Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο υμνούμενος, ένας κατάλογος της Παλιάς Ελλάδας

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2010


Αρχίζω με μια ανακοίνωση περιαυτομπλογκίας. Προφανώς το μεταναστευτικό αποδείχτηκε ενδιαφέρον θέμα, διότι χτες το ιστολόγιο γνώρισε πιέννες, είχαμε νέο ρεκόρ επισκέψεων με 3.558 επισκέπτες. Το προηγούμενο ρεκόρ ήταν 3.453 από τις 29 Σεπτεμβρίου 2009 (προεκλογικά). Τις τελευταίες μέρες, πάντως, το ρεκόρ ψηνόταν, δυο φορές είχαμε περάσει τους 3.300 επισκέπτες. Για όσους προσέχουν αριθμούς, τούτο εδώ είναι το αριθ. 400 ποστ του ιστολογίου.

Όμως, επειδή δεν κοιτάμε μόνο την… τηλεθέαση, θα συνεχίσω μ’ ένα λιγότερο φορτισμένο θεμα (αν και ποτέ δεν ξέρει κανείς), τους τοπικούς χαρακτηρισμούς ή ακληρήματα όπως ίσως τα έλεγαν οι αρχαίοι. Να θυμίσω ότι τέτοιους αλληλοφαυλισμούς είχαμε δει και σε παλιότερο άρθρο.

Λοιπόν, σε ένα καινούργιο και πολλά υποσχόμενο ιστολόγιο που ειδικεύεται στο ρεμπέτικο τραγούδι, βρήκα χτες μια ηχογράφηση του «Υμνούμενου», που είναι ένα επιθεωρησιακό νούμερο με τον Πέτρο Κυριακό, ηχογραφημένο, όπως λένε, το 1929. Σε μια παρωδία τροπαρίου, ο Κυριακός σε ύφος ψάλτη απαριθμεί πειραχτικούς (ή και ουδέτερους) στερεότυπους χαρακτηρισμούς για τους κατοίκους 45 περιοχών της Ελλάδας και του ελληνικού εξωελλαδικού χώρου, ενώ κάθε τόσο όλοι μαζί, σαν ρεφρέν, ψέλνουν «Τον υμνούμενον, τον δοξολογούμενον», απ’ όπου και ο τίτλος του νούμερου. Παρεμπιπτόντως, παρακαλώ τους ευσεβείς φίλους του ιστολογίου να μου πουν ποιο τροπάρι παρωδείται, χωρίς να ενοχληθούν και να καταλογίσουν ασέβεια: ο Παπαδιαμάντης είχε σκαρώσει εξαιρετικά σατιρικά τροπάρια, θα τα δούμε κάποια φορά.

Επειδή βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέροντα τον κατάλογο, έχω βάλει κάποια δικά μου σχόλια αλλά σας προτρέπω και σας παρακαλώ να καταθέσετε όλοι τον σχολιαστικό οβολό σας είτε στα σημεία που λέω ότι δεν ξέρω κάτι είτε εκεί που λέω κάτι είτε εκεί που δεν σχολιάζω.

Μεταφέρω το γιουτουμπάκι εδώ:

Στον ιστότοπο stixoi.info βρήκα και τους στίχους, αλλά είχαν πολλά λαθάκια οπότε τα διόρθωσα, και ιδού:

-Ρε κυρ-Γιώργη, πίνεις-πίνεις και δεν μας λες τίποτα.
-Μα τι διάολο θες να σου πω, αφού θέλω πρώτα να κανονίσω τα ορεκτικά μου με το κρασάκι μου, να πιω το κατοσταράκι μου πρώτα και ύστερα να δούμε τι διάολο θα γίνει.
-Να μας πεις τον εξάψαλμο κυρ-Γιώργη.
-Άντ’ εβίβα λοιπόν, εβίβα ρε παιδιά, εβίβα.

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Αθηναίος γκάγκαρος.
Περαιώτης μαουνιέρης.
Αιγενίτης κανατάς.
Ναυπλιώτης ντιστεγκές
Τριπολιτσιώτης μπεκρής.
Μανιάτης κουμπουράς.
Λειβαδίτης μπαμπακάς.
Δημητσανίτης μπαρουτάς
και Τσιριγώτης «έβαλε τη σαρδέλα και κελάηδησε»

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Μεσολογγίτης ψαράς.
Αγρινιώτης καπνουλάς.
Χιώτης μαστιχάς.
Κρητικός επαναστάτης.
Λιδωρικιώτης γαλατάς.
Μυτιληναίος λαθρέμπορας.
Πυργιώτης ζόρικος
και Πατρινός «τι χαμπάρια μάστορα»

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Υδραίος ψαρόμυαλος.
Βατικιώτης κρεμμυδάς.
Σαντοριναίος ελαφρόπετρα.
Τζιώτης στενόκαρδος.
Μεγαλουπολίτης λουστρατζής.
Σμυρναίος κορτάκιας.
Θεσσαλονικιώτης κατεργάρος.
Βολιώτης «γεια σου κυρ-Αντρέα»
Κεφαλλονίτης βλάστημος.
Κερκυραίος κλαπαδόρας.
Καρπενησιώτης σκαλτσοβιομήχανος.

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο
Όπου Χιώτης Παντελής
και Καρυστιανός Αλής.
Ηπειρώτης φούρναρης.
Συμιακός σφουγγαράς.
Ελληνοαμερικάνος μπίσνεζμεν.
Αγιοπετρίτης καρβουνιάρης.
Συριανός λουκουμιτζής
και Κορίνθιος «ο Θεός να σε φυλάει».

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Αϊβαλιώτης ζωέμπορας.
Σιφναίος τσουκαλάς.
Αξιώτης πηγαδάς.
Ανδριώτης λεμονάς.
Καρπαθιώτης χτίστης.
Επτανήσιος κανταδόρος
Κυπραίος κουτοπόνηρος.
Σπαρτιάτης παλικαράς
και Νεορκέζος «κούμπωσ’ το σακάκι σου».

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Εβίβα ρε παιδιά, εβίβα ρε λεβέντες μου.

Γενικό σχόλιο: Αν προσέξουμε λίγο τους στίχους, θα δούμε ότι υπεραντιπροσωπεύονται οι περιοχές της Παλιάς Ελλάδας, ενώ από τις νέες χώρες βρίσκει κανείς νησιά Αιγαίου και Κρήτη, Ήπειρο και Θεσσαλονίκη, αλλά πλήρη απουσία της Θράκης και της Μακεδονίας. Αντίθετα, υπάρχει αντιπροσώπευση του εξωελλαδικού ελληνισμού, Κύπρου, Μικρασίας, αλλά και Αμερικής. Όλα αυτά με κάνουν να τοποθετώ τη γέννηση του κειμένου σίγουρα πριν από το 1922 (διότι μετά δεν υπήρχαν Αϊβαλιώτες και Σμυρνιοί, οι δε Μυτιληνιοί δεν μπορούσαν πια να επιδίδονται στο λαθρεμπόριο), κατά πάσα πιθανότητα πριν από το 1912, ίσως μάλιστα στα τέλη του 19ου αιώνα (έτσι εξηγείται η αναφορά σε Κρητικό επαναστάτη, αν και αυτό μπορεί να πηγαίνει και στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα).

Σχόλια:

  • Ντιστεγκές είναι ο κομψευόμενος· λέξη σχεδόν ξεχασμένη σήμερα, αν εξαιρέσουμε το τραγούδι για το ευζωνάκι, όπου «ποιος ντιστενγκές, ποιος κουραμπιές μπορεί να βγει μπροστά σε μένα». Ενδεικτικό είναι ότι τη λέξη δεν την έχει κανένα λεξικό της πιάτσας από τα τρία που κοίταξα, την έχει όμως το slang.gr αλλά και (εντελώς απροσδόκητα) ο Μπαμπινιώτης!
  • Το έβαλε τη σαρδέλα και κελάηδησε σχεδόν σίγουρα είναι απόηχος μύθου· δεν είμαι βέβαιος ότι είναι σωστή μια εξήγηση που βρήκα, ότι σημαίνει πως «μπορεί να καταφέρνει και τα αδύνατα».
  • Το «τι χαμπάρια μάστορα» στον Πατρινό, το ερμηνεύω ότι του μιλάς κι αυτός πέρα βρέχει.
  • Βάτικα είναι η Νεάπολη της Λακωνίας
  • Το «γεια σου κυρ Αντρέα» στον Βολιώτη αγνοώ τι εννοεί.
  • Το κλαπαδόρας–δόρος; ) για τους Κερκυραίους δεν ξέρω τι σημαίνει. Καλό πάντως δεν μοιάζει (όλη αυτή η στροφή έχει μειωτικούς χαρακτηρισμούς)
  • Το σκαλτσοβιομήχανος το λέγαμε παλιά σε μια παρέα, με τη σημασία του απατεώνα (περίπου) αλλά νόμιζα ότι ήταν πατέντα κάποιου από μας. Τελικά, όχι. Δεν το έχω βρει πουθενά αλλού, ούτε στο γκουγκλ. Θυμίζει χαρακτηρισμό του Καραγκιόζη για τον Μπαρμπαγιώργο.
  • Καρυστιανός Αλής. Στην Κάρυστο είχε μουσουλμάνους που έφυγαν το 1833. Υπάρχει και δημοτικό τραγούδι, θρήνος των μουσουλμάνων που φεύγουν, σε καρυστινό (ελληνικό) ιδίωμα.
  • Αγιοπετρίτης: από τον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας (Αρκαδίας). Παραδοσιακά ήταν καρβουνιάρηδες.
  • Αξιώτης είναι ο Ναξιώτης, βέβαια.
  • Οι Σιφνιοί ήταν πασίγνωστοι για τα πήλινά τους. Ο πατέρας μου μού έμαθε μια αστεία παροιμία που δεν την έχω βρει καταγραμμένη αλλού (αν και την έχει το γκουγκούλ): Όλοι φοβούνται το Θεό / κι ο Σιφονιός τον τοίχο (επειδή το μουλάρι πάει τοίχο-τοίχο και σπάει τα πήλινα)
  • Το «Κούμπωσε το σακάκι σου» το λέμε εννοώντας ότι ο άλλος είναι πονηρότατος απατεώνας. Να προσεχτεί ότι οι νιουγιορκέζοι (έλληνες) δεν θεωρούνται αφελείς σαν τ’ αμερικανάκια.

Επειδή θα ταξιδέψω το απόγευμα, δεν θα τα πούμε έως αύριο ή μεθαύριο, ίσως και περισσότερο, αν και θα προσπαθήσω να τα ξαναπούμε μέχρι την Κυριακή. Παρεμπιπτόντως, στο ρεμπέτικο ιστολόγιο που σας παρέπεμψα μπορείτε επίσης να δείτε ένα ρεμπέτικο αντίστοιχο του Υμνούμενου, τον «Φασουλά» του Μπάτη.

62 Σχόλια to “Ο υμνούμενος, ένας κατάλογος της Παλιάς Ελλάδας”

  1. Καλημέρα κύριε Σαραντάκο και ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια.

    Έχω ακούσει τον πεθερό μου (είναι 82 ετών εκ Λακωνίας) να χρησιμοποιεί τη λέξη «σκαλτσοβιομήχανος» με την έννοια του ανθρώπου που ασχολείται με όλων των ειδών τα μαστορέματα, που «σκαρώνει», του πολυτεχνίτη.

  2. […] ΥΓ. Ο κύριος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του, αφιερώνει ένα άρθρο για τον “Υμνούμενο”, όπου κατ… […]

  3. Καλημέρα,
    Κύριε Σαραντάκο έχω συνδέσει στο RsB από το «Ποιητικό Ανθολόγιο» το έργο του Νίκου Καββαδία με αφορμή το «ταξίδι του από τη θάλασσα στους ουρανούς».
    Είναι στο Β’ Μέρος του Αφιερώματος http://rosetabooks.wordpress.com/
    Ευχαριστώ πολύ

    Κ.Φωτ

  4. Τα παρακολουθούμε τα νούμερα, νικοκύρη, για να έχουμε έτοιμη μέτρηση -και πίνακα- μόλις χρειαστεί 🙂 Το προσπαθείς για το στρογγύλεμα, αλλά δύσκολο… Βέβαια, πάλι στρόγγυλο βγαίνει.

  5. Jimakos said

    Πολύ ενδιαφέρον άρθρο, κύριε Σαραντάκο! Εγώ πάντως θυμάμαι την γιαγιά μου (πελοποννήσια στην καταγωγή) να χρησιμοποιεί την λέξη »(σ)καλτσοβιομήχανος», πάνω-κάτω με τις σημασίες που αναφέρθηκαν.

  6. Μαρία said

    >παρακαλώ τους ευσεβείς φίλους του ιστολογίου να μου πουν ποιο τροπάρι παρωδείται

    Για κάτι τέτοια χρειάζεται ο ήχος. Αμέσως θα σου το ‘λεγα.

  7. Ανάμνηση -όχι δική μου- από φεστιβάλ του Ρήγα, το 87 σε κάποιο πάρκο στην Αθήνα, μετά τη λήξη της βραδιάς: παρέα τρώει πίνει τραγουδά, και να οι στίχοι αυτοί τραγουδιούνται πανομοιότυποι, όμως με άλλο ρεφρέν, σε άλλο ρυθμό, κάποιου ρεμπέτικου της Αμερικής. Περισσότερα, λίγο δύσκολο…

    Όσο για το βυζαντινό, τη μια στιγμή, στο ρεφρέν, κάτι πάει να μου θυμίσει, και την άλλη, στο κουπλέ, λέω «καμία σχέση, δεν είναι βυζαντινό αυτό».

  8. Ἄν ἐξαιρέσω τὴν ἐπῳδὸ δὲν πρόκειται ἀκριβῶς γιὰ τροπάριο, ἀλλὰ γιὰ ἐμμελῆ ἀπαγγελία, ὅπως π.χ. διαβάζουμε τὸν Ἀπόστολο. κατεργάρος ε;

  9. Ως πελοποννήσιος, να επιβεβαιώσω ότι σκαλτσοβιομήχανος είναι ο ο πολυπράγμων απατεώνας. Από μία εποχή που οι κάλτσες πλέκονταν στο χέρι και όχι σε μηχανές.

  10. Voulagx said

    Μαλλον εχει δικιο ο Κορνηλιος. Αν και αποδοση του 1ου στιχου «Αθηναιος γκαγκαρος» μου θυμιζει το «Η παρθενος σημερον»

  11. Voulagx said

    Να πω κι εναν καλο λογο για τον «συμπαθεστατο» Χρ. Μιχαηλιδη.
    Σημερα εχει κατι πολυ ωραιο στην ηλε-«Ε».

  12. Immortalité said

    @ 11 Βουλαγξ για δώσε ένα λιν…

  13. Αυτό;
    http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=131054

    Δεν ήταν και δύσκολο. Χτες το είχαν τα «Νέα»

  14. Voulagx said

    Ναι, η κατευθειαν στο: http://www.youtube.com/watch?v=N3sLHPjkpNE

  15. Ηλεφούφουτος said

    «Βάτικα είναι η Νεάπολη της Λακωνίας »

    Όστριας και Τραμουντάνας, θαλασσόλυκοι
    με το πηγμένο αλάτι στα μουστάκια τους
    σε σκάλισαν καλή κυρά σε πλώρη βατικιώτικη
    ξεχτένιστη γοργόνα.

    Ε, βέβαια, Μανιάτης ήταν ο Ρίτσος.

    «τοποθετώ τη γέννηση του κειμένου σίγουρα πριν από το 1922, διότι μετά δεν υπήρχαν Αϊβαλιώτες και Σμυρνιοί»
    Ε, ναι, και οι χαρακτηρισμοί που προσάπτει δεν είναι για ξεριζωμένους.
    «Κορτάκηδες» οι Σμυρνιοί. Κάτι σαν φλώροι, δηλαδή; (Εξού και το ρεμπέτικο «Βρε συ, νόμιζες πως έχεις τίποτα κορτάκηδες;» όπου δεν φαίνεται να σημαίνει γενικά αυτούς που φλερτάρουν συνέχεια)
    Επειδή προέρχονταν από μεγάλο και κοσμοπολίτικο αστικό κέντρο;

  16. Μαρία said

    >Ε, βέβαια, Μανιάτης ήταν ο Ρίτσος.

    Πλάκα με κάνεις ή μπέρδεψες τα πόδια;

  17. Λευτέρης said

    Ανάμεσα στο καρπενισιώτη που είναι σκαλτσοβιομήχανος και τον ηπειρώτη φούρναρη
    σε ποιούς αναφέρεται;
    Επίσης ο ναυπλιώτης είναι «διστεγκές» αν ακούω καλά; μήπως από το «distinguê»;
    Αμ΄ ο τσιριγώτης «έβαλε τη σαρδέλα και κιλάιδησε»;
    και ο βολιώτης «γιάσου κυρ Αντρέα»;

  18. Λευτέρης said

    #17
    διόρθωση «distingué»

  19. Λευτέρης said

    Και βέβαια έγραψα χωρίς να διαβάσω τα σχόλια. Τη συγνώμη σας…

  20. Ηλεφούφουτος said

    σχ.15, Μαρία, κι αν έχω φάει πατσαβούρες από μανιασμένους Μανιάτες γι αυτή μου τη μανία να λέω Μάνη και τα δύο πόδια, για να μην πω όλη τη Λακωνία. Άσε το πονεμένο θέμα του αν υπάρχει Μεσσηνικάη Μάνη ή όχι! Στα δικά μου μάτια φαίνονται όμοιοι αλλά αυτό δεν είναι κριτήριο, ξέρω.

  21. Μαρία said

    Φαντάζομαι οτι θα τις έτρωγες κι απο Μονεμβασιώτες που τους λες Μανιάτες.
    Εμένα με κράζουν οι της λακωνικής, επειδή πηγαίνω στη μεσσηνιακή. Για τους ανθρώπους δεν έχω γνώμη, όσες Μανιάτισσες ξέρω είναι στην πραγματικότητα Αθηναίες (-έα κι όχι -άκου) το τοπίο όμως μετά το χωριό του Κουμουνδούρου αλλάζει κι ο κρανίου τόπος είναι στη λακωνική.

  22. όσες Μανιάτισσες ξέρω είναι στην πραγματικότητα Αθηναίες (-έα κι όχι -άκου)

    Αυτό δεν το κατάλαβα Μαρία. Οι εις -έας δεν είναι Μανιάτες;

  23. Μαρία said

    Όχι βρε Δύτη, αλλά έφυγαν μικρές απο κει και μεγάλωσαν στην Αθήνα. Είναι τόσο Μανιάτισσες όσο είμαι εγώ Αθηναία. Τώρα βλέπω οτι έβαλα την παρένθεση σε λάθος θέση.

  24. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 21, ναι, δεν αμφιβάλλω αλλά ομολογώ ότι το ταξίδι αυτό δεν το έχω κάνει. Αν το είχα κάνει (και δεν είχα και την αθώα τάση να τσιγκλάω ), ίσως να μην έλεγα κι αυτά που λέω.

  25. Νέος Τιπούκειτος said

    Για τον κυρ Αντρέα απ’ τον Βόλο δεν ξέρω ούτ’ εγώ, αλλά απ’ τη μάνα μου θυμάμαι ιστορίες για τον Αντρέα τον Καθίκη, έναν λούμπεν τύπο αρκετά χαρακτηριστικό, που τον βρίσκω τώρα και στο διήγημα του Κώστα Χ»Αργύρη «Ο δρόμος προς τη δόξα» (1957), ψηφιοποιημένο στο άλλο το κονάκι του Νικοκύρη: «Από καταβολής κόσμου είναι χαρακτηριστικό του κάθε πολεμιστή να ψάχνει για εχθρούς, ο Αντρέας ο Καθίκης μάλιστα, ιδιόρρυθμος εκπρόσωπος της κατηγορίας αυτής, αδικημένος όμως από τη φύση μυϊκά, που θα πει ότι τις έτρωγε πάντα στους καβγάδες, ο Αντρέας ο Καθίκης από το Βόλο λοιπόν, έδειρε κάποτε δίχως κανέναν απολύτως λόγο ένα φουκαρά ανάπηρο, δίνοντας έτσι κι αυτός κάποια τροφή στο πεινασμένο αρρενωπό του ένστικτο. »

    Βέβαια, εδώ υπάρχει πιθανότατα χρονολογικό κώλυμα, γιατί νομίζω ότι ο Αντρέας ο Καθίκης έδρασε κυρίως μεταπολεμικά, οπότε αποκλείεται να ήταν γνωστός (και μάλιστα εκτός Βόλου) στα 1929 που ηχογραφήθηκε ο Υμνούμενος. Θα κοιτάξω να μάθω, πάντως, και θα σας ενημερώσω.

  26. Μαρία said

    Ηλεφούφουτε, χάνεις. Να το κάνεις οπωσδήποτε.

    Τιπού, δεν είναι υποχρεωτικό ο κυρ-Ανδρέας να ήταν Βολιώτης. Δηλαδή, αν έλεγε «τι είχες Γιάννη…» ; Μπορεί να ήταν κάποιος άλλος παροιμιώδης Αντρέας, γνωστός στο αθηναϊκό κοινό, σα το Ζέπο π.χ.
    Τα στιχάκια πάντως του Κυριακού τα έγραφε πατριώτης του Μπουκάν.

  27. Voulagx said

    Δεν ξερω αν βοηθαει αυτο που βρηκα κατα λαθος:

    http://209.85.229.132/search?q=cache:8go0l2CZXBgJ:salonicasunitedbitches.wordpress.com/2009/08/20/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BB%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%AF%CE%BA%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%AC%CE%B8%CE%B5-%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B7%CF%82/+%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%82&cd=8&hl=el&ct=clnk&gl=gr&lr=lang_el

  28. Μαρία said

    Είναι για την άλλη κάμαρη, τους Σούρδους και ακανέδες.

  29. Voulagx said

    Εχεις δικιο βρε Μαρια .. μπιρδικλωθηκα

  30. Μαρία said

    Μετά το μπουρδούκλωμα δε μας λες κανένα καλό βλάχικο, πώς λέτε π.χ. τους προαιώνιους εχθρούς σας τους Σαρακατσάνους;

  31. Voulagx said

    Μαρια σορρυ για την καθυστερηση, επαιζα μια παρτιδα σκακι-μπλιτς και τωρα ειδα το μηνυμα σου.
    Λοιπον, τους Σαρακατσανους; Σαρκατσιανι, οπου τα 2 α ακουγονται μεταξυ α και ε και το νι στο τελος σαν της Αμαλιας του παραπεντε(πατρινο δηλ.)

  32. Voulagx said

    Να σε ρωτησω και εγω κατι που μαλλον παει σε αλλη καμαρη, το tribalism πως αποδιδεται στα ελληνικα;
    Φυλετισμος ή ενδοφυλετισμος ειναι μια καποια λυση;

  33. Η Μαρία ρώτησε για ήχο στο #6, και πλάκα-πλάκα, ίσως να μας βγήκε εδώ λαγός.

    Από ρεμπέτικα δε σκαμπάζω πολλά, αλλά το άσμα είναι σίγουρα σε μακάμ σαμπά — η κλίμακα της «Παξιμαδοκλέφτρας», του «Γιατί καλέ γειτόνισσα», και κατ’ εξοχήν των αμανέδων.

    Υπάρχει μια αξιόλογη βιβλιογραφία για την ταύτιση των μακάμ της αραβοτουρκικής μουσικής με τους βυζαντινούς ήχους. Από βυζαντινούς ήχους, σκαμπάζω ακόμα λιγότερα. Πάντως η ταύτιση του σαμπά με τον Α! ή πλ. Α! ήχο, που τη βρίσκω στον ιστό, δεν με πείθει.

    Η θεωρία μου είναι δλδ, πως δεν ακούγεται ο «Υμνούμενος» ακριβώς σαν τροπάριο, γιατί ο δρόμος του δεν είναι δρόμος τροπαρίου, αλλά αμανέ: μίμηση μεν ψαλμωδίας, αλλά μίμηση με ρεμπέτικο μουσικό λεξιλόγιο. Κάτι όχι κι απρόσμενο.

    Μπορεί φυσικά να πέφτω έξω· ξέρει κανείς να πει αν όντως το άκουσμα μπορεί να ταυτιστεί με Α! ή πλ. Α! ήχο;

  34. Μαρία said

    Νικ, ωραία παρεξήγηση. Δεν εννοούσα τον ήχο, κλίμακα, δρόμο, μακάμι(Σαμπάχ τον λέμε στα ελληνικά) αλλά, οι υπόλοιποι ξέρουν, δεν έχω ήχο στο κομπιούτερ.
    Για τα υπόλοιπα παραβιάζεις ανοιχτές πόρτες. Έχεις καιρό να φανείς.

    Βουλάγξ, εγώ το ξέρω για φυλετική οργάνωση (απο κει κι η βρισιά γαμώ τη φάρα σου 🙂 Περισσότερα θα σου πει ο Μπουκάν, όταν ευκαιρήσει.

    Μειωτική ονομασία των Σαρακ. να μας πεις, δε μπορεί κάτι θα λέτε.

  35. Μπουκανιέρος said

    Βουλαγξ,
    φοβάμαι ότι δεν υπάρχει τέλεια λύση σ’ αυτά τα μεταφραστικά προβλήματα.
    Όλοι λίγο-πολύ αυτοσχεδιάζουμε ανάλογα με το κείμενο που έχουμε μπροστά μας, ανάλογα με τις ανάγκες των συμφραζόμενων δηλ.
    Π.χ. σ’ ένα βιβλίο που είχα την ευθύνη του το tribalism αποδόθηκε φυλετισμός και το tribal φυλετικός, κρατώντας το βιοφυλετικός για το racial κλπ. Κι έβαλα και μια σημείωση για νάχω ήσυχη τη συνείδησή μου.

    Μαρία, το φυλετική οργάνωση είναι καλό σε μερικές περιπτώσεις. Αλλά π.χ. εκεί που λέω εγώ ήταν πιο πολύ η, ας πούμε, ιδεολογία του τριμπαλισμού.

  36. Μαρία said

    Κι εγώ για να έχω ήσυχη τη συνείδησή μου παρέπεμψα σε σένα. Τις ξέρω και τις άλλες χρήσεις πάντως απ’ τα γαλλικά, άσε που έχουμε και καινούριες «φυλές» που δε βασίζονται στη συγγένεια αίματος.
    Για τον Κερκυραίο κλαπαδόρο κι όχι κλακαδόρο ξέρεις κάτι; Μήπως είναι απ’ το κλαπ-αντόρο 🙂

  37. Μπουκανιέρος said

    Μήπως κι οι παλιές φυλές βασίζονταν σταλήθεια στη συγγένεια του αίματος;

    Για τον κλαπαδόρο, δεν ξέρω τίποτα.

  38. Μαρία #34: Όντως έχω καιρό να εμφανιστώ, αλλά με την ανοιχτή πόρτα εννοείς το #7 του Στάζυ, πως το κουπλέ δεν παραπέμπει στα βυζαντινά; Αν ναι, επικροτώ. Αν όχι, ε, δεν σε πιάνω, καθότι έχω καιρό να φανώ. 🙂

  39. Pygoskelis Faber said

    Νομίζω ο Τσιφόρος αναφέρει σαν «κλαπαδούρες» τις μπάντες της φιλαρμονικής ή/και του στρατού. Μήπως το «Κερκυραίος κλαπαδόρας» αναφέρεται στα -όχι λίγα- δυτικότροπα μουσικά σχήματα των κερκυραίων;

  40. To «τον υμνούμενον τον δοξολούμενον» εμένα μου φέρνει ως στίχος στο μυαλό το «υμνούμεν σε ευλογούμεν σε δοξολογούμεν» της μεγάλης δοξολογίας.

  41. Voulagx said

    Μαρια, Μπουκαν ενα … ετεροχρονισμενο ευχαριστω, αφου χτες ουτε μια καληνυχτα δεν μπορεσα να σας πω, επεσα ξερος λογω ακρατου οινοποσιας.
    Και, Μαρια, δεν ξερω κανενα «κοσμητικο» επιθετο για τους Σαρακατσανους,θα ρωτησω και θα μαθω, αν υπαρχει.Ξερω, ομως, για τους βουλγαρους και τους γκρεκους, αν σ’ ενδιαφερει.
    Γιατι «προαιωνιοι εχθροι» μας οι σαρακατσανοι;

  42. Μαρία said

    Μ’ ενδιαφέρει λέει. Ρίξε μπινελίκι.
    Καλά δεν υπήρχαν προστριβές για τα βοσκοτόπια; Κι ύστερα αυτοί ήταν ελληνόφωνοι. Πού το βάζεις. Κι η σαρακατσάνα μάνα μιας φίλης μου προπολεμικά κλέφτηκε, μάλλον την έκλεψε ο Βλάχος.Η κόρη του Σούρλα να πάρει το γιο του Μέρτζου! Αυτή είναι η τριμπαλιστική ιδεολογία που λέει ο Μπουκάν 🙂

    Νικ, τα άλλα είναι τα βυζαντινά και αραβοτουρκικά.

  43. Voulagx said

    #42: Οριστε, Μαρια:
    1)Βουλγαροι > zdagagni(προπαροξυτονο, το gne οπως στο γαλλικο champagne) = ξεροκεφαλοι, αγυριστα κεφαλια
    2)Γκρεκοι > oisi (το oi= ουά, οπως το γαλλικο) = κοκκαλα, με την εννοια «ψοφιμια», δηλ. φτωχαδακια

    Ομοιος ομοιω αει πελαζει; Στο χωριο μου μεχρι και την δεκαετια του ’60 οι γαμοι ηταν ενδοβλαχικοι, Βλαχος με Βλαχα. Μετα του δωσαμε και καταλαβε,αστα να πανε,πολυεθνικοι γιναμε, μπασταρδευτηκαμε, γ@!6%^μου!!!!!

  44. Μαρία said

    Στις πόλεις το μπαστάρδεμα είχε αρχίσει χρόνια πριν. Και στο χωριό που δούλευα τη δεκαετία του 70 σπάνιοι ήταν οι γάμοι μεταξύ Πόντιων και ντόπιων.

  45. sarant said

    Αλλουφάνη (40) μπορεί να έχεις δίκιο. Το «υμνούμεν σε ευλογούμεν σε» ήταν παλιά παροιμιακή φράση (υμνούμεν σε ευλογούμεν σε, μα ως εκεί που πρέπει).

  46. sarant said

    Ωραίος!

  47. […] μπορεί να βγει μπροστά σε μένα». Ντιστεγκές, όπως είπαμε παλιότερα, είναι ο […]

  48. […] μπορεί να βγει μπροστά σε μένα». Ντιστεγκές, όπως είπαμε παλιότερα, είναι ο […]

  49. […] μπορεί να βγει μπροστά σε μένα». Ντιστεγκές, όπως είπαμε παλιότερα, είναι ο […]

  50. noemi said

    Egw gia thn sardela brhka to ekshs: «Κεφαλλονίτης έβαλε τη σαρδέλα και κελάηδησε»
    Σε μας λέγονται «αριέττες». Είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα με τις κρητικές «μαντινάδες» και τις ζακυνθινές «αρέκιες». Είναι πάντοτε δεκαπεντασύλλαβα τετράστιχα, σε δύο ή περισσότερες στροφές και τραγουδιούνται με συνοδεία πολύ διακριτικής κιθάρας, ενώ δεσπόζουν οι φωνές (συνήθως τρεις το αριθμό). Τις φτιάχνουμε επ’ ευκαιρία κάθε εορταστικού γεγονότος, όπου καθένας «επιδεικνύει» το ταλέντο του στον αυτοσχεδιασμό. 🙂
    at http://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=39071.15

    blakeia;

  51. Λ said

    Εμείς λέγαμε για τους Μαντρίτες (κατοίκους του χωριού Μάντρες στους πρόποδες του Πενταδακτύλου) ότι έβαλλαν τη ρέγγα στο κλουβί για να κελαηδήσει.

  52. Λ said

    Και να φανταστείτε ότι η μόνη ρέγκα που ήξερα τότε ήταν η καπνιστή…

  53. Ανδρέας said

    Σχετιζόμενο με τον υμνούμενο

    Κυριακός Πέτρος & Καμβύσης Γιώργος – Εορτολόγιον
    Σύνθεση: Γιαννίδης Κώστας
    Στίχοι: Γιαννουκάκης Δημήτρης
    Ερμηνεία: Κυριακός Πέτρος – Καμβύσης Γιώργος
    Έτος ηχογράφησης: 1934

    * Δ/σις ορχήστρας Γρ. Κωνσταντινίδη. Από την επιθεώρηση «Αλεπού». Δίσκος COLUMBIA DG-2087.

    Ρε, ρε ο μπαρμπαΘωμάς, φέσι είναι δε βλέπει τη μύτη του!
    Καλησπέρα κύριε Αρμάντε, χρόνια πολλά και να χαίρεσαι την γιορτή σου.
    Σού’ φερα μερικά λουλουδάκια και φοντάνια.
    Μα δε γιορτάζω σήμερα!
    Τι δε γιορτάζεις, αστειεύεσαι, να και τα λουλούδια τά ‘χω εδώ
    Δώσε μου να μυρίσω
    Ε χάρτινα είναι ρε, είναι ψεύτικα
    Απάνω σ’ αυτά βασίζεται ο γιορτάζων και κερνάει,
    κερνάει μέχρι που να γίνω κουνουπίδι και εις τον δεύτερο βαθμό του μεθυσού.
    Μα καλά έχει και το μεθύσι βαθμούς;
    Αμέ, εγώ τους έχω ανακαλύψει!
    Δε μου λες να τους ακούσω κι εγώ να τους μάθω;
    Να σου πω αμέσως
    Και!
    Ωραία!
    Τσακίρ κέφι.
    Τι είναι αυτό;
    Φέσι.
    Θαυμάσια!
    Σταφίδα.
    Ωραία!
    Κουνουπίδι…
    Ωραία!
    Και ντάβερα, το τάβερα δηλαδή είναι το τέρμα δεν πάει παραπέρα σε πάνε σούρνωντας ύστερα.
    Ωραία πρέπει να σ’ εύρω το πρωί, δηλαδή, να μου τα πεις.
    Πρωί θα με βρεις αδερφέ μου, πρωί για να ξέρεις…
    Δε μου τα λες όμως αναλυτικότερα για να τα καταλάβω.
    Θα στα πω εκατό φορές αδερφέ μου, άκουσε με.
    Ακούωω.

    Πληρώνει η τράπεζα του Παύλου ομοφώνως
    εξαιρετέα του μεγάλου του κανόνος

    γιορτάζουν οι υπάλληλοι που πήραν αύξηση με ύφος μαρτύρων
    Βοήθεια τους των Αγίων Αναργύρων

    Μας λένε ότι θα φτηνύνη το καρβέλι οι κυβερνήτες μας οι ξακουστοί
    άρχεται η Μεγάλη Τεσσαρακοστή

    Λείπεις ένα χρόνο ταξίδι, γυρνάς και βρίσκεις την γυναίκα σου σ’ ενδιαφέρουσα
    ένεκα του χωρισμού βοήθεια μας του Ευαγγελισμού

    κάθε μέρα με γιορτάδες φεύγει το σεκλέτι μας
    με γλυκά, και μπακλαβάδες και πολλά τα έτοιμα

    Χάριν στην Μπάουερ προς δόξαν του Υψίστου
    ολοχρονίς μέσα στα τραμ του Ακαθίστου

    Μας κάνουνε μεταμόσχευση στα γεράματα μας
    η Ανάσταση του Λαζάρου βοήθεια μας

    Γιορτάζουνε οι νυχτερινοί θαμώνες της Ομονοίας
    αμήν αμήν της Αγίας Παρθενίας

    Είσαι Φίλιππος πας στον Ιππόδρομο
    σου τρώνε όλα σου τα φράγκα του Αγίου Φιλίππου του Ματσαράγκα

    Κάθε μέρα με γιορτάδες φεύγει το σεκλέτι μας
    με γλυκά και μαστραπάδες και πολλά τα έτοιμα

    Κάνεις πετροπόλεμο, τρως στο κεφάλι μια κοτρόνα
    του Αγίου Δαυίδ με τη σφεντόνα

    Βλέπεις στη Γλυφάδα γυναίκες άνευ φουστανίου
    εξαιρετέο πειρασμό του Αγίου Αντωνίου

    τσακίζει το άγαλμα του Ξηροθραύτη μια Εγγλέζα μις
    βοήθεια μας της Περιτομής

    Κάθε μέρα με γιορτάδες φεύγει το σεκλέτι μας
    με γλυκά και μπακλαβάδες και πολλά τα έτοιμα

  54. spatholouro said

    «Και!»: διάβαζε «κέφι!»
    «ντάβερα»: διάβαζε «ντάβλα»
    «και πολλά τα έτοιμα»: διάβαζε «και πολλά τα έτη μας»

  55. spatholouro said

    Μόλις διαπίστωσα ότι το δισκάκι όταν βγήκε δεν πέρασε απαρατήρητο:

    (Η Ελληνική, 29/6/1929, υπό Σουρίρ)

    Η ΠΛΑΚΑ –Ο ΕΔΙΣΣΟΝ…ΚΑΚΟΥΡΓΟΣ

    Ο φιλόσοφος άνθρωπος με επήρε από το χέρι
    -Έχεις αυτιά; Μου είπε.
    -Έχω, εάν δεν μου τα έκλεψαν.
    -Και αυτό μπορεί να γίνη. Τόπος που κλέβει «της Παναγίας το μάτι» γιατί να μη σουφρώση του ανθρώπου τ’ αυτί;
    -Σωστά και πρόσβαρα. Λοιπόν;
    -Λοιπόν άκου:
    Ήκουσα. Τι ήκουσα; Μα τι άλλο; Πλάκα φωνογράφου. Ωρύετο εις ήχον βλοσυρόν και φρικαλέον: «Τον υμνούμενον…τον δοξολογούμενον».
    -Ήκουσες; Με ηρώτησε ο φιλόσοφος φίλος.
    -Ήκουσα.
    -Αί λοιπόν, φίλε μου, τι να σου πω; Αυτή η οικτρά και βδελυρή και κακόζηλη πλάκα, είνε σήμερα η φαβορίτα των Αθηναίων. Έχει μεγαλείτερη πέρασι και από τη Ραμόνα. Τι βρίσκουν οι συμπολίται σ’ αυτήν, μυστήριον. Εν τούτοις, ό,τι και να βρίσκουν, ένα είνε το βέβαιον: Ότι είνε απόδειξις εσχάτης αισθητικής καταστάσεως. Χαίρετε.
    -Στο καλό…

  56. […] Γιατί ονομάστηκε κουραμπιές ο απόλεμος φαντάρος ή αξιωματικός; Ίσως επειδή είναι μεν ωραίος στην όψη αλλά εύκολα θρυμματίζεται. Η πιο παλιά ανεύρεση της μεταφορικής σημασίας της λέξης που έχω βρει χρονολογείται από την εποχή των βαλκανικών πολέμων, αλλά περιμένω να είναι αρκετά παλιότερη, πριν από το 1897. Βρίσκω χρονογράφημα του Κονδυλάκη, από τον Μάιο του 1913, όπου λέει ότι άκουσε «κουραμπιέν» να λέει προς άλλον «κουραμπιέν»: – Διάβολε, πάλι βάσανα θα’ χομε!» Όπου βάσανα, οι μάχες στο Παγγαίο και οι προσπάθειες των «κουραμπιέδων» να παραμείνουν στα μετόπισθεν. Θα θυμάστε άλλωστε το «ευζωνάκι γοργό» του τραγουδιού που καμαρώνει: «ποιος ντιστεγκές, ποιος κουραμπιές μπορεί να βγει μπροστά σε μένα». Ντιστεγκές, είναι ο κομψευόμενος. […]

  57. Man0lis said

    Κλαπαδόρα είναι όντως κοροϊδευτική ονομασία για όργανα της στρατιωτικής μπάντας. Μήπως κοινή ρίζα με τα Κλαπατσίμπαλα; Στο έργο του Τίμου Μωραϊτίνη «Όνειρο Αποκριάτικης βραδιάς» (στον 5ο τόμο των Απάντων, αν δεν κάνω λάθος) Κλαπαδόρας λέγεται ένας από τους ήρωες που είναι μουσικός σε μπάντα. Η χρονολόγηση του Υμνούμενου πριν το 1922 δεν μου φαίνεται πειστική καθώς ο Γιαννουκάκης που υπογράφει του στίχους γράφει το πρώτο του θεατρικό το 1920 σε ηλικία 21 χρονών. Έτσι εγκαταλείπεται και η σκέψη για συγγραφή στα τέλη του 19ου αιώνα. Πάντως το ερώτημα που τίθεται από την εφημερίδα Ελληνική εκείνη την εποχή παραμένει: με τι γελούσαν, με τι διασκέδαζαν οι άνθρωποι μόλις άκουγαν τον Υμνούμενο. Υπάρχει αντίστοιχο ρεμπέτικο με τα επαγγέλματα. Μήπως ικανοποιούνταν που έστω για μερικά δευτερόλεπτα ακουγόταν και η μικρή ειδική κατηγορία (εδώ τοπική, στο άλλο τραγούδι επαγγελματική) στην οποία ανήκαν και οι ίδιοι, τιμή μεγάλη και σπάνια για ανθρώπους που αντιμετωπίζονταν σαν ανώνυμη πλέμπα;

  58. sarant said

    58 Το κείμενο δεν ξέρω πότε γράφτηκε, βέβαια. Αλλά η Ελλάδα που περιγράφει, επιμένω, είναι η Ελλάδα προ του 1922. Ο Γιαννουκάκης μπορεί να αντλεί υλικό από παλιότερα αδέσποτα μοτίβα.

  59. Ενώ ο αντιπεριφερειάρχης Κεφαλλονιάς μας είπε μόλις ότι με την βοήθεια του Αγίου τους, και χάριν στις υπεράνθρωπές προσπάθειες Πυροσβεστικής κλπ., οι φωτιές σήμερα είναι σε ύφεση… Δεν περιγράφω άλλο!

  60. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Σὲ κάποιο διήγημά του, στὰ «Παιδιὰ τῆς Πιάτσας», ὁ Τσιφόρος ἀναφερὸμενος σὲ κάποιον μουσικὸ φιλαρμονικῆς τὸν ἀποκαλεῖ «ἀρνὶ τῆς κλαπαδόρας».

  61. Το 60 πήγαινε αλλού

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: