάρης ήταν βασιλικός απορρίπτεται η δημοτική του; Θα ήθελα περισσότερο πειστικά επιχειρήματα.

    σχ. 83 Νικοκύρης, «Όμως, η έκπληξη που δείχνεις σημαίνει ότι σήμερα ο Στάθης κάνει παλινόρθωση.» Καμία παλινόρθωση, αλλά κουτοπονηριά. Γι αυτό έκανα εκείνο το πρώτο σχόλιο.

    σχ. 84 Μαρία, «Όλος ο κόσμος που πήγαινε σχολείο έτσι έγραφε.». Δεν είμαι τόσο γέρος για να ξέρω πως γράφανε τότε. Καλοπροαίρετα το λέω 😉

  86. sarant said

    Η Μαρία θα απαντήσει βέβαια, αλλά αυτό που λέει στο 84 είναι ότι δεν ισχύει αυτόματα η εξίσωση «δημοτικιστής = αριστερός».

    Πάντως, παρόλο που ο Ριζοσπάστης γραφόταν στην καθαρεύουσα, υποστήριξε με πάθος την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Βενιζέλου το 1917 (με το αλφαβητάρι με τον ήλιο και τα ψηλά βουνά), ακόμα κι όταν οι βενιζελικοί έκαναν πίσω.

  87. Το κατάλαβα αυτό Νικοκύρη αλλά αναφέρομαι περισσότερο σε γλωσσικά επιχειρήματα που εξηγούν τις συγκεκριμένες πολιτικές στάσεις. Εντάξει, η δημοτική καθιερώθηκε επί Καραμανλή του πρεσβύτερου, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο Ριζοσπάστης και ο Πουλιόπουλος είχαν απαραιτήτως την ορθογραφική παιδεία που θα τους επέτρεπε να καθορίσουν στο επιστημονικό σκέλος το εύρος της δημοτικής. Σας είπα πριν, αν κάνω λάθος διορθώστε με. Αντί αυτού, με βαράτε ;-(

    Μάλλον η διαφορά της ηλικίας μας δεν επιτρέπει μια πιο χαλαρή ανταλλαγή διαξιφισμών.

  88. Μπουκανιέρος said

    Κι εγώ «παχειά» κοκ το έμαθα.
    Στην ενδιάμεση περίοδο έγραφα πότε «παχειά» και πότε «παχιά» – κι από όταν χρειάστηκε να σταθεροποιήσω κάπως την ορθογραφία μου (για επαγγελματικούς λόγους) γράφω «παχιά», μετά από απόφαση.

    Ο Στάθης κάνει παλινόρθωση (κι αυτός μετά από απόφαση), ναι, αλλά κι εσύ ρε Νίκο δε χρειάζεται να γίνεσαι παραπλανητικός.
    Όπως είδαμε, οι νεότεροι μπερδεύονται σταλήθεια και δημιουργούνται λάθος εντυπώσεις.

  89. π2 said

    Έλεος ρε παιδιά. Κανένας δεν έμαθε ανάγνωση και γραφή πριν απο το 76;

    Εγώ, αλλά επειδή είχα μάθει να διαβάζω από το νηπιαγωγείο. 😛

  90. Μαρία said

    Έχουμε πήξει στους 40ρηδες, βλέπω.
    Τζαστ, το ερώτημά μου δεν απεθυνόταν προφανώς σε σένα, αλλά σε κάτι σαν το Νικοκύρη. Αυτόν βαράμε όχι εσένα.
    Εσένα μπορεί να σε βαρέσουμε που δε κάνεις παρέα και με κανένα γέρο 🙂

    Τα συμπεράσματα όμως «άρα ο Κριαράς…» είναι, με το μπαρδόν, εντελώς κουφά.
    Σου εξήγησε κι ο Νικοκύρης οτι η περίπτωση Ψυχάρη δείχνει οτι δεν ισχύει η εξίσωση.
    Με το «ορθογραφική παιδεία» μήπως εννοείς γλωσσολογική; Γιατί ορθογραφική παιδεία όποιος ήταν εγγράμματος την είχε.

    Ρε μπας κι έχει δίκιο ο Μπουκάν, όταν λέει να μη μεταγράφουμε τα παλιότερα κείμενα με τη σημερινή ορθογραφία;

  91. amousicos said

    τα σεβη μου!

  92. sarant said

    Αμούσικε ή Αμουσικέ, να είστε καλά!

    Μαρία, μερικοί από εμάς είμαστε τριαντάρηδες (στο δεκαεξαδικό σύστημα όμως)

  93. σχ. 90 «Εσένα μπορεί να σε βαρέσουμε που δε κάνεις παρέα και με κανένα γέρο»
    Έλα να σε πάω για τσίπουρα κι άσε τα ηλικιακά σάπια!

    Τα υπόλοιπα αύριο, είναι και ώρα για νάνι τάιμ.

  94. Μαρία said

    τιράν-τα του παντελονιού ή τιρά-ντα του θεάτρου;
    «Τα λοιπά είναι για προπαγανδιστικά ημερολόγια της -χρυσής κατά τα άλλα- δεκαετίας του τριάντα κυρίως, που μερικοί την κάνουν… τιράντα».»

  95. #56 Μεταφέρθηκαν και ανταποδίδονται με ενθουσιασμό.

    #57 Είχε αραμπά ο παππούς, πράγματι, κι επειδή ήταν και λίγο κοκκινοτρίχης, ένα-δυο αδέρφια βγήκαν με διπλό επώνυμο, Αραμπατζήδες-Κόκκινοι!

  96. Βαμβάκος said

    Σήμερα Τετάρτη, στο troktiko, με ώρα ανάρτησης 8.45 πμ και στο 0.59 δευτερόλεπτο του βίντεο ο κ. Λαζόπουλος, πολύ καλός ηθοποιός κατά τα άλλα, σατιρίζοντας έναν καλλιτέχνη σχετικά με την στρέβλωση της φράσης «η εις άτοπον απαγωγή» είπε o ίδιος, εις επήκοον του πανελληνίου, την έκφραση «τον απαγάγουν». Τελικά τι θα γίνει με το ρήμα αυτό στον ενεστώτα; Πότε θα πούμε όλοι «τον απάγουν»; Όπως δηλαδή λέμε εξάγουν, παράγουν, συνάγουν, προσάγουν….

  97. Βαμβάκος said

    Στο 59 δευτερόλεπτο.

  98. Βαμβάκος said

    Ίσως γίνομαι κουραστικός αλλά……

  99. Αγγελος said

    Εκτός από βασιλικός (που δεν ήξερα ότι ήταν), ο Ψυχάρης έβαζε και δασεία στο αρχικό ρ. (Το μονοτονικό το υιοθέτησε μόνο στα γεράματα.) Τώρα γιατί, απ’όλες τις δυσκολίες της ορθογραφίας μας, ειδικά τα αυ/ευ θέλησε εξαρχής να μεταρρυθμίσει, εκείνος το ήξερε· υποθέτω ότι ήθελε να κάνει ακόμα πιο αχώνευτα τα αυσ/ευσ, που βέβαια από τον καιρό του τα χωνέψαμε όλοι ωραιότατα…

  100. Μαρία said

    http://neostipoukeitos.wordpress.com/2008/12/02/%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%cf%89%cf%84%ce%b1%cf%84%ce%b9%cf%83%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%b1%cf%80%ce%bf%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%83%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1/

  101. sarant said

    Με πρόλαβε η Μαρία για το «απαγάγω».

    Αλλά, Άγγελε, δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι ο Ψυχάρης υιοθέτησε το μονοτονικό.
    Έχεις κάποια πηγή; (Υποθέτω εννοείς τον Γιάννη Ψυχάρη τον γλωσσολόγο, όχι τον συνονόματό του του ΔΟΛ)

  102. Μπουκανιέρος said

    Άγγελε, υπάρχουν λόγοι για να ξεκινήσει κανείς απ’ το αυ/ευ – γι’ αυτό και σε διάφορες προσπάθειες για λογικότερη ορθογραφία έγινε αφ/αβ – εφ/εβ. (π.χ. θυμίζω τις εκδόσεις Κάλβος, το είχαμε ξανασυζητήσει).

  103. Νομίζω πὼς ὁ Πάλλης ἔγραφε ἀφτὸς κλπ κλπ. ἄλλο τσιράκι τῆς Ὄλγας. τότε ὅμως οἱ φοιτητὲς εἶχαν ψυχή.

  104. Κορνήλιε! Λίγα λόγια για τον Πάλλη, τον ανατολιστή. 🙂

  105. sarant said

    Σε σχέση με τα επίθετα σε -λέων (σχόλιο 28 και μερικά επόμενα), σήμερα (4.2.2009) στην Ελευθεροτυπία δημοσιεύεται επιστολή συναδέλφου:

    *Συγχαρητήρια εκφράζω στις εμπεριστατωμένες αναλύσεις της συνεργάτιδος της «Βιβλιοθήκης», του ένθετου της Παρασκευής.
    Τα κείμενα αυτά υπογράφονται ως άρθρα της Λίνας Πανταλέων ή «Από τη Λίνα Πανταλέων». Αραγε το όνομα Πανταλέων δεν κλίνεται; Γνωρίζουμε ότι θηλυκά επώνυμα διατυπώνονται στη γενική πτώση, λ.χ. Ακριβόπουλος, κ. Ακριβοπούλου. Γιατί επομένως δεν θα πούμε της κ. Πανταλέοντος; Επίσης, άρθρο εξαιρετικής σημασίας που το υπογράφει ο κύριος Ξενοφών Κοντιάδης, στο φύλλο της 31/12/2009 αναφορικά με την ανάγκη δημοψηφίσματος ή μη για την ψήφο των μεταναστών, υπογράφεται ως άρθρο του κ. Ξενοφών Κοντιάδη, σαν να επρόκειτο περί ακλίτου ονόματος. Ο Ξενοφών, του Ξενοφών, αντί του Ξενοφώντα. Εχει αλλάξει άραγε η κλίση των ονομάτων της τρίτης κλίσης ή πρόκειται περί ακλίτων;».

    Γιάννης Ζήβας

    μεταφραστής

  106. Μαρία said

    Τυχαία έπεσα στο επώνυμο Κουτσομπόλης. Είναι μάλιστα ερευνητής στο τμήμα επικοινωνίας και ΜΜΕ!
    http://www.haniotika-nea.gr/index.php?artid=41707

  107. Νέος Τιπούκειτος said

    @105: Πραγματικά, φίλτατε Νικοκύρη, αυτό το Λίνα Πανταλέων ούτε γω μπορώ να το χωνέψω — τη στιγμή μάλιστα που τα θηλυκά επώνυμα διατηρούν και τον αρχαιόπρεπο καταβιβασμό του τόνου (της Γεωργίας Παπαδοπούλου ≠ του Δημήτρη Παπαδόπουλου).

  108. πάντως στὴν γειτονιά μου ἔχουμε μιὰ Λίνα ποὺ παλιὰ λεγόταν Παντελῆς.

  109. sarant said

    Παντελής έλλειψη λεπτότητας, εκ μέρους σου!

  110. S G said

    συμφωνω οτι το πεντε πρεπει να το λεει ο καθενας οπως θελει, ακομα και πεν-τε (που θα ηταν νομιζω και η αρχαια προφορα περιπου)

    να σημειωσω καπου εδω οτι εκνευριζομαι περισσοτερο απο την Ακριτα οταν ακουω καποιον να λεει ιΝΤερνετ αντι για ιν-τερνετ?
    να σημειωσω για να γινω και πιο εκνερυστικος οτι το d προφερεται δ σε καποιες γλωσσες (ισπανικα πχ), ενω το Δ σε άλλες γλωσσες (βουλγαρικα, ρωσικα) προφερεται οπως το δ στις γερμανικες γλωσσες? αρα οταν γραφουμε πενDε ή πενΔε μπορει να προφερεται ακριβως το ιδιο?

  111. Μαρία said

    Επωνύμων συνέχεια. Απόσπασμα απ’ το μυθιστόρημα του Τάκη Σιμώτα, Ο λάκκος.
    Βάζαμε με το νου μας ένα οποιοδήποτε παρατσούκλι κι αφού ψάχναμε για λίγο στον τηλεφωνικό κατάλογο, που για όποιον ήξερε ήταν ένα από τα πιο αστεία βιβλία που είχαν γραφεί ποτέ, το βρίσκαμε εκεί μέσα, στη σειρά του, σαν επίθετο κάποιου ανθρώπου.
    Αυτό όμως που δεν μπορούσαμε να χωνέψουμε με τίποτα, ήταν ότι το ίδιο πράγμα συνέβαινε και με τις βρισιές. Ποιος θα το πίστευε δηλαδή ότι υπάρχουν άνθρωποι που όταν ακούνε στο δρόμο τα παρακάτω ονοματεπώνυμα, γυρίζουν χαρούμενοι για να δουν ποιος τους φωνάζει:
    ΒΥΖΑΡΕΛΗ Κυριακή
    ΓΟΥΡΛΟΜΑΤΗΣ Επαμεινώνδας
    ΚΟΛΛΑΡΟΥ Παρασκευή
    ΚΟΛΟΚΥΘΟΠΟΥΛΟΣ Δημοσθένης
    ΚΟΥΤΟΣ Παρμενίων
    ΜΑΛΑΚΑΣ Γεώργιος
    ΤΣΙΡΛΑΣ Γρηγόριος
    ΤΣΟΥΤΣΟΥ Μαρία
    Από κει και πέρα, οι κύριοι Κεφάλες, οι κύριοι Τσότρες, οι κύριοι Μπουμπούνες, οι κύριοι Σαλιάρηδες, οι κύριοι Κουφοί, οι κύριοι Στραβοί, οι κύριοι Κολοβοί δίναν και παίρναν. Αμέσως μετά έρχονταν τα ζαρζαβατικά, τα όσπρια, τα δημητριακά, τα φρούτα, οι ξηροί καρποί και τα μπαχαρικά, που δεν υπήρχε μήτε ένα απ’ αυτά που να μην είναι παρόνομα κάποιου ανθρώπου. Κι ακολουθούσαν τα ζώα και τα θηρία, τα πουλιά και αρκετά από τα έντομα κι από τα ψάρια. […]
    Κατά τα άλλα, ο κύριος Τσόκλανος έκανε πολύ καλά, ο άνθρωπος, που άλλαξε το όνομά του, όπως κάναν κι ένα σωρό άλλοι εξυπνάκηδες του τηλεφωνικού καταλόγου, που νόμισαν ότι θα μας ξεγελάσουνε και θα τη γλιτώσουν. Ο Μπάσταρδος δηλαδή έγινε κύριος Μπασταρδής, η Κουφάλα κύριος Κουφελίδης, ο Πούστης κύριος Πουστόπουλος, το Κωλόπαιδο κύριος Καλοπαίδης και η Χαμούρα κύριος Χαμουρίδης. Μονάχα αυτόν τον κύριο Γεώργιο Φ. Μαλάκα (Ιατρός, Βασ. Όλγας 82, τηλ. 62-42) δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε. Τόσο πολύ πια το άρεζε το όνομά του; Κι αν αυτός ήταν όνομα και πράμα και δεν τον πείραζε που του τηλεφωνούσαν κάθε μέρα όλα τα παιδιά της Θεσσαλονίκης, δεν σκεφτόταν τουλάχιστον τον καημένο το γιο του; Οι συμμαθητές του στο σχολείο θα τον τάραζαν στο δούλεμα. Κι έπειτα με τι μούτρα να παίξει κανείς το παιχνίδι με τα τηλεφωνήματα, όταν ονομάζεται ο ίδιος Φώτιος Γεωργίου Μαλάκας;

  112. Ξέρω κάποιον με ένα από τα επώνυμα του Σιμώτα… (όχι απ’ τα χειρότερα πάντως)

  113. Μαρία said

    Κι εγώ. Αυτοί πιτσιρικάδες κάναν φοβερές τηλεφωνικές πλάκες. Υπήρχε πάντως φοιτήτρια Κολλάρα με συγκάτοικο Μπούτη και τους είχαν τρελάνει το θυροτηλέφωνο.

  114. 😀 Σε μας πάλι υπήρχε μια Παρθενόπη Πέογλου, λέγεται.

  115. Μαρία said

    Καλά Δύτη, ο τηλεφ. κατάλογος Θεσσαλονίκης έχει Πέογλου Μαρίκα, γιατρό, και Παρθένα και ακολουθούν οι Πεολίδης, Πεολίδου.

  116. που βέβαια είναι εξωραϊσμοί (εδώ γελάνε) των τουρκικών Μπέογλου… τι ειρωνεία.

  117. sarant said

    Το λέτε σοβαρά ότι είναι από Μπέογλου; Έτρεχε να μη βραχεί κι έπεσε στο ποτάμι, που λένε.

  118. Μαρία said

    Είδες. Και η Παρθένα είναι σίγουρα Πόντια.
    Και το Πουστουρλής/λή που δείχνει μάλλον καταγωγή απο πού προέρχεται;
    Η κυρία που ξέρω στη δουλειά χρησιμοποιούσε το επώνυμο του συζύγου.

  119. Μαρία said

    Νίκο, θες να σου στείλω όλο το κεφαλαιάκι απ’ του Σιμώτα, έχει πλάκα παιδική, να το ανεβάσεις και να βάλουμε λίνκο;

  120. Με ένα πρόχειρο ψάξιμο δεν βρήκα τοπωνύμιο για τον Πουστουρλή. Τον Σιμώτα τον ξέρω από τον Σιγανίδη.

  121. Μαρία said

    Προσωπικά;

  122. Ε όχι (πού τέτοια τύχη!), έχει μελοποιήσει ένα (τουλάχιστον) ποίημά του, το «Προσκλητήριο» στις Μικρές Αγγελίες. Αυτά, και καληνυχτίζω, έχει πολύ πρωινό ξύπνημα αύριο!

  123. Μαρία said

    Απ’ αυτόν εγώ έχω γνωρίσει τον δικό σου (όνομα και μη χωριό).

  124. sarant said

    119: Ναι, πλάκα θα έχει!

  125. Συγγενής μου εξ αγχιστείας με επώνυμο Φαφούτης είχε διοικητή στον στρατό κάποιον Κουτσοδόντη. Όταν πρωτοσυστήθηκαν, μόλις που απέφυγε την φυλακή καταφέρνοντας να εξηγήσει στο διοικητή οτι δεν τον δούλευε.

  126. sarant said

    Μιχάλη, παρόμοιο περιστατικό υπάρχει με τον Δημήτρη Λαγό (ποιητή και μεταφραστή που εκτελέστηκε το 1948 με τη δίκη του Ναυτικού) ο οποίος στο Ναυτικό παρουσιάστηκε τέταρτος ενώ οι προηγούμενοι λέγονταν Λύκος, Γάτος και Καναρίνης. Φυσικά ο διοικητής τούς πέταξε έξω. Μπεντροβάτο;

    Ήμουν όμως «σχεδόν αυτόπτης» σε περιστατικό όπου συστήνονται δύο
    — Μαυρίδης
    — Χαίρω πολύ, Ασπρίδης!

  127. Μαρία said

    Ξέρω δύο παρόμοια αληθινά περιστατικά. α. Κάποτε σύστησαν τον Αλέξανδρο Ξύδη στον πατέρα του Φώντα του Λάδη. β. Συνάδελφος ονόματι Κολοκοτρώνης ζητάει στο τηλέφωνο την κυρία Μιαούλη και βέβαια του το κλείνουν νομίζοντας οτι είναι φάρσα.

  128. sarant said

    Η Μαρία έστειλε όλο το κεφάλαιο από το πεζογράφημα του Σιμώτα, που διηγείται τις φάρσες σε ανθρώπους με περίεργα επώνυμα που τους έβρισκαν από τον τηλεφωνικό κατάλογο:

    http://www.sarantakos.com/kibwtos/mazi/simwtas_lakkos.htm

  129. Ωραίος ο Σιμώτας! θα το ψάξω.
    Θυμάμαι στο δημοτικό μια συμμαθήτρια μαυροτσούκαλο, ονόματι Ξανθή. Η φάρσα πάλι που θυμάμαι είναι με το επώνυμο Πράσσας.
    «Ο κύριος Πράσσας;»
    «Ο ίδιος».
    «Σ’ έπιασα;»
    «Πώς; τι; πού;»
    «…στα πράσα!»

  130. Μαρία said

    Ο Μπαμπούλας είναι και σήμερα απ’ τους πιο γνωστούς πεθαμενατζήδες. Κάποιοι το άλλαξαν σε Μπαμπουλάς.

  131. Μια και θυμήθηκες τον Μπαμπούλα, και προς τιμήν της Θεσσαλονίκης, θυμήθηκα ένα γραφείο τελετών στην Αγγελάκη το οποίο διατηρούσε και παιδικές κατασκηνώσεις. Δίπλα-δίπλα.

  132. Μαρία said

    Τον αναφέρει ο Σιμώτας παρόλο που ο πιο γνωστός κηδειάς που έμεινε και παροιμιώδης (δε θα πεθάνουμε ποτέ κουφάλα νεκροθάφτη) και ήταν και στη γειτονιά του Τάκη ήταν ο Δαραβίγκας.

  133. Μισιρλού... said

    Έχω μια μικρή υποψία, πως ο αγαπητός Τάκης Σιμώτας πήρε την ιδέα για το κεφάλαιο αυτό τού πεζογραφήματός του από κάποιες παλιές παραστάσεις των Χειμερινών Κολυμβητών!
    Ο Αργύρης Μπακιρτζής είχε εντάξει τότε στο πρόγραμμά του και τον αγαπημένο του βαφτισιμιό; – ανηψιό;- που σιγοντάριζε σε κάποια τραγούδια και έκανε και μονόπρακτο με απαγγελία τηλεφωνικού καταλόγου !
    Βεβαίως, με τέτοια ονόματα… (και πολλά από αυτά ίδια).

    Εκτός, αν ήταν η ιδέα τού Τάκη και το είχε ήδη πει στον Αργύρη, πριν την έκδοση του βιβλίου !!!

    Ο Δύτης, που όπως κατάλαβα γνωρίζει τον Μιχάλη Σιγανίδη, μπορεί να το επιβεβαιώσει …

    ***

    Μπαμπούλα επίθετο έχω δει και σε προγράμματα εκδηλώσεων-συναυλιών.
    Ηχοληψία -μου φαίνεται…
    [πες στα καλά Νταλάρα μου, για θα φωνάξω τον Μπαμπούλα … χοχοχοχοο]

  134. Μαρία said

    133, όχι με τίποτα. Είναι αυτοβιογραφικό.

  135. Μισιρλού... said

    Ναι…ναι ! «Λογοτεχνικό βιογραφικό» !!!
    [ο Σιμώτας, παρεμπιπτόντως, έχει εξαίρετο και ιδιαίτερο χιούμορ και γενικά είναι και δημιουργικός «παραμυθατζής» !!!]

  136. Μαρία said

    135 Τον έχεις διαβάσει το λάκκο;

  137. 133 >Ο Δύτης, που όπως κατάλαβα γνωρίζει τον Μιχάλη Σιγανίδη, μπορεί να το επιβεβαιώσει …

    Δυστυχώς λάθος κατάλαβες… Μόνο εξ ακοής και (άπαξ) εξ όψεως.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: