Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μικρό κουίζ

Posted by sarant στο 18 Μαρτίου, 2010


Μου είπε ένας φίλος ότι έχω πολύ καιρό να βάλω κουίζ, πράγμα που είναι αλήθεια. Οπότε, βρήκα σήμερα ένα κειμενάκι, ένα τελεσίγραφο, και σας ζητώ να μαντέψετε ποιος το γράφει και σε ποιους. Κράτησα την ορθογραφία του πρωτοτύπου, με εξαίρεση μια-δυο ψιλές που είχε και που δεν τις έβαλα:

η δέ θέλο ερθι κατ’ απάνου σας με ολη μου τήν δύναμι τόσο δηά ξηρας όσαν και διά θαλάσις, καί δε θέλετε μπόρεσι να βοηθιθιτε, διατη από εμένα θέλετε ήστε χαλασμένη και αποθαμένη, σφαμένη και τροπιασμένη


To «η δε» είναι «ειδέ», δηλαδή ειδεμή, δηλαδή αν δεν κάνετε αυτά που σας ζητάω (και που τα παρέλειψα γιατί αλλιώς θα ήταν εύκολη η απάντηση) θα έρθω κατεπάνω σας και…. τα υπόλοιπα τα διαβάζετε.

Λοιπόν, ποιος ήταν ο… ανορθόγραφος σφαγέας; Σε αυτό το κουίζ δεν θα δίνω νύξεις όπως στα άλλα, του τύπου «γεννήθηκε τότε» ή «το όνομά του έχει τόσα γράμματα», αλλά μόνο «ζεστό» – «κρύο», αν πλησιάζετε προς τη λύση, όπως στα παιδικά παιχνίδια. Όσο περισσότερες προσπάθειες, τόσο πιο γρήγορα θα βρεθεί.

Ενημέρωση: Τελικά είστε πολύ δυνατοί, το βρήκατε.

Λοιπόν, είναι τελεσίγραφο του Σουλτάνου Σελίμ ΙΙ, του επονομαζόμενου και μεθύστακα, προς τους Βενετούς. (Λένε πως κυρίεψε την Κύπρο κυρίως επειδή εκεί έβγαινε το αγαπημένο του κρασί). Λέει πιο πάνω (με διορθωμένη ορθογραφία) μεταξύ άλλων: Μπέμπω σας χαιρετίσματα για να ημπορέσω με το χρέη της εμής ανδρείας να τελειώσω εκείνο όπου είναι στο υψηλό και το μεγάλο αίμα το εδικό μου … θέλων χύσει το εδικό σας αίμα με την μάχαιρά μου την ακονισμένη και κοπτερά ης τιναν εντη (;;) ότι στα της οποίας μαχαιρας δε θέλει αξίζει η δύναμή σας μήτε η ολπίδα του τριζορού σας διατί έχω να είμαι ποταμός τρεχούμενος και θέλων σας κάμει να φύγετε, και αν έχετε τόσην ανδρείαν, όπου να σας βαστάει η ψυχή σας. Το ρένιο της Κύπρος, όπου είναι μοι χρεοφειλέτες, να μου το αφήσετε, ως κύριος νοικοκύρης, όπου είμαι εγώ, με την δύναμη του σουλτάνου του Καέρος.

62 Σχόλια to “Μικρό κουίζ”

  1. Η πρώτη μου αντίδραση μόλις διάβασα το γραπτό του «ανορθόγραφου σφαγέα» ήταν: Μακρυγιάννης. Η δεύτερη, Πανουργιάς. Αλλά εφ’ όσον δεν γνωρίζω αδυνατώ να προσδιορίσω και τους αποδέκτες-αναρωτήθηκα μόνο για τον Μακρυγιάννη μήπως ήταν λόγος προς τον Φαβιέρο-αλλά μέχρι εκεί. Τα γράφω αυτά μήπως και βοηθούν έστω δια του αποκλεισμού τους, ώστε να γίνει πιο μικρή η «λίστα».

    Καλημέρα!

  2. sarant said

    Καλημέρα Γιώργο! Δεν είναι αυτοί 🙂

  3. Εμένα μου έκανε κάτι σε Φυλλάδα του Μεγαλέξαντρου, αλλά η ορθογραφία με φέρνει προς τίποτε πρώιμα μεταβυζαντινά χρονικά, τίποτε Turcograecia του Crusius (1584)…

  4. chequechak said

    Έλληνας είναι;

  5. apostolosathinaios said

    Ο Αλή Πασάς στους Σουλιώτες;

  6. sarant said

    Μέχρι στιγμής πλησιάζει πιο κοντά ο Δύτης. Σε απευθείας ερωτήσεις (4) προς το παρόν δεν θα απαντήσω 🙂

  7. Και μένα εκεί πήγε ο νους μου. Κανένας σουλτάνος που τα χώνει σε τίποτε Βενετσιάνους;

  8. Α! μήπως είναι από τα ελληνόγλωσσα φιρμάνια του Μεχμέτ του Πορθητή;

  9. Voulagx said

    Ο Μωαμεθ ο Πορθητης στον Κων/νο Παλαιολογο

  10. sarant said

    Είστε πολύ δυνατοί, ομολογώ. Φταίω κι εγώ βέβαια που επέμενα να βάλω πιστά το πρωτότυπο. Αν διόρθωνα την ορθογραφία μπορεί και να άντεχε λίγο παραπάνω.

    Λοιπόν, είναι τελεσίγραφο του Σουλτάνου Σελίμ ΙΙ, του επονομαζόμενου και μεθύστακα, προς τους Βενετούς. (Λένε πως κυρίεψε την Κύπρο κυρίως επειδή εκεί έβγαινε το αγαπημένο του κρασί). Λέει πιο πάνω (με διορθωμένη ορθογραφία) μεταξύ άλλων: Μπέμπω σας χαιρετίσματα για να ημπορέσω με το χρέη της εμής ανδρείας να τελειώσω εκείνο όπου είναι στο υψηλό και το μεγάλο αίμα το εδικό μου … θέλων χύσει το εδικό σας αίμα με την μάχαιρά μου την ακονισμένη και κοπτερά ης τιναν εντη (;;) ότι στα της οποίας μαχαιρας δε θέλει αξίζει η δύναμή σας μήτε η ολπίδα του τριζορού σας διατί έχω να είμαι ποταμός τρεχούμενος και θέλων σας κάμει να φύγετε, και αν έχετε τόσην ανδρείαν, όπου να σας βαστάει η ψυχή σας. Το ρένιο της Κύπρος, όπου είναι μοι χρεοφειλέτες, να μου το αφήσετε, ως κύριος νοικοκύρης, όπου είμαι εγώ, με την δύναμη του σουλτάνου του Καέρος.

    Πάντως ο τσαμπουκάς δεν του βγήκε σε καλό, τον άλλο χρόνο έφαγε τη σπαλιόρα στο Λέπαντο (παναπεί στη ναυμαχία της Ναυπάκτου). Η πλάκα είναι πως ήταν παντρεμένος με Βενετσιάνα ευγένισσα.

  11. Μαρία said

    Κι άλλοι το εκτιμήσανε αυτό το κρασί
    Je vais tâcher de vous faire prochainement un petit envoi du fameux vin de la Commanderie.
    http://www.azurs.net/arthur-rimbaud/rimbaud_correspondance_21.htm

  12. Μπουκανιέρος said

    Ξεκινάμε αμέσως το επόμενο κουίζ, Νίκο!

    Είστε σίγουροι ότι η γυναίκα του Σελίμ ήταν «βενετσιάνα ευγένισσα»;

    (Θα επιστρέψω σ’ ένα δίωρο για να δω τις απαντήσεις.)

  13. andreas said

    !! Τούρκος σουλτάνος να επικοινωνεί με Βενετσιάνους στα ελληνικά; Πολύ καλό! Γινότανε συχνά αυτό; Κι αυτά είναι ελληνικά κανονικά, ή σαν τα αγγλικά του γκρικ μουζάκας;

    Αν υπάρχει κάνα βιβλίο σχετικό, δώστε τίτλο παρακαλώ. Αλλά εκλαϊκευμένο αν γίνεται…

  14. sarant said

    Ανδρέα, θα μας τα πει καλύτερα ο Δύτης, αλλά τον πρώτο καιρό η επίσημη διπλωματική αλληλογραφία των σουλτάνων γινόταν (και;) στα ελληνικά. Από τα προσιτά βιβλία, το απόσπασμα το έχει ο Σιμόπουλος στο Γλώσσα και Εικοσιένα (ή Εικοσιένα και η γλώσσα;) μαζί με μερικά ακόμα αποσπάσματα, αλλά δεν ασχολείται πολύ διότι δεν είναι αυτό το θέμα του.

    Τα ίδια τα κείμενα τα έχει μαζέψει αρχικά ο Crusius και μετά ο Μίκλοσιτς, που υπάρχει και στην Ανέμη.
    http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/8/f/7/metadata-01-0001342.tkl

    Τα τουρκικά είναι στον τρίτο τόμο.

  15. sarant said

    Μπουκάν, έτσι έλεγε η Βικιπαίδεια, αλλά τελικά το θέμα είναι πολύ πιο μπλεγμένο. Σε κανα δίωρο θα μας πεις, διότι οι πληροφορίες είναι αντιφατικές. Από κάποιες απόψεις ήταν και βενετσιάνα, ήταν και εβραία, ήταν και ελληνίδα, ήταν και αρχοντοπούλα, ήταν και σκλάβα.

  16. Μαρία said

    Η μάνα του πάντως ήταν η περίφημη Χιουρέμ.

  17. andreas said

    #14 Ευχαριστώ

  18. andreas said

    #15 Από το γενεαλογικό της δέντρο http://www.wargs.com/royal/venier.html (δεν ξέρω αν η σελίδα είναι αξιόπιστη, αλλά ετσι δείχνει) φαίνεται ότι ήτανε από Βενετσιάνους (ή Φράγκους;) αφέντες της Πάρου με προπαππού Εβραίο. Άρα μάλλον από κεί το μπέρδεμα. Αλλά και ποιος νοιαζότανε για εθνικές καθαρότητες τότε…

  19. Τα διπλωματικά έγγραφα σουλτάνων και άλλων οθωμανών αξιωματούχων στα ελληνικά είναι κάτι που δεν προκαλεί εντύπωση κατά τον 16ο αιώνα τουλάχιστον. Υπάρχει, μεταξύ άλλων, ένα αρκετά ενδιαφέρον σώμα αλληλογραφίας μεταξύ των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ρόδου (του Pierre d’Aubusson που ήταν ο επικεφαλής τους) και του Βαγιαζίτ του 2ου, σχετικά με την τύχη του Τζεμ, που ήταν αδελφός του Βαγιαζίτ, επίσης στα ελληνικά. Ο Δύτης θα ξέρει σίγουρα περισσότερα για την ιστορία.

  20. Ηλεφούφουτος said

    Δυστυχώς έλειπα και τό ‘χασα! Κρίμα, ήταν απ τα πολύ καλά!
    Δεν μου μένει παρά αυτή η προτροπή:

    Σαραντάκο, πλιζ,
    βρίθε τοιούτων κουίζ!

  21. Μαρία said

    15, Ο μπαμπάς Νικολό ήταν απ’ τους Ισπανούς μαράνος και λεγόταν πριν Nasi.
    http://www.wargs.com/royal/venier.html

  22. Μαρία said

    Ανδρέα, τώρα είδα το σχόλιό σου.

  23. Μαρία said

    δοκιμή
    http://tinyurl.com/yjqu64l

  24. Μαρία said

    Το κόλπο του κουρέματος έπιασε. Υπάρχει και η εκδοχή να ήταν η Κύπρια Καλή Καρτάνου αλλά θεωρείται επικρατέστερη η παραπάνω βλ.18, 21. Την άρπαξε ο Μπαρμπαρόσα απ’ την Πάρο και την πήγε πεσκέσι στο Σελίμ.

  25. Νέος Τιπούκειτος said

    @20: Ηλεφού, έξωχον το πεπόνημα!

  26. Α, η ιστορία με τον Τζεμ (19) έχει πολύ ενδιαφέρον. Ο Βαγιαζίτ πλήρωνε τους Ιωαννίτες για να τον κρατούν αιχμάλωτο και στο τέλος τους πλήρωσε, λέει, για να τον σκοτώσουν. Στο μεταξύ εκείνος πρόλαβε να γράψει μια ποιητική συλλογή που ενθουσίαζε για καιρό τους επαΐοντες στην Κωνσταντινούπολη, και ένας ακόλουθός του μια αφήγηση των περιπλανήσεών του σε Ρόδο, Ρώμη, και Νίκαια, όπου εξωτικοί είναι οι Ευρωπαίοι. Νομίζω στη Γεννάδειο (τουλάχιστον) πρέπει να υπάρχει αυτό:
    Nicolas Vatin, Sultan Djem: Un prince ottoman dans l’Europe du XVe siècle d’après deux sources contemporaines: Vaki’at-ι Sultan Cem, Oeuvres De Guillaume Caoursin (Conseil Suprême d’Atatürk pour Culture, Langue et Histoires. Publications de la Société Turque d’Histoire, Série XVIII—No. 14). Ankara: Imprimerie de la Société Turque d’Histoire, 1997

  27. Μπουκανιέρος said

    Συγγνώμη για την καθυστέρηση (ήμουν υπεραισιόδοξος στον προγραμματισμό μου).
    Λοιπόν, η αλήθεια είναι ότι δεν κατέχω την απάντηση, έχω απλώς από καιρό μεγάλη περιέργεια γι’ αυτή τη γυναίκα. Είπα λοιπόν να σας βάλω να το ψάξετε. 🙂
    Η περιέργεια μου δεν αφορά την, έτσι κι αλλιώς, πολύχρωμη ταυτότητά της αλλά το ποια ήταν …κι αν ήταν όντως κάποια με ονοματεπώνυμο, με σπουδαία καταγωγή θέλω να πω.

    Αφού γράψατε (λινκ) τα βασικά για τη δικέφαλη υπόθεση της Τσετσίλιας Βενιέρ-Μπάφο και της Ραχήλ Νάσι, να σας πω για την Καλή Καρτάνου (ή Κουαρτάνου, Quartano τέλος πάντων).
    Καταρχήν δεν ήταν Κύπρια, όπως λέει το βιβλίο του σχ. 24, αλλά (απορώ πώς δεν το σκέφτηκες, Μαρία) Κερκυραία, από μια πολύ γνωστή οικογένεια ευγενών μάλιστα.
    Το 1537, την ίδια χρονιά που ο Χαϊρεντίν ξεπάτωσε την Πάρο, οι Οθωμανοί πολιόρκησαν την Κέρκυρα. Αποκρούστηκαν (παναπεί: δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την πόλη, ούτε άλλο κάστρο), όμως λεηλάτησαν την ύπαιθρο και σκλάβωσαν πολλούς. Οι πηγές, υπερβολικές ίσως, μιλάνε για 15 με 20 χιλιάδες σκλαβωμένους. Μέσα στους πολλούς λοιπόν σκλάβωσαν και την οικογένεια του άρχοντα Νικόλαου Καρτάνου. Ο ίδιος ο Νικόλαος πέθανε στο καράβι από την ταλαιπωρία, η γυναίκα του μπόρεσε να εξαγοράσει την ελευθερία της και να επιστρέψει μετά από χρόνια, τα παιδιά τους πουλήθηκαν από δω κι από κει – και χάνονται τα ίχνη τους. Στο ίδιο καράβι, αιχμαλωτισμένος στη μάχη, ήταν κι ο Αντώνιος, αδερφός του Νικόλαου, αξιωματικός στο βενετσιάνικο στρατό. Όπως συνέβαινε με πολλούς ανθρώπους της σειράς του, μαθημένους να διατάζουν και χωρίς καμιά διάθεση να γίνουν δούλοι, ο Αντωνάκης «αλλαξοπίστησε» πολύ γρήγορα κι έκανε καριέρα στους σπαχήδες. Διατήρησε όμως επαφές με Χριστιανούς και στις ελληνόφωνες συναλλαγές του υπόγραφε στο εξής «Αντώνιος Σπαχίδης».

    Πολλά χρόνια αργότερα, ο Αντωνάκης συνάντησε Κερκυραίους εμπόρους στην Πόλη και τους είπε ότι είχε ανακαλύψει ότι η ανιψιά του η Καλή (7 χρονώ όταν σκλαβώθηκε) είχε γίνει η Νουρ-Μπάνου. Η μητέρα (Ρεγγίνα ή Βασιλική Καρτάνου, το γένος Παπαδόπολη), που είχε λευτερωθεί στο μεταξύ, της έγραψε μια επιστολή (που σώθηκε – αν είναι αυθεντική, άλλη υπόθεση) κι η Σουλτάνα, έτσι λέει το παραμύθι, την κάλεσε στην Κωνσταντινούπολη – η γριά τέλειωσε τις μέρες της εκεί.

    Την ιστορία την έγραψε ο Ανδρέας Μουστοξύδης, το 19ο αιώνα, που είχε δει ντοκουμέντα στο αρχείο της οικογένειας Παπαδόπολη, ανάμεσά τους και την περίφημη επιστολή. Τώρα, δεν κόβω το κεφάλι μου ότι όλ’ αυτά είναι αληθινά, ως προς το κεντρικό σημείο δηλ., την ταυτότητα της Νουρ-Μπάνου κλπ. Τα υπόλοιπα πρόσωπα πάντως ήταν υπαρκτά και οι κινήσεις τους, πάνω-κάτω, αντιστοιχούν στην πραγματικότητα.

  28. >Όπως συνέβαινε με πολλούς ανθρώπους της σειράς του, μαθημένους να διατάζουν και χωρίς καμιά διάθεση να γίνουν δούλοι, ο Αντωνάκης «αλλαξοπίστησε» πολύ γρήγορα

    Μ’άρεσε αυτή η ερμηνεία!

  29. Μαρία said

    Μπουκάν, δε φτάνει που οι 2 ώρες έγιναν 8, έχεις την απαίτηση να ξέρω και τους όλους κορφιάτες ευγενείς. Κύπρια την έχει η κυρία Κόκο ή Κοκό, στα μυστικά του χαρεμιού
    http://www.amazon.com/Secrets-Harem-Carla-Coco/dp/0865659966/ref=ntt_at_ep_dpi_1

    Ωραίο, το παραμύθι. Τη Χιουρέμ της Κατρίν Κλεμάν την έχετε διαβάσει;

  30. Μπουκανιέρος said

    Τώρα, έχουν ενδιαφέρον κάποιοι παραλληλισμοί ανάμεσα στις διαφορετικές υποθέσεις. Σε όλες, η κοπέλα ανήκε σε μια αριστοκρατική οικογένεια με υψηλές διασυνδέσεις – δεν ήταν μια τυχαία χριστιανή σκλάβα. Το όνομα Καλή μοιάζει ηχητικά με το Καικίλια, αν το διαβάσουμε «λατινικά» (ή έτσι νομίζω), ο μπαμπάς σε όλες τις περιπτώσεις λεγόταν Νικολό. Και πάντα παίζουν ρόλο στην ιστορία οι θείοι, δηλ. κάποιοι θείοι εγκατεστημένοι στην Κων/πολη και με κάποια θέση, π.χ. ο Ιωσήφ Νάσι ή ο Αντωνάκης Σπαχίδης ή ο έμπορος Μιχαήλ Παπαδόπολης. Αναρωτιέμαι μάλιστα μήπως πίσω απ’ όλ’ αυτά υπήρχαν διάφορες ίντριγκες διάφορων Λεβαντίνων (εννοώ: Χριστιανών που κινούνταν στην Ανατολή), οι οποίοι προσπαθούσαν να «ανακαλύψουν» την «πραγματική» καταγωγή της Σουλτάνας, ενδεχομένως και να την πείσουν γι’ αυτήν.
    Το μόνο σίγουρο είναι ότι η Νουρ-Μπάνου είχε φιλοβενετσιάνικη πολιτική, ή έτσι λέει η καθιερωμένη σοφία της ιστοριογραφίας (ο Δύτης μπορεί να το επιβεβαιώσει). Ίσως γι’ αυτό οι βιαστικές αφηγήσεις, που δεν έχουν καιρό για όλ’ αυτά τα ρομάντζα, τη λένε «βενετσιάνα» κι ησυχάζουν.

  31. Μαρία said

    Ξέχασες οτι και στις δύο ιστορίες κάποιοι αλλαξοπίστησαν.

    Μπουκάν, κοίταξα και το Baffo της μαμάς αλλά έπεσα σε τόσο αναξιόπιστο σάιτ που συνδέει το όνομα της Πάφου με τους Βενετσιάνους Μπάφους.

  32. Κάτι θα βρω για τη Νουρ Μπανού, αλλά από αύριο… Προς το παρόν η βασική βιβλιογραφία: Leslie Peirce, The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire.

  33. Μαρία said

    Ωραίο. Κι εδώ δίνει την εκδοχή, εξώγαμο Βενιέρ-Μπάφο.

  34. Μπουκανιέρος said

    Μπανού είναι λοιπόν ο σωστός τονισμός, ε Δύτη; Άλλα βιβλία το τονίζουν παραλήγουσα και άλλα λήγουσα (και Βάνου/Βανού επίσης). Περιμένω αύριο… και στο μεταξύ θα ρίξω μια ματιά στο βιβλίο, αν προλάβω.

    Η ιστορία του Τζεμ είναι κι αυτή μεγάλο ρομάντζο. Σε διάφορα αναγεννησιακά κείμενα εμφανίζεται στο φόντο, κατά τη ρωμαϊκή του περίοδο. Όπως ξέρεις, ο Βαγιαζίτ πλήρωνε στον Πάπα τα «έξοδά» του – δηλ. έδινε ένα γενναίο ποσό για να τον κρατάνε μακριά και να μην τον χρησιμοποιήσουν εναντίον του.

  35. Μπουκάν, Μπανού στα περσικά θα πει «κυρία, πριγκήπισσα, κοντέσσα, δόνια» ή ό,τι άλλο θες παρόμοιο. Αν μας διαβάζει ο Πετεφρής, μάλιστα, Banu-yi Mısr (η κυρία της Αιγύπτου) είναι η Ζουλέιχα, η γυναίκα του.
    Για τον τονισμό, θυμήσου και το τραγούδι του Χατζιδάκι: «Περί Μπανού την λέγαν τα παιδιά, Περί Μπανού» -η κυρία νεράιδα, δηλαδή, από τις Χίλιες και μια νύχτες.

  36. Μαρία said

    Αυτή είναι η κυρία φως, δηλαδή.
    Καλά, Δύτη μου έλυσες μόλις ένα ραμόνι. Κι έχω διαβάσει και χίλιες και μια νύχτες αλλά δε πήρα χαμπάρι τη νεράιδα

  37. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, δεν έχω την απαίτηση να ξέρεις όλους τους κορφιάτες ευγενείς – αλλά νόμιζα ότι καταλαβαίνεις κάποιον κορφιάτη λιγότερο ευγενή, αρκετά για να ψυλλιαστείς ότι κάποιο λάκο έχει η φάβα.
    Πάντως, οι Νικόλαος και Αντώνιος Καρτάνος ήταν αδέρφια του περίφημου Ιωαννίκιου Καρτάνου – για τον οποίον, και για να μη φλυαρώ, σ’ αφήνω να μιλήσεις εσύ.
    Ο Νικολός ήταν ο πρωτότοκος και ο Ιωαννίκιος το στερνοπούλι. Υπήρχαν όμως κι άλλα δυο αδέρφια, πέρα απ’ τον Αντωνάκη, ο Μαρίνος και ο Αντρίολος – που πέρασαν στο ντούκου. Αυτοί μάλλον είχαν την πιο ευτυχισμένη ζωή απ’ όλους (τι λέει ο Χέγγελ για τις σελίδες;) κι αφήσανε απογόνους. Από κει και ο συνεργάτης του Πολυλά στη γνωστή σολωμική έκδοση.

    ΥΓ. Η Χιουρέμ, η «Ρωσίδα», εμφανίζεται, σαν κακή, και σε κάποιο του Βάλταρι.
    ΥΓ-2. Υπάρχουν κι οι μπάφες, είδος κέφαλων…

  38. sarant said

    Καλά, μιλάμε η ιστορία του σχ. 27 και μετά είναι καταπληκτική και πολύ καλογραμμένη! Αγνοούσα πάντως ότι οι Οθωμανοί είχαν πολιορκήσει την Κέρκυρα και είχαν πατήσει το νησί.

  39. Rogerios said

    Δύτη, διόρθωσέ με αν κάνω λάθος, αλλά νομίζω ότι και σήμερα το Μπανού απαντά ως γυναικείο όνομα στην Τουρκία.

    Η ιστορία του Τζεμ είναι πολύ μπλεγμένη. Επιφυλάσσομαι για περισσότερα άλλη ώρα που θα είμαι πιο ξεκούραστος (και πιο εύθυμος, γιατί νωρίς το βράδυ ήμουν στη Λιέγη και γεύτηκα το πικρό, ακόμα κι όταν είναι αναμενόμενο, ποτήρι του αποκλεισμού). Πάντως θεωρώ πιο πιθανό να μην υπήρξε σε πρώτη φάση συνεννόηση Ιωαννιτών και Βαγιαζήτ (αν ο Τζεμ δεν κατέφευγε στη Ρόδο το πιθανότερο με βάση τα οθωμανικά δυναστικά έθιμα θα ήταν να έχανε γρήγορα το κεφάλι του). Έτσι κι αλλιώς, ο μέγας μάγιστρος των Ιωαννιτών εκείνη την εποχή (Πιερ ντ’ Ωμπυσσόν) δεν είναι αμελητέα ποσότητα διπλωματικά. Οπότε τίποτε δεν μπορεί να αποκλειστεί.

  40. Μπουκανιέρος said

    Δύτη, κι εγώ στο ραμόνι είχα μείνει, σ’ ευχαριστώ.

    Όσο για την ερμηνεία μου που σου άρεσε, νομίζω ότι είναι καλά τεκμηριωμένη από ένα σωρό μικροευγενείς και στρατιωτικά στελέχη (από τη στιγμή που είχαν τους λόγους τους να μην ελπίζουν σε μια γρήγορη εξαγορά). Νομίζω μάλιστα ότι κι οι Οθωμανοί το ήξεραν και είχαν έτοιμο μηχανισμό για την περίπτωσή τους – ένας καλός στρατιώτης είναι πάντα ένας καλός στρατιώτης. Εξόν αν πιστέψουμε ότι όλοι αυτοί οι λεβέντες πάθαιναν την πλάκα τους όταν άκουγαν να διαβάζεται το Κοράνι…

  41. Μαρία said

    Τι λες ρε παιδί! αυτού του αιρετικού! Σ’ αυτά υπάρχει άλλος ειδικός 🙂

    Λοιπόν, βλέπω τώρα στον «Ήλιο» οτι έχει μικρό λήμμα για την Κερκυραία Καλή. «Το γεγονός (οτι έγινε σουλτάνα) δεν βεβαιούται υπο των ιστορικών, αναφέρεται δε εις δύο υπο του Φ. Αλβάνα δημοσιευθείσας ανεκδότους επιστολάς μετά σχολίων (1877) υπο τον τίτλον «Η εν έτει 1537 πολιορκία της Κερκύρας και τα περί την Καρτανίδα Καλήν, κατά τας ανεκδότους επιστολάς μετά διασαφητικών σημειώσεων»»

  42. Μαρία said

    > σήμερα το Μπανού απαντά ως γυναικείο όνομα στην Τουρκία.
    Απ’ ότι φαίνεται ναι, εκτός αν είναι καλλιτεχνικό ψευδώνυμο

  43. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, η βασική αίρεσή του ήταν μάλλον ένας πρώιμος δημοτικισμός (το σημειώνω για να τσιμπήσει ο Νικοκύρης).
    Α, το έχει ο Ήλιος; Μου βρίσκεται (από κληρονομιά όμως, δηλ. δεν τον διάβαζα παιδί), θα πάω να δω. Πάντως, ο Μουστοξύδης είναι παλιότερος απ’ τον Αλβάνα.

  44. Μαρία said

    Τον έφαγε ο κωλόγερος Παχώμιος Ρουσάνος.

    Για να μεγαλώσει το τσίμημα:
    «Και τούτο[«το άνθος το αναγκαίον» της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης] δεν το έκαμα διά τους διδασκάλους αλλά διά τους αμαθείς ως εμέ και διά να καταλάβουν πάντες οι χειροτέχναι και αμαθείς την θείαν γραφήν τι λέγει, τόσον ταύτα, όσον και χειροτέχναι και γυναίκες και παδία, και πάσα μικρός άνθρωπος οπού να ηξεύρη να διαβάζη»

  45. Μπουκανιέρος said

    Έχει ενδιαφέρον και τούτο:
    Γούγκλισα το «Καλή Καρτάνου» και είδα ότι, ναι μεν δεν υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία, όμως αναφέρεται σε διάφορα σημεία κερκυραϊκού ενδιαφέροντος ότι υπάρχει κάποιος θρύλος ή κάποια παράδοση που λέει κλπ.
    Λοιπόν, κατά τη γνώμη μου, δεν υπήρχε κανένας θρύλος και καμιά (πρωτογενής) παράδοση και όλ’ αυτά που γράφονται είναι όντως παράδοση, με την έννοια ότι κάποια πράγματα πέρασαν από παππού σε εγγονό, ξεκινώντας απ’ αυτούς που διάβασαν (ή έμαθαν για) το Μουστοξύδη.
    Ας κρατήσουμε το δίδαγμα για το πόσο δύσκολο είναι να αποτιμηθούν οι προφορικές (οι εν μέρει προφορικές) παραδόσεις.

  46. Μπουκανιέρος said

    #44
    Τι χρείαν έχομεν άλλων μαρτύρων;;!! Αιρετικός! Αιρετικός! Al rogo! Al rogo!

  47. Μαρία said

    Ο Μουστοξύδης διάβασε δηλαδή πλαστές επιστολές στους Παπαδοπόληδες;

  48. Μαρία said

    Ο Δημαράς απ’ όπου και το απόσπασμα λέει οτι «το έργο του φαίνεται πως δεν ήταν απαλλαγμένο απο ετεροδιδασκαλίες, αλλά κι η γλώσσα του δεν μπορούσε να μη δυσαρεστήσει όσους, μένοντας μέσα στο αρχαιότροπο βυζαντινό κλίμα, πίστευαν οτι θα μπορούσαν να συντηρήσουν στους νέους χρόνους, ανάμεσα στα άλλα πατροπαράδοτα, και την γλώσσα ανάλλαγη.

  49. Μπουκανιέρος said

    Ο Μουστοξύδης βρήκε και διάβασε διάφορα ντοκουμέντα – τι ήταν πλαστό και τι όχι, δεν το ξέρω.
    Βλέπω τώρα (άνοιξα βιβλίο) ότι το βασικό έγγραφο ήταν επιστολή του βενετσιάνου πρεσβευτή στην Κων/πολη Ιάκωβου Σοράντσου (1566) προς την κυβέρνησή του.

  50. Μπουκανιέρος said

    Επιστρέφοντας στο #44:
    Άκου να καταλαβαίνουν και τα παιδία! Και πρόδρομος του Λωτρεαμόν αποπάνω, ο άτιμος!

  51. Μαρία said

    Για την ακρίβεια τα γυναικόπαιδα. Και δεν ήξερα οτι έχει εκδοθεί:
    http://tinyurl.com/ykdlykv

  52. Μπουκανιέρος said

    #38
    Αχ, Νικοκύρη, στα λέω εγώ (και καμιά φορά στα γράφω) κι ύστερα έρχεται ο Γερμανός και τα σβήνει!
    Το θέμα μας ήταν, αν θυμάσαι, γιατί έχουμε (οι Κερκυραίοι) τόσες «κακές» εκφράσεις για τους Τούρκους. Εμ, έλεγα γω, αν δεν έχουμε εμείς που τους πολεμούσαμε τόσους αιώνες, ποιοι θες νάχουν; Οι όψιμοι αντιστασιακοί που θυμήθηκαν, μετά από 3-4 αιώνες, ότι καταπιέζονταν φριχτά; 🙂

  53. #38++.
    Ναι, πράγματι, άσε που επιτέλους κατάλαβα τι θα πει Περιμπανού.

  54. sarant said

    Κι εγώ τώρα το κατάλαβα!

  55. SophiaΟικ said

    Και καμία σχέση με τους κρατηρες του Κρόνου…
    http://en.wikipedia.org/wiki/Peri-Banu
    (αυτότώρα θα περάσει άραγε;)

  56. Και όμως έχει σχέση: The name comes from Pari-Banou, a genie-woman from Arabian Nights, incarnation of beauty, who marries Ahmed and helps him fulfill the demands of his father.

  57. Μαρία said

    40, 53, 54 Να μην αισθάνομαι μόνη. Πιστεύω οτι επειδή στο άσμα το λέγαν παιδιά, το θεωρούσαμε παιδική παραφθορά ή κάτι σαν παρατσούκλι.

  58. ΘηταΚαππα said

    Μαρία, φοβερά ευρηματικό το ποστάκι σου #42. Ελάφρυνε την ατμόσφαιρα. Και για να την ελαφρύνουμε κι άλλο προτείνω κι εγώ ένα κουίζ. Ζητείται ο συγγραφέας του πονήματος : Το εξυαλικόν ήθος του πατρός μου. ( το ε με δασεία ).

  59. ElectroJim said

    Ευχαριστώ επιτέλους έμαθα και εγώ τι σημαίνει Περιμπανού!

  60. sarant said

    Καλώς ήρθες και καλημέρα!

  61. ΚαπετάνΈνας said

    Συγνώμη που κόλλησα σ’ ένα παλιότερο άρθρο, αλλά θα σκάσω αν δεν το πω.

    Ο Δύτης βουτώντας στα τυρκουάζ νερά της Οθωμανικής και περσικής παράδοσης, τακτικά μας βγάζει στην επιφάνεια μαργαριτάρια ανατολίτικης γνώσης. Όπως αυτό με την Περι Μπανού.

    Ας μου επιτρέψει να το συνεχίσω λίγο. Ένας φίλος μου, που γνωρίζει Τουρκικά και διαβάζει Οθωμανικά, μου είχε μιλήσει κι αυτός γι’ αυτό το «πέρι». Όντως σημαίνει νεράιδα, ή άγγελος και, νομίζω, ότι έχει ίδια μακρινή ρίζα με το ελληνικό περί, περάω, πάρνα,(το φτερό ινδικά) κλπ…..

    Υπάρχει μια άλλη λέξη περσική, «Ιζόντ» που σημαίνει το παιδί, ο γυιός ή η κόρη. Τούρκικα γίνεται Ζαντέ, και υπάρχει σε Ελληνικά επίθετα όπως Ζαδές, Βειζαδές κλπ.

    Τώρα, Πέρι Ιζόντ, σημαίνει κάτι σαν Νεραιδοκόρη ή Αγγελογεννημένη. Και πρέπει να υπήρξε μικρό όνομα στα αρχαία περσικά. Περιζόντ.

    Οι Έλληνες το μετέφρασαν Παρύσατις…Δαρείου και Παρυσάτιδος γίγνονται παίδες δύο.

    Στην Τουρκία σήμερα υπάρχει γυναικείο όνομα Πέρι. Δεν ξέρω αν στο Ιράν η αλλού υπάρχει το αντίστοιχο της Παρυσάτιδος.

    Και δεν ξέρω αν αυτό που άκουσα από το φίλο μου το βρίσκει κανείς και στα λεξικά.

  62. Σπύρος Βλάχος said

    Ευχαριστώ όλους εσάς και ιδιαιτέρως τον Μπουκανιέρο για τις πολύτιμες, περί των Κουαρτάνων, πληροφορίες…!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: