Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Ξέρξης κάθισε στ’ αυγά του

Posted by sarant στο 27 Απριλίου, 2010


Στα Νέα της Δευτέρας 26.4.2010 υπάρχει ένα δισέλιδο άρθρο με τίτλο «Οι Πέρσες ακόμα πικραίνονται για τις ήττες σε Μαραθώνα-Σαλαμίνα», που υπογράφεται από τον κ. Μανώλη Πιμπλή, αλλά προβάλλει τις απόψεις και το έργο του ιρανολόγου κ. Βαγγέλη Βενέτη, χωρίς να τσιγκουνεύεται επαίνους, σε σημείο που να χάνει κάπως την αίσθηση του μέτρου. Φτασμένοι επιστήμονες με μεγάλο κύρος στον κλάδο τους δεν έχουν αξιωθεί τόσο λιβάνι όσο ο 33χρονος ιρανολόγος που μάλλον θα είναι καλός φίλος του δημοσιογράφου.

Τέλος πάντων, αυτό δεν με ενδιαφέρει, ούτε έχω να παρατηρήσω κάτι στις απόψεις του κ. Βενέτη στο άρθρο –μερικές ανακρίβειες ή αφελείς διατυπώσεις θα τις χρεώσουμε στον δημοσιογράφο. Με ενόχλησε όμως η λεζάντα μιας εικόνας, την οποία δεν μπορείτε να δείτε εκτός αν κάνετε mouse over (πώς το λέμε αυτό;) στη δεύτερη φωτογραφία του άρθρου, οπότε θα διαβάσετε:

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας (εδώ, το έργο του Φερνάν Κορμόν «Η Νίκη στη Σαλαμίνα», 1887) την οποία ο Ξέρξης παρακολουθούσε από το όρος Αιγάλεω (τρεις κορυφές λέγονται ακόμη και σήμερα «αυγά του Ξέρξη» και θεωρείται ότι από κει βγήκε η έκφραση «κάθησε στ’ αυγά του») θεωρείται ακόμη και σήμερα από τους Ιρανούς ως η σημαντικότερη από τις τρεις ελληνοπερσικές συγκρούσεις και την ήττα ως την πιο καταστροφική.

Αφήνω την τρικυμισμένη σύνταξη του τέλους της παραγράφου και στέκομαι στο ότι η κοινότατη έκφραση «κάθισε (έτσι το θέλει η ορθογραφία) στ’ αυγά του» θεωρείται (από ποιον τάχα;) ότι βγήκε από… τη ναυμαχία της Σαλαμίνας και από τις τρεις κορυφές του Αιγάλεω που ονομάζονται (είναι τάχα αλήθεια αυτό;) «αυγά του Ξέρξη».

Κάτι τέτοιοι εξωφρενισμοί με κάνουν να βγαίνω από τα ρούχα μου. Έχουμε την κοινότατη, επαναλαμβάνω, έκφραση «κάτσε στ’ αυγά σου», η οποία σημαίνει «κάτσε φρόνιμα, μην εκτίθεσαι σε κινδύνους, μην ανακατεύεσαι σε ξένες υποθέσεις». Με ποια λογική θα προέρχεται από τον Ξέρξη, τη στιγμή που ολοφάνερα παραπέμπει στην οικεία σε όλα τα ελληνικά σπίτια εικόνα της κότας, της κλώσας, που κάθεται στ’ αυγά της και τα κλωσάει ήσυχη κι ακίνητη, και μόνο γι’ αυτά ενδιαφέρεται; Μέχρι πριν από δυο-τρεις γενιές, τα περισσότερα τα ελληνικά σπίτια, ακόμα και στις πόλεις, είχαν κότες και η εικόνα της κλώσας ήταν κοινός τόπος (αν θυμάμαι καλά, εμείς είχαμε στο Παλιό Φάληρο μέχρι τη δεκαετία του 1980, αν και όχι συνεχώς).

Στην αρχή σκέφτηκα ότι η εξωφρενική εξήγηση για τον Ξέρξη οφείλεται στον Τάκη Νατσούλη, που το βιβλίο του Λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις περιέχει ένα σωρό συναρπαστικές, ευφάνταστες πλην όμως αναληθέστατες εξηγήσεις για την προέλευση ιδιωματικών και παροιμιακών φράσεων, όπως έχουμε δει και σ’ αυτό το ιστολόγιο π.χ. για την έκφραση «έχασε τ’ αυγά και τα καλάθια», που ο Νατσούλης την αποδίδει σε κάποιον επώνυμο αυγουλά και σε ένα επεισόδιο που έγινε το 1688 –τη στιγμή που η φράση έχει καταγραφεί από τον Βάρνερ που πέθανε το 1660. Κατά σύμπτωση μάλιστα, έχουμε ασχοληθεί και με μια άλλη έκφραση που περιέχει τη λέξη «αυγό», την έκφρ. «αυγά σου καθαρίζουνε;», όπου και πάλι ο Νατσούλης δίνει μια ευφάνταστη και αστήριχτη θεωρία για την προέλευσή της.

Όμως ο Νατσούλης στη συγκεκριμένη φράση είναι άψογος, αφού απλώς αναφέρει ένα ομηρικό (επι σοίσι καθήμενος) και ένα αρχαίο (μένειν επί τοις αυτού) αντίστοιχο, παρμένα από το παλιό λεξικό του Πανταζίδη, χωρίς όμως αυγά. Οπότε, τείνω να πιστέψω ότι η ευφάνταστη άποψη που ανάγει την κοινότατη φράση στη… ναυμαχία της Σαλαμίνας οφείλεται στον ιρανολόγο κ. Βενέτη.

Έτσι κι αλλιώς, πιστεύω ακράδαντα πως αυτή η θεωρία είναι άστοχη. Επαναλαμβάνω ότι η φράση «κάθομαι στ’ αυγά μου» ή η προτροπή «κάτσε στ’ αυγά σου» προέρχεται από την κότα που ακίνητη κλωσάει τα αυγά της. Η προτροπή, πρέπει να πούμε, συνήθως μας παρακινεί να αφήσουμε τις ενασχολήσεις με ζητήματα ευρύτερου ενδιαφέροντος, ιδίως με την πολιτική, και να ασχοληθούμε με τα στενά βιοποριστικά και οικογενειακά μας.

Μερικά παραδείγματα χρήσης από τη λογοτεχνία δεν θα ήταν άσκοπα:

Γρηγόρη, πάλι τα ίδια μού άρχισες; Δεν είπαμε να παρατήσεις τις βρωμοπαρέες για να δεις προκοπή; Κάτσε στ’ αυγά σου μη φας το κεφάλι σου.
Σ. Τσίρκας, Η χαμένη άνοιξη

Κάθε φορά μπλέκεις άσχημα μ’ αυτόν. Έχεις και γραφείο το πρωί. Κάτσε στ’ αυγά σου. Πού πας; μου είπε η μάνα μου.
Μουρσελάς, Βαμμένα κόκκινα μαλλιά

Βρε Γιάγκο, έχεις παιδιά και οικογένεια, κάτσε ήσυχα στα αυγά σου.
Βασιλικός, Ζ

Μη δώσης όπως κι’ άλλοτε αέρα στα μυαλά μας,
κάτσε στ’ αυγά σου, Κόρδονε, μη βρούμε τον μπελά μας.

Σουρής, Ο Ρωμηός, 1895

και, μέρες που είναι, με το στόμα ενός γκασταρμπάιτερ:

Κάθομαι, λοιπόν, στ’ αυγά μου. Τα κλωσσάς δεκαπέντε χρόνια -είκοσι είναι το κανονικό- και τότε βγάζουν ένα μικρό, φαλακρό πουλί. Είναι η σύνταξή σου, είσαι συ.
Δ. Χατζής, Το διπλό βιβλίο

Μικρό, φαλακρό, αλλά σύνταξη. Τώρα που έρχονται οι ταλιμπάνοι του ΔΝΤ να μας πάρουν τ’ αυγά και τα καλάθια, να δούμε τι θα γίνει, θα κάτσουμε στ’ αυγά μας;

50 Σχόλια to “Ο Ξέρξης κάθισε στ’ αυγά του”

  1. nikosl said

    Είχαμε ξανααναφερθεί εδώ στον κο Βενέτη, με αφορμή την εισαγωγή στη γραμματική του, όπου ισχυρίζεται ότι το παντζούρι βγαίνει από το περσικό παντζ, αρα σημαίνει πεντάφυλλο παράθυρο, ενώ η συνηθισμένη ετυμολόγηση είναι από το γαλλικό abat de jour.

  2. Nikosl, ξαναπήγα με την ευκαιρία στο εν λόγω νήμα και είδα ότι δεν είχαμε καταλήξει πάντως με σιγουριά στη γαλλική ετυμολόγηση. Όσο το ξανασκέφτομαι, άλλωστε, αυτή η παρεμβολή του -ν- πριν το -ζ- ή -τζ- δεν μου φαίνεται εύκολο να εξηγηθεί.
    Επειδή γνώρισα πρόσφατα τον Β.Β. και μου έκανε καλή εντύπωση, θέλω να πιστεύω ότι τις αμετροέπειες και τα μαργαριτάρια τα οφείλουμε στο δημοσιογράφο.

  3. Με άλλο όνομα said

    Τον Βενέτη τον είχα συμφοιτητή… 🙂

    [Εδώ υπήρχαν κάποια προσωπικά στοιχεία που τα έσβησα διότι δεν είναι δεοντολογικό να αναφέρονται έτσι. Εκτός αυτού, το βασικό θέμα του ποστ είναι η άποψη για την προέλευση της φράσης, όχι αυτός που την εκφέρει]

  4. nikosl said

    @2 εχεις δίκιο. και εγώ σε εκείνο το νήμα αμφιβολία κατέθεσα. και κατά σύμπτωση τη γραμματική την είχα μπροστά μου πριν ανοίξει το νήμα ο 40κος, οπότε κακό λόγο δεν μπορώ να πω.

  5. Με άλλο όνομα said

    Έχεις δίκιο Δέσποτα, λάθος μου δεν θα επαναληφθεί.

  6. π2 said

    Υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποια από τα περίεργα του άρθρου οφείλονται στον δημοσιογράφο και όχι στον ΒΒ (ιρανολόγο στην αρχή του άρθρου, ισλαμολόγο στη συνέχεια, λες κι είναι το ίδιο πράγμα!). Κι αυτό γιατί δεν είναι δυνατόν να λέει ο ίδιος άνθρωπος ότι η μάχη του Μαραθώνα, μαζί με τη ναυμαχία της Σαλαμίνας,

    αποτελεί για τους Ιρανούς ό,τι περίπου η πτώση της Κωνσταντινούπολης για τους Ελληνες

    και μετά να εξηγεί:

    Τα σχολικά εγχειρίδια του Ιράν δίνουν σήμερα μικρή έκταση στη Μάχη του Μαραθώνα και λόγω του αρνητικού αποτελέσματος της μάχης αλλά και γιατί η μάχη αυτή ήταν μία από τις πολλές μάχες που έδωσε τότε το περσικό βασίλειο

    Θέλω να ελπίζω δηλαδή… Γιατί αλλιώς, πρόκειται για καραμπινάτο non sequitur.

    Απο κει και πέρα, μπορώ να επιβεβαιώσω πως ο μέσος Ιρανός νιώθει μεγάλη περηφάνεια για το αρχαίο ιρανικό παρελθόν, αλλά προτιμώ να μην σχολιάσω την παρακάτω φράση:

    Η αντίδραση του μέσου σημερινού Ιρανού στο άκουσμα της Μάχης του Μαραθώνα είναι μάλλον ανάλογη με την αντίδραση ενός Πέρση 2.500 χρόνια πριν

    Μια άλλη απαραίτητη διευκρίνιση αφορά το ανατολικό Αιγαίο. Η φράση:

    κατέχοντας όλη τη Μικρά Ασία, ακόμη και μερικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου

    δημιουργεί ίσως παραπλανητικές εντυπώσεις για τις αρχαίες αντιλήψεις. Τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, κατά τις γεωγραφικοπολιτικές αντιλήψεις της αρχαιότητας, στη Μικρασία ανήκαν. Γλωσσικά, πολιτιστικά και ιστορικά, οι τύχες τους με την απέναντι ακτή ήταν δεμένες, και η γεωγραφική αντίληψη αναπόφευκτα ακολουθούσε: ο Στράβωνας, περιγράφοντας τα νησιά του Αιγαίου, αναφέρει την Κω, τη Σάμο, τη Χίο, τη Λέσβο και την Τένεδο ως νήσους «προκειμένους» στην Καρία, την Ιωνία, την Αιολίδα και την Τρωάδα.

  7. Μπουκανιέρος said

    Δύτη, δεν έχω άποψη για τη συγκεκριμένη ετυμολογία, διαφωνώ όμως με τη δυσπιστία σου ως προς το «ντζ».
    Πρώτον, στα ελληνικά, ένα ν ανάμεσα σε φωνήεν και τζ φυτρώνει πολύ εύκολα (σαν εναλλαχτική προφορά) και, δεύτερον, πολλοί το προφέρουν πάντα πατζούρι (εγώ π.χ., και η προφορά με ν με ξενίζει).

  8. Είναι και στα τούρκικα pancur, όμως…

  9. Μπουκανιέρος said

    Στο κυρίως θέμα, και χωρίς να γνωρίζω τον Β.Β., νομίζω ότι οι κοτσάνες πρέπει να χρεωθούν στο συγκεκριμένο δημοσιογράφο (που έχει πλούσιο ιστορικό).

  10. Μπουκανιέρος said

    8 Α, εκεί, σηκώνω τα χέρια…

  11. …ωστόσο δεν το βρίσκω (τώρα που έψαξα λίγο) σε οθωμανικά λεξικά του 17ου (Meninski, 1680) ή του 19ου αιώνα (Zenker, 1866). Πρώτη φορά στον Redhouse (1890) και στον Χλωρό (1899). Θα ψηφίσω τη γαλλική ετυμολόγηση, τελικά, μου φαίνεται.

  12. Έτσι που πάμε με τα ΔΝΤ, προτείνω να συμφιλιωθούμε με το Ιράν, αφού συνέχεια λέμε «Κάθε Πέρσης και καλύτερος»!

  13. Με Άλλο Όνομα said

    Επανέρχομαι, λοιπόν, για τον Β.Β.
    Είμασταν 6 χρόνια συμφοιτητές (προπτυχιακά και μεταπτυχιακά). Οι απόψεις του ήταν επιεικώς ακροδεξιές (Γεωργαλάς, Πουλιανός, «Εθνική Γλώσσα» κλπ).
    Όταν στα μεταπτυχιακά ασχολήθηκε με το Ιράν (χωρίς να ξέρει περσικά), υπήρξε πρόβλημα, διότι κανείς καθηγητής δεν ήταν ειδικός για να τον αναλάβει. Τελοσπάντων, έκανε το μεταπτυχιακό και, ως είθισται όταν δεν υπάρχει ειδικός καθηγητής, πήρε άριστα!
    Για το διδακτορικό του στο Εδιμβούργο δεν γνωρίζω, μια και δεν βρήκα τον τίτλο πουθενά, στα διάφορα ονλάιν βιογραφικά του. Βλέπω μόνο ότι ετοιμάζει ένα βιβλίο με τίτλο: «Ο Ελληνισμός στο σύγχρονο Ιράν (19ος – 21ος αι.)». Δηλαδή, από την αρχαία, στη μεσαιωνική και στη σύγχρονη ιστορία. Οπότε ίσως τα λάθη του άρθρου να μην είναι του αρθρογράφου…

  14. Με Άλλο Όνομα said

    Ο τίτλος του μεταπτυχιακού του Β.Β.: «Το ιερατείο της ζωροαστρικής θρησκείας και η επίδρασή του στις
    διπλωματικές σχέσεις της ύστερης ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και του
    Σασσανιδικού Ιράν (Γ΄- Ε΄ αι.)».

  15. Με Άλλο Όνομα said

    Είναι πιθανό να είναι αυτή η διατριβή του: The Iskandarnama (Book of Alexander): An analysis of an anonymous Persian prose romance, βιβλίο το οποίο είναι υπό εκτύπωση, αλλά δεν γνωρίζω ακριβώς.
    Πάντως φαίνεται ξεκάθαρα ότι μεταπτυχιακό-αρχαία περίοδος, διδακτορικό-μεσαιωνική, βιβλίο υπο εκτύπωση-σύγχρονη.
    Σαλάτα…

  16. Με Άλλο Όνομα said

    Και να μην ξεχάσουμε και την γραμματική. Άρα ΚΑΙ φιλόλογος!

  17. π2 said

    @13-16: Το διδακτορικό του είναι αυτό που λες. Το ανακάτεμα αρχαίας, μεσαιωνικής και σύγχρονης ιστορίας δεν είναι δική του ανακάλυψη. Στον αγγλοσαξωνικό κόσμο είναι κυρίαρχη τάση (κακώς, κάκιστα κατ’ εμέ, αλλά τι να κάνουμε τώρα) τα regional studies.

  18. Με Άλλο Όνομα said

    Κι εγω θεωρώ πολύ χρήσιμη τη μελέτη μια ς περιοχής διαχρονικά, ετοιμάζω μάλιστα κι ενα συλλογικό τόμο για μια περιοχή. Όμως, σε τέτοιου είδους εγχειρήματα ο ειδικός της κάθε περιόδου ασχολείται με την εποχή που γνωρίζει καλύτερα, Όχι ένας με όλα.
    By the way, το Copac δεν το γνωριζα. Ευχαριστώ!

  19. Μαρία said

    Μπουκάν, μη μου πεις οτι λες τα σκούρα παντζούρια!

  20. Μισιρλού... said

    Το «κάτσε στ’ αυγά σου, ρε!» στην αργκό σημαίνει κάτσε στ’ αρχί@ια σου !
    Σαν υβριστικό δεν μου φαίνεται να παραπέμπει (στο προφανές) με την κλώσα και την ησυχία, ακινησία και ηρεμία…

    Βέβαια, στην καθημερινή πια χρήση δεν έχει την υβριστική σημασία !

    ***

    Ο Ξέρξης, πράγματι κάθισε τότε στ’ αυγά του !!!
    😆

    ***

    Πέθανε γμτ%#%@ και ο Περικλής! Αυτός -ήταν και κάτοχος μεγάλων εκτάσεων του Ποικίλου όρους- θα μπορούσε να μας διευκρινίσει για την αυγουλωτή ονομασία τού Αιγαλιώτικου βουνού!

  21. Μισιρλού... said

    Ουπς! Μόλις πέτυχα ένα καλό κείμενο για το τρίο των ορέων !!!
    Κορυδαλλός – Αιγάλεως – Ποικίλο (περιγραφή του Στρατοκόπου το 1933)
    Έχει και Ηρόδοτο και Παυσανία και Στράβωνα και Τζέτζη (με μια βιαστική ματιά που έριξα).
    [Λες να βρεθεί κανα αυγό; Θέλει διάβασμα και δεν προκάμω τώρα…]

  22. sarant said

    Μισιρλού, μεγειά η αβατάρα!
    Τα μόνα αυγά που υπάρχουν στο κείμενο του στρατοκόπου είναι του κορυδαλλού.

  23. Να επανέλθω για λίγο στο παντζούρι. Ο Dr Moshe είχε την καλοσύνη να μου στείλει ένα μέιλ διασαφηνίζοντας τη γαλλική ετυμολόγηση, που εξηγεί όντως την καθυστερημένη εμφάνιση της λέξης στα οθωμανικά. Τείνω να πιστέψω ότι το ενδιάμεσο -ν- που μου είχε προκαλέσει την αμφιβολία παρεμβλήθηκε στα τουρκικά (και από κει στα ελληνικά) λόγω παρετυμολόγησης ή τέλος πάντων σύνδεσης με το pencere, «παράθυρο».

  24. Μαρία said

    Λες δηλαδή οτι το πήραμε απ’ τα τούρκικα έτοιμο; Το pencere δικαιολογεί και τον τύπο πιντζούρι στο δικό μας ιδίωμα, με τροπή του ε σε ι.

  25. Το παντζούρι, ναι.

  26. Μαρία said

    Και ξέρουμε πότε αντικατέστησαν τα καφασωτά με παντζούρια; Ή είναι λάθος η ερώτηση και συνυπήρχαν ειρηνικά;

  27. Χμμ, καλή ερώτηση. Δεν ξέρω. Υποθέτω πως τα παντζούρια, αν είναι έτσι, εισήχθηκαν μαζί με τα δυτικού τύπου σπίτια. Τώρα, τα παντζούρια στα (ελληνικά π.χ.) χωριατόσπιτα, χωρίς περσίδες, πώς τα έλεγαν πριν; Δεν έχω ιδέα.
    Τα σημερινά τουρκικά σπίτια πάντως δεν έχουν παντζούρια, στο ολλανδικό στυλ ας πούμε. Μόνο κουρτίνες.

  28. Μαρία said

    Α ναι, χωρίς περσίδες ήταν και στο σπίτι που μεγάλωσα. Στου Μπουκάν, όπως και τώρα, σκούρα και ίσως σε κάποιες περιοχές κανάτια, που σε μας είναι τα φύλλα και του παντζουριού και συνήθως της ντουλάπας.

  29. Μπουκανιέρος said

    19-28
    Ναι, σκούρα τα λέω, και τα κλείνω αλιμπρέτο.
    Τη λέξη «πατζούρι» την έμαθα στην Αθήνα (τώρα όμως λέγεται και σε μας) – αλλά νομίζω ότι η στάνταρ αθηνέικη προφορά είναι χωρίς ν. (Εχτός αν μεταφέρω στη λέξη το δικό μας τρόπο προφοράς – ίσως)
    Το πατζάρι το λέτε με ν ή χωρίς; (εγώ πάντως, παιδί, το ήξερα κοκκινογούλι)

  30. Μαρία said

    >Το πατζάρι το λέτε με ν ή χωρίς;
    Η απάντησή μου είναι γνωστή.

    Στην Αθήνα οι ξαδέρφες μου τα λένε κι αυτέ σκούρα, όπως η μαμά τους. Τι είδους κλείσιμο είν’ αυτό; Ξέρω μόνο το γαλλικό α λ’ εσπανιολέτ για παράθυρα και μπαλκονόπορτες.

  31. Μαρία, το αλιμπρέτο εμείς το λέμε κουφωτά.

  32. Μπουκανιέρος said

    Κουφωτό. Δηλαδή όπως το λιμπρέτο (στην όπερα).

  33. Μαρία said

    Παίδες, δεν το ήξερα το κουφωτό για κλείσιμο, το είδα στο λεξικό. Ξέρω μόνο το άσ’ το φυρό για το Χριστό.

  34. Μαρία, πώς το λες δηλαδή όταν τα μισοκλείνεις με το μάνταλο;

  35. Μαρία said

    Ξέρω ‘γω, μισόκλειστο το έλεγα.

  36. Μπουκανιέρος said

    Το «άσ’ το φυρό για το Χριστό» πάντα με παραξένευε. Ό,τι πρέπει για ραμόνι.
    Τελικά σημαίνει αλιμπρέτο;

  37. Μαρία said

    Απ’ τη φυράδα, ή τη λέτε χαραμάδα;

    Ραμόνι με τα ούλα του. Είχε το δίσκο μια ξαδέρφη μου κι ενώ το άκουγα σωστά, θεωρούσα το «το» άρθρο και το φανταζόμουν κάτι σαν πρόσφορο.

  38. Μπουκανιέρος said

    Τη φοράδα που λες, δεν την ξέρω.
    Μόνο ρήμα «φυραίνω», με τη σημασία είτε «αδυνατίζω (ανησυχητικά)», σκατζιριάζω δηλ., είτε «κουτιαίνω».

  39. Μαρία said

    Όλα απ’ το φυραίνω είναι. Βλέπω οτι τη φυράδα μας δεν την έχει το λεξικό, τη θεωρεί φαίνεται ιδιωματική.
    Πάνε γρήγορα για ύπνο, για να μη φυράνεις.

  40. Μπουκανιέρος said

    Με ποια απ’ τις δύο έννοιες; 🙂

    (Φεύγω οριστικά)

  41. Νέος Τιπούκειτος said

    Μπουκάν, τι σχέση έχει το κουφωτό παντζούρι με το λιμπρέτο της όπερας; 🙂

  42. sarant said

    Κλείνουν με τον ίδιο τρόπο.

    Τη φυράδα ούτε εγώ την ήξερα.

  43. Μισιρλού... said

    sarant είπε
    27 Απριλίου, 2010 στο 17:06
    Μισιρλού, μεγειά η αβατάρα!

    Nαι! ναι… Κατά το ΑΕΚΑΡΑ !!!
    Και χρωματικά και ιδεολογικά…
    😀

    ***

    Τα παντζούρια, εμείς οι κατωελλαδίτες τα λέμε μπαντζούρια! Δεν το άκουσα από κάποιον.
    Αν και όπως θυμάμαι απ’ την παιδική μου ηλικία δεν πολυλέγαμε τη λέξη, αλλά λέγαμε : τα εξώφυλλα.

    Πάντως, οι περσίδες είναι η πρώτη ιστορική μορφή αυτών των σκιάστρων των παραθυριών. Αναφέρεται πως η πρώτη χρήση τους έγινε στην Περσία. Εξού και το όνομα.
    Τα πρώτα τύπου παντζούρια -με τάβλες και σιδερένια στοιχεία- τα χρησιμοποιούν οι Ρωμαίοι (βλέπε: ανασκαφές Πομπηίας).
    Το μεσαίωνα ξεκινάνε δειλά τα πρώτα νεότερου τύπου εξώφυλλα και σκίαστρα (βασικά στις εκκλησίες και τα πλουσιόσπιτα) κυρίως με σκαλιστές ροζέτες -τα μετέπειτα καφασωτά (καφάσια).
    Στα φτωχά λαϊκά σπίτια παραμένουν -όπως κι εγώ θυμάμαι, σε πολλά χωριά, μέχρι τη δεκαετία τού ’60- οι απλές τάβλες.

    Να κι ένα μελωδικό κι εξωτικό καφασωτό μπαντζουράκι :

    Η Σεράχ
    [του Βασίλη Τσιτσάνη (1951) με τη Μαρίκα Νίνου]

    Πίσω στα πυκνά τα καφάσια
    σαν τη δαιμονισμένη γυρνά,
    χρόνια το γλυκό παλικάρι
    περιμένει τη Σεράχ κι αγρυπνά.

    Αστράφτει το σπαθί τού καβαλάρη
    σαν τη φωτιά,
    τα σίδερα λυγίζουν και σπαράζονται
    τα κορμιά,
    κι αρπάζει τη Σεράχ,
    κι όλες λεν: Αλλάχ, Αλλάχ!
    Εγκιουλέ ολσούν!

    Κλαίνε στα χαρέμια οι σκλάβες,
    τρέμουν την οργή του πασά,
    κλαίνε στο σαράι οι αγάδες,
    ποθούσαν της Σεράχ την ομορφιά.

    Ας θυμηθούμε την εκτέλεση με τη νεαρή Αρβανιτάκη, από την εποχή τής Οπισθοδρομικής Κομπανίας, το 1982, που το «αναβίωσε» και έτσι μάθαμε το τραγούδι οι περισσότεροι.

  44. sarant said

    Κάπου θυμάμαι κι εγώ τα «εξώφυλλα».

    Ευχαριστούμε πολύ για το γιουτουμπάκι. Θα με πεις ψείρα, αλλά θαρρώ υπάρχει μια διορθωσούλα στα λόγια: Πίσω «απ’τα» και όχι «στα» πυκνά τα καφάσια.

  45. Μισιρλού... said

    Και βέβαια έχεις δίκιο, Nίκο!
    Πίσω απ’ τα πυκνά τα καφάσια, λέει ο λαϊκός ποιητής…

    Ας όψεται το κόπι-πέιστ και η βιαστική διόρθωση κάποιων μικρολαθών.
    Αυτό μου ξέφυγε !!!
    😀

  46. Συγκινητική η αμηχανία της Αρβανιτάκη, τότε.

  47. Ευχαριστούμε Νίκο (δεν διάβασα τα σχόλια ακόμα). Κι εγώ την ίδια αντίδραση είχα το Σάββατο.

  48. Είδα και τα σχόλια. Τι να πω, ένα Βιβλιοδρόμιο, μια Βιβλιοθήκη, άντε και Καθημερινή και Αυγή έμειναν να διαβάζουμε, εννοώ τα πολιτιστικά ένθετα, αλλά μου φαίνεται θα το γυρίσω στου Σαραντάκου μόνιμα. (άντε και τον Δρόμο).

  49. sarant said

    Σοφία, ευχαριστούμε 🙂

  50. gbaloglou said

    #6:

    «Νήσοι προκείμενοι» (και άνευ υφαλοκρηπίδος;) λοιπόν — αναρωτιέμαι ως ποιό βαθμό προσπαθούν να εκμεταλλευτούν κάτι τέτοια οι Τούρκοι (οι αρχαιολόγοι των οποίων συχνά προσπαθούν να παρουσιάσουν την Ελληνική παρουσία στην Δυτική Μικρά Ασία ως παροδική και ‘τυχαία’, απ’ όσα (λίγα) γνωρίζω επί του θέματος)…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: