Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το πιο διάσημο χωριό του κόσμου

Posted by sarant στο 25 Ιανουαρίου, 2010


Ποιο είναι, θα σας ρωτούσα, το πιο διάσημο χωριό στον κόσμο; Θα το πιστεύατε ότι είναι το χωριό της εικόνας αριστερά; Μάλλον όχι, δεν φαίνεται να έχει τίποτε το ιδιαίτερο. Όμως φταίω εγώ, που δεν σας προσδιόρισα λίγο περισσότερο τι εννοώ με τη λέξη «διάσημο».

Αν το παίρναμε τουριστικά, πολύ διάσημο είναι, έστω, το Ροβανιέμι, το χωριό υποτίθεται του Αγιοβασίλη ή μάλλον του Σάντα Κλάους. Αν το πάρεις καλλιτεχνικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε κάποια χωριά της νότιας Γαλλίας που έγιναν πηγή έμπνευσης και στέκια μεγάλων ζωγράφων, σαν το Κολλιούρ. Αν πάλι πηγαίναμε στα χωριά που έγιναν γνωστά σαν τόποι μαρτυρίου, τότε θα είχαμε να διαλέξουμε ανάμεσα στην Κάντανο και το Δίστομο, το γαλλικό Οραντούρ και το τσέχικο Λίντιτσε, που όλα τους καταστράφηκαν από τους Ναζί και οι κάτοικοί τους εξοντώθηκαν. (Δεν τα ξεχνάω τα Καλάβρυτα, αλλά δεν είναι και χωριό, είναι πόλη).

Όμως, το ιστολόγιο εδώ με τα γλωσσικά κυρίως ασχολείται κι έτσι εγώ εννοώ γλωσσική διασημότητα (ωστόσο, αν έχετε άποψη για κανένα άλλο διάσημο χωριό, θα ήθελα να τη μάθω). Λοιπόν, ποιο είναι το χωριό που έδωσε όχι μία αλλά πολλές λέξεις σε πολλές γλώσσες; Μπορεί να μου ξεφεύγει κανένα αρχαίο, αλλά κατά πάσα πιθανότητα το πιο διάσημο είναι το χωριό της φωτογραφίας, που βρίσκεται, το ξέρω ότι σας έσκασα έτσι που το πηγαίνω λάου λάου, που βρίσκεται λέω στη βόρεια Ουγγαρία και λέγεται Κοτς (Kocs). Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, απ’ όπου και η φωτογραφία, έχει 2.700 κατοίκους. Οπότε, μεγάλο χωριό.

Δεν το ξέρετε; Μπορεί, αλλά σίγουρα θα ξέρετε μια τουλάχιστον λέξη που έχει την ετυμολογική της προέλευση στο όνομα του χωριού αυτού και η λέξη αυτή είναι ο κόουτς.

Μπορεί να δυσπιστείτε· τι σχέση έχει, θα μου πείτε, ο προπονητής του μπάσκετ (ή έστω ο δάσκαλος των μανατζαραίων), που είναι άθλημα αμερικάνικο, με ένα μεγάλο ουγγαρέζικο χωριό; Ας το πάρουμε από την αρχή.

Όπως λένε τα κιτάπια, στην Ουγγαρία του 15ου αιώνα, επί βασιλείας Ματθαίου Κορβίνου, το χωριό Κοτς είχε ειδικευτεί στην αμαξοποιία, και τελειοποίησε ένα μοντέλο καλύτερο από τα άλλα, με ανθεκτικές και μαλακές αναρτήσεις. Φαίνεται πως ήταν πολύ καλό μοντέλο και πως απέκτησε όνομα, αν σκεφτούμε, για παράδειγμα, ότι σύμφωνα με μια πηγή ένας Γάλλος έμπορος που ήθελε να γυρίσει από την (οθωμανική)  Πόλη το 1545 στη Βενετία, έκανε τη διαδρομή μέσω Βιέννης και Βουδαπέστης για να απολαύσει τα άνετα ουγγαρέζικα αμάξια.

Το εξαιρετικό αυτό μοντέλο ονομάστηκε λοιπόν kocsi széker, παναπεί «άμαξα του Κοτς», και από εκεί πέρασε στα γερμανικά (Kutsche) και στα μεσαιωνικά λατινικά (‘ungaricum currum quem kotczi vulgo vocant’, 1560) και μετά στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, coche στα γαλλικά, coche (προφέρεται κότσε) στα ισπανικά, coach στα αγγλικά.

Προς το παρόν, το coach σε όλες αυτές τις γλώσσες σημαίνει «άμαξα», εννοείται άμαξα ιππήλατη. Όταν με τον καιρό η άμαξα έδωσε τη θέση της στο αυτοκίνητο, σε μερικές γλώσσες η παλιά ονομασία πέρασε στο νέο όχημα, όπως κι εμείς λέμε «αμάξι» το αυτοκίνητό μας. Έτσι, στα ισπανικά coche είναι το αυτοκίνητο, νομίζω και στα πορτογαλικά, ενώ στα αγγλικά coach είναι, μεταξύ άλλων, το λεωφορείο ή το πούλμαν, αλλά και το βαγόνι του τρένου (όχι το βαγκόν λι), όπως και η τουριστική θέση στο αεροπλάνο, όλα αυτά λέγονται ή λέγονταν στα αγγλικά coach, που είναι μια εντυπωσιακή σκυταλοδρομία της ίδιας λέξης σε τέσσερα διαφορετικά μεταφορικά μέσα.

Και πάλι όμως, δεν εξηγείται πώς από την άμαξα φτάσαμε στον προπονητή.  Το σίγουρο είναι ότι περί τα 1840 εμφανίστηκε στην σλαγκ των βρετανικών πανεπιστημίων ο όρος coach, με την έννοια του ιδιωτικού προγυμναστή που προσλάμβαναν οι πιο εύποροι φοιτητές. Ιδού ένα απόσπασμα από το 1850 που όμως αναφέρεται στα φοιτητικά χρόνια του συγγραφέα του: Besides the regular college tutor, I secured the assistance of what, in the slang of the day, we irreverently termed ‘a coach’. Φαίνεται ότι τα πλουσιόπαιδα παρομοίαζαν τον προγυμναστή τους με «άμαξα» που θα τους «περάσει» στις εξετάσεις –ενώ οι συμμαθητές τους θα πηγαίνουν με τα πόδια. Δεν είναι βέβαιο αυτό, είναι όμως η επικρατέστερη εκδοχή. (Το Ετυμολογικό Μπαμπινιώτη λέει ότι η έννοια προέκυψε από το ρήμα to coach, που σήμαινε στην αρχή ‘εκπαιδεύω άλογα για να ζευτούν στην άμαξα’).

Πάλι στα πανεπιστήμια και τις πολυποίκιλες αθλητικές τους δραστηριότητες, η λέξη coach ειπώθηκε στη συνέχεια για τον προπονητή που είχαν οι κωπηλατικές ομάδες στις διάσημες κούρσες τους και από εκεί ο όρος γενικεύτηκε για τους προπονητές των αθλημάτων γενικώς, κι έτσι πέρασε και στα ελληνικά, μάλλον μεταπολεμικά, όπου στην αρχή ο όρος ειπώθηκε για τον προπονητή του μπάσκετ, και κυρίως στο μπάσκετ έχει μείνει ο όρος. Πάντως, κοουτσάρισμα δεν λέγεται η προπόνηση γενικώς, αλλά, νομίζω, κυρίως το στήσιμο της ομάδας στο γήπεδο και η ενεργητική καθοδήγηση της ομάδας κατά τη διάρκεια του αγώνα, οι αλλαγές παικτών κτλ. Έτσι, μπορείς να διαβάσεις για έναν προπονητή ποδοσφαίρου ότι είναι καλός στην προπόνηση αλλά κακός στο κοουτσάρισμα, με την έννοια ότι κατά τη διάρκεια του αγώνα δεν παρεμβαίνει ή δεν παρεμβαίνει σωστά.

Οπότε, θα έλεγε κανείς ότι τελειώσαμε με την ιστορία της λέξης. Τελειώσαμε πράγματι; Όχι ακόμα. Διότι, όπως είπα πιο πάνω, coach λέγεται επίσης στη διάλεκτο των μανατζαραίων ο προσωπικός καθοδηγητής ή εκπαιδευτής των στελεχών επιχειρήσεων. Είναι φανερό ότι στα αγγλικά η λέξη φτιάχτηκε κατ’ αναλογία με τον πανεπιστημιακό προγυμναστή και τα τελευταία 10-15 χρόνια έχει έρθει και στα μέρη μας.

Και μπαίνει το ερώτημα, πώς θα τον πούμε αυτόν τον κόουτς στα βιβλία διοίκησης επιχειρήσεων, αν θέλουμε να τον εξελληνίσουμε. Προφανώς δεν μπορούμε να τον πούμε κι αυτόν ‘προπονητή’. Θα μου πείτε, πώς μπορούν οι αγγλοσάξονες να έχουν την ίδια λέξη και για τον coach των γηπέδων και για τον coach των γραφείων; Μα, εκείνοι έχουν ως γνωστόν γλώσσα πρωτόγονη και πάμφτωχη, ενώ εμείς την έχουμε και πλούσια και τρισχιλιετή και τη μιλάνε κι οι αγγέλοι. Οπότε, εμείς πρέπει να βρούμε άλλη λέξη.

Εγώ προσωπικά τον όρο coach τον έχω συναντήσει εδώ και δέκα τουλάχιστον χρόνια, και, αφού δοκίμασα διάφορες εκδοχές, κατέληξα να τον αποδίδω «προγυμναστής», δανεικό από τον προγυμναστή που είχαν οι κατ’ οίκον διδασκόμενοι προπολεμικά, και που πια δεν πολυ-χρησιμοποιείται. Δεν τον είπα «μέντορα» διότι το mentor κυκλοφορεί πολύ κι αυτό στη μανατζαρέικη βιβλιογραφία, και ο μέντορας υποδηλώνει μια πιο προσωπική σχέση μεγαλύτερου προς μικρότερο, συχνά άτυπη και όχι αμειβόμενη. Ούτε «καθοδηγητής» είπα, διότι πάει προς την ορολογία των κομματικών σχηματισμών. Προσοχή, δεν λέω ότι είναι πατέντα δικιά μου η απόδοση, προφανώς κι άλλοι έχουν κάνει παρόμοιες σκέψεις περίπου την ίδια εποχή –σε μια συζήτηση που είχε γίνει στο φόρουμ της Λεξιλογίας, το «προγυμναστής» προτάθηκε σαν απόδοση του coach από πολλούς.

Στα τέλη του χρόνου, είδα σε ένα αξιόλογο ιστολόγιο ότι η ΕΛΕΤΟ προβληματίζεται πώς να αποδώσει τον όρο coach και τα παράγωγά του. Δεν με εξέπληξε που η λύση την οποία εισηγήθηκε είναι μια λέξη που δεν τη λέει κανείς, ανασυρμένη από τη «δεξαμενή της ελληνικής γλώσσας όπως την παρέχει στο Μεγάλο Λεξικό του ο Δ. Δημητράκος». Και ποια είναι η λέξη της δεξαμενής; Ο… διαπονητής, από το αρχαίο και νεκρό εδώ και αιώνες ρήμα διαπονώ, που σήμαινε, λέει, «επεξεργάζομαι επιμελώς», αλλά και «παρακολουθώ μετά ζήλου» αλλά και «γυμνάζω». Δεν χρειάζεται να πω ότι αυτή τη λύση τη βρίσκω εξαιρετικά άστοχη.

Όμως, υπάρχει ελπίδα –όπως διαβάζω στο λινκ που είδατε, η ΕΛΕΤΟ πρόκειται να συζητήσει την πρόταση σε διαβούλευση που θα γίνει σε ένα κλειστό ιντερνετικό φόρουμ, οπότε δεν αποκλείεται η αρχική εισήγηση να αλλάξει. Βέβαια, θα μου πείτε, κι αν τελικά επιλεγεί ο διαπονητής σαν απόδοση του coach, ποιος θα το λέει; Όσοι λένε «ανάρτημα» το tag. Οπότε ίσως δεν έχει μεγάλη σημασία ποια απόδοση θα επιλεγεί.

Για τις δικές σας μεταφράσεις, αν ασχολείστε με το θέμα, σας συνιστώ να αποδίδετε «προγυμναστή» τον coach, και να μην ξεχνάτε ότι ετυμολογικά έλκει την καταγωγή από το πιο διάσημο χωριό του κόσμου!

47 Σχόλια to “Το πιο διάσημο χωριό του κόσμου”

  1. Rogerios said

    Ωστόσο, οικοδεσπότη, αν λάβουμε υπόψη τί ακριβώς κάνει αυτός ο «coach» (για τα στελέχη επιχειρήσεων) ή «life coach» (που υποκαθιστά πλέον εν μέρει τον ψυχαναλυτή), θα συμφωνήσεις ότι η λέξη «καθοδηγητής» περιγράφει με περισσότερη ακρίβεια τη δραστηριότητά του: δεν γυμνάζει, αλλά βοηθά ώστε να λαμβάνονται οι «σωστές» για την εργασία ή την προσωπική ζωή αποφάσεις.
    Για τον «διαπονητή», ουδέν σχόλιο!

  2. π2 said

    Δεν ξέρω τι δουλειά κάνει ακριβώς ο coach στελεχών επιχειρήσεων, αλλά αν είναι δουλειά παρεμφερής με εκείνη των αδρά αμειβόμενων συμβούλων, που έχουν γίνει της μόδας και στο δημόσιο, θα μπορούσαμε πολύ απλά να τον πούμε κότσ’, από το «τον έπιασα κότσο».

  3. nearxos said

    Μια και πιάσαμε τα διάσημα χωριά… Στην Αυστρία υπάρχει το Fucking
    http://en.wikipedia.org/wiki/Fucking,_Austria

  4. sarant said

    Ρογήρε, δεν έχεις άδικο.

    Πιδύε, μόλις συνειδητοποίησα ότι όλα τα λεξικά θεωρούν ίδιο λήμμα τον κότσο του «τον έπιασα κότσο» με τον κότσο των μαλλιών. Κι εγώ που είχα την εντύπωση ότι είναι κώτσος, από τον Κώτσο το όνομα!

    Νέαρχε, ευχαριστώ, περιέργως το Φούκινγκ το έχει και η ελληνική Βικιπαίδεια. Οπότε, αρκετά διάσημο πράγματι!

  5. Νέος Τιπούκειτος said

    Νικοκύρη (#4), κι εγώ τη φράση την ήξερα «τον έπιασαν Κώτσο». Φαντάζομαι ότι το Κώτσος είναι σαν το Γιαννάκης στον στρατό: παρανόμι του αγαθιάρη. Μπορεί όμως και να κάνω λάθος. Ξέρει κανείς περισσότερα;

  6. sarant said

    Mέχρι πρόσφατα, όλοι την έγραφαν με ωμέγα τη λέξη και φαντάζομαι ότι την φαντάζονταν μέσα στο μυαλό τους ότι προέρχεται όπως λες από τον Κώτσο, τον χωριάτη, τον αγαθιάρη. Για εξήγηση της φράσης, η μόνη που έχω δει να προσφέρεται, από τον (έτσι κιαλλιώς όχι πολύ έγκυρο) Ζάχο, είναι ότι προέρχεται από το παιχνίδι κότσια, όπου ο χαμένος, ο κότσος, τρώει ξύλο με τη λουρίδα. Δεν έχω παίξει ποτέ κότσια κι έτσι δεν ξέρω αν όντως ο χαμένος λέγεται κότσος στο παιχνίδι αυτό.

    Είμαι πολύ θυμωμένος πάντως με τα λεξικά μας (ΛΚΝ και ΛΝΕΓ) διότι εντάσσουν τη φρ. «πιάστηκε κό/ώτσος» στο λ. κότσος (κοτσίδα παναπεί) χωρίς να καταδεχτούν να εξηγήσουν πώς συνδέονται αυτά μεταξύ τους. Το δε Ετυμολογικό Μπαμπινιώτη, αγνοεί τελείως τη φράση. Κι εγώ, μπρε, πού θα βρω την εξήγησή της; Στο… λεξικό;

  7. Το καημένο το Fucking της Αυστρίας είχε πρόβλημα με τους αγγλόφωνους βάνδαλους, οι οποίοι περνώντας, θεωρούσαν σκόπιμο να πάρουν μαζί τους και την πινακίδα του! Είδαν κι απόειδαν οι καημένοι οι Φάκινγκέζοι, και στο τέλος έφτιαξαν μια μεγαλοπρεπή τσιμεντένια επιγραφή που δεν σηκώνεται με τίποτε! Fucking είπαμε αλλά και λίγη σεμνότης δεν βλάπτει!

    Μιας και ο λόγος για διάσημα χωριά, ας μην ξεχνάμε τη νορβηγική Hell. Την πχιό παγωμένη κόλαση του κόζμου!

  8. Thomas said

    Για τους γερμανομαθείς

  9. Λευτέρης said

    Αν δεν κάνω λάθος ΕΛΕΤΟ είναι η
    ΕΛηνική Επιτροπή Τεχνικής Ορολογίας
    κι επομένως ο τεχνικός όρος «διαπονητής»
    διαθέτει τουλάχιστον το θεμελιώδες
    προσόν της μοναδικότητας.
    Τώρα αν θα πετύχει δηλαδή αν θα αντικαταστήσει
    το coach δεν νομίζω όπως και το ανάρτημα
    δεν αντικατέστησε το tag διότι απλώς …άργησε
    και οι χρήστες δεν μπορούν να περιμένουν
    τις επιτροπές ονοματολογίας.
    Για όσους όμως πασχίζουν -ίσως χωρίς επιτυχία-
    να αποδόσουν τεχνικούς όρους στα ελληνικά,
    το γεγονός πως ο Μανόλης Τριανταφυλίδης
    προμάντευε στην εποχή του ότι κανείς στο μέλλον
    δεν θα χρησιμοποιεί τη λέξη λεωφορείο
    αλλά θα λέει «μπούσι» ή «μπουσάκι» μπορεί
    και νά’ναι μια κάποια παρηγοριά.

  10. Μαρία said

    #5, 6 Η ταινία δηλαδή του μεγάλου σεναριογράφου, όνομα και μη χωριό, «Ο Κώτσος στην ΕΟΚ» πρέπει να διορθωθεί πάραυτα σε Κότσο;
    Απορία: απο πού ο Πιδύος ξέρει το «σωστό»;
    Κότσια έπαιζα αλλά χωρίς ξύλο.

  11. π2 said

    Μαρία, είχα γράψει ένα σχόλιο (που δεν βλέπω τώρα) όπου εξηγούσα ότι κι εγώ Κώτσο έγραψα αρχικά, μετά δίστασα, μετά άνοιξα λεξικό και τελικά έγραψα κότσο.

  12. sarant said

    Πιδύε, το σχόλιό σου αυτό μάλλον έπεσε σε καμιά χαραμάδα του κυβερνοχώρου, ούτε εγώ το είδα.

  13. Μαρία said

    Πιδύε, είδες; Εσύ δίστασες. Εμάς ούτε που μας πέρασε απ’ το μυαλό ο κότσος.
    Νίκο, βλέπεις οτι δεν την έπαθα μόνο εγώ;
    Ξέρει κανείς πόσο παλιά είναι η έκφραση; Ο Βοσταντζόγλου δεν τη θησαυρίζει.

  14. Μπουκανιέρος said

    Κότσια έπαιζα, με ξύλο (με λαδάτες και με ξυδάτες), αλλά κότσος δεν υπήρχε.
    Υπήρχε Βασιλιάς, υπήρχε Βούρδουλας, υπήρχε Ζγούμπος και υπήρχε Τρύπα.
    Σε άλλα μέρη και σε άλλες παραδόσεις, οι ονομασίες θα ήταν διαφορετικές βέβαια (μου έχουν πει ότι, αλλού, έλεγαν το Βασιλιά «Σουλτάνο» και το Βούρδουλα «Βεζύρη», αλλά δεν ξέρω τη γεωγραφική κατανομή).

    Κι εγώ με Κώτσο την καταλάβαινα την έκφραση. Κι όχι μόνο εγώ (κι οι αποπάνω), ασφαλώς.
    Σε μια σχετικά πρόσφατη διαφήμιση είδα την παραλλαγή «σε πιάσανε Αλέκο», που (πέρα από ένα ακόμα καρφί στην απαξίωση των Αλέκων) δείχνει ότι με (κάποια) όνομα την καταλαβαίνει ο κόσμος την έκφραση. Αυτό δε σημαίνει, απαραίτητα, ότι το Κώτσος είναι ετυμολογικά σωστό. Υποψιάζομαι όμως ότι η διόρθωση «κότσος» είναι λαθολογική. Ότι κάποιος εξυπνάκιας αποφάσισε ν’ ανακαλύψει ότι το λέμε στραβά, βρήκε κάποια λύση τραβηγμένη απ’ τα μαλλιά (ή απ’ τον κότσο) και, όπως πάντα, βρήκε πρόθυμους οπαδούς, που θέλουν να φανούν εξυπνότεροι από το διπλανό τους με φτηνό τρόπο – ο συνηθισμένος μηχανισμός δηλ.
    Δηλώνω πάντως πρόθυμος ν’ αποσύρω την υποψία μου και ν’ αλλάξω γνώμη, αν παρουσιαστούν πειστικά τεκμήρια για το αντίθετο.

  15. Εγώ το ήξερα με Βασιλιά, Βεζίρη, Κλέφτη και Ψωμά.

  16. τελικὰ οἱ Κῶτσοι εἴμεθα πιὸ πολὺ ἀπὸ τοὺς Ῥοβιολιστάς.

  17. Μπουκανιέρος said

    Δύτη, ο Κλέφτης είναι το κυρτό (η καμπούρα ή ζγούμπα) και ο Ψωμάς το κοίλωμα;

  18. Νομίζω το ανάποδο. Δεν θυμάμαι και καλά, όμως.

  19. Γιάννης said

    Εγω παντως «τον επιασα κοτσο» εγραφα παντα αυθορμητα,με ομικρον.Δεν ειχα σκεφτει ιδιαιτερα το πως προηλθε η φραση,παντως με φαινοτανε οτι ειναι παραλληλισμος,οτι κουμανταρουμε καποιον/τον βγαζουμε απο την μεση,οπως κανουμε με τα μαλλια μας οταν τα πιανουμε κοτσο.

    #7 Σκυλε Τ.Β.Κ. με προλαβες,μολις διαβασα για το τιμημενο Fucking ετοιμαζομουν να γραψω για την Hell!Ποσο μαλλον που οι Νορβηγοι ειναι φημισμενοι για την black metal σκηνη τους,το κανει ακομα πιο πετυχημενο!

  20. Μπουκανιέρος said

    Δηλ. δέρνατε τον Ψωμά και τη γλίτωνε ο Κλέφτης;
    Ή, σε σας, η καμπούρα δε σήμαινε ξύλο;

  21. Χμμμ, δεν θυμάμαι καθόλου βρε Μπουκάν -στην πραγματικότητα δεν πρέπει να είχα παίξει ποτέ, μου είχε δείξει το παιχνίδι ο πατέρας μου κάποτε επειδή η γιαγιά μου μάζευε κότσια.

  22. Κι εγώ που νόμιζα πως το διασημότερο χωριό στον κόσμο είναι του Αστερίξ!
    Αναρωτιώμουν μάλιστα τι γλωσσικά μυστικά μπορεί να κρύβει.
    Αλλά πιάστηκα… κό(ω)τσος!

  23. marulaki said

    Έχω την εντύπωση ότι είναι «Κώτσος», σαν χαϊδευτικό του «Κωνσταντίνος» και πρέπει να έχει σχέση με πρόσφυγες, γιατί το λέει το σόι της μάνας μου, που κρατά από Εύξεινο μεριά. Σημαίνει κάτι του τύπου ‘τον έπιασε αγαθιάρη-χωριάτη’. Το έχω ακούσει με την έννοια ‘τον κορόιδεψε’, ‘τον παγίδεψε’. Έχω ακούσει και το ‘πιάστηκε Κώτσος’, όπου μπλέκεται ο δόλιος ο Κωστής μοναχός του σε μια κατάσταση… Βοηθάω;;;

  24. sarant said

    Marulaki, και η δική μου εντύπωση και άλλων είναι όπως και η δική σου.

    Μαρία, το «πιάστηκε Κώτσος» δεν το έχω βρει σε παλιά κείμενα -μόνο σε μεταπολεμικά π.χ. Τσιφόρο. Από λεξικά και συλλογές, το έχει ο Κάσσης που το χαρακτηρίζει (σωστά) κοινή πανελλήνια έκφραση.

  25. π2 said

    Μπουκανιέρε (#14),

    Τον Αλέκο τον ξέρω μόνο στη φράση «κάνω τον Αλέκο» (φεύγω βιαστικά, στη ζούλα), που κάποιοι λένε ότι προκύπτει από χιουμοριστική αναφορά στο γαλλικό allez. «Τον έπιασαν Αλέκο» δεν το έχω ακούσει ποτέ.

  26. Rogerios said

    Π2 (σχ. 25), υπάρχει και εναλλακτική διατύπωση: «την έκανε Αλέκος» (ίδιο… σημασιολογικό περιεχόμενο με αυτό που ανέφερες).

  27. π2 said

    Σωστά, «την έκανε Αλέκος» είναι συχνότερο.

  28. sarant said

    Το διαφημιστικό «σε πιάσανε Αλέκο» μπορεί να είναι συνέχεια της σειράς διαφημίσεων (κυρίως ραδιοφωνικών νομίζω) ενός καταστήματος ηλεκτρικών, όπου Αλέκος ήταν ο απληροφόρητος φίλος που έχανε την ευκαιρία να ψωνίσει φτηνές τις συσκευές. Και βέβαια, από τη στιγμή που έγινε υποχρεωτικό το Αλέξανδρος, επόμενο ήταν να απαξιωθεί το Αλέκος.

  29. Ηλεφούφουτος said

    Ναι, προφανές μού φαίνεται ότι το «μ’ έπιασαν Αλέκο» προέρχεται από τη διαφήμιση (ραδιοφωνική και τηλεοπτική). Είχε τόσο μεγάλο σουξέ που πέρασε σαν έκφραση (π.χ. στο στρατό «Έλα Αλέκο, πόση άδεια είπες ότι θέλεις; Πόση; Ουαααα χα χα χα χα»), έγινε επιθεώρηση (Έλα Αλέκο, πότε είπες θα πάρεις σύνταξη;) και δεν ξέρω τι άλλο. Τώρα πια έχω την εντύπωση ότι ξεχάστηκε.

    Για τον kotsos ούτε που το ‘χα φανταστεί ότι μπορούσε και να μην είναι ο Κώτσος. Όταν είδα το σχόλιο, κι εμένα το μυαλό μου στην ταινία του Ποντιακού Κύκλου με το Βουτσά πήγε το μυαλό μου (σχ. 10).

  30. Μαρία said

  31. sarant said

    Ηλεφού, όταν λες ταινία ποντιακού κύκλου με Βουτσά, εννοείς το Ο Κώτσος στην ΕΟΚ του 1980; (μάλλον όχι γιατί τότε μπορεί και να μην είχες γεννηθεί) 🙂 Διότι ο Κώτσος δεν είναι Πόντιος, αν ήταν Πόντιος θα λεγόταν Κωστίκας.

  32. Μαρία said

    Τώρα βλέπω οτι ο ίδιος εξαίρετος σεναριογράφος έγραψε και τον Κώτσο και τους εξωγήινους, πάλι το 1980. Πολλές βιντεοταινίες πρέπει να είδε ο Ηλεφού τη δεκαετία του 80 και καθώς ήξερε τους Πόντιους μόνο απ’ τα ανέκδοτα, τα μπέρδεψε 🙂

  33. SophiaΟικ said

    Η γιαγιά μου λέει καμιά φορά «κώτσος είναι, τι περιμένεις;» αντι για «τον έπιασε κώτσο». Οπότε κι εγώ υπέθετα ότι ήταν κάποιος παροιμιακός Κώστας που τον πιάνανε κορόιδο, παρόλο που οι Γιάννηδες έχουν 1/45 της γνώσης του κοκκορα.
    40ακο, σου βρηκα θεμα: εκφράσεις με ονόματα.

  34. sarant said

    Σοφία ευχαριστώ, θέλει δουλίτσα, αλλά κάτι μπορεί να βγει.

  35. Ηλεφούφουτος said

    31, 32 έχετε δίκιο και τα μπέρδεψα. Το «Ο Κώτσος στην ΕΟΚ» εννοούσα αλλά όντως δεν είναι από τις ποντιακές. Καλώ δε Ποντιακό Κύκλο κάποιες κιν/φικές ταινίες + βιντεοσφαλιάρες (Νύχτα Γάμου, Αγάπησα έναν Πόντιο κά.) που έκανε ο Βουτσάς στο ρόλο του Πόντιου Ευχαριστώ, ω Νικοδεσπότα, για τα χρόνια που εν αφθονία μού κόβεις.

  36. Μαρία said

    Ηλεφού, τα έκανες χειρότερα τα πράματα. Η νύχτα γάμου είναι της δεκαετίας του 60(όταν είχα την ηλικία που είχες όταν έβλεπες το Αγάπησα έναν Πόντιο) κι ο Βουτσάς έχει Πολίτισσα μαμά, εκτός κι αν γυρίστηκε καμιά νούμερο 2 με Πόντιο και τζάμπα σε βρίζω.

  37. Μπουκανιέρος said

    #21 και προηγουμένως
    Ολοκληρώνοντας τη μικρή λαογραφική παρέκβαση, σημειώνω ότι τα κότσια τα ρίχναμε μέσα στο τσουκάλι που βράζανε τα πασχαλινά αυγά και τα βάφαμε κόκκινα.
    (δεν είχε πέραση το θέμα – τι διάβολο, μόνο «πάρτα-όλα» παίζατε;)

  38. Μαρία said

    Μπουκάν, κάτι σου είπε ο Δύτης για το μπαμπά του αλλά μάλλον δε θες να το προσέξεις.
    Είδα όμως σε ένα μανιάτικο σάιτ οτι τις δικές σας τις λαδάτες τις έλεγαν μελάτες.

  39. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, υπονοείς ότι πρέπει να το κουβεντιάσω με το μπαμπά του Δύτη – ενδεχομένως και με τους μπαμπάδες άλλων;

  40. Μαρία said

    Έτσι λέει ο Δύτης. Ανήκουμε σ’ ένα κόσμο που φεύγει.


  41. Έπαιζα πάντως αμπάριζα, αν σας παρηγορεί. 🙂

  42. Μαρία said

    Δε θέλω τη συμπόνια κανενός.

  43. Πάντως, όσον αφορά τα παιχνίδια, κι εγώ μάλλον στον ίδιο κόσμο ανήκω. Δε βαριέσαι. 😦 «Όποιος τους θέλει αντάμα, πληρώνει ακριβά» (δεν πολυκολλάει, αλλά ανταποδίδω μια οφειλή!)

  44. Μπουκανιέρος said

    Πόσο ακριβώς;

  45. Βάγια said

    Ασυνήθιστα και παράξενα τοπωνύμια υπάρχουν αρκετά πάντως: χωριά με την ονομασία Hell, Paradise στο Michigan, Jackass Mountain, Jackass Flats, μια ακόμη Hell στη Νορβηγία (αυτό δεν είναι τόσο παράξενο, αν σκεφτεί κανείς ότι το όνομα της σκανδιναβικής θεότητας του κάτω κόσμου είναι αυτό) και ίσως κι άλλα, αν πάτε στη Wikipedia unusual articles θα βρει κανείς πολλά εκκεντρικά τοπωνύμια. Φυσικά, το πιο διάσημο είναι μάλλον το ουαλλικό χωριό με το όνομα σιδηρόδρομο Llanfair­pwllgwyngyll­gogery­chwyrn­drobwll­llan­tysilio­gogo­goch, το οποίο αναφέρθηκε στο άρθρο για/με τα μακρύτερα τοπωνύμια.

  46. Eli Ven said

    Πολύ καλή δημοσίευση, ξεχασμένη. Μάλλον θα πρέπει να την αναδημοσιεύσετε.

  47. sarant said

    Δεν έχεις αδικο, έχουν περάσει 9 χρόνια -και δεν έχει και πολλά σχόλια. Καλή ιδέα, με βολεύει, νάσαι καλά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: