Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Να βρούμε τον δικό μας δρόμο

Posted by sarant στο 24 Ιουνίου, 2010


Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημ. Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε προχτές στην εφημ. ΕΜΠΡΟΣ της Μυτιλήνης. Στο άρθρο ο πατέρας μου αναφέρει μια διάσημη φράση των Γάλλων επαναστατών, που είναι ίσως γνωστότερη με την παραλλαγή «Ο κόσμος θα φτιάξει όταν κρεμαστεί ο τελευταίος βασιλιάς με τα άντερα του τελευταίου παπά». Ίσως δεν είναι πολύ γνωστό ότι τη φράση αυτή την οφείλουμε σε έναν… παπά, τον άθεο αββά Ζαν Μελιέ (ακριβής διατύπωση: «Il souhaitait que tous les grands de la Terre et que tous les nobles fussent pendus et étranglés avec les boyaux des prêtres.»). Για τον Μελιέ (Jean Meslier, 1664-1729) έχει γράψει στα ελληνικά ο Κώστας Κουλουφάκος («Η διαθήκη του παπά», 1963) και ο Δημήτρης Κολλάτος (Η διαθήκη του ιερέα Jean Meslier, 2009). Ο Κολλάτος γύρισε και ταινία (επίσης 2009) όπου παίζει ο ίδιος το ρόλο του Μελιέ.

Μεσ’ στο παλιόσπιτό σου ταμπουρώσου
Ζήσε όπως όπως, ο παθός – μαθός.
Κάλλιο γλύστρα στο δρόμο τον δικό σου
Παρά στο δρόμο του άλλου νάσαι ορθός
Κωστής Παλαμάς

Έχω πάμπολλες φορές γράψει πόσο καλό είναι να διαβάζει κανείς ποίηση, γιατί θεωρώ τους ποιητές σαν είδος προφητών και γιατί συμφωνώ μ’ αυτό που είπε ένας μεγάλος εκπρόσωπός τους, ο Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι:
η δημιουργία του κόσμου δε σταμάτησε,
γιατί τη συνεχίζουν οι ποιητές
Διαβάζοντας τα ποιήματα του Παλαμά, τα γραμμένα πριν από 100 περίπου χρόνια, βλέπω πόσο μακριά έβλεπε ο ποιητής και πόσο χρήσιμο είναι να προσέξουμε σε όσα έλεγε.
Νομίζω πως το μεγάλο ζητούμενο είναι σήμερα η αλλαγή του οικονομικού και πολιτικού συστήματος, όχι μόνο στον τόπο μας αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Και το ζητούμενο αυτό δεν είναι ούτε κάποιο ουτοπικό όραμα, ούτε ανήκει στο απώτερο μέλλον.

Είναι κάτι που θα συμβεί τις επόμενες δεκαετίες και να μου το θυμάστε. Όταν θα γίνει κοινή συνείδηση πως ο καπιταλισμός, έτσι που λειτουργεί σήμερα, δεν είναι μόνο κοινωνικά άδικος και περιβαλλοντολογικά επικίνδυνος, αλλά και οικονομικά ασύμφορος και πρέπει να καταργηθεί. Όχι να αλλάξει, γιατί δεν επιδέχεται πια καμμιά αλλαγή, αλλά να καταργηθεί. Και αυτή η ριζική αλλαγή δεν μπορεί κατά τη γνώμη μου να γίνει ούτε με επανάσταση, ούτε με εκλογές, παρά μόνο με την τεχνολογική εξέλιξη.
Όταν το ρεύμα θα παράγεται μόνο από τον ήλιο, τον άνεμο και τη γεωθερμία, όταν η πληροφορική θα έχει γεμίσει με κάθε είδους ρομπότ όχι μόνο τα εργοστάσια αλλά και τα σπίτια μας, όταν η αφαλάτωση του θαλασσινού νερού θα γίνει υπόθεση ρουτίνας, που θα μας εξασφαλίσει με απεριόριστες ποσότητες γλυκού νερού, όταν… όταν… όταν… τότε θα φανεί πόσο άχρηστοι και επιβλαβείς είναι οι κεφαλαιούχοι και πρέπει να φύγουν από τη μέση.
Το έχω ξαναγράψει αλλά η επανάληψη δε βλάπτει. Οι Γιακωβίνοι όταν καταργήσανε το φεουδαρχικό σύστημα είχαν πει: «θα πνίξουμε τον τελευταίο δούκα με τα έντερα του τελευταίου καρδινάλιου». Εγώ δε θέλω τέτοια άγρια πράματα, αλλά πιστεύω πως η λύση θα έρθει όταν χώσουμε στη φυλακή τον τελευταίο τραπεζίτη με τις επιβαρυντικές μαρτυρικές καταθέσεις του τελευταίου κεφαλαιούχου.
Ως τότε όμως τι γίνεται; Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, οι απλοί πολίτες μιας μικρής και εξαρτημένης χώρας, που δεν είμαστε οργανωμένοι σε κόμματα, δεν διαθέτουμε όπλα, ούτε τεχνολογικόν εξοπλισμό;
Ένα και μόνο: Να μην μπούμε στη λογική του καταρρέοντος συστήματος. Οι πρώτοι Χριστιανοί πριν από 17 αιώνες αποδιοργάνωσαν τη μοναδική υπερδύναμη της εποχής τους, ακολουθώντας διαφορετικό τρόπο ζωής. Αν διαβάσετε την αλληλογραφία του Πλίνιου του Νεώτερου με τον Τραϊανό, θα το δείτε καθαρά.
Αν ακολουθήσουμε τη συμβουλή του Παλαμά και «ταμπουρωθούμε στο παλιόσπιτό μας», αν ζήσουμε «όπως-όπως», χωρίς δάνεια από τις τράπεζες, χωρίς πιστωτικές κάρτες, χωρίς άχρηστες αγορές. Αν περπατούμε περισσότερο και χρησιμοποιούμε λιγότερο τα αυτοκίνητα, αν συζητούμε πιο πολύ και βλέπουμε τηλεόραση πιο λίγο, αν κάνουμε παρέες και συναναστροφές, όχι για μπίζνες ή για δημόσιες σχέσεις, αλλά για την ευχαρίστησή μας, πολλά μπορούν να γίνουν. Οι παλαιότεροι ίσως να θυμάστε τον «Εισαγόμενο». Ήταν ένα πολύ έξυπνο σποτ στην τηλεόραση, που χτυπούσε τις αγορές εισαγόμενων προϊόντων, ενόχλησε όμως τόσο πολύ τους ξένους οικονομικούς παράγοντες, που επέβαλαν την διακοπή της μετάδοσής του.
Η χρεωκοπημένη Ισλανδία δείχνει το δρόμο. Εκεί αντικαταστήσανε το αυτοκίνητο με το ποδήλατο, περιορίσανε τις εισαγωγές στο ελάχιστο, εθνικοποιήσανε τις τράπεζες και στείλανε τους τραπεζίτες, τους κύριους υπαίτιους της οικονομικής κατάρρευσης, στη φυλακή.

19 Σχόλια προς “Να βρούμε τον δικό μας δρόμο”

  1. Sky said

    Κύριε Σαραντάκο,
    η Ισλανδία έκανε και δημοψήφισμα για την λιτότητα την οποία πρότειναν οι ελίτ. Εδώ φτιάχνουμε προεδρικά διατάγματα και αναγκαστικούς νόμους.
    Μάλλον πρέπει πρώτα να αλλάξουμε οι ίδιοι, η κουλτούρα μας και το πως βλέπουμε τον εαυτό μας και μετά να ανοίξουμε τη συζήτηση για τη μετάβαση από τον ανθρωποφάγο καπιταλισμό στη κοινωνία των ανθρώπων.

    Το έγραφε και ένας άλλος προφήτης, ο Ανδρέας Λασκαράτος στο άρθρο του «Ποια Αναγέννηση», από τον προπροηγούμενο αιώνα.

    Σήμερα όμως, η δική μας αλλαγή, είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

  2. Qq said

    Πολύ εύκολα γίνετε κουβέντα για τους κακούς κεφαλαιούχους και το μεγάλο κεφάλαιο γενικά, παραβλέποντας ότι οι κεφαλαιούχοι της σημερινής εποχής δεν είναι όμοιοι με του 19ου αιώνα. Τους κεφαλαιούχους στους οποίους αναφέρετε το άρθρο να ψάξουμε να βρούμε στα ασφαλιστικά ταμία, στους μικροαποταμιευτές της Ολλανδίας που μαζεύουν φασούλι το φασούλι να κτίσουν το σπιτάκι τους, και τους συνταξιούχους της Γερμανίας με τα αποθέματα τους. Το σημερινό κεφάλαιο δεν κατέχουν οι διάφοροι Ρόκεφελερ που απομυζούν τους σκλάβους τους, και ο περιβόητος Σόρος απλά διαχειρίζεται κεφάλαια αλλονών. Η λύση πράγματι μπορεί να είναι μία εγκράτεια στις απολαβές των πολλών, αλλά αυτό είναι ουτοπικό, και χρειάζεται πολύ μεταφυσική προεργασία για να πετύχει. Αν παραβλέψουμε μικρές εξαιρέσεις, δεν πέτυχε έως τώρα, με σιγουριά μπορούμε να πούμε ότι δεν θα πετύχει και στο μέλλον.

  3. LandS said

    @2
    Φίλε Qq λυπάμαι που το λέω, αλλά, όπως και στην Ελλάδα έτσι και στις χώρες που αναφέρεις τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων λεηλατούνται από και οι μικροαποταμιευτές είναι τα κορόιδα αυτών που εσύ νομίζεις ανύπαρκτους.

    Υ.Γ. Μακάρι να υπήρχαν άλλοι πέντε σπεκουλαδόροι σαν τον Σόρος. Δεν κάνω πλάκα.

  4. Qq said

    Μακάρι να βγω ψεύτης, αφελής ή κάτι άλλο, αλλά το σύνθημα «την κρίση να πληρώσει η πλουτοκρατία» θεωρώ ανόητο έως επικίνδυνο. Αν φαλιρίσει η πλουτοκρατία ή κλείσει κάποια τράπεζα, το φτωχό προλεταριάτο θα πεθάνει της πείνας. Οι πλούσιοι θα βρουν τρόπους να τα μετατρέψουν σε χρυσό και να τα φυγαδεύσουν στα εξωτικά νησιά. Και πέραν αυτού, βασική αρχή των διαφόρων Σόρος είναι, ποτέ τα δικά τους λεφτά, πάντα με τα λεφτά των άλλων (των μικροσυνταξιούχων και μικροφουκαράδων, εννοείτε).

  5. Χρηστος Κ. said

    Δηλαδη Qq το συμπερασμα που βγαινει απο το συλλογισμο σου ειναι οτι αυτοι που προκαλεσαν τη κριση πρεπει να βγουν και κερδισμενοι. Και οι εργαζομενοι να ζησουν με 500 ευρω και να παρουν συνταξη στα 70 360 ευρω. Μαλιστα, κανενας αλλος με λογικη βρισκεται εδω;
    Σε λιγο θα ακουσουμε οτι μια κουπα ρυζι ειναι αρκετη και να μη μιλαμε πολυ γιατι θα μας τη κοψουν κι αυτη.
    Γεμισαν τα μπλογκ ξαδερφια του Πασχου γμτ.

  6. Qq said

    Όταν οι τράπεζες της Ισλανδίας φαλίρισαν, οι γερμανοί και άγγλοι αποταμιευτές έκλαψαν τα λεφτά τους. Με συνταγές του 1848 δεν αντιμετωπίζετε αυτή η κρίση. Δυστυχώς, όχι. Ενώ βάση κάποιας άλλης στατιστικής που μόλις διαβάζω, οι πλούσιοι κατά το 2009 έγιναν πιο πλούσιοι. Και σε απόλυτους αριθμούς, και ποσοστιαία. Αυτά ως τελευταίο επιχείρημα μου.

  7. Νομίζω ὅτι καλύτερα ἀπὸ ὅλους τὸ ἐξέφρασε ἕνας ἄλλος ποιητής:

    Μικράν, μικράν, κατάπτυστον
    ψυχὴν ἔχουν αἱ μᾶζαι,
    ἰδιοτελῆ καρδίαν,
    καὶ παρειὰν ἀναίσθητον
    εἰς τοὺς κολάφους.

  8. Χρηστος Κ. said

    Οποτε ξαναλεω πως δικο σας αιτημα ειναι η κουπα το ρυζι και η εκτελεσεις των ηλικιωμενων για να μη χανονται λεφτα σε μη παραγωγικους ανθρωπους. Μη ρισκαρουν και τα χρηματα «τους» η πλουσιοι. Θα μπορουσε επισης να γινεται και εισαγωγη κινεζων που ειναι μαθημενοι σε τετοιες συνθηκες. Θα λειτουργησουν και εκπαιδευτικα οι συγκεκριμενοι.

  9. Qq said

    Μείνε ήσυχος, οι πλούσιοι ποτέ δεν ρισκάρουν τα δικά τους λεφτά. Αυτοί αρκούνται με το χρυσό, και ας έχει μηδενική, πολλές φορές και αρνητική απόδοση. Πάντα με τα λεφτά των αλλονών γίνετε νταραβέρι.

  10. Ἄλλο πρᾶγμα ἡ καταγγελία τῆς κοινωνικῆς ἀδικίας, κάτι ποὺ καὶ δίκαιο καὶ ὠφέλιμο εἶναι, κι ἄλλο ἡ ῥητορικὴ κατὰ τῶν «πλουσίων» συλλήβδην ποὺ μόνο φθόνο καὶ νοοτροπίες τοῦ τύπου «νὰ ψοφήσῃ ἡ κατσίκα τοῦ γείτονα» δείχνει. Δὲν εἶναι ὁ πλοῦτος ἀπὸ μὀνος του κάτι κακό.

  11. Nicolas said

    Κορνήλιγγε*, βρήκα το αμάξι σου:

    Μ΄ αυτό κάνατε τη σταυροφορία σας;

    * Συνεχίζω τη μόδα που εγκαινίασε ο Εσπεκταδόρης με το Κορνήλιθε

  12. Nicolas said

    Ωχ, συγγνώμη, σε λάθος πόστι το έβαλα. Για τη δασκάλα (ρε γαμ…) ήτανε. Θα καθυστερήσει το πεντακοσάρι κατά ένα ποστ!

  13. Καλά, Nicolas, μέχρι νὰ βρῃς τὸ σωστὸ νῆμα (τῆς Ἀριάδνης) προλαβαίνεις νὰ μάθῃς ὅτι δὲν ὁδηγῶ; γιὰ τὶς μετακινήσεις μου προτιμῶ κάτι τέτοιο:

  14. Μαρία said

    12
    Il mene une vie de baton de chaise 🙂

  15. Αλέξανδρος Ζούκας said

    Είναι πράγματι αξιοθαύμαστο το γεγονός πως, σε ένα άρθρο (εν. του κου Σαραντάκου, πατρός) με απλή και λαγαρή γλώσσα ελληνική, με λέξεις και εκφράσεις κοφτερές ή που παραπέμπουν σε κοφτερά νοήματα, μονοσήμαντες μέσα στην πολυσημία τους, περιγράφεται μια διέξοδος εφικτή και ταυτόχρονα ηρωική από τον καταποντισμό που εγκυμονεί η κρίση του δυτικού κόσμου. «Ένα και μόνο: Να μην μπούμε στη λογική του καταρρέοντος συστήματος», κι αυτό με απλούς τρόπους που ουσιαστικά μας οδηγούν σε μια εναλλακτική θεώρηση της ίδιας της ζωής μας. Μιας ζωής που κινδυνεύει να βουλιάξει στον περιδινούμενο βούρκο του Life Style και της ψεύτικης ευημερίας.
    Κάπως έτσι κατέληγε και ένας μεγάλος διανοητής τις προάλλες, στη Λάρισα, σε μια υπέροχη ομιλία για το αδιέξοδο του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, όπως περίπου κι ο κος Σαραντάκος: «… ο καπιταλισμός, έτσι που λειτουργεί σήμερα, δεν είναι μόνο κοινωνικά άδικος και περιβαλλοντολογικά επικίνδυνος, αλλά και οικονομικά ασύμφορος και πρέπει να καταργηθεί. Όχι να αλλάξει, γιατί δεν επιδέχεται πια καμμιά αλλαγή, αλλά να καταργηθεί». Ο Γάλλος διανοητής Eugene Enriquez (έχει μεταφραστεί και στα ελλην. εκδ. Νησίδες) μιλώντας για τα αδιέξοδα του σύγχρονου καπιταλιμού (χρηματοπιστωτικού) έλεγε πως στη δεκαετία του ’50 ένας Γάλλος επιχειρηματίας έβγαζε επί 10 φορές το μεροκάματο του εργαζόμενού του. Σήμερα ο αντίστοιχος επιχειρηματίας βγάζει επί 700 και πάνω φορές το μεροκάματο του εργαζόμενου. Τι άλλαξε; Τα ίδια ρίσκα έπερνε ο τότε επιχειρηματίας τα ίδια και ο σημερινός. Περισσότερο επαχθείς οι όροι δανεισμού τότε, απ’ ότι στα χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι σήμερα. Επομένως γιατί; Που είναι το όριο (αν έχει όριο η απληστία, το ταμάχι…). Όμως το πιο σπουδαίο που -κι αυτός όπως κι κος Σαραντάκος, με απλά δηλαδή λόγια- έκανε σαφές΄ήταν η παθογένεια του συστήματος είναι εσωτερική και δεν εξαρτάται από εξωτερικές συνθήκες ή άλλες περιστάσεις. Το κέρδος, δηλαδή έβγαινε από ένα Α ποσό χρημάτων που επενδύονταν στην παραγωγή ενός προϊόντος το οποίο πωλούνταν συνολικά στο ποσό των 3Α. Ο κύκλος Κεφάλαιο – Προϊόν – 3πλάσιο Κεφάλαιο σήμερα δεν υφίσταται. Αφαιρέθηκε το προϊόν και πωλείται κι αγοράζεται χρήμα.
    Το κοινό στοιχείο λοιπόν της σκέψης του κου Σαραντάκου και του Eugene Enriquez είναι ότι με αφοπλιστικά απλό και κατανοητό τρόπο -που λείπει στις μέρες μας αφόρητα- και χωρίς εξειδικευμένες εκφράσεις μετακονστρουκτιβιστικών ανοησιών και ύποπτων οικονομικών όρων (σπρέντς, δομημένα κ.ο.κ.), παραμένει η προτροπή για ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ.
    Για πολλά χρόνια θα ηχεί η ποίηση κε Σαραντάκο (πατέρα) στα αυτιά των ακουόντων, ο Παλαμάς όπως λέτε, ο Κατσαρός με το υπέροχο Αντισταθείτε, ή οι Γάλλοι ποιητές που μας τους θύμισε ο Eugene Enriquez. Και κάπως έτσι θυμήθηκα και τον δικό μου πατέρα, που δυστυχώς δεν τον έχω, πάνε χρόνια τώρα, που μπορεί να μην γνώριζε από ποίηση αλλά ο λόγος του είχε κάτι που πάντα μ’ έκανε ν’ αναπηδώ. Είχε την ίδια ευθύτητα και καθαρότητα. Ως βουνίσιος βέβαια δεν είχε την ευκαιρία να καλλιεργήσει πολλά πράγματα από το ταλέντο του, παρ’ ότι έζησε στο Αγαίο (Μακρόνησος, Γιούρα, Αη Στράτης κ.ο.κ.) για αρκετά χρόνια.
    Να είστε καλά

  16. sarant said

    Κύριε Ζούκα, σας ευχαριστώ πολύ (και εκ μέρους του πατέρα μου)

  17. Το τρέιλερ της ταινίας του Κολλάτου:

  18. sarant said

    Στάζιμπε, σ’ ευχαριστώ πολύ!

  19. Αυτό ακριβώς, η υιοθέτηση στάσης ζωής διαφορετικής του ισχύοντος «ρεύματος» αποτελεί μια μορφή επανάστασης!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: