Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Είναι η βία η μαμή της ιστορίας;

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2010


Άρθρο του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης σήμερα, 8 Ιουνίου 2010.

Να θυμίσω ότι βιντεάκι από την πρόσφατη παρουσίαση των βιβλίων του πατέρα μου, υπάρχει εδώ:


Ο ορισμός, αν δεν κάνω λάθος, ανήκει στον Φρίντριχ Έγκελς, αλλά, παρά τη μεγάλη εκτίμηση που τρέφω στον άξιο συναγωνιστή του Μαρξ και στο έργο του, νομίζω πως είναι λανθασμένος.
Για να εξηγήσω τον συλλογισμό μου, που σε πολλούς μπορεί να φανεί βλάσφημος, ξεκινώ από το τι εννοούμε λέγοντας «ιστορία». Προφανώς δεν είναι μόνο η αφήγηση των ιστορικών γεγονότων, αλλά και η αναζήτηση και η ερμηνεία των αιτίων που προκαλούν τα γεγονότα αυτά, αφού όμως ξεκαθαρίσουμε ποια ιστορικά γεγονότα πρέπει να θεωρούνται καθοριστικά για την πορεία του ανθρώπου και ποια δευτερεύοντα ή έστω παράγωγα των πρώτων.
Για παράδειγμα, η έκβαση ενός πολέμου, οι πολιτικές μεταβολές, οι πολιτειακές ανατροπές, οι οικονομικές κρίσεις, με όσες δραματικές συνέπειες και αν έχουν, δεν ανήκουν στα ιστορικά γεγονότα που καθορίζουν την πορεία της Ανθρωπότητας. Έναν νικηφόρο πόλεμο μπορεί σε κάποια χρόνια να ακολουθήσει στρατιωτική ήττα, οι οικονομικές κρίσεις εναλλάσσονται με περιόδους οικονομικής ανάπτυξης, οι κυβερνήσεις μπορεί να διαδέχονται η μια την άλλη, οι μοναρχίες μπορεί να καταργούνται και να παλινορθώνονται και ουσιαστικά τίποτα να μην αλλάζει σε βάθος. Οι άνθρωποι και πριν και μετά από τα γεγονότα αυτά, ζούνε όπως ζούσανε.
Ακόμα και τα γεγονότα που σημάδεψαν τον 20όν αιώνα: οι δυο παγκόσμιοι πόλεμοι, η Οκτωβριανή Επανάσταση, η κατάργηση της αποικιοκρατίας, η «κόκκινη Κίνα», δεν ανήκουν στα καθοριστικά ιστορικά γεγονότα. Οι παγκόσμιοι πόλεμοι δεν ήταν στην ουσία παρά ξαναμοίρασμα των αγορών. Η οκτωβριανή επανάσταση δεν δημιούργησε τον «νέο τύπου ανθρώπου», που ήταν το βαθύτερο ζητούμενό της. Η πολιτική και στρατιωτική αποικιοκρατία αντικαταστάθηκε από την τρις χειρότερη οικονομική εξάρτηση. Όσο για την κομμουνιστική Κίνα, μεταλλάχθηκε σε χώρα ενός πολύ άγριου καπιταλισμού, επαληθεύοντας έτσι μια ξεχασμένη προφητεία του Μάο.
Μήπως, από όλα αυτά που λέω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως το καπιταλιστικό σύστημα είναι ανίκητο, θα ισχύει αιωνίως και το μόνο που μας απομένει είναι να υποταχθούμε στη μοίρα μας; Αυτό το συμπέρασμα θα ήταν η μεγαλύτερη αυταπάτη και η πιο ανιστόρητη εκδοχή της πορείας του ανθρώπου. Όσο κι αν αυτό που θα ισχυριστώ ακουστεί σε πολλούς αφελές, υπεραισιόδοξο και ανεδαφικό, η άποψή μου είναι πως ο καπιταλισμός έχει φτάσει στα έσχατα όριά του και σε λίγες δεκαετίες θα αποτελεί ανάμνηση. Και δε θα τον ανατρέψει καμμιά βίαιη επανάσταση, αλλά η τεχνολογική εξέλιξη.
Η πρώτη παράγραφος του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου», των Μαρξ και Ένγκελς, αυτή που αρχίζει με τη θρυλική φράση «η ιστορία είναι ιστορία της πάλης των τάξεων», τελειώνει με τη φράση «και η πάλη αυτή τελειώνει με τη ριζική αναδιοργάνωση της κοινωνίας και την εξαφάνιση και των δύο βασικών ανταγωνιζόμενων τάξεων». Κατά κανόνα, τη φράση αυτή την παραμερίζουμε. Και όμως η αμοιβαία εξαφάνιση των βασικών ανταγωνιζομένων τάξεων έχει συμβεί δυο φορές ως τώρα στην ανθρώπινη ιστορία και είχε ως αποτέλεσμα ριζική, οριστική και μη αντιστρεπτή μεταβολή του κοινωνικού συστήματος, που ίσχυε ως τότε.
Σε όλη τη διάρκεια της Αρχαιότητας επικρατούσε, στον δυτικό τουλάχιστον κόσμο, ο δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής, με βασικές ανταγωνιζόμενες τάξεις τους δουλοκτήτες και τους δούλους. Γίνονταν συνεχώς ηρωικές εξεγέρσεις των δούλων, οι λεγόμενοι δουλικοί πόλεμοι, με γνωστότερη την εξέγερση του Σπάρτακου, αλλά καμμιά τους δεν οδήγησε στην αλλαγή του κοινωνικού συστήματος, μολονότι συμβάλανε πολύ στην αποσάθρωσή του και το έκαναν να μην είναι αποδοτικό. Η ριζική και αμετάκλητη αλλαγή όμως έγινε όταν μια τρίτη, δευτερεύουσα μάλιστα, κοινωνική τάξη, οι απελεύθεροι, εγκαινιάσανε τον αποκληθέντα φεουδαρχικό τρόπο παραγωγής, που βασιζόταν στην εκμετάλλευση του παραγωγικού μέσου: της γης. Δουλοκτήτες και δούλοι εξαφανίστηκαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν οι φεουδάρχες και οι δουλοπάροικοι.
Για 1.500 περίπου χρόνια επικρατούσε ο φεουδαρχικός τρόπος παραγωγής. Και πάλι είχαμε ηρωικές εξεγέρσεις των καταπιεσμένων, οι πόλεμοι των χωρικών, όπως ονομάστηκαν, χωρίς όμως να αλλάξει το κοινωνικό σύστημα. Την αλλαγή την προκάλεσε μια τρίτη, δευτερεύουσα ως τότε, κοινωνική τάξη, οι αστοί, που κατείχε όμως νέα παραγωγικά μέσα, τις μηχανές και τα κεφάλαια. Και πάλι οι βασικές ανταγωνιζόμενες τάξεις εξαφανίστηκαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν οι κεφαλαιοκράτες και οι προλετάριοι.
Σήμερα, ύστερα από 400 περίπου χρόνια, είναι προφανές πως το ισχύον κοινωνικό σύστημα, ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής, δεν είναι πια αποδοτικός και το χειρότερο γίνεται επικίνδυνος, γιατί καταστρέφει το περιβάλλον. Μια κοινωνική τάξη, που σήμερα κανείς δεν υπολογίζει, οι τεχνοκράτες, που κατέχουν τα νέα παραγωγικά μέσα που είναι η Γνώση και η Πληροφορία, θα τον αλλάξει. Θα εξαφανίσει και πλουτοκράτες και προλετάριους και θα δημιουργήσει το επόμενο κοινωνικό σύστημα.

46 Σχόλια to “Είναι η βία η μαμή της ιστορίας;”

  1. >Μια κοινωνική τάξη, που σήμερα κανείς δεν υπολογίζει, οι τεχνοκράτες, που κατέχουν τα νέα παραγωγικά μέσα που είναι η Γνώση και η Πληροφορία, θα τον αλλάξει. Θα εξαφανίσει και πλουτοκράτες και προλετάριους και θα δημιουργήσει το επόμενο κοινωνικό σύστημα.

    Δεν είμαι σίγουρος αν συμφωνώ ακριβώς, αλλά πραγματικά έχω καιρό να δω μια τέτοιου είδους μαρξιστική ανάλυση τόσο συνεπή στις αρχές της (εχμ, να πω ότι ίσως παρόμοια σκέφτηκα ή είπα κάποτε, δεν θα με πιστέψετε). Δυστυχώς ή ευτυχώς, είμαστε ακόμα μακριά από το τέλος της ιστορίας που ευαγγελίζονται (ευαγγελιζόμασταν· δεν θέλω να είμαι τιμητής) οι «ορθόδοξοι μαρξιστές».

    Πραγματικά τόσο ενδιαφέρον όσο και απλό.

  2. Μαρία said

    >που ευαγγελίζονται (ευαγγελιζόμασταν· δεν θέλω να είμαι τιμητής) οι «ορθόδοξοι μαρξιστές».

    Οτι είχατε προλάβει το Φουκουγιάμα δεν το πήρα είδηση.

  3. Χμ χμ. Μαρία, εξηγούμαι: το να λες ότι νομοτελειακά το επόμενο κοινωνικό σύστημα (όποτε) θα είναι η αταξική κοινωνία, έστω και με μεταβατικά στάδια, είναι τέλος της ιστορίας. Μ’ αυτή την έννοια, πρόδρομος του Φουκουγιάμα είναι ο Μαρξ, μόνο που (ως πολύ πιο έξυπνος) δεν το τοποθετούσε στο παρόν. Όχι;

  4. Ηλεφούφουτος said

    Μα ένας λόγος που οι διάφοροι Φουκουγιάμες έβρισκαν ακροατήριο και σε μερίδα (χαζοχαρούμενων) αριστερών ήταν και ορισμένες τέτοιες επιφανειακές ομοιότητες.

    Πάντως η θέση που λέει ο Δύτης «το να λες ότι νομοτελειακά το επόμενο κοινωνικό σύστημα (όποτε) θα είναι η αταξική κοινωνία, έστω και με μεταβατικά στάδια, είναι τέλος της ιστορίας» είχε χτυπηθεί και παλιότερα ως αντίφαση του μαρξισμού. Δηλαδή «αφού, κύριε, βλέπεις διαρκώς δράση και αντίδραση, πώς δεν προβλέπεις και την αντίδραση σε αυτό που θα έρθει μετά την επανάσταση του προτελαριάτου;»

  5. Ηλεφού, ποιους χαζοχαρούμενους αριστερούς λες; (νομίζω έχεις ξαναϋποστεί μια παρόμοια ερώτηση πρόσφατα… 🙂 )

  6. Μπουκανιέρος said

    Δύτη (3), τραβηγμένο.

    Ηλεφού, τέτοια λέγανε οι χαζοχαρούμενοι που έχεις υπόψη σου; Δε θυμάμαι μαρξιστές που να μιλούσαν για «τέλος της ιστορίας».
    Έπειτα, η αντίρρηση που τους αντιπαραβάλλεις μοιάζει να τους ζητάει προφητικές ικανότητες (και) για το απώτερο μέλλον. Σα να μην έφταναν οι νομοτελειακές προφητείες τους για το άμεσο μέλλον.

  7. Εννοείς φαντάζομαι τη δεύτερη φράση, για τον πρόδρομο. Ούτε μένα μ’ αρέσει, τώρα που την ξαναδιαβάζω.

  8. voulagx said

    «Αν η βια ειναι η μαμμη της ιστοριας, δεν θα ‘μαι εγω αυτος που θα την γκαστρωσει»

  9. Ηλεφούφουτος said

    Μπουκάν το «τέτοια» πού πάει;

    Η κριτική περί αντιφάσεως δεν προερχόταν από αριστερούς αλλά π.χ. από δεξιά εκλαϊκευμένη φιλοσοφία.

    Δύτη, το ’90 θυμάμαι πολύ κόσμο που ενώ μέχρι τότε αυτοπροσδιοριζόταν αριστερός, προοδευτικός κλπ. και μιλούσε με λόγο καταγγελτικό και αριστερίζουσα φρασεολογία αγκάλιασε πολλά ιδεολογικά προϊόντα του νεοφιλελευθερισμού χωρίς να το βρίσκει αντιφατικό αλλά αντίθετα σημάδι ανοιχτού μυαλού, όχι δογματικού (λέξη ψωμοτύρι εκείνη την εποχή). Άλλο παράδειγμα: «αφού εμείς οι προοδευτικοί είμαστε κατά των δικτατοριών, ο πόλεμος του Κόλπου είναι ωραίο πράμα».

  10. Βουλάγξ, γιατί, την έχεις δει την ιστορία; Δεν λέει ε; 🙂

  11. Ηλεφούφουτος said

    Τώρα θυμάμαι και το Νικηφόρο Βρεττάκο, που είχε δηλώσει ότι ο πόλεμος του Κόλπου ήταν η πιο ευτυχισμένη στιγμή στη ζωή του μετά την ήττα του ναζισμού.

  12. Α, λες για αριστερούς τύπου Τέτας, ας πούμε.

  13. Ηλεφούφουτος said

    Η Τέτα δεν είναι χαζοχαρούμενη, είναι φασιστόμουτρο.

  14. sarant said

    Είχε πει τέτοια βλακεία ο Βρεττάκος;

  15. Έλα ντε. Αλλά ο ΗΦ (μ’άρεσε αυτό!) τα πετάει και φεύγει, φταίει λέει η υγρασία. 🙂

  16. sarant said

    Ο Ήτα Φήτα;

    (Λεκανός πάντως)

  17. Ο Ήτα Φήτα. 😀
    Λεκανός κι εγώ λοιπόν, αφού φεύγετε όλοι.

  18. cortlinux said

    πράγματι αφού η μαρξιστική ανάλυση είχε ως βασικό στοιχείο της την εξελικτική διαδικασία είναι περίεργο που δηλώνει ένα τέλος. ίσως ένα βασικό στοιχείο αποτυχίας των κομμουνιστικών ή τύπου κομμουνιστικών καθεστώτων ήταν ότι εκβίασαν την εξέλιξη. Με καλές προθέσεις αλλά την εκβίασαν.

  19. Μαρία said

    Τι έγινε εδώ; Δύτη, νομίζω οτι είναι ατυχής η σύγκριση. Το όραμα για μια αταξική κοινωνία και την κατάργηση της εκμετάλλευσης τι σχέση έχει με την ξαναζεσταμένη σούπα ιδεών της δεκαετίας του 50 απο το Φου.;
    Στον Φου, ασκήθηκε πολύ σοβαρή κριτική απο αριστερούς διανοητές, άλλωστε τον έχουν διαψεύσει τα γεγονότα.
    Τώρα επειδή μετά την κατάρρευση της μαμάς σοβιετίας μερικοί κνίτες ανακάλυψαν τα μπαράκια και κάποιοι άλλοι έχασαν το μπούσουλα, δεν ηρθε και το κατά Φου. τέλος της ιστορίας.

  20. Μπουκανιέρος said

    Ήτα-Φήτα (9)
    Το «τέτοια» πάει στην πρώτη φράση σε εισαγωγικά στο 4 (που την πήρες από το 3 του Δύτη).

    Δύτη (7)
    Εννοώ τη δεύτερη φράση, σίγουρα, αλλά και την πρώτη (δηλ. τα ανωτέρω «τέτοια»).
    Άλλωστε από την πρώτη συνεπάγεται η δεύτερη.

  21. Μαρία said

    20 Για τα νομοτελειακά τέτοια ο Δύτης έχει μάλλον στο μυαλό του διάφορα σοβιετικά εγχειρίδια μαρξισμού-λενινισμού.

  22. gbaloglou said

    #19:

    «μετά την κατάρρευση της μαμάς σοβιετίας μερικοί κνίτες ανακάλυψαν τα μπαράκια»

    🙂 🙂 🙂

  23. Χρηστος Κ. said

    Να πω εξαρχης οτι διαφωνω με την εκτιμηση οτι οι επαναστασεις και οι πολεμοι δε παιζουν ρολο στην ανθρωπινη ιστορια. Δηλαδη η γαλλικη επανασταση και η ρωσικη δεν αλλαξαν το κοσμο? Και τοτε τι εννοουμε αλλαγη? Με τετοιες αναλυσεις φτανουμε και σε συμπερασματα περι τεχνοκρατων. Θα υπαρχουν εκμεταλευομενοι και εκμεταλευτες? Αν ναι τοτε θα υπαρχει παντα προλεταριατο. Θα υπαρχει κατοχη των μεσων παραγωγης απο λιγους? Αν ναι τοτε παντα θα ειναι ταξικη η κοινωνια. Τετοιου ειδους αναλυσεις οδηγησαν και τον Λατινοαμερικανο Ποσαδας να πιστευει οτι την επανασταση θα τη φερουν οι εξωγηινοι μιας και λογω της τεχνολογικης εξελιξης δε θα μπορουσαν παρα να ειναι κομμουνιστες. Για γελια.
    Ας μη μαζευουμε το εργο του Μαρξ και του Ενγκελς σε μια γραμμη. Φτανουμε σε τερατα με αυτο το τροπο. Και ναι, συμφωνω οτι η βια ειναι η μαμη της ιστοριας. Και ναι, υποστηριζω οτι στη πορεια του κοινωνικου μετασχηματισμου θα υπαρξει η κορυφωση οπου θα ειναι αδυνατον να μην υπαρξει βια.
    Χρηστος Κ.

  24. Ωρέ παιδιά, εντάξει, είπα μόνο για το εσχατολογικό του πράγματος, ότι ντε και καλά είμαστε σε κάποιο τελευταίο ή έστω προτελευταίο στάδιο.
    Να καταγγείλω και μια προβοκάτσια, τη σύγκριση με τον Φου η Μαρία την άρχισε, και μετά άρχισε να μου τη λέει. Άσε που εξαφανίστηκαν όλοι, περίμεναν να πω καληνύχτα, και μετά επανήλθαν με πονηριά. Αλλά έννοια σας, ο Δύτης αγρυπνά.

  25. π2 said

    Για τον Φουκουγιαμισμό 😀 κάποιων πρώην αριστερών (στην Ελλάδα και έξω, όπου το φρούτο ευδοκιμεί καλύτερα) που λέει ο Ηλεφούφουτος, νομίζω πως το ζήτημα είναι λίγο πιο σύνθετο. Κάποιους πρώην αριστερούς (soixantehuitards περισσότερο παρά μαρξιστές) τους προσέλκυσε το μεταθατσερικό αμπαλάρισμα του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού με το χαρτί περιτυλίγματος ενός δημόσιου λόγου ανεκτικού και προχώ σε θέματα κοινωνικά: ολίγος μεταμοντερνισμός, ολίγη προσωπική απελευθέρωση, η σημασία του ατόμου και της ευδαιμονίας του. Κάποιους άλλους πρώην αριστερούς (λενινιστικών και άλλων παραλλαγών) υποθέτω πως τους προσέλκυσε η βίαιη επικράτηση και η αμείλικτη αποφασιστικότητα του οικονομικού φιλελευθερισμού.

  26. xamogelo said

    «Σε όλη τη διάρκεια της Αρχαιότητας επικρατούσε, στον δυτικό τουλάχιστον κόσμο, ο δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής, με βασικές ανταγωνιζόμενες τάξεις τους δουλοκτήτες και τους δούλους. Γίνονταν συνεχώς ηρωικές εξεγέρσεις των δούλων, οι λεγόμενοι δουλικοί πόλεμοι, με γνωστότερη την εξέγερση του Σπάρτακου, αλλά καμμιά τους δεν οδήγησε στην αλλαγή του κοινωνικού συστήματος, μολονότι συμβάλανε πολύ στην αποσάθρωσή του και το έκαναν να μην είναι αποδοτικό. Η ριζική και αμετάκλητη αλλαγή όμως έγινε όταν μια τρίτη, δευτερεύουσα μάλιστα, κοινωνική τάξη, οι απελεύθεροι, εγκαινιάσανε τον αποκληθέντα φεουδαρχικό τρόπο παραγωγής, που βασιζόταν στην εκμετάλλευση του παραγωγικού μέσου: της γης. Δουλοκτήτες και δούλοι εξαφανίστηκαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν οι φεουδάρχες και οι δουλοπάροικοι.
    Για 1.500 περίπου χρόνια επικρατούσε ο φεουδαρχικός τρόπος παραγωγής. Και πάλι είχαμε ηρωικές εξεγέρσεις των καταπιεσμένων, οι πόλεμοι των χωρικών, όπως ονομάστηκαν, χωρίς όμως να αλλάξει το κοινωνικό σύστημα. Την αλλαγή την προκάλεσε μια τρίτη, δευτερεύουσα ως τότε, κοινωνική τάξη, οι αστοί, που κατείχε όμως νέα παραγωγικά μέσα, τις μηχανές και τα κεφάλαια. Και πάλι οι βασικές ανταγωνιζόμενες τάξεις εξαφανίστηκαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν οι κεφαλαιοκράτες και οι προλετάριοι.»

    Ο μαρξ αποδέχεται ότι τα μέσα παραγωγής είναι αυτά που καθορίζουν σε καθοριστικό βαθμό την κοινωνία κια τις σχέσεις που υπάρχουν μέσα σε αυτή. Αυτή η άποψη βρίσκεται σε όλα τα έργα του μαρξ και του ένγκελς. Για αυτό τον λόγο εν μέρη θεωρεί τον καπιταλισμό αναγκαίο για το πέρασμα στον σοσιαλισμό και αργότερα στον κομμουνισμό. Η άποψη για τον ρόλο της βίας δεν έρχεται σε αντίθεση με την παραπάνω φράση. Η βία είναι η μαμή της ιστορίας σημαίνει ότι η βία φέρνει στο προσκήνιο-εγκαθιδρύει αυτό που υπάρχει. Η μαμή δεν είναι αυτή που κάνει το παιδί. Τουλάχιστον εγώ έτσι αντιλαμβάνομαι τον ρόλο της βίας.

    Για την φράση
    «η ιστορία είναι ιστορία της πάλης των τάξεων»

    Ψάχνοντας στο ιντερνετ για να βρω το όλο πλαίσιο μέσα στο οποίο είναι οι συγκεκριμένες φράσεις βρήκα τα εξής
    http://www.scribd.com/doc/14390066/-
    «Η ιστορία όλων των ως τώρα κοινωνιών[13] είναι η ιστορία ταξικών αγώνων»

    http://el.wikisource.org/wiki/Μανιφέστο_του_Κομμουνιστικού_Κόμματος:_Κεφάλαιο_1:_Αστοί_και_Προλετάριοι
    «Η ιστορία όλων των ως τώρα κοινωνιών είναι η ιστορία ταξικών αγώνων»

    Αν και η παραπάνω πρόταση από τις συγκεκριμένες πηγές είναι διαφορετική από την πρόταση που αναφέρετε και θα μπορούσαμε ίσως να κάνουμε μια αρκετή μεγάλη συζήτηση πάνω σε αυτή κάτι δεν μου πήγαινε καλά μιας και θυμόμουν την συγκεκριμένη πρόταση κάπως διαφορετικά. Θυμόμουν ότι είχε μια αναφορά στις ως τώρα κοινωνίες ή έστω μια διάκριση. (αναφέρεται στο όταν γράφτηκε) Έψαξα για το γερμανικό πρωτότυπο ελπίζοντας ότι θα το μεταφράσω με το google translate.
    Ψάχνοντας βρήκα το εξής:
    «The history of all hitherto existing society(2) is the history of class struggles.»
    και
    2. That is, all written history. In 1847, the pre-history of society, the social organisation existing previous to recorded history, all but unknown. Since then, August von Haxthausen (1792-1866) discovered common ownership of land in Russia, Georg Ludwig von Maurer proved it to be the social foundation from which all Teutonic races started in history, and, by and by, village communities were found to be, or to have been, the primitive form of society everywhere from India to Ireland. The inner organisation of this primitive communistic society was laid bare, in its typical form, by Lewis Henry Morgan’s (1818-1861) crowning discovery of the true nature of the gens and its relation to the tribe. With the dissolution of the primeval communities, society begins to be differentiated into separate and finally antagonistic classes. I have attempted to retrace this dissolution in The Origin of the Family, Private Property, and the State, second edition, Stuttgart, 1886. [Engels, 1888 English Edition and 1890 German Edition (with the last sentence omitted)]
    Το αγγλικό κείμενο συμφωνεί και με την έκδοση του κομμουνιστικού μανιφέστου που έχω στο σπίτι μου (μανιφέστο του κομμουνιστικού κόμματος εκδόσεις ηριδανός αθήνα).
    Όποιος ξέρεις γερμανικά ας ψάξει το πρωτότυπο αλλά μου φαίνεται ότι μάλλον πρόκειται για μεταφραστικό λάθος. Αν τουλάχιστον έχετε μεταφέρει την φράση ακριβώς από το βιβλίο.

    Για την φράση
    «και η πάλη αυτή τελειώνει με τη ριζική αναδιοργάνωση της κοινωνίας και την εξαφάνιση και των δύο βασικών ανταγωνιζόμενων τάξεων»
    Με την λέξη πάλη αναφέρεται στην πάλη των τάξεων που από την στιγμή που ισχύει η αγγλική μετάφραση ή ακόμα και η κακιά μετάφραση των ελληνικών πηγών που αναφέρω νομίζω ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για τέλος της ιστορίας. Ή έστω ότι δεν είχαν στο μυαλό τους κάτι τέτοιο ο μαρξ και ο ένγκελς

  27. xamogelo said

    υγ.Την τελευταία φράση δεν την βρήκα στο κομμουνιστικό μανιφέστο. Φαντάζομαι ότι υπάρχει ή έστω ελαφρώς παραλλαγμένη. Γενικότερα δεν έχω χρόνο να το ψάξω περισσότερο. Αν το νόημα είναι το ίδιο τότε η παραπάνω επιχειρηματολογία μου ισχύει.

  28. sarant said

    Προφανώς ο συγγραφέας παρέθεσε από μνήμης. Η ακριβής μετάφραση είναι αυτή που δίνεις στο wikisource. Το γερμανικό:

    Die Geschichte aller bisherigen Gesellschaft [3] ist die Geschichte von Klassenkämpfen.

  29. «Είναι δύσκολο να κάνεις προβλέψεις, ιδιαίτερα για το μέλλον» είχε πει ο Γιόγκι Μπέρρα (αν όχι ο Νίλς Μπόρ).

    Η εξέλιξη της ανθρωπότητας είναι τόσο χαοτική, που προβλέψεις είναι μάλλον αδύνατες, καθότι απρόβλεπτα γεγονότα ανατρέπουν την γραμμική προέκταση των συνθηκών του παρόντος. Όποιες προβλέψεις βγαίνουν αληθινές είναι μάλλον αποτέλεσμα τύχης (κι ένα χαλασμένο ρολόι λέει σωστά την ώρα δυό φορές το 24ωρο).

    Παραδείγματα πολλά: η εξάπλωση του Χριστιανισμού, Μάλθους, Χάξλεϋ, Σ.Τ. Γκούλντ, κλπ. Πόσοι είχαν προβλέψει την διάσπαση της ΕΣΣΔ η την ένωση των Γερμανιών το 1980;

    «…και το μέλλον αόρατον»

  30. Ηλεφούφουτος said

    Μα, μπράβο, πες τα, βρε Π2 (μ αρέσει ο Π2 γιατί τα λέει συγκροτημένα)!

    Ο Ήτα Φήτα ψάχνει στις τσέπες του για δηλώσεις αριστερών που υπέκυψαν στη γλυκειά γοητεία των υποπροϊόντων του θατσερισμού/ρηγκανισμού αλλά είνα δύσκολο πράμα.
    Σοβαρά, ρε παιδιά, «902 Αριστερά στα FM» δεν ακούγατε επί Τσίμα, όταν πρώην κνίτες (ωραίο αυτό με τα μπαράκια) εκπομπούχοι έβγαιναν και δήλωναν γοητευμένοι άλλος με τη μεταρρυθμιστική πολιτική των λαμογίων που ανέλαβαν τα ηνία στην Ανατολική Ευρώπη κι άλλος με την παιδαγωγική αξία της θείας Λένας.
    Να ξερνάς ήταν με όλη εκείνη την παρέλαση συμμόρφωσης. Έτσι ένιωθα τότε, κι ας μην ήμουν ποτέ στην ΚΝΕ, παρ όλο που στην εφηβεία μου έκανα πολλή παρέα με κνιτόπαιδα, (τόση ώστε να αντιλαμβάνομαι ότι δεν ήταν για μέσα εκείνη η οργάνωση γιατί θα πνιγόμουνα) αλλά τόση ασκήμια δεν αντεχότανε!

  31. Ηλεφούφουτος said

    γμτ τα παροράματά μου, γαμώ:
    ώστε να αντιλαμβάνομαι ότι δεν ήταν για ΜΕΝΑ εκείνη η οργάνωση

  32. espectador said

    Οι τεχνοκρατες παντως προς το παρον δουλευουν κι αυτοι στον μεγαλο αφεντη-το κεφαλαιο (συσσωρευμενο η μη-απλωμενο σαν τραχανας). Δεν κεφραζουν καποια πολιτικη βουληση για «αλλαγες»-εκτος αν αυτες προκυψουν μεσα απο την πληρη αναπτυξη της τεχνολογιας(τι θα πει αυτο? δεν ξερω). Διαβαζω καμμια φορα Αρθουρ Κλαρκ, ο οποιος στα βιβλια του εχει ‘σκοτωσει» και τον κομμουνισμο και τον καπιταλισμο και βρισκεται σε ενα συστημα κοινοκτημοσυνης αλλα με την αγορα παρουσα και την τεχνολογια βεβαια να εχει λυσει πολλα προβληματα επιβιωσης των ανθρωπων (σπιτια Φουλερ κ.λ.π.). Ειναι λιγο προφητης ο Κλαρκ (δυστυχως πεθανε-σου εδινε την εντυπωση οτι δεν θα πεθανει ποτε). Οσο για την ΕΣΣΔ και το συστημα της (υπαρκτος σταλινισμος) ειναι χαρακτηριστικο οτι δεν το υπερασπιστηκε κανεις. Πηγαν μια μερα οι γραφειοκρατες στα γραφεια τους, βρηκαν τις πορτες κλειστες και την αλλη μερα αλλαξαν κοστουμι, κρατησαν την τσαντα στο δεξι χερι και απο δω παν κι αλλοι. Εκεινη η οποερεττα του Γελτσιν με τους πυροβολισμους προς το κριριο του ανωτατου σοβιετ ηταν μαλλον για την τηλεοραση.

  33. Ηλεφούφουτος said

    Ναι, από πού κι ως πού αυτη η αισιοδοξία για τους τεχνοκράτες.
    Η σχέση των τεχνοκρατών σήμερα με τ αφεντικά τους δεν μοιάζει με τη σχέση της αστικής τάξης του 17ου, ξερωγώ, αιώνα με την αριστοκρατία;

  34. ΣοφίαΟικ said

    Μα οι τεχνοκράτες είναι οι γνωτοί μας αστοί, τίποτα διαφορετικό. Απλά προστέθηκαν μερικές νέες ειδικότητες κι επαγγέλματα στους γιατρούς, τους δασκάλους και τους εμπόρους.

    Όσο για την στροφή των κνιτών που είπαν οι προλαλήσαντες,, είχε προηγηθεί η στροφή των σοσιαλιστών. Εμένα γενικά κάτι τέτοιες στροφές μου φαίνονται ωφέλιμες Δείχνουν τον πραγματικό μας χαρακτήρα και κυρίως ότι ανεξάρτητα από πεποιθήσεις ανήκουμε στην ίδια κοινωνία και στον ίδιο τρόπο ζωής.

  35. Ήτα Φήτα (α πολύ μ’ άρεσε αυτό τελικά), αν είναι όντως έτσι, τότε έχει έναν ακόμα πόντο η ανάλυση του πατρός Σαραντάκου. Δεν είπε κανείς ότι είναι αισιόδοξη, εξάλλου.

  36. Giannis said

    Πιστεύω πως αν δεν ορίσουμε τι εννοούμε «Ιστορική Αλλαγή» και αν δεν συμφωνήσουμε στο πώς αυτή πιστοποιείται, δεν μπορεί να γίνει συζήτηση για το αν το ξύλο είναι η μαμή της ιστορίας.

  37. #34: «Δείχνουν τον πραγματικό μας χαρακτήρα και κυρίως ότι ανεξάρτητα από πεποιθήσεις ανήκουμε στην ίδια κοινωνία και στον ίδιο τρόπο ζωής.» Η αστική ιδεολογία επί το έργον. Ηθικολογία (η επιστροφή του πραγματικού χαρακτήρα που , τι να κάνουμε, παραστράτησε στο (αριστερό;) παρελθόν) και φετιχοποιήση του life-style.

  38. Χρηστος Κ. said

    #36. Νομιζω οτι αυτη η ερωτηση πρεπει να απαντηθει για να ξεκινησει η κουβεντα. Το οτι υπαρχουν «ανανηψαντες» αριστεροι δικαιολογει το υπαρχον συστημα.Ή απλα εξηγει οτι ολα εχουν μια τιμη?
    #37. Συμφωνω απολυτως. Ειναι περιπου ανορθολογικο να πιστευουμε οτι θα εξαφανιστουν οι ταξεις αμα τη εμφανιση της τεχνολογιας.Το ποιος κατεχει τα μεσα παραγωγης θα οριζει παντα και το ποιος κατεχει την εξουσια. Η κοινωνικη μεροληψια των εργαζομενων δε πρεπει να αλλαξει λογω της επικυριαρχιας της τηλεορασης και των Πρετεντερηδων.

  39. Qq said

    Η απληστία είναι μαμή της ιστορίας, και ο φόβος ότι δεν θα έχεις αρκετά αποκτήσει προτού πεθάνεις. Όχι να τα γευτείς, αυτό είναι δευτερεύον ζήτημα, απλώς να ξέρεις ότι είναι δικά σου. Η ζήλια έρχεται σε δεύτερο στάδιο. Να έχω περισσότερο από τον γείτονα, στην ανάγκη να μην έχω ούτε εγώ, ούτε αυτός. Για να ικανοποιήσεις την απληστία σου και να διασκεδάσεις τον φόβο σου, κάνεις τα πάντα. Υπό αυτό το πρίσμα, το καπιταλιστικό σύστημα είναι ανίκητο και μην έχει κανείς αυταπάτες. Μόνο με μεταφυσικές αλχημείες μπορούμε να μετριάσουμε τις συνέπειες, στο βαθμό που μας επιτρέπουν αυτές. Διαφορετικά, πλούσιοι θα συνεχίζουν να υπάρχουν και φτωχοί να θέλουν να γίνουν πλούσιοι, ή να καταστρέψουν τους πλουσίους ώστε να γίνουν φτωχότεροι από αυτούς. Τα υπόλοιπα είναι κουβέντες σαλονιού.

  40. Ηλεφούφουτος said

    Δύτη, η κατακλείδα του άρθρου μού φάνηκε σαν αισιόδοξη, σαν να απέδιδε στους τεχνοκράτες ρόλο μεσσία, για τους πόντους όμως που λες δεν διαφωνώ. Ούτε βρίσκω την πρόβλεψη άτοπη, ακριβώς λόγω ομοιοτήτων όχι μόνο στη σχέση τεχνοκρατών-κεφαλαιοκρατών με τη σχέση αστών-αριστοκρατών αλλά και στην αισθητική και στη σπιρτάδα και στην ηθική των τεχνοκρατών σε σύγκριση με τους παλιούς αστούς.
    ΄Ισως μάλιστα παραείναι όμοια τα πράγματα και η Ιστορία επαναληφθεί σαν φάρσα.

  41. Δίκιο έχεις σ’ αυτό, όντως μοιάζει να το λέει αισιόδοξα. Καλούμε λοιπόν τον συγγραφέα στη σκηνή…

  42. #33. Για αρκετούς αιώνες οι αστοί (ακριβέστερα οι κεφαλαιοκράτες) ήταν οι υπηρέτες των φεουδαρχών και επιδίωκαν να «μπούνε» στην αριστοκρατία αγοράζοντας με τα λεφτά τους τίτλους ευγενείας. Όλοι οι κόμητες και βαρώνοι που ήταν υπουργοί επί Λουδοβίκου ΙΔ΄ήταν πρώην μεγαλέμποροι ή μεγαλοβιοτέχνες, μεταμφιεσμένοι σε ευγενείς. Αυτό όμως δεν τους εμποδισε, όταν΄δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες συνθήκες, να γίνουν οι νεκροθάφτες της φεουδαρχικής κοινωνίας.
    #36. Λέγοντας «Ιστορική αλλαγή» εννοώ την αμετάκλητη, μη αντιστρεπτή μεταβολή του κοινωνικού συστήματος, που επέρχεται με την αλλαγή στον τρόπο παραγωγής και μόνο. Η Οκτωβριανή Επανάσταση δεν άλλαξε τον τρόπο παραγωγής, γι΄ αυτό είχαμε το πισογύρισμα το 1989. Ο ίδιος ο Λένιν είχε πει «θα κάνουμε καπιταλισμό χωρίς καπιταλιστές». Μόνο που ο καπιταλισμός γέννησε τους καπιταλιστές του, όταν ήρθε η ώρα.
    #39,40. Η ουσία των απόψεών μου ούτε αντι-μαρξιστική, ούτε απαισιόδοξη είναι. Το αντίθετο. Σε κάθε οριστική μεταβολή του κοινωνικού συστήματος η θέση των καταπιεζομένων βελτιωνόταν σημαντικά: οι δούλοι δεν είχαν ούτε καν ανθρώπινη υπόσταση, ήταν ομιλούντα αντικείμενα «res vocale» του έλεγε κάποιος Ρωμαίος συγγραφέας που δε θυμάμαι το όνομά του. Οι δουλοπάροικοι κατείχαν τη γη και είχαν οικογένεια αλλά δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα και είχαν ένα σωρό απλήρωτες αγγαρείες και ταπεινώσεις (δικαίωμα της πρώτης νύχτας κλπ). Οι προλετάριοι νομικώς είναι ελεύθεροι και ίσοι με τους κεφαλαιοκράτες, τους κλέβουν όμως την υπεραξία που παράγουν και τους χειραγωγούν με μύριους τρόπους. Οι εργαζόμενοι της επόμενης αλλαγής, δε θα είναι αποξενωμένοι από το προϊόν της δουλειάς τους και θα έχουν λόγο στην οργάνωση της παραγωγής.
    Το ζητούμενο: η δημιουργία αταξικής κοινωνίας με ελευθερία και πλούτο, προϋποθέτει αφενός μεν άφθονη ενέργεια, οικολογικώς καθαρή, αφετέρου δε συσσώρευση άφθονου πλούτου για διανομή. Και οι δύο προϋποθέσεις δεν είναι ανέφικτες, αλλά ακόμα βρίσκονται στο μέλλον (όχι πολύ μακρινό, ελπίζω).
    #41. Νομίζω πως ήρθε ο συγγραφέας στη σκηνή.

  43. kanali said

    Στο τέλος του πρώτου τόμου του «Kεφαλαίου», στο έβδομο μέρος, και στο εικοστό τέταρτο κεφάλαιο με τίτλο «H λεγόμενη πρωταρχική συσσώρευση, γράφει κατά λέξη ο Mαρξ: «H βία είναι η μαμή κάθε παλιάς κοινωνίας που κυοφορεί μια καινούρια»

    http://karlmarxkefalaio.wordpress.com/

  44. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 42, ευχαριστούμε για τις διευκρινίσεις! Να ‘στε καλά, να γράφετε κι άλλα τέτοια!

    Δεν ξέρω αν πραγματικά χρειαζόμαστε την άφθονη ενέργεια και τον άφθονο πλούτο.
    Πάντως, δεδομένου ότι οι αστοί για να πάρουν τελικά τη θέση των φεουδαρχών στην κορυφή της πυραμίδας χρειάστηκαν σε κρίσιμες φάσεις τη βοήθεια αγροτών και προλεταρίων, απευθύνω κι εγώ ως εργαζόμενος την εξής υπεύθυνη δήλωση προς τους τεχνοκράτες:
    Αν θέλετε τη βοήθειά μου για να πάρετε τη θέση των κεφαλαιοκρατών με την ελπίδα ότι σε «όχι πολύ μακρινό μέλλον» θα γίνει καλύτερη η κοινωνία και ο κόσμος, θέλω κι εγώ απτά δείγματα ότι αυτό το μέλλον θα έρθει όσο εγώ θα ζω, αλλιώς… τον πούλο!

  45. Προσυπογράφω ευχαριστίες και ευχές με τον Ήτα Φήτα.
    Δεν ξέρω αν οι «τεχνοκράτες» (ο όρος οπωσδήποτε θέλει μια διευκρίνιση) θα είναι η μελλοντική άρχουσα τάξη. Από την αρχή του νήματος, αυτό που ήθελα να πω είναι ότι ο προβληματισμός μού φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρων, αν μη τι άλλο με την έννοια ότι είναι εξαιρετικά συνεπής με την μαρξιστική ανάλυση της ιστορίας, αφενός, εξαιρετικά πρωτότυπος επίσης με την ίδια έννοια αφού δεν θεωρεί ότι το επόμενο στάδιο μετά τον καπιταλισμό οφείλει να είναι ο σοσιαλισμός/κομμουνισμός. Δεν είναι ακριβώς αισιόδοξη οπτική, κατά τη γνώμη μου, αλλά τι να κάνουμε, ούτε γω είμαι ακριβώς αισιόδοξος απ’ αυτή τη σκοπιά.

  46. philalethe00 said

    Μου αρέσει! Εύγε. Μου θύμισε αρκετά τις ωραίες θεωρίες του παληότερου Ροζέ Γκαρωντύ περί Τρίτης Τάξης που χρησιμοποιεί κάποια άλλη(π.χ. οι αστοί τον απλό λαό), για να αναδυθεί στην εξουσια…! Πάντως, γεγονός είναι, ότι μιλούμε για την Δυτικη Ευρώπη, έτσι; Αυτό θα το έλεγε(=το είπε) και η Λούξεμπουργκ. Διότι οι εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη ανέτρεψαν το Κεφάλαιο του Μαρξ ως προς την θεωρία των σταδίων, όπως έλεγε κατά λέξη ο Γκράμσι, και μετά από λίγο δημιουργήθηκε κατά τον Καστοριάδη, τον Λεφόρ και πολλούς άλλους μια νέα και άγνωστη μορφή κοινωνίας, η «γραφειοκρατική κοινωνία», με πρωτόγνωρα χαρακτηριστικά και με ακόμη μεγαλύτερη ένταση της εκμετάλλευσης της εξαρτημένης εργασίας.

    Μου αρέσει, όμως, πάρα πάρα πολύ το επιμύθιο και η κεντρική ιδέα και αυτό ήθελα κυρίως να πω… 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: