Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μποστ: ινδοπρεπείς γαϊδουροπρέπειαι

Posted by sarant στο 17 Φεβρουαρίου, 2010


Αυτό το σκίτσο του Μποστ (πατήστε για να μεγαλώσει) δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 31 Μαΐου 1964.

Ο Πειναλέων διαβάζει την «Αβγή» και περιγράφει στη «μυτέρα» του την προσέλευση επισήμων στην κηδεία του Παντίτ Νεχρού, του ηγέτη της Ινδίας (που είχε πεθάνει στις 28 Μαΐου από καρδιακή προσβολή). Με μπουζούκι στο χέρι, η μαμά Ελλάς απαντά ότι θα έπρεπε να υποβάλουν τα σέβη τους και οι Έλληνες συνθέτες που αντλούν έμπνευση  από τα ινδικά τραγούδια (ακριβέστερα: τα αρμέγουν). Στο φόντο, ο βράχος της Ακρόπολης με μια υπερμεγέθη ελληνική σημαία και στον ουρανό ένα γερμανικό αεροπλάνο.

Την προηγούμενη μέρα στη Βουλή, ο Μίκης Θεοδωράκης, στην παρθενική του ομιλία ως βουλευτής (είχε εκλεγεί στις εκλογές του Φεβρ. 1964), είχε στραφεί εναντίον των «ινδοπρεπών» τραγουδιών που μονοπωλούσαν το πρόγραμμα του ραδιοφωνικού σταθμού της ΥΕΝΕΔ, ενώ τα δικά του τραγούδια, παρά την πολιτική αλλαγή, λογοκρίνονταν.

Η ομιλία Θεοδωράκη ήταν επεισοδιακή διότι πριν μπει στο κυρίως θέμα ο Μίκης είχε θελήσει να αναφερθεί στη μνήμη του Γρ. Λαμπράκη. Όμως, αυτό στάθηκε αδύνατο εξαιτίας των αντιρρήσεων τόσο από βουλευτές της ΕΡΕ όσο και από τον κεντρώο προεδρεύοντα της Βουλής, τον Μαν. Μπακλατζή. Αυτή τη συμπεριφορά προφανώς στηλιτεύει ο Μποστ στον τίτλο του σκίτσου κάνοντας λόγο για «γαϊδουροπρέπειες».

Ταυτόχρονα, η επέτειος της αποκαθήλωσης της χιτλερικής σημαίας με τη σβάστικα από την Ακρόπολη (που έγινε στις 30 προς 31 Μαΐου 1941) είχε περάσει απαρατήρητη από τους κρατικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, κι εκεί αποβλέπει η τελευταία μπηχτή της μαμα-Ελλάς, για τους σταθμούς που «με των Ινδών τας γλύκας / γλιτώνουν άλλας εκπομπάς διά Γλέζους και σβαστίκας».

Όσο για τον Χάσελ, πρόκειται για τον Χριστιανοδημοκράτη πολιτικό Kai-Uwe von Hassell (1913-1997), τότε υπουργό Αμύνης της ΟΔΓερμανίας (στη συνέχεια έγινε και Πρόεδρος), ο οποίος την ίδια μέρα ξεκινούσε επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα. Στα σκίτσα του Μποστ της περιόδου 1959-65 (και όχι μόνο στην Αυγή) δεν είναι σπάνιες οι σβάστικες σε σχέση με πολιτικούς της Δυτικής Γερμανίας, κάτι που θα ήταν αδιανόητο σήμερα –ή και λίγα χρόνια αργότερα από τότε.

Οι μελετητές της μποστικής γραμματικής θα επισημάνουν τους τύπους «οι πατριώτεις» και «τους ηγετάς». Όσο για την Ναργκίς και τις αντιγραφές ινδικών τραγουδιών, σήμερα χάρη στο Διαδίκτυο έχει αποδειχτεί πέρα από κάθε αμφιβολία ότι αυτό συνέβαινε σε πλατιά κλίμακα.

Σας συνιστώ το βιβλίο που έγραψαν οι Ελένη Αμπατζή και Μανουήλ Τασούλας με τίτλο «Ινδοπρεπών αποκάλυψη (Από την Ινδία του εξωτισμού στη λαϊκή μούσα των Ελλήνων)» από εκδ. Ατραπός. Περισσότερα μπορείτε να δείτε εδώ.

Και εδώ μπορείτε να δείτε τη Ναργκίς να τραγουδάει στην ταινία Μother Ιndia (1957). Η ομοιότητα με το «Καρδιά μου καημένη» (ή αλλιώς Δεν με πόνεσε κανείς) του Μπάμπη Μπακάλη (1960) μάλλον δεν είναι συμπτωματική.

http://www.youtube.com/watch?v=yNFPjvT5PJM

Κι εδώ το ινδικό πρωτότυπο του «Αυτή η νύχτα μένει»:

http://www.youtube.com/watch?v=8a3AzMtCTeI

24 Σχόλια προς “Μποστ: ινδοπρεπείς γαϊδουροπρέπειαι”

  1. Πολύ κατατοπιστικό είναι το άθρρο του Αντώνη Ξαγά στο MIC http://www.mic.gr/themes.asp?id=26187. Ρέκορντμαν στην ελληνοποίηση πρέπει να ήταν ο Απόστολος Καλδάρας.
    Από τους λίγους που αντέδρασαν εκείνη την εποχή, ο Β.Τσιτσάνης αποκαλούσε τους συναδέλφους του αυτούς «κανίβαλους που κατασπάραζαν τα αριστουργήματα των ξένων χωρών»

  2. Η λέξη γαιδουροπρέπειαι, πιστεύω, στη θέση του τίτλου που είναι, «χτυπάει» για κάποιο λόγο στον κώδικα html του wordpress και έτσι τα πρόσφατα σχόλια εξέχουν από την αριστερή στήλη, τόσο στον ΙΕ όσο και στον Firefox.

  3. Αν διορθωθεί το πρόβλημα, να σβηστεί παρακαλώ το σχόλιο:)

  4. gbaloglou said

  5. gbaloglou said

    ‘Λεγεται’ οτι οταν δολοφονηθηκε η Γκαντι ο Παπανδρεου ειχε διαμηνυσει «αναψτε την φωτια κι ερχομαι»

  6. Πάνος said

    http://semeio.wordpress.com/2009/11/24/greek-india/

  7. sarant said

    Γάτε, ή κάποιος άλλος, έχεις καμιά ιδέα πώς φτιάχνεται αυτό το αντιαισθητικό με τον τίτλο που εξέχει;

  8. Voulagx said

    Προχειρη λυση: Στο μενου «Προβολη» επιλεγεις «Ελαχιστο μεγεθος» για το «μεγεθος κειμενου», και μετα (για να μη σου βγουν τα ματια) Ζοομ στο 125% ή 150%.

  9. Κάποτε ξανασυζητήσαμε τὸ θέμα τῶν ἰνδικῶν τραγουδιῶν, προτάθηκε κι ἕνα σχετικὸ βιβλίο. Δὲν θυμᾶμαι σὲ ποιὸ νῆμα. Εἰδικὰ αὐτὸ τῆς Ναργκὶς τὸ εἴχα βάλει ἐγὼ ἐδῶ.

  10. Φοβάμαι ότι το τίμημα θα είναι βαρύ. Πρέπει να αλλάξει η λέξη γαϊδουροπρέπειαι στον τίτλο ή (ίσως) να γίνει πρώτη στη σειρά λέξη (γαϊδουροπρέπειαι ινδοπρεπείς). Δεν ξέρω αν αξίζει η θυσία…

  11. sarant said

    Ναι, τώρα κατάλαβα. Ήταν δυο πολύ μεγάλες λέξεις και δεν μπορούσε να διπλώσει καλά τη γραμμή. Έβαλα μπροστά ένα Μποστ: και τώρα διορθώθηκε. Αν ήμουν από τους σχιζολέκτες νεοκάθ θα μπορούσα να βάλω «ινδο-πρεπείς» ή και «γαϊδουρο-πρέπειαι» όπως είναι της μόδας (προχτές είδα γραμμένο: «διπλο-παρκάρω»).

  12. Μισιρλού... said

    @1
    Θα διαφωνήσω για το άρθρο του Α.Ξ. (στο συγκεκριμένο σημείο) γιατί όπως φαίνεται πως δεν έχει την πλήρη εικόνα τής εποχής, αλλά μόνο αυτά που έμαθε από τα αναγραφόμενα στο βιβλίο «Ινδοπρεπών αποκάλυψη»…

    Πραγματικά στα μέσα τής δεκαετίας τού ’60, είχε αρχίσει από μια συνέντευξη του Τσιτσάνη στον Τύπο, ένα κατηγορητήριο «περί κλεψίματος» για κάποιους συνθέτες (κυρίως για Μπ. Μπακάλη και Απ. Καλδάρα).
    Από το σκληρό κείμενο του Τσιτσάνη άρχισε ένας έντυπος πόλεμος-διάλογος (από πολλή μεγάλη μερίδα δημιουργών : Καλδάρας, Καμενίδης…. έως και Άκης Πάνου) που προσπάθησαν και πέτυχαν να «βάλουν στη θέση του» τον Τσιτσάνη (για κάτι που ούτως ή άλλως είχε κάνει και ο ίδιος).

    Είναι άδικο να λασπολογούμε και να σπιλώνουμε κάποιους δημιουργούς, με δημοσιεύματα-ξαφνικές ανακαλύψεις(!) αγνοώντας το πλήρες και σπουδαίο έργο τους.
    Να κακολογούνται, από πολλούς πια, σαν κύριοι εκπρόσωποι του ινδοπρεπούς τραγουδιού, για κάποιες διασκευές ινδικών και ανατολίτικων τραγουδιών που έκαναν και τελικά να αναπαράγεται με έμφαση συνεχώς αυτός ο χαρακτηρισμός στο όλο έργο τους, είναι πάνω από άδικο!
    Γιατί, μέσα στην τόσο μεγάλη και σπουδαία δισκογραφική παραγωγή τους, τα «ινδικά» είναι ένα πολύ μικρό και ασήμαντο ποσοστό.
    Και μιλάμε για τον Μπάμπη Μπακάλη και τον Απόστολο Καλδάρα, που και τι δεν έχουν γράψει !!!

  13. Νέος Τιπούκειτος said

    Στον τρίτο στίχο η μαμά Ελλάς λέει «που χάρις εις την ύπαρξιν της ΜΕΛΕΝΟΣ Ινδίας» ή μου φαίνεται; Αν ναι, τι θα πει «μέλενος»;

  14. Μαρία said

    #9, Εσύ έβαλες το τραγούδι κι εγώ σου πρότεινα το βιβλίο που προτείνει κι ο Νικοκύρης
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/01/01/kalixronia/#comment-20614

  15. sarant said

    13: μέλαινος

  16. Μαρία said

    Τιπού, μήπως αντί μέλανος;

  17. Μαρία said

    15, δηλαδή συμφυρμός μεταξύ αρσ. μέλανος και θηλ. μελαίνης;

  18. sarant said

    Ε, ναι -νομίζω ότι το συνήθιζε ο Μποστ.

  19. Νέος Τιπούκειτος said

    Νίκο και Μαρία, ευχαριστώ! Ε, με μπέρδεψε η μπόστειος γραμματική, τι να κάνω;

  20. Ίσως με υπαινιγμό στο μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν «Αι Μέλαιναι Ινδίαι».

  21. Ευχαριστώ πολύ για το ιστορικό αυτό! αναρωτιόμουν πού αναφέρεται ο τελευταίος στίχος και μόνο εδώ το βρήκα!

  22. sarant said

    Χαίρομαι που λύθηκε η απορία -και καλώς ήρθατε!

  23. […] Πηγή! https://sarantakos.wordpress.com/2010/02/17/indompost/#more-1849 […]

  24. […] Πηγή! https://sarantakos.wordpress.com/2010/02/17/indompost/#more-1849 […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: