Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Και πάλι για τον αγαπητό κ. Χατζηχαραλαμπόπουλο

Posted by sarant στο 28 Μαρτίου, 2010


Πριν από καμιά δεκαριά μέρες είχαμε συζητήσει για το πιο μακρύ ελληνικό επώνυμο. Αν ανατρέξετε εκεί θα δείτε ότι, πέρα από τα φτιαχτά ή τα ύποπτα για κατασκευή το μακρύτερο που υπάρχει με βεβαιότητα είναι εννιασύλλαβο, εκτός αν μετρήσουν και τα σύνθετα επώνυμα (π.χ. Ροϊλός-Παναγοδημητρόπουλος). Το λέω αυτό διότι δεν μετράω για πραγματικό το «Γλαύκος Παπαθεοδωροκομουντουρονικολουκόπουλος«, κι ας το γράφει ο Μένκεν και η αμερικανική εφημερίδα.

Αλλά άλλο είναι το θέμα μου. Σε ένα σχόλιο του προηγούμενου άρθρου, ο φίλος Πάληουρας έγραψε:

Θα σας πώ μια σχετική ιστορία που είχα διαβάσει σε ένα βιβλίο. Συγγραφέας ο Άρις Αντάνης, τίτλος “Μεταξύ των Πράξεων” και είναι μια συλλογή από συμπαθέστατα διηγήματα με χιούμορ και συγκίνηση σε ισότιμες ποσότητες και ποιότητες.


Σε ένα από αυτά, ο συγγραφέας αφηγείται την γνωριμία του με έναν παππού. Τραπεζικός υπάλληλος ο συγγραφέας, πελάτης ο παππούς, ήρθε μια μέρα στη τράπεζα να ανοίξει έναν λογαριασμό. Συμπληρώνει την αίτηση και εντρομος ο υπάλληλος βλέπει, ότι στο πεδίο του ονόματος ο παππούς είχε γράψει το όνομά του ολογράφως: Θρασύβουλος Αγαμέμνων Αριστογείτονος Χατζηχαραλαμπόπουλος. (Μάλιστα, μέρος του ονόματος είχε γραφτεί πάνω στον πάγκο του γκισέ, καθώς δεν χωρούσε στο χαρτί!). “Βρε παππού, είναι πολύ μεγάλο, να το κόψουμε λίγο από δω, λίγο από κει, να κάνουμε καμια σύντμηση” – Όχι! Ανένδοτος ο κυρ Θρασύβουλος Αγαμέμνων. “Το όνομά μας είναι η ψυχή μας” κι άλλα τέτοια. Του διηγήθηκε ότι υπήρξε μετανάστης στο εξωτερικό, ότι όλοι εκεί τα κονταινουν τα ονόματά τους, αλλά ότι αυτός το κράτησε υπερήφανος. Τέλος πάντων, το στριμώξανε κάπως τελικά -ολογράφως βέβαια, φτιάξανε τον λογαριασμό, του έδωσε κι ένα πουρμπουάρ ο παππούς: “Μα…” – “Δεν έχει μα!”

Η ιστορία επαναλαμβανόταν ταχτικά. Ερχόταν ο παππούς, οχτακοσίων χρονών, για τη σύνταξη κτλ, πάντα όταν υπέγραφε, νά’ σου πάλι το θέμα με το ονοματεπώνυμο-σιδηρόδρομος. Νά’ σου και οι σχετικές στιχομυθίες. Ανένδοτος ο παππούς: “Ολογράφως”. Και τα πουρμπουάρ, πουρμπουάρ.

Τέλος πάντων, κάποια μέρα ο παππούς πέθανε, και ο συγγραφέας πήγε να δει το μνήμα του, όπου οι αχαΐρευτοι οι απόγονοί του, του είχαν φτιάξει μια πλάκα με το όνομά του τραγικά συντετμημένο. Φρικάρει ο συγγραφέας, πάει και παραγγέλλει άλλο μάρμαρο, δίνει οδηγίες, και βάζουν επιτέλους το όνομα ολογράφως. Το κόστος; Όσα ακριβώς είχε μαζέψει από τα πουρμπουάρ τόσο καιρό ο υπάλληλος από τον παππού!

Αυτά. Συγγνώμη για την έκταση, αλλά θυμήθηκα την ιστοριούλα και μου είχε αρέσει πολύ τότε.

Μου είχε κινήσει το ενδιαφέρον το διήγημα, αλλά σε επόμενο σχόλιο ο Πάληουρας γράφει ότι δεν είναι βέβαιος για τον τίτλο του βιβλίου γιατί το είχε διαβάσει πολύ παλιά και στο Διαδίκτυο ελάχιστα βρήκε για τον συγγραφέα. Και εκεί έμεινε το θέμα… για λίγες μέρες.

Όμως προχτές πήρα ηλεμήνυμα από τον συγγραφέα Άρη Αντάνη, τον «πατέρα» του αγαπητού κ. Χατζηχαραλαμπόπουλου! Όπως μου γράφει, φίλοι του που έτυχε να διαβάσουν το άρθρο είδαν την αναφορά στο διήγημα και τον ειδοποίησαν. Κατά σύμπτωση, αυτή την εποχή ετοιμάζει ένα καινούργιο βιβλίο στο οποίο θα περιλαμβάνει παλιά και νέα διηγήματα, μεταξύ των οποίων και το διήγημα που μας απασχόλησε. Μόνο που το όνομα του ήρωα φαίνεται πως είναι Αγαμέμνων Αριστογείτονος Χατζηχαραλαμπόπουλος, όχι «Θρασύβουλος»  όπως θυμόταν ο Πάληουρας κι έτσι το διόρθωσα στο κείμενο πιο πάνω (ο Θρασύβουλος έχει κι ένα γράμμα περισσότερο, πάντως).

Το διήγημα θα έχει νέο τίτλο, «Κάναντα». Το πιο εντυπωσιακό, όπως μου είπε ο κ. Αντάνης, είναι πως τον ειδοποίησαν την ώρα που διόρθωνε τα δοκίμια του συγκεκριμένου διηγήματος! Σημαδιακό;

Τέλος πάντων, το βιβλίο λέγεται «Αγάπη. Μυστήρια, μυστικά και εκμυστηρεύσεις» και θα κυκλοφορήσει μετά το Πάσχα. Δεν ξέρω τον εκδοτικό οίκο, αλλά συγγραφέας επαναλαμβάνω είναι ο Άρις Αντάνης. Παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει στο τέλος Ιουλίου στον Πόρο.

Να διευκρινίσω ότι δεν έχω διαβάσει το προηγούμενο βιβλίο του κ. Αντάνη, ούτε έχω σκοπό να κάνω διαφήμιση, ούτε καν να περιαυτομπλογκήσω, αλλά μου έκανε εντύπωση (για πολλοστή φορά βέβαια) το πώς το Διαδίκτυο φέρνει σε επαφή τους ανθρώπους. Και καθώς εδώ που γράφω είναι μια μουντή συννεφιασμένη Κυριακή, δεν είχα διάθεση να ξεκινήσω τη μέρα με γκρίνιες ή με αναφορά σε καταθλιπτικά πράγματα 🙂

Advertisements

17 Σχόλια to “Και πάλι για τον αγαπητό κ. Χατζηχαραλαμπόπουλο”

  1. Marulaki said

    Πολύ όμορφη ιστορία! Ωραίος τρόπος να ξεκινήσω τη μέρα μου! Μερσι! 🙂

  2. espectador said

    Με την στενοτητα που υπαρχει στα νεκροταφεια-παρα τις απεγνωσμενες επεκτασεις-τα μεγαλα επωνυμα…μειονεκτουν. Ωραια ιστορια. Καλημερα

  3. Παρότι το θέμα είναι τα μεγάλα ονόματα, να σημειώσω πως μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση, πριν καμιά δεκαριά ( ; ) χρόνια, σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα η εθνική Κορέας (Νότιας φαντάζομαι) είχε μέσα δύο παίκτες με το επώνυμο «Ο»!

    «Ο Ο στον Ο την μπάλα!!!»

    ( Και μιας και αναφέρθηκε και ταφόπλακα, ω πόσο φιλοσοφικό, μια ταφόπλακα με σκαλισμένο ένα Ο επάνω! κρίμα που θα ‘ναι αλλιώς με κορεάτικα γράμματα! 😛 )

  4. Μια που η κουβέντα τό ‘φερε σε μπάλλα και ονόματα, ενδιαφέρον έχει όταν Αμερικανοί τηλεσχολιαστές προσπαθούν να περιγράψουν την γρήγορη ροή μιας φάσης στην οποία συμμετέχει ο Ολλανδός (Jan) Vennegoor of Hesselink, του οποίου το διπλό επώνυμο (σχεδόν) αφήνει ή προκαλεί περιθώρια επιλογής. Η προέλευση: Κάπου στα 1600-κάτι παντρεύτηκαν γόνοι από δύο οικογένειες με ακριβώς το ίδιο κοινωνικό επίπεδο, οπότε κανένα από τα δύο επώνυμα δεν υπερίσχυσε. (Περιμένω περισσότερες λεπτομέρειες για το φαινόμενο σε σχόλια.)
    Η Βικιπαίδεια κάνει λόγο και για τα δίκαννα επώνυμα, για τα οποία είχε σχολιάσει και ο Νίκος Δήμου στο παρελθόν.

  5. Μαρία said

    δίκαννα;

  6. sarant said

    Δίκαννα (double-barrelled) εννοεί ο Μιχάλης αυτά που λέμε πιο απλά διπλά, που συνήθως ενώνονται με παύλα. Στη Βρετανία το συνήθιζαν οι αριστοκρατικές οικογένειες, το σατιρίζει συχνά ο Wodehouse. Μαλιστα, βλέπω πως υπάρχουν και τριπλά επώνυμα και ελάχιστα τετραπλά (ή τετράκαννα 🙂 )

    Έχουμε και στα ελληνικά μερικά. Περίπτωση που ίσως θα την ξέρει η Σοφία, καθό πατρινή, είναι το «Ρούφος-Κανακάρης» με αρκετά περίπλοκες συμφωνίες όσον αφορά τα επιτρεπτά μικρά ονόματα.

  7. Ναι, δίκαννα τα αναφέρει και ο Νίκος Δήμου – θα κοιτάξω να δω αν υπάρχει λινκ.

  8. SophiaΟικ said

    Μόνο που οι πραγματικά αριστοκράτες δε βάζουν παύλα στη μεση. Δύο επίθετα με παύλα συνήθως είναι παντρεμενη γυναίκα που εχει και τα δυο επίθετα ή παιδί αναποφάσιστων γονιών. Δυο επίθετα χωρίς πάυλα, γόνος αγγλικής οικογενείας με διπλό επίθετο. Ντάνιελ Ντέι Λιούις, Έλενα Μπόναμ Κάρτερ κλπ. Αν και τα επίθετα των αγγλων αριστοκρατών και το πως τα μοιράζονται είναι δύσκολη και ζόρικη υπόθεση, κατι σαν τους Κανακάρηδες των Πατρών, για τους οποίους η Βίκι λέει:

    Η ακμή της οικογένειας Ρουφ έφτασε στο απόγειο της όταν ο Μπενιζέλος το 1750 παντρεύτηκε, δια απαγωγής, την Αγγελική Κανακάρη, αδερφή πλούσιων πατρινών εμπόρων. Τα αδέρφια της Λουκάς και Ρόδης Κανακάρης ήταν αντίθετα με τον γάμο λόγω του Καθολικού δόγματος του Μπενιζέλου Ρούφου. Και οι δύο όμως ήταν άγαμοι με αποτέλεσμα, μετά τον θάνατο του Λουκά, ο Ρόδης Κανακάρης να συμφιλιωθεί με τον Μπενιζέλο με τους εξής όρους: Όλα τα παιδιά της Αγγελικής θα είναι Ορθόδοξα και όσοι θα έφεραν το όνομα Αθανάσιος, Ρόδης ή Λουκάς θα πρόσθεταν και το επώνυμο «Κανακάρης».

  9. Alexis said

    Θα θυμάστε φαντάζομαι τον Βέγγο στην ταινία που ήταν κουρέας, με το επώνυμο-σιδηρόδρομο: Χατζηπαπαγεωργακοπουλοκωνσταντινογιαννόπουλος.
    Από τα υπαρκτά επώνυμα που έχω συναντήσει, μερικά από τα πιο περίεργα, αν και όχι ιδιαίτερα μεγάλα είναι: Τριαντακωνσταντής, Παπαπάνος, Λαμποδημητρόπουλος.
    Σε παλιό σήριαλ με τον Κωνσταντάρα («εκείνες κι εγώ») είχε εμφανιστεί το επώνυμο Παπαπαππάς. Σε ελληνική ταινία, πάλι με τον Κωνσταντάρα, είχε ειπωθεί το Παπαχατζηχαραλάμπους.

  10. Nicolas said

    Κατερίνα, το δίκαννο*!
    Κι εγώ έχω δί(σχεδόν τρι)καννο**, χωρίς αριστοκρατική καταγωγή (και χαίρομαι γι΄ αυτό), απλά ένα σύνθετο όνομα. Μερικοί μου προσθέτουν και ένα de, και τους λέω απλά: Appelez-moi « Monseigneur » !
    * εντάξει, τώρα καταλαβαίνω το πως και το γιατί, και νόμιζα ότι ήμουν ανώμαλος***
    ** για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής δεν μπορώ να το αποκαλύψω, με το συμπάθιο, 17 χαρακτήρες με την παύλα, 18 με το διάστημα, δεν τον φτάνω τον Χατζητέτοιο, ευτυχώς που έχω μόνον ένα όνομα (τα παιδιά μου έχουν τέσσερα το καθένα, θα με βρίζουν όταν πρέπει να τα γράφουν όλα με το χέρι!)
    *** παραπομπή στο γνωστό ανέκδοτο της κακομοίρας που πήγε στο γιατρό και είπε «να μου το γράψετε, γιατρέ, γιατί ο άντρας μου, π… με ανεβάζει, π… με κατεβάζει»)

  11. Από τον «Θόδωρο και το δίκαννο».

  12. Πάληουρας said

    🙂 🙂 🙂 (εις τριπλούν) – θα τρίζουν τα κόκκαλα του κυρ …Αγαμέμνονος, που του άλλαξα το όνομα τόσο βαναύσως. Οπότε δεν είχα πρόβλημα μόνο ως προς τον τίτλο, αλλά φαίνεται ότι συνολικά η μνήμη μου με απατά (ε, τόσα χρόνια σχέση, θα μπούχτισε). Κύριε Σαραντάκο, προσυπογράφω την διαπίστωσή σας για το διαδίκτυο και σας καληνυχτίζω με ένα χαμόγελο μέχρι τα αυτιά, δηλαδή περιαυτοχαμογελώντας!

  13. espectador said

    Στην δεκαετια του 60 ενα ονομα υπουργου του Καραμανλη εγινε αντκειμενο πολλων γελοιογραφιων και σχολιων-Ψαθας-μ αυτην την ιδιοτητα που λετε, την δικαννικη 🙂 Οθων Λεφας Τετενες.

  14. Μαρία said

    Εσπεκταδόρ, απλός πολιτευτής πρέπει να ήταν. Υπουργός σίγουρα όχι.
    Στη θεία Γούγλη βρήκα οτι παρωδούσαν το όνομα «Κώθων Ελέφας Τενεκές»

  15. espectador said

    Ειχα την εντυπωση οτι ηταν υπουργος, αλλα μαλλον κανω λαθος (τα βοδια εξαλλου δεν διακρινονται για την μνημη τους). Παντως, ναι. ηταν ενα ονομα, που ισως λογω του ρυθμου του «επαιξε» σε πολλα συνθηματα και σχολια.
    Υπαρχει σημερα ενας ποιητης. αλλα χωρις τον «Λεφα».

  16. Μαρία said

    Γριβοκωστόπουλος! Χάθηκαν τα δισύλλαβα επώνυμα; Άβυσσος το μυαλό του ανθρώπου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: