Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Εμβατήρια, τραγούδια και συνθήματα

Posted by sarant στο 14 Απριλίου, 2010


Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε χτες στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης. Νομίζω πάντως πως το όνομα του πραξικοπηματία είναι Ντερτιλής, αλλά μπορεί να πέφτω έξω.

Συνεχίζοντας, κατά κάποιον τρόπο, το προηγούμενο σημείωμά μου, θα ήθελα να αναφέρω σχετικά περιστατικά από τον καιρό που ήμουνα φαντάρος – προ αμνημονεύτων χρόνων δηλαδή. Κατατάχθηκα στο Κέντρο Εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων Κορίνθου, μόλις τέλειωσα το Πολυτεχνείο, το φθινόπωρο του 1953. Οι καιροί ήταν χαλεποί από κάθε πλευρά. Κυβερνούσε ο Παπάγος, με δεξί του χέρι τον Μαρκεζίνη και επιβίωνε σε όλους τους τομείς, πολιτικούς και κοινωνικούς, το πνεύμα και το γράμμα του Εμφυλίου, που είχε λήξει πριν τέσσερα χρόνια.
Στο Στράτευμα φυσικά αυτό ίσχυε σε πολύ εντονότερο βαθμό, ειδικότερα δε στο Κέντρο Εκπαίδευσής μας. Χαρακτηριστικό: είχαμε, στον 9ο λόχο, διοικητή τον Δερτιλή, αυτόν που καταδικάστηκε σε ισόβια για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου (δολοφονία Μυρογιάννη) και που αν δεν κάνω λάθος, βρίσκεται ακόμα έγκλειστος, μαζί με τον Ιωαννίδη. Τον θυμάμαι να μπαίνει στο θάλαμο πάντα αγέλαστος και αγριωπός, πανύψηλος μας φαινόταν (και ήταν) και να λέει στον διμοιρίτη μας:
«Πες τους να βγάλουν το σκασμό»,
γιατί είχε σαν αρχή να απευθύνεται στους απλούς φαντάρους πάντοτε μέσω κάποιου βαθμοφόρου. Ποτέ απ’ ευθείας.
Στην εκπαίδευσή μας περιλαμβανόταν, πλην των ασκήσεων και των καψωνιών, της οπλομαχίας και γενικότερα της στρατιωτικής κατάρτισης, και η απαραίτητη εθνική διαπαιδαγώγησή μας. Χωρίς αμφιβολία στην τελευταία εντάσσονταν και τα άσματα που μας μάθαιναν, τα οποία ήταν δύο ειδών: εμβατήρια, που υποβοηθούσαν τον σωστό βηματισμό μας και κάποια άλλα, ψυχαγωγικού, ας το πούμε έτσι, χαρακτήρα:
Πίσω απ’ της αυλής την πόρτα
μια κοπέλα μεσ’ στα χόρτα
τον στρατιώτη καρτερεί… κ.λπ. κ.λπ.
ή το άλλο
Φεύγω Μαριώ, Μαριώ μου αγαπημένη
να πάω στον πόλεμο με τ’ άλλα τα παιδιά… κ.λπ. κ.λπ.
Από τα εμβατήρια πάλι, ορισμένα τα ήξερα από πολίτης, γιατί ήταν παγκοίνως γνωστά, αφού τα μετέδιδε συχνά το κρατικό ραδιόφωνο, όπως το «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει», το «Περνάει ο Στρατός, της Ελλάδος φρουρός» και τα παρόμοια.
Ορισμένα άλλα, όμως, τα πρωτάκουσα στο κέντρο, όπως το «Τι ζητούν οι Βούλγαροι στη Μακεδονία» ή το «με αίμα δε θα χύσουμε ούτε μια σταγόνα αίμα ελληνικό – μόνο το άτιμο βουλγαρικό, των βουλγαρόφιλων κομμουνιστών … κ.λπ.» ή ακόμα το «της Αγιά Σοφιάς οι πόρτες δεν ανοίγουν με κλειδιά, μόνο ανοίγουν με λεβέντες, του εννάτου τα παιδιά» (αφού ανήκαμε στον 9ο λόχο…).
Το τελευταίο μάς έκανε εντύπωση, γιατί τότε ήμασταν στενοί φίλοι και σύμμαχοι με την Τουρκία, μονάδες και των δύο χωρών βρίσκονταν ακόμα στην Κορέα και όταν ο τότε Τούρκος πρόεδρος Τζελάλ Μπαγιάρ ήρθε να εγκαινιάσει το ΤΟΥΡΚΙΚΟ (έτσι ακριβώς) Γυμνάσιο Κομοτηνής τον υποδεχτήκαμε με τιμές και δόξες και τα εγκαίνια έγιναν παρουσία του Παπάγου, του Παύλου και της Φρειδερίκης, οι οποίοι έτσι καταργήσανε εμπράκτως τη συνθήκη της Λωζάννης, που δεν αναγνώριζε τουρκική αλλά μόνο μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη. (Εθνικόφρονες με τα όλα τους, βλέπετε.)
Θυμάμαι πως συζητούσαμε ιδιαιτέρως μεταξύ μας οι φαντάροι το πνεύμα του εμβατηρίου, γιατί στα μαθήματα εθνικής διαπαιδαγώγησης μας μάθαιναν πως ο εχθρός ήταν στον Βορρά: οι Βούλγαροι, οι Ρώσοι και το ανατολικό μπλοκ γενικότερα. Οι Τούρκοι ήταν φίλοι και σύμμαχοι. Μου έκανε τότε εντύπωση η παρατήρηση ενός συναδέλφου:
«Αν πάρουμε την Πόλη και την Ανατολική Θράκη, η Ελλάδα θα αποχτήσει πληθυσμό δεκαπέντε εκατομμύρια, από τα οποία τα μισά και πάνω θα είναι Τούρκοι. Το σκέφτεστε;»
Ανεξαρτήτως, πάντως, της ηλιθιότητας του εμβατηρίου, εκείνο που θυμάμαι και δεν κάνω λάθος είναι πως ουδέποτε τα εμβατήρια αυτά τα τραγουδήσαμε έξω από το κέντρο εκπαίδευσης. Ακόμα και όταν με μεταθέσανε στην Καστοριά, ποτέ δε θυμάμαι σε παρελάσεις στην πόλη να τραγουδούσαν οι στρατιώτες αντιβουλγαρικά, αντιτουρκικά ή αντικομμουνιστικά εμβατήρια. Για να μη μιλήσω για συνθήματα, που ήταν αδιανόητο να τα κραυγάζουν συντεταγμένα τμήματα.
Και αυτά εν έτει 1953. Βάλε τώρα…

13 Σχόλια to “Εμβατήρια, τραγούδια και συνθήματα”

  1. Alexandra said

    Ναι, Νικόλαος Ντερτιλής ήταν ο πραξικοπηματίας.

  2. Μαρία said

    >με αίμα δε θα χύσουμε ούτε μια σταγόνα αίμα ελληνικό – μόνο το άτιμο βουλγαρικό

    Νικοκύρη, διόρθωσε: με όπλα δε θα χύσουμε ………………………προδοτικό

    Το άσμα ακούστηκε και στο «Θίασο».

  3. Τυπικά ο Ντερτιλής δεν θεωρείται πραξικοπηματίας, αφού δεν συμμετείχε στο πραξικόπημα αλλά στην καταστολή του Πολυτεχνείου. Γνωστή είναι η εικόνα του με το πιστόλι στο χέρι να περιφέρεται στην Πατησίων. Κι αφού, απ’ ό,τι λέει ο κύριος Σαραντάκος, δεν πολυσυνήθιζε να απευθύνεται αμέσως στους φαντάρους, μάλλον η μοναδική φορά που απευθύνθηκε ήταν όταν καμάρωσε στον φαντάρο οδηγό του, λέγοντας κάτι σαν «Βλέπεις, ρε; 45 χρονών άνθρωπος και τον πέτυχα με την μία στο κεφάλι!». Αναφερόταν, φυσικά, στην εν ψυχρώ δολοφονία του σπουδαστή Μυρογιάννη. Αυτός ο κομπασμός δεν του βγήκε σε καλό, βεβαίως, διότι όταν έπεσε η Χούντα του Ιωαννίδη κι έγινε η δίκη για τη σφαγή του Πολυτεχνείου, ο οδηγός του, πολίτης πλέον, ήταν βασικός μάρτυρας κατηγορίας.
    Να προσθέσω, δε, ότι εκείνα τα χρόνια της δεκαετίας του ’50, ο στρατιωτικός διοικητής Θράκης, προκειμένου να «αποβουλγαρίσει» (sorry για την ελληνικούρα!) τους Πομάκους, προκειμένου να τους απομακρύνει από τον εκ Βορρά κίνδυνο, τους υποχρέωσε να διδάσκονται τουρκικά στα μειονοτικά σχολεία. Εξυπνο, ε;

  4. κι ἐμένα μιὰ φορὰ ἕνας ὑπολοχαγὸς μὲ διέταξε νὰ πῶ στὸν λόχο νὰ βγάλῃ τὸν σκασμό. ἐκτελοῦσα χρέη»ἐπιλοχία στὴν ΣΕΑΠ γιὰ λίγο΄ἀπόντος τοῦ ἐπιλοχία καὶ τῶν ἀρχαιοτέρων μου λοχιῶν. ἔβγλα μιὰ ἀγριοφωνάρα καὶ διέταζα μεταβολές. μετὰ ἀπὸ λίγη ὥρα μιὰ σειρούλα , ἕνας γκρινιάρης Λέσβιος μὲ ἔντονη προφορά, μοῦ λέει «καὶ δὲν σοῦ φαινόταν!». ἀπὸ τὰ συνθήματα ποὺ ἔδινα κάθε μέρα στὴν διμοιρία ὡς λοχίας καὶ ἀργότερα ὡς έκπαιδευτὴς τῶν ἀλφάδων εἶχε κλείσει ἡ φωνή μου. ἀλλὰ μοῦ ἄρεσε νὰ φωνάζω συνθήματα στὸν στρατό, μιὰ ποὺ δὲν τὰ φωνάζω στὰ γήπεδα, χὲ χέ.

  5. Νικόλαος Δερτιλής είναι δικάστηκε μαζί με τα υπόλοιπα καθίκια το 1975 και καταδικάστηκε σε ισόβια

  6. AFM, το λίνκι που δίνεις όμως είναι περιβόλι…

  7. Αγγελος said

    To «Φεύγω Μαριώ, Μαριώ μου αγαπημένη / να πάω στον πόλεμο με τ’ άλλα τα παιδιά…» είναι, νομίζω, ελληνική διασκευή του La Madelon.

  8. sarant said

    Άγγελε, έτσι πρέπει να είναι, αν και υπάρχει και παλιότερη/εναλλακτική διασκευή (Μικρή Μαριώ, στον πόλεμο κι αν πάμε…)

  9. Νάτος κι ο λεγάμενος…

  10. Δεν μου βγήκε το .html…

  11. gbaloglou said

    #5:

    Διαβάζω ότι ένας από τους δύο αθωωθέντες χουντικούς ήταν ο Κωνσταντίνος Ασλανίδης: τότε γιατί χρειάστηκε να διαφύγει στην Βραζιλία και να επιστρέψει στην Ελλάδα ετοιμοθάνατος, όπως συμβαίνει να θυμάμαι;

  12. sarant said

    Καλή ερώτηση, απάντηση δεν έχω.

  13. Μάλλον θάχε κάτι τις στην άκρη.
    Άσε που εκείνη την εποχή στην Ελλάδα ήταν λίγο άγρια τα πράγματα για τους χουντικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: