Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Άμετρα μέτρα

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2010


Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην εφημ. Αυγή χτες, 7.3.2010

Άλλες φορές ψάχνεις πολύ να βρεις μια λέξη που να ξεχωρίζει από την τρέχουσα επικαιρότητα, τούτον το μήνα όμως είναι πανεύκολο, μια και υπάρχει μια λέξη πανταχού παρούσα: μέτρα. Μέτρα πρόσθετα απαιτούν οι Βρυξέλλες, μέτρα σκληρά έφερε στις βαλίτσες του ο Επίτροπος Όλι Ρεν, και τελικά η αναμενόμενη για τον Μάρτη (και γδάρτη) νέα ομοβροντία μέτρων, «με όποιο κόστος και πόνο», έπεσε προχτές: αύξηση φόρων, περικοπή επιδομάτων κι αποχαιρέτα τον, τον δέκατο τέταρτο που χάνεις· κι αν αυτά δεν φτάσουν, το πρόγραμμα προβλέπει άρση μονιμότητας και ορίου απολύσεων και αύξηση χρόνου συνταξιοδότησης.

Μέσα σ’ αυτή τη μετρολαγνεία των κυβερνώντων –και πριν μας πιάσει μετροφοβία– ας διερευνήσουμε την ιστορία της λέξης. Η λέξη είναι αρχαία, ήδη ομηρική. Στον Όμηρο τα μέτρα είναι μονάδα μέτρησης της χωρητικότητας, όμως αλλού η λέξη χρησιμοποιείται στη στιχουργική (όπως και σήμερα), σημαίνει επίσης το μέτρο σύγκρισης, τον κανόνα· αλλά η διασημότερη αρχαία σημασία της λέξης μέτρον είναι η αρμόζουσα αναλογία, η συμμετρία, και το «μέτρον άριστον» που είπε ο Κλεόβουλος ο Λίνδιος και που εσείς κι εγώ το μάθαμε στο σχολείο «παν μέτρον άριστον» και που μπορεί σήμερα κάποιος λαθοθήρας να σας πει πως είναι λάθος να το λέτε έτσι.

Θα διαφωνήσω, διότι ναι μεν η αρχική μορφή της έκφρασης ήταν «μέτρον άριστον», αλλά αν κοιτάξουμε στην αρχαία και βυζαντινή γραμματεία θα δούμε ότι η έκφραση «παν μέτρον άριστον» είχε γίνει παροιμιακή ήδη από τα χρόνια του Μεγάλου Βασιλείου (ο οποίος τελειώνοντας μια επιστολή του γράφει: Αλλʼ ευχαριστήσαντες Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι πέρας επιθώμεν τω γράμματι, επειδή παν μέτρον άριστον, και η παροιμία φησίν, και επίσης «παν μέτρον άριστον» βρίσκουμε σε μια σειρά συγγραφείς (Ιωάννης Δαμασκηνός, Γ. Χοιροβοσκός, Μ. Ψελλός, Ν. Γρηγοράς), που μας πείθουν ότι εδώ και 1600 χρόνια η έκφραση είναι στο στόμα του λαού με τη μορφή «παν μέτρον άριστον», οπότε το να τη θεωρούμε λάθος δείχνει, θαρρώ, έλλειψη του μέτρου. Αλλά παρασύρθηκα.

Το γεγονός είναι πως οι αρχαίοι είχαν σε μεγάλη υπόληψη την έννοια του μέτρου, που θεωρείται ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του ελληνικού πολιτισμού (του αρχαίου, να εξηγούμαστε). Λέγεται ότι ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, όταν πολιορκούσε την πόλη της Γάζας και τον ρώτησαν οι πρέσβεις των πολιορκουμένων ποια είναι η μεγαλύτερη αξία για τους Έλληνες, απάντησε «το μέτρον» (που, ας σημειωθεί, ο ίδιος δεν το διέθετε σε επάρκεια). Ή, όπως λέει ο Καβάφης για τον Ιουλιανό, Έλληνες ήσαν επί τέλους. Μηδέν άγαν, Αύγουστε.

Στη σημερινή χρήση η λέξη «μέτρο» έχει πάρει και κάμποσες άλλες σημασίες που δεν τις είχε στα αρχαία, και μια από αυτές είναι που μας έχει βάλει τη φωτιά, διότι «μέτρα» στον πληθυντικό είναι, λέει το λεξικό, η ενέργεια που γίνεται για την επίτευξη ενός στόχου. Τέτοια μέτρα έχουμε πάρα πολλών ειδών: έχουμε προληπτικά μέτρα, κατασταλτικά, επείγοντα, δραστικά, περιοριστικά, ασφαλιστικά, έχουμε έκτακτα μέτρα που στέλναν τους αριστερούς στα ξερονήσια, νομοθετικά, πολιτικά, οικονομικά, χαλαρά, σκληρά, δρακόντεια, αυταρχικά, επαναστατικά, πού και πού έχουμε και ευεργετικά μέτρα — αλλά συνήθως για τους ημετέρους.

Με αυτή την έννοια, η λέξη είναι σημασιολογικό δάνειο από το γαλλικό mesure, το οποίο ανάγεται στο λατινικό mensura, και τη γαλλική λέξη ή μάλλον την αντίστοιχη βενετική, την έχουμε δανειστεί κι εμείς στη μεζούρα, που είναι η πλαστική ταινία του ράφτη ή το δοχείο στις συνταγές της μαγειρικής. Βέβαια, και η ελληνική λέξη μέτρον πέρασε στα λατινικά και από εκεί στις νεότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, όχι όμως με όλες τις σημασίες αλλά κυρίως με τη σημασία της μονάδας μέτρησης, κι έτσι η επαναστατική Γαλλία, θέλοντας να ξεφύγει από το βρετανικό μετρικό σύστημα με τα πόδια, καθιέρωσε σαν μονάδα μέτρησης του μήκους το δεκάκις εκατομμυριοστό του τετάρτου της περιφέρειας της Γης και ονόμασε τη μονάδα αυτή mètre. Φτιάχτηκε κι ένα πρότυπο μέτρο που υπάρχει στο Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών στις Σέβρες, έξω από το Παρίσι. Το πρώτο πρότυπο μέτρο έπεσε έξω κατά ένα πέμπτο του χιλιοστού και οι σημερινοί ορισμοί δεν χρησιμοποιούν πια την περιφέρεια της Γης αλλά την ταχύτητα του φωτός, όμως θα σταματήσω εδώ τη… μετρολογία.

Παρεμπιπτόντως, μετρολογία είναι η επιστήμη που εξετάζει τα μέτρα και τα σταθμά, δηλαδή τις μονάδες μέτρησης, όχι η συζήτηση των μέτρων της κυβέρνησης στα τηλεπαράθυρα! Είχαν κι οι αρχαίοι κάποιους αξιωματούχους υπεύθυνους για τα μέτρα και τα σταθμά, που επόπτευαν τους εμπόρους μη τυχόν και κλέψουν στο ζύγι. Τους έλεγαν μετρονόμους, ενώ σήμερα μετρονόμος είναι το όργανο που κρατάει το μέτρο σε όσους μαθαίνουν πιάνο. Αλλάζουν οι σημασίες των λέξεων, βλέπετε.

Με το μέτρο συνδέεται και ο μέτριος. Στην αρχαιότητα, μέτριος ήταν αυτός που είχε μέτρο, και ήταν λέξη ουδέτερη ή και επαινετική, ιδίως στην Αθηναϊκή δημοκρατία (μέτριος και φιλάνθρωπος, λέει κάπου ο Δημοσθένης). Σήμερα, που ζούμε σε ένα σύστημα που εξορισμού έχει χάσει την αίσθηση του μέτρου, το να σε πουν μέτριο θεωρείται βαριά βρισιά. Όσο για τα μέτρα της κυβέρνησης, δεν είναι μέτρια, είναι άμετρα. Οπότε θα πρέπει, θαρρώ, να πάρουμε κι εμείς τα μέτρα μας.

62 Σχόλια προς “Άμετρα μέτρα”

  1. gbaloglou said

    Σε σχέση με την τελευταία παράγραφο: η αρχαία, θετική σημασία του «μέτριος» ψιλοεπιζεί μέσω του «μετριάζω».

  2. Αν θυμάμαι καλά, οι τρεις Ρώσοι και τρεις Άγγλοι του Ιουλίου Βερν γιαυτό μετρούσαν τον μεσημβρινό στην Αφρική, για τον ακριβή καθορισμό του μέτρου εννοώ. Τους έπιασε όμως ο Κριμαϊκός πόλεμος και γίναν από δυο χωριά χωριάτες.

  3. Της μόδας είναι εσχάτως και η μετριοκρατία, αν δεν κάνω λάθος. Ως λέξη ασφαλώς μόνο. 😉

    Δεν είναι μεταφραστικό δάνειο εκ του mediocrity;

  4. mediocracy

  5. Α γεια σου.

  6. Immortalité said

    @ 2 Καλά θυμάσαι Δύτη. 🙂

  7. Δελλαγραμμάτικας said

    Ορθώς παροτρύνει ο sarant τους θιγομένους πολίτας όπως λάβωσι μέτρα. Η σοφωτέρα τακτική δια τους χειμαζομένους δημοσίους υπαλλήλους (ήτοι το σύνολον των υπέρ το εν εκατομμύριον αυτών) θα είναι η παραίτησις. Δεν δυνανται πλέον να φέρωσι δυσανάλογα βάρη. Παραιτούμενοι απελευθερούνται από το βάρβαρον ωράριον του Δημοσίου και την οικονομικήν ασφυξίαν των μέτρων και εισέρχονται εις την ελευθέραν αγοράν, ένθα η φυσική των ευστροφία, η προσαρμοστικότης, η εργατικότης και η τεχνογνωσία του διοικείν θέλουσιν εκτοξεύσαι αυτούς εις τα ύψη της ευδαιμονίας και της προκοπής. Η κοινωνία δεν εχει παρά να απονείμη εις αυτούς το δίκαιον «ΕΥΓΕ!».

  8. gbaloglou said

    #1:

    Μήπως — λέμε τώρα — «μέτριος» σήμαινε κάποτε COOL; 🙂

  9. aerosol said

    Μου ήρθε στο νου το «είμαι μετρίως μέτριος και πάντα μετρημένος» του Πορτοκάλογλου!

  10. sarant said

    Γιώργο Μπ., για το 8: δεν ξέρω.

  11. «θέλω να ζήσω τη ζωή μου έξω απ’ τα μέτρα,
    τώρα που σκλήρυνε η καρδιά μου σαν την πέτρα,
    φεύγω, τώρα φεύγω.»

  12. Πάντων χρημάτων μέτρον ἄνθρωπος.

  13. sarant said

    Κορνήλιε, ασφαλώς -αλλά το είχα χρησιμοποιήσει σε προηγούμενο άρθρο (αφιερωμένο στη λέξη χρήμα), οπότε δεν πήγαινε να το επαναλάβω, μην καταντήσω σαν τον παπαγάλο που έμαθε τη λέξη «καλησπέρα»

  14. Ή: πάντων ανθρώπων μέτρον χρήμα. :-Ρ

  15. Μπουκανιέρος said

    Νομίζω ότι το επαναστατικό μέτρο (η μονάδα μήκους) δεν ήταν αντιβρετανικό μέτρο (με την άλλη σημασία) αλλά ήθελε να είναι μια οικουμενική και «αντικειμενική»* μονάδα που θα αντικαθιστούσε τις πολλές και διάφορες (και μερικές φορές λιγάκι αόριστες) τοπικές μεζούρες, εντός και εκτός Γαλλίας.
    *Γι’ αυτό και η εμμονή στη σχέση με την περιφέρεια της γης.

    Άφησες όμως απέξω τα μουτζούρια! (στις προεκτάσεις της μεζούρας)

  16. Immortalité said

    @ 15 Μπουκάν μου επιτρέπεις μια συμπλήρωση; «Μουζούρι» Δοχείο από ξύλο σε σχήμα κυλίνδρου χωρίς καπάκι που χρησιμποποείται σαν μέτρο των σιτηρών του ελαιοκάρπου κ.α. χωρητικότητος 10-12 οκάδων αναλογα με το ειδικόν βάρος του περιεχομένου. Χρησιμοποιείται και ως μονάδα μέτρησης καλλιεργήσιμης γης πχ : «τεσσάρω μουζουριώ χωράφι» και σημαίνει έκταση αγρού που για να σπαρεί θέλει τέσσερα μουζούρια σπόρο. Σημειωτέον ότι ακόμα το βρίσκουμε σε παλιά κυρίως τούρκικα συμβόλαια και σιχτιρίζουμε όποιον βρούμε εύκαιρο.

    Απορία: προέρχεται από τη μεζούρα ή είναι τούρκικο;

  17. sarant said

    Το λεξικό που έχω δεν λέει ετυμολογία για το μουζούρι. Μάλλον είναι το ίδιο με της Ιμόρ (του Πετυχάκη).

  18. Immortalité said

    @ Νίκο το ίδιο είναι αλλά γιατί τον λες Πετυχάκη; Πιτυκάκη τον λένε 🙂

  19. Ηλεφούφουτος said

    Immortalité είπε
    «γιατί τον λες Πετυχάκη; Πιτυκάκη τον λένε »

    Είναι μήπως κι απ τη Χαλκιδική; 😆

  20. Immortalité said

    @ 19 Τσου! 🙂

  21. Ηλεφούφουτος said

    Α, γιατί θυμήθηκα τη «Βαβυλωνία» του Βυζάντιου. Κι εκεί Κρητικός ήταν!

  22. sarant said

    18: Απλώς ήξερα κάποιον με το όνομα αυτό και τα μπέρδεψα.

  23. Alfred E. Newman said

    @16
    Το δικό μου λεξικό δίνει σαν πρώτη σημασία μέτρο μέτρησης δημητριακών 10-12 οκάδων και δεύτερη: Μέτρο υπολογισμού αγροτικής έκτασης «Δεκαπέντε μουζουριώ χωράφι» με προέλευση από το ιταλίκό misure<λατινικό mensura.

    Τώρα το άλλο μου λεξικό γράφει: Αυτός θέλει "Ένα μουζούρι (ή ένα βούι) να φάη στη καθισά dου, jανά χορτάσει" Φράση της Ανατολικής Κρήτης

  24. Immortalité said

    @ 23 Ε! άμα θες 12 οκάδες στάρι στην καθισιά του για να χορτάσει κανείς το βούι τον εμάρανε; 🙂

    Καλησπέρα Αλφρεντ, σε χάσαμε σήμερα…

  25. Alfred E. Newman said

    @24
    Παρεμφερές με τη δήλωσή σου είναι το σχόλιο του Oscar Wilde: Να χάσεις ένα γονιό είναι ατυχία, να χάσεις δύο είναι απροσεξία.

  26. @16: Αχβάχ, δεν φτάνει που είναι κρητικιά και δικηγορίνα, ανασκαλεύει και οθωμανικά συμβόλαια… Αθανασία, βάλθηκες να μας τρελάνεις. 🙂

  27. Αρχίσαμε… 🙂

  28. Μπουκανιέρος said

    Άμα σας το λέω εγώ (ότι βγαίνει απ’ τη μεζούρα) δε με πιστεύετε, θέλετε να το δείτε στις αυθεντίες!

    Ν’ ανοίξω λοιπόν και γω βιβλίο:
    «μουντζούρι (το) = βενετσιάνικο μέτρο χωρητικότητας και έκτασης (περ. 1 στρέμμα) (misura)»
    (Χυτήρης)

    Χρησιμοποιείται όμως ακόμα στην Κέρκυρα σε μια ειδική περίπτωση: στην εκτίμηση των λιόδεντρων. Άμα έχουμε να μοιράσουμε τίποτα ελιές, κι επειδή όλα τα δέντρα δεν έχουν την ίδια αξία, έρχεται ο εχτιμητής και λογαριάζει πόσα μουτζούρια είναι το κάθε κλαδί.
    (Μούτυχε πριν καμιά δεκαπενταριά χρόνια – υποθέτω ότι ισχύει ακόμα.)

  29. Νικοκύρη, ελπίζω να μη με στιγματίσεις σαν λαθοθήρα, αλλά έχω μια ψιλοενστασούλα τοσηδανά για το παν μέτρον άριστον. Δεν λέω, το έχουνε, όπως μας έδειξες, τόσοι και τόσοι Βυζαντινοί, μερικοί μάλιστα πρώιμοι, πράγμα που δείχνει ότι η (πώς να την πω;) παραφουσκωμένη, επεκτεταμένη μορφή του αποφθέγματος έχει μεγάλη ιστορία. Αλλά αυτό μου φαίνεται, με το συμπάθειο, λίγο σαν τιπουκειτισμός απ’ την ανάποδη: νομιμοποιούμε μιαν εμφανώς λανθασμένη χρήση βρίσκοντας ότι κείται παρά τοις αρχαίοις, ή έστω παρά τοις Βυζαντινοίς.

    Το θέμα όμως είναι άλλο (ή έτσι μου φαίνεται). Το απόφθεγμα είναι, έτσι κι αλλιώς, μάλλον δυσνόητο για τον μέσο ομιλητή της ελληνικής (ποιο είναι, διάλε, αυτό το μέτρο, που είναι άριστο κιόλας;) Η προσθήκη εκείνου του αδικιωρισμένου του *παν* (παν μέτρον άριστον) κάνει, κατά τη γνώμη μου, το ρητό ακόμα πιο δυσνόητο. Κι αν ακόμα καταφέρει ο δάσκαλος να εξηγήσει ότι το μέτρον είναι αφηρημένη έννοια, είναι γενικά η αρετή του μέτρου, η αποφυγή της υπερβολής, δεν θα καταφέρει να ξεπεράσει τον σκόπελο του παν. Δηλαδή δεν θα μπορέσει να εξηγήσει πώς πάει να λέμε «παν μέτρον άριστον», τη στιγμή που δεν πάει να λέμε, ξερωγώ, «*πάσα δικαιοσύνη αρίστη».

    Τέσπα, ψύλλοι στ’ άχυρα. Μη βγουν παραέξω όσα έγραψα, γιατί θα με πούνε τιπούκειτο οι κακεντρεχείς.

  30. Μπουκανιέρος said

    Μπορεί όμως νάχε ξαναγίνει κουβέντα για μουτζούρια/μουζούρια (θα μας το πει η Μαρία).

  31. Immortalité said

    @ 26 Mon cher Tipou σας διαβεβαιώ ότι δεν ήταν στις προθέσεις μου 🙂

    @ 27 Δύτη η ώρα μας έβανε 🙂

    @ 28 Μπουκάν σε πίστευαμε αλλά τώρα που μας έδωσες και βιβλιογραφία αισθανομαστε λίγο καλύτερα 🙂

  32. sarant said

    Μπουκάν, εγώ κουβέντα για μουζούρια δεν θυμάμαι, ούτε για μουτζούρια άλλωστε.

    Τιπούκειτε, δεν λέω μόνο ότι κείται παρά τοις βυζαντινοίς το «παν μέτρον άριστον», αλλά ότι είναι κοινολεκτούμενο (όχι σε έναν συγγραφέα απλώς) εδώ και 1700 χρόνια. Φυσικά, επέκταση είναι, όμως για κάποιο λόγο ακούγεται ομαλότερο.

  33. Η άχρηστη πληροφορία της ημέρας: στο Γ. Καψάλης (επιμ.) Οι παροιμίες του θεσπρωτού λογίου Κώστα Αθ. Μιχαηλίδη (Αθήνα 1999) Κ 42 βρίσκω την παροιμία «Κάθε πράμα μέτριο έχει και νοστιμάδα», που εκ πρώτης όψεως μοιάζει με επιβίωση του μέτρον άριστον. Εκ δευτέρας όψεως όμως η παροιμία φαίνεται φτιαχτή, δασκαλίστικο κατασκεύασμα παναπεί. Εσείς τι λέτε;

  34. sarant said

    Κι εμένα δασκαλίστικο μου φαίνεται.

    Να πω εδώ ότι και στο κρητικό γλωσσάρι και αλλού βρήκα τύπο «το μέτρος».

  35. Μπουκανιέρος said

    Τιπού, ούτε «δικαιοσύνη αρίστη» (σκέτο) πάει να λέμε.
    Θέλω να πω τ’ αρχαία είναι έτσι κι αλλιώς δυσνόητα, όχι μόνο για τον μέσο ομιλητή αλλά για οποιονδήποτε ελληνόφωνο δεν τα έχει σπουδάσει (τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα άμα τάχει πασαλείψει στο γυμνασιολύκειο, γιατί τότε μπορεί να νομίζει ότι τα κατανοεί – αλλ’ αυτό είναι άλλη κουβέντα).
    Το πρόβλημα δεν είναι μόνο στη σημασία των λέξεων (που άντε, τη βρίσκεις στο λεξικό) αλλά και στη σύνταξη. Υποψιάζομαι λοιπόν ότι λόγω σύνταξης φύτρωσε εκεί αυτό το «παν» (προσπάθεια να τη μπαλώσει) στη μεταγενέστερη εποχή. [εντάξει, μπορεί και να κάνω λάθος, δηλ. δεν το έχω σκεφτεί σε βάθος]

  36. Alfred E. Newman said

    #1 Immortalité

    Για να καταλάβω καλά. Όταν ένας Πελοποννήσιος δίνει όχι μια αλλά δύο βιβλιογραφικές αναφορές (@23) τις προσπερνάμε; Ή μήπως παύουν να είναι αναφορές επειδή επίτηδες δεν ανέφερα τα ονόματα των συγγραφέων;

    Μάλλον φταίει το Πελοποννήσιος. Ποιος με έδωσε;

  37. @35: Μπουκάν, καταλαβαίνω τι εννοείς, αλλά το «δικαιοσύνη αρίστη», ή μάλλον το «άριστον δικαιοσύνη» κάποτε σήμαινε κάτι (το καλύτερο πράγμα είναι η δικαιοσύνη), ενώ το «παν μέτρον άριστον» δύσκολα μπορείς να το εξηγήσεις, δεν πα να επικαλεστείς το συντακτικό οποιασδήποτε εποχής και οποιασδήποτε φάσης της ελληνικής. Αλλά δεν θα επιμείνω.

  38. Immortalité said

    @ 36 Μα δεν τις προσπεράσαμε αγαπητέ Αλφρεντ. Και δεν χρειάζεται να αναφέρετε τα ονόματα. Η μια αναφορά είναι το Λεξικό του Δυτικοκρητικού Ιδιώματος του Αντώνιου Ξανθινάκη και η άλλη το «Περί του γλωσσικού ιδιώματος της Κρήτης του «Γ. Εμμ. Πάγκαλου» Επιμέλεια ‘Εκδοσης: Κέντρο Συντάξεως του Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών. Η μήπως κάνω λάθος; 🙂

    @ 25 Για να καταλάβω Αλφρεντ μου υποδεικνύετε να είμαι στο μέλλον προσεκτικότερη; Φταίω πάλι σε κάτι και τώρα ούτε που το κατάλαβα; 🙂

    Και τωρα που αυτοδοθηκατε γιατί εγώ τουλάχιστον δεν ήξερα ότι είστε πελοποννήσιος, τίθεται το ερώτημα: Τι δουλειά εχει ένας πελοποννήσιος με δύο κρητικά λεξικά;

  39. @38: Δεν είναι απλώς Κρητικιά, είναι και διαβασμένη Κρητικιά με άποψη… Αλίμονό μας… 🙂 🙂 🙂

  40. Μπουκανιέρος said

    Τιπού, δε θέλω να επιμείνω, αλλά για να το εξηγήσω λίγο καλύτερα:
    Αν θέλαμε να πούμε αυτό που λες, στα νέα ελληνικά, με κάπως επιγραμματικό τρόπο, θα λέγαμε (νομίζω): «ό,τι καλύτερο η δικαιοσύνη» ή «η δικαιοσύνη, ό,τι καλύτερο» (ή κάτι τέτοιο).
    Δεν έχω ιδέα πώς θα το έλεγε κάποιος στη μεταγενέστερη εποχή, αλλά μήπως (ρωτάω) εκείνο το καταραμένο το «παν» ήταν ένας (ψευδο-αρχαΐζων έστω) τρόπος για να αποδοθεί κάτι αντίστοιχο;
    [Τιπού, συγγνώμη αν πιάστηκα από κάπου και σε πρήζω]

  41. Immortalité said

    @ 39 Mon cher Tipou, σας διαβεβαιώ ότι δεν απειλείται κανείς από τους παρευρισκομένους 🙂

  42. Μπουκανιέρος said

    Άστα Αλφρέδε, και μένα με πίστευε λέει (31) αλλά προς Τουρκιά αλληθώριζε (16).

  43. Alfred E. Newman said

    @38 Immortalité
    Chapeau για τις λεξικογραφικές σας γνώσεις.

    Κατόπιν τούτου:
    Καλλιά να dραπεί η μούρη μου
    παρά να καεί η καρδιά μου.

    Σχετικά με @25 θεώρηστε το σαν Early Warning System. Μη χάσετε και άλλον.

    Τώρα για το τρίτο τα πράγματα είναι απλούστατα.Φροντίζω να μάθω το ιδίωμα σε περίπτωση που τελικά αυτονομηθεί η Κρήτη οπότε βεβαίως βεβαίως θα φροντίσω να εγκατασταθώ εκεί. Πολλοί Κρητικοί που έφυγαν παλιά από το νησί ήρθαν είτε στην Πελοπόννησο είτε στα Επτάνησα. Καιρός είναι να τους το ανταποδώσουμε.

  44. @40: Μπουκάν, προς θεού, δεν με πρήζεις. Αυτό που λες για το πώς ξεφύτρωσε εκείνο το «παν» μού φαίνεται λογικό (κάποια ανάγκη θα εξυπηρετούσε), αλλά πραγματικά δεν είμαι σίγουρος ότι μπορεί να εξηγηθεί με λογικό τρόπο.

    @41: Très chère et excellente Immortalité, Κρήτες αεί ψεύσται… Οπότε αλί και τρισαλί μας. (Εδώ μπαίνουν οχτώ εκατομμύρια γελαστά προσωπάκια.)

  45. Immortalité said

    @ 42 Υπάρχει κανείς που να μην είναι παραπονιάρης εδωμέσα; Μπουκάν ένα ερώτημα έκανα στο 16 επηρεασμένη από τη χρήση του στα τούρκικα συμβόλαια. Μην το κάνουμε ζήτημα! 🙂

  46. Immortalité said

    @ 43 Αλφρεντ τί λέτε! και οι δύο γονείς μου ζούνε δόξα τω Θεώ! Κι όσο περνάει από το χέρι μου κανένα δε θα χάσω. Αλλά δυστυχώς δεν περνάνε όλα από το χέρι μου…

    Τώρα γιατί πρέπει να έρθετε στην Κρήτη όταν αυτή αυτονομηθεί και όχι τώρα που δεν θέλει και διαβατήριο αυτο πάλι δεν το κατάλαβα. Δεν θα αυτονoμηθεί η Κρήτη. Τόσο αίμα χύθηκε για την ένωση κρίμα είναι.

  47. Immortalité said

    @ 44 και τα ανταποδίδω όλα στο ακέραιο mon cher Tipou και τα οκτώ εκατομμύρια 🙂

  48. Περνάω μόνο για να επιβεβαιώσω τα περί μουζουριών. Ακριβώς όπως τα περιγράφει η Immortalité στο #16, τα οθωμανικά χοτζέτια γράφουν συχνά «χωράφι που χωράει χ μουζούρια σπόρου» (χ muzur tohum isti’ab eder bir tarla)

  49. Immortalité said

    @ 48 Γιατί Δύτη μετά έχεις να πας κάπου αλλού; 🙂

  50. Για ύπνο, αλλά βασικά περίμενα ποιητική κίνηση στο νήμα των σκόρπιων της Κυριακής. Αλλά έχει πέσει νέκρα, μου φαίνεται. 🙂

  51. Immortalité said

    @ 50 Δύτη αμα τον δεις (τον ύπνο) πες του να περάσει κι από δω. Τι του χω κάνει και με αποφεύγει;

  52. Ἄμετρων μέτρων μετρητὴς
    πρωθυπουργὸς μετρίων,
    μετρήθηκε καὶ μετρηθεὶς
    εὑρέθ’ ὑπὸ καὶ μείων.

  53. dokiskaki said

    Καλημέρα
    Αφού τόσοι ιστολόγοι δεν το αναφέρανε ακόμη, να συμπληρώσω την μάλλον πρόσφατη επέκταση του μετριάζω (από το moderate) με επακόλουθη επέκταση το μετριαστής για το moderator (που είναι, θάλεγα, οκ για τους μοντεράτορες στα φόρουμ/φόρα και στα ιστολόγια) αλλά μου φαίνεται εντελώς λάθος για τους moderators των τηλεοπτικών μας εκπομπών (που μάλλον αναμοχλευτές, εμπρηστές, πυρπολητές ή μπουρλοτιέρηδες θάπρεπε να τους λένε). 🙂

  54. Dr Moshe said

    Εξαιρετικά τα σχόλια των αγαπητών φίλων σχετικά με τη διαλεκτική λ. μουζούρι. Ίσως δεν περιττεύει να σημειωθεί εδώ ότι πρόκειται για ήδη μεσαιωνικό ουσιαστικό, που απαντά με τους τύπους μιζούρι(ον), μουζούρι(ον) και προέρχεται ασφαλώς από τα ιταλοβενετικά misura (προφανώς μέσω του πληθυντικού).

    Έχει ενδιαφέρον ότι ακόμη παλαιότερα, τον 6ο αι., συναντώνται επίσης οι τύποι μηνσώριον / μινσόριον (από το υστερολατινικό mensorium) και μισ(σ)ούρι(ον) (από το μεσαιωνικό λατ. missorium < mensorium), οι οποίοι δήλωναν «βαθύ πήλινο πιάτο ή κανάτα», αλλά και αντίστοιχο μέτρο χωρητικότητας υγρών.

    Ευχαριστώ.

  55. sarant said

    Κορνήλιε, ευχαριστούμε για το ποίημα.

    Δοκισκάκη, δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι έχει ειπωθεί τόσο πολύ ο μετριαστής

    Δρ Μόσε, ευχαριστούμε για τα πολύ ενδιαφέροντα!

  56. Επίχαρμος said

    @51. Άσχετο, αλλά ευκαιρίας δοθείσης να ρωτήσω κάτι. Πριν καμμιά εικοσαριά χρόνια έπεσε στα χέρια μου μια ιδιόγραφη διαθήκη κρητικού γραμμένη τη δεκαετία του ’60. Άφηνε στην κορη του μεταξυ αλλων και απο τον κηπο έκταση ίση με τρεις κυλισιες γαϊδάρου. Δεν το έλεγε έτσι, είχε μιαν άλλη έκφραση, το νόημα της οποίας μου απέδωσε ο σύζυγος της κληρονόμου. Μήπως την έχεις ακούσει την έκφραση αυτή, γιατί δεν μπορώ να τη θυμηθώ;

  57. Immortalité said

    @ 56 «τρεις κυλισιες γαϊδάρου»; Εννοείς Επίχαρμε; δεν κατάλαβα.

  58. Επίχαρμος said

    @57. Από ό,τι μου εξήγησε ο σύζυγος, ο μακαρίτης άφηνε στη θυγατέρα τόση έκταση από τον κήπο όσο θα κάλυπτε ένας γάιδαρος που θα κυλιόταν στο χώμα τρεις αλλεπάλληλες φορές. Φαντάζομαι πως θα έχεις δει ζώα να κυλιούνται στο χώμα για να δροσιστούν. Προφανώς κάποιο τέτοιο μέτρο ίσχυε παλιότερα και το επικαλείται ο μακαρίτης. Το ωραίο είναι ότι τη συγκεκριμένη διαθήκη μου την έφεραν στο γραφείο που έκανα άσκηση στη Θεσσαλονίκη. Κανένας στο γραφείο δεν ήταν Κρητικός και τη συγκεκριμένη μονάδα μέτρησης τη βλέπαμε για πρώτη φορά. Τέλος πάντων πέσανε τα σχετικά τηλέφωνα σε γνωστούς, συμφοιτητές, αρμόδιους και αναρμόδιους γενικώς, μέχρι που κάποιος παλιός συμβολαιογράφος μας ανέφερε ότι υπάρχει και επίσημη ισοτιμία με τετραγωνικά μέτρα. Τελικά, το ζήτημα διευθετήθηκε, για κάμποσο καιρό αστειευόμασταν στο γραφείο με την έκφραση που απέδιδε αυτη τη μονάδα μέτρησης και μετά ξεχάστηκε. Τώρα προσπαθώ να τη θυμηθώ,αλλά ματαίως.

  59. Immortalité said

    @ 58 Επίχαρμε δώς μου λίγο χρόνο, θα επανέλθω.

    «Φαντάζομαι πως θα έχεις δει ζώα να κυλιούνται στο χώμα για να δροσιστούν» Δεν φαντάζεσαι πόσα! 🙂

  60. Μαρία said

    #29,Το απόφθεγμα είναι, έτσι κι αλλιώς, μάλλον δυσνόητο για τον μέσο ομιλητή της ελληνικής (ποιο είναι, διάλε, αυτό το μέτρο, που είναι άριστο κιόλας;)

    «Η σκέψη για την αρμονία που εκφράζει η υγεία και οτιδήποτε είναι ορθό σφράγισε βαθιά το χαρακτήρα των Ελλήνων. Αρμονία, τάξη και μέτρο αποτελούν τα σταθερά ιδεώδη του Έλληνα και τα συναντούμε σε κάποιες θετικές παραινέσεις. Ωστόσο τα ιδεώδη αυτά είναι δυσεξήγητα και γι’ αυτό οι αρνητικές εντολές είναι πιο ουσιαστικές απο τις θετικές: π.χ. η προτροπή «μηδέν άγαν» είναι σημαντικότερη απο την προτροπή «μέτρον άριστον», γιατί είναι δύσκολο να οριστεί με ακρίβεια τι είναι αρμονία, τάξη κια μέτρο, όπως είναι δύσκολο να οριστεί η υγεία. Είναι ευκολότερο να οριστεί η υπέρβαση ενός ορίου παρά το ίδιο το όριο.»
    Μπρούνο Σνελ, Η ανακάλυψη του πνεύματος, σ. 228

  61. Πολύ ωραίο, Μαρία.

  62. Μαρία said

    Και όλο το βιβλίο, Μιχάλη. Μπορείς να το βρεις στα αγγλικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: