Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η μυλωνού, η μαϊμού και ο κ. Χατζηνικολάου

Posted by sarant στο 25 Ιουνίου, 2010


Το είδα στην Ελληνοφρένεια (από εκεί είναι και η εικόνα), μου το στείλαν και κάποιοι φίλοι του ιστολογίου ρωτώντας αν είναι εντάξει η χρήση της έκφρασης. Μιλώντας λοιπόν για το μητροπολιτικό πάρκο Ελληνικού, ο κ. Χατζηνικολάου εξανέστη, και όλος ιερή αγανάκτηση είπε: «Δεν μπορεί, για παράδειγμα, το Ελληνικό, να λένε, μέσα σ’ αυτή τη συγκυρία την άσχημη, ότι θα αξιοποιηθεί ως μητροπολιτικό πάρκο». Και τα είπε έξω από τα δόντια: «Είναι καλλιγραφία στον κώλο της μαϊμούς, αυτό που λένε». (Το βιντεάκι, εδώ. Το επίμαχο απόσπασμα είναι γύρω στο 2.10)

Είναι σπάνιο, αλλά έχει ξανασυμβεί, η αγανάκτηση του κ. Χατζηνικολάου να τον έχει εκτρέψει στις ατραπούς της αθυροστομίας· όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, χάνει την παροιμιώδη ψυχραιμία του. Θυμάμαι, για παράδειγμα, ότι είχε ξεσπάσει «Χέστηκε η φοράδα μας στ’ αλώνι», σχολιάζοντας την πρώτη παράνομη διαδήλωση Ρηγάδων επί χούντας τον Αύγουστο του 1967. Αλλά εδώ δεν θα πολιτικολογήσω, αλλά θα ασχοληθώ με τη φράση για την καλλιγραφία και τον πισινό (για να είμαι σεμνότερος του Χατζηνικολάου) της μαϊμούς. Γιατί μπορεί να μην είναι καλλιγραφία, αλλά ορθογραφία· και η μαϊμού μπορεί να είναι μυλωνού.

Τι εννοώ; Η παροιμιακή έκφραση την οποία παρέφρασε ο κ. Χατζηνικολάου είναι η «ζητάει καλλιγραφία από της μαϊμούς τον πισινό» (ή, για τους πολύ άντρες, τον κώλο). Παράδειγμα χρήσης, που το βρίσκω μέσω γκουγκλ: Το να ζητάς δημοσιογραφία και ενημέρωση από τα πρωινάδικα είναι σαν να ζητάς καλλιγραφία από της μαϊμούς τον κώλο. Η φράση, στην καθαυτό σημασία της, σημαίνει «μην έχεις αξιώσεις καλής συμπεριφοράς από ανόητους και κακοαναθρεμμένους ανθρώπους» ή «μη γυρεύεις λεπτότητα και ευγένεια από αγροίκους» ή, για να γενικεύσουμε λίγο, μην ψάχνεις να βρεις κάτι το υψηλό εκεί που δεν υπάρχει. Μόνο που η αρχική μορφή της φράσης δεν είναι έτσι. Μπαίνει στη μέση η μυλωνού και η ορθογραφία της.

Η αρχική μορφή της φράσης είναι «από τον πισινό της μυλωνούς ζητάς ορθογραφία;», λέγεται στις περιστάσεις που είπαμε πιο πάνω και, όπως θα περίμενε κανείς, γεννήθηκε (πιθανότατα) από μιαν ευτράπελη διήγηση, πρόγονο των σημερινών ανεκδότων. Σύμφωνα με τον μύθο, η μυλωνού είχε καθίσει πάνω σ’ ένα ανοιχτό σακί αλεύρι και άφησε αποτύπωμα. Πέρασε αργότερα από εκεί ο δάσκαλος, και νόμισε πως είδε γράμματα, που νόμισε πως σχημάτιζαν μια λέξη, αλλά… ανορθόγραφη. «Δεν θέλει όμικρον, θέλει ωμέγα», είπε. «Από της μυλωνούς τον πισινό ζητάς ορθογραφία, κυρ δάσκαλε;» του φώναξε από μέσα ο μυλωνάς.

Την έκφραση τη βρίσκουμε στον Καζαντζάκη, που βάζει τον Αλέξη Ζορμπά να τη χρησιμοποιεί και να την εξηγεί:

— Ου, κάθεσαι και ρωτάς; Έτσι μου κάπνισε, βρε αδελφέ! Από της μυλωνούς τον πισινό ζητάς ορθογραφία. Ο πισινός της μυλωνούς είναι ο νους του ανθρώπου.

Δεν άργησε να εμφανιστεί η πρώτη παραλλαγή, όταν η ορθογραφία αντικαταστάθηκε από την καλλιγραφία: από της μυλωνούς τον πισινό ζητάς καλλιγραφία; Υπήρχε όμως και η έκφραση «σαν της μαϊμούς τον πισινό», που λεγόταν για κάτι άσχημο, κι αυτές οι δυο εκφράσεις συμφύρθηκαν κι έτσι η μαϊμού –ή μάλλον τα οπίσθιά της- αντικατέστησαν τη μυλωνού: γυρεύεις καλλιγραφία από της μαϊμούς τον πισινό;

Βέβαια, ο αθυρόστομος κ. Χατζηνικολάου δεν χρησιμοποίησε αυτή την έκφραση ακριβώς, ούτε και μ’ αυτή την έννοια· είπε ότι το να μιλάμε για δημιουργία πάρκου στο Ελληνικό σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία είναι καλλιγραφία στον κώλο της μαϊμούς, εννοώντας ότι είναι δυσβάστακτη πολυτέλεια. Πρόκειται για επέκταση της αρχικής σημασίας της έκφρασης –δεν θα έλεγα ότι είναι «λάθος», πάντως δεν είναι αυτή η αρχική σημασία.

Πάντως, τη σημασία της πολυτέλειας που είναι δυσβάστακτη, αταίριαστη για κάποιον που στερείται άλλα πολύ πιο ζωτικά, τη βρίσκουμε σε άλλες παροιμίες.

Για παράδειγμα, «εδώ φαΐ δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη θέλουμε». Η παροιμία χρησιμοποιείται συχνά σε τίτλους εφημερίδων, κάποτε συντομευμένη μόνο στο δεύτερο σκέλος.

Μια παραλλαγή που ταιριάζει σε ανθρώπους που δεν μασάνε τα λόγια τους, όπως ο κ. Χατζηνικολάου: «ο κώλος μας βρακί δεν έχει, ο πούτσος μας λουλούδια θέλει».

Πιο κατάλληλη για σχολεία είναι η εξής: Εμείς ψωμί δεν είχαμε, λουκούμια εγυρεύαμε. Πολύ πετυχημένη βρίσκω και τη χαρυκλυνική παραλλαγή: Ψωμί δεν έχουνε να φαν κι ακούνε τον Καρβέλα.

Για τον φτωχό που αναζητεί πολυτέλειες ενώ στερείται βασικά, υπάρχει και η παροιμία: Όλα τα ’χε η Μαριορή, ο φερετζές τής έλειπε. Θα τη βρείτε και με «Ζαφειρίτσα».

Παρόμοια και η παροιμία που συνήθιζε να λέει η συχωρεμένη η πεθερά μου: τι σου λείπει κασιδιάρη; σκούφια με το μαργαριτάρι.

Τέλος, κλείνω το φρασεολόγιο με μιαν έκφραση που τη λέμε για όσους φέρονται σπάταλα στα σημαντικά ενώ δείχνουν υπερβολικό πνεύμα οικονομίας στα δευτερεύοντα: ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι ή, στη σερραϊκή παραλλαγή της, ακριβός στα λάχανα και φτηνός στο λάδι. Ο Ν. Πολίτης παραθέτει και αρχαίο αντίστοιχο: Μέτρω ύδωρ πίνοντες, αμετρεί δε μάζαν έδοντες. Όποιος έχει να προσθέσει κι άλλες, ας τις αναφέρει στα σχόλια.

Advertisements

64 Σχόλια to “Η μυλωνού, η μαϊμού και ο κ. Χατζηνικολάου”

  1. voulagx said

    Παρομοιως: «Εδω ο κοσμος καιγεται και το μουνι χτενιζεται».

  2. voulagx said

    «Εδω καραβια χανονται, βαρκουλες αρμενιζουν»

  3. Alexis said

    Μικρές παραλλαγές των παραπάνω παροιμιών:
    ‘Τι του λείπει του ψωριάρη; Σκούφια με μαργαριτάρι’
    ‘Εδώ καράβια χάνονται, παλιόβαρκες που πάτε;’
    ‘Ψωμί, τυρί δεν είχαμε, ραπανάκια για την όρεξη’

    Επίσης, με λίγο διαφορετική σημασία: ‘Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν κι επιδέξιους κώλους’

    ‘Έγινε ο κώλος του σαν της μαϊμούς’= κατακόκκινος, από τις συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα.

  4. Χρηστος Κ. said

    Οχι τοσο σχετικο αλλα εχει αναφορα στους κωλους. «Τα μεταξωτα βρακια θελουν κι επιδεξιους κωλους»

  5. Η ιστορία του
    Κοπυπαστώνω μια άλλη ιστορία με τον κώλο της γυναίκας του φιλοσόφου από τον πρώιμο νεοελληνικό Βίο του Αισώπου (γραμμένο γύρω στα 1600). Να με συγχωρέσουν οι μονοτονιστές για το πολυτονικό, αλλά δεν προφταίνω να το μονοτονίσω.

    Καὶ πάλιν εἰς ὀλίγες ἡμέρες κράζει ὁ Ξάνθος τὸν Αἴσωπον καὶ λέγει τον:


    – Νὰ ἑτοιμάσης καλὰ φαγητά, ὅτι ἐπροσκάλεσα τοὺς σχολα­στι­κοὺς νὰ τοὺς φιλεύσω.

    
῾Ο δὲ Αἴσωπος ἑτοίμασε τὰ πάντα ὅσα ἔκαμναν χρεία διὰ τὴν τράπεζαν.
῾Η δὲ κυρία του ἐκοιμᾶτον ἄντικρυ τῆς τραπέζης. ῾Ο δὲ Αἴσωπος λέγει τῆς κυρᾶς του:

    
– ῏Ω κυρία, ἔχε ἔννοια τῆς τραπέζης, μήπως ἔλθη ἡ σκύλα ἢ ἡ γάτα καὶ φάγη τίποτες, ὅτι ἐγὼ ὑπηγαίνω εἰς ὑπηρεσίαν ὁποὺ κάμνει χρεία. 


    ῾Η δὲ κυρία αὐτοῦ λέγει:

    – ῞Υπαγε, καὶ διὰ τὴν τράπεζαν μὴν ἔχης ἔννοιαν, ὅτι ὁ κῶλος μου ἐβλέπει κάλλιον ἀπὸ τὰ ὀμμάτιά σου. 


    ῾Ως δὲ ὑπῆγεν ὁ Αἴσωπος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐγύρισε κατὰ τὴν ὥραν καὶ ηὗρε τὴν κυράν του καὶ ἐκοιμᾶτον, καὶ ἦτον ὁ κῶλος της γυρισμένος κατὰ τὴν τράπεζαν, ὁ δὲ Αἴσωπος φοβηθεὶς νὰ μὴν ἔλθη ἡ σκύλα ἢ ἡ γάτα καὶ φάγη τίποτες ἀπὸ τῆς τραπέζης, ἐνθυμήθη τῆς κυρᾶς του τὸν λόγον ὁποὺ εἶπεν ὅτι ὁ κῶλος της ἔχει ὀμμάτια καὶ ἐβλέπουν κάλλιον ἀπὸ τὰ ἐδικά του, ὑπῆγε σιγανὰ καὶ ἐξεσκέπασε τὰ ροῦχα της ὁποὺ ἐφόρειε ἀπὸ πίσω, καὶ ἄφηκέν την ἄντικρυς τῆς τραπέζης νὰ φυλάγη τὴν τράπεζαν.

    
῾Ο δὲ Ξάνθος ὡσὰν ἐκάλεσεν τοὺς φίλους, ἐπῆρε αὐτοὺς καὶ ἤρχετον εἰς τὸ ὀσπίτιον μετὰ πάντων. Καὶ εὑρίσκουν τὴν κυρίαν, ἤγουν τοῦ Ξάνθου τὴν γυναίκα, γυμνωμένην, καὶ ἐφαίνετον ὁ κῶλος της. Καὶ ὡς εἶδαν οἱ σχολαστικοί, ἐντράπησαν καὶ ἐγύρισαν τὸ πρόσωπόν τους ὀπίσω, ὡς καθὼς τοὺς ἐβλέπει ὁποὺ ἔναι.

    
Τότε ὁ Ξάνθος ὡσὰν ἦλθε, ὑπῆγεν καὶ ἐξύπνησε τὴν γυναίκα καὶ λέγει τοῦ Αἰσώπου:

    – Κατάρατε, τί ἔναι αὐτὸ ὁποὺ μοῦ ἔκαμες καὶ μὲ ἐντροπίασες ἐμένα καὶ τὴν κυρίαν σου; 


    ῾Ο δὲ Αἴσωπος λέγει:

    – Δέσποτα, ἐγὼ ἡτοίμαζα τὴν τράπεζαν, καὶ ὡσὰν ἔβαλα εἰς τὴν τράπεζαν πᾶσα χρείαν φαγητόν, ἔχοντας ἀνάγκη νὰ ὑπάγω εἰς ὑπηρεσίαν, καὶ εἶπα τῇ κυρίᾳ μου νὰ προσέχη τὴν τράπεζαν, νὰ μὴν ἔλθη ἡ γάτα ἢ ἡ σκύλα καὶ φάγη τὰ φαγητὰ ὁποὺ εἶναι εἰς τὴν τράπεζαν. Καὶ αὐτὴ ἀπεκρίθη πρὸς ἐμένα καὶ εἶπεν: ῾῞Υπαγε καὶ μὴν ἔχης ἔννοιαν διὰ τὴν τράπεζαν, ὅτι ὁ κῶλος μου ἔχει μάτια᾿, καὶ κάλλιον βλέπει ὁ κῶλος της παρὰ τὰ ὀμμάτιά μου. ᾿Εγὼ δὲ ὡς ἐβλέπεις ἦλθα καὶ ηὗρα αὐτὴν καὶ ἐκοιμᾶτον. Καὶ ἔσοντας διὰ νὰ μὴν τὴν ἐξυπνήσω, ἐγύμνωσα τοῦ κώλου τὰ ὀμμάτια νὰ φυλάγουν τὴν τράπεζαν. 


    ῾Ο δὲ Ξάνθος ἀπορήσας εἰς τοὺς λόγους τοῦ Αἰσώπου καὶ λέγει τον:

    – Φύγε ἀπὸ ἔμπροσθέν μου ὀγλήγορα, ὅτι ἐκαταεντροπίασές με καὶ ἐμένα καὶ τὴν κυράν σου. Καὶ διὰ τὴν ὥραν δὲν ἔχω τί νὰ σὲ κάμω, ὅτι ἔχω τοὺς φίλους καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ σὲ ὀργισθῶ. ᾿Αλλὰ εὕρει θέλω καιρὸν νὰ σὲ δείρω ἀλύπητα, ἕως οὗ νὰ ρίξω τὸ κρέας σου ὅλον εἰς τὴν γῆν νὰ τὸ ἀπολέσω. 


  6. silia said

    Εδώ στην Θράκη , η αναφορά (στην σχετική παροιμία) , γίνεται για τον κώλο της γαϊδούρας .
    Και … αν το καλοσκεφτείς , θαρρώ πως είναι πιο (ας το πω) οικεία , γιατί από πού κι ως πού μαϊμούδες στην Ελληνική επικράτεια (στην χάση και στη φέξη , ή σε κανένα πανηγύρι) … ενώ γαϊδούρες ;… εθνικό pet … της πάλαι ποτέ ελληνικής υπαίθρου .
    Εκτός κι αν η παροιμία είναι τουρκικής προέλευσης με την έννοια ότι η Τουρκία πιο κοντά στην λεγόμενη Ανατολή είχε και περισσότερες … μαίμούδες .
    Με την ευκαιρία να και μια σχετική Τούρκικη παροιμία :
    «Από στραβιά καμινάδα , ίσιο καπνό μη περιμένεις»
    Καλή σας μέρα .

  7. «Καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια».

    Είναι και επίκαιρη λόγω κρίσης οικονομικής.
    Δηλαδή υπάρχουν οι καλές εποχές, αλλά υπάρχουν και οι δύσκολες. Παραπούλια είναι δεύτερης ποιότητας λάχανα, οι λαχανίδες της κατοχής.

    Επίσης μία που αγαπώ πολύ γιατί επιβεβαιώνεται διαρκώς κυρίως στην πολιτική.

    «Κάποιος πήγε κι έχεσεν στου παιδιού μας τον κώλον».

    Για όλα φταίν’ οι γκόμενες, οι πρώην κι οι επόμενες… που έγραψε επιτυχώς ο Δήμος Μούτσης.

    Που σημαίνει αποποίηση κάθε ευθύνης, δικής μας και των οικείων μας. Δεν τα έκανε το παιδί μας, άλλοι του τα κάνανε.
    Κλασική περίπτωση προβληματικής μητέρας που έρχεται σχολείο να ζητήσει τα ρέστα για όσα έκανε το βλαστάρι της.

    Δεν ξέρω αν είμαι εκτός θέματος… Καλημέρα! 🙂

  8. voulagx said

    #3 Χρηστο Κ., αυτο το εχει καπαρωσει προ πολλου ο Νικοκυρης! 😛

  9. chris-vom said

    #5: Δεν νομίζω να είναι τουρκικής προέλευσης, δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο στα τουρκικά –αν και υπάρχουν άλλες παροιμίες και εκφράσεις με μαϊμούδες (αλλά και μύλους. Μυλωνούδες γιοκ) 🙂

  10. γιαννης said

    ομοίως έχει ακουστεί και το …

    απο της μυλωνούς τον κώλο μην περιμένεις κολλυβογράμματα

  11. melen said

    όλα εποίκεν το μουνίν, εφύσηξε και τα σαχτάρια,
    έλεγε η γιαγιά μου η ποντία

    σαχτάρια, οι στάχτες

  12. Ελπίζω να μην είμαι τελείως εκτός θέματος.. Αποσπάσματα από το ανθολόγιο παροιμιών /αποφθεγμάτων της Mineke Schipper εδώ (για τον πισινό/κώλο συγκεκριμένα , CTRL+F : buttocks)

    Και μια αγαπημένη παροιμία (υπονοεί κώλο) : Άβρακος έβαλε βρακί, σε κάθε πόρτα τόδειχνε.

  13. Βαγγέλης said

    «Όλο λάδι κι από τηγανίτα τίποτα»
    «Πολύ φρου – φρου κι αρώματα»
    Στη Θεσσαλονίκη (η μόνη ελληνική λέξη που γράφεται με δύο σίγμα και προφέρεται με δύο λάμδα :)), το 1980 λέγαμε:
    «Εδώ ο κόσμος καείγετάει κάει το μοεινί χτενίζετάει»
    κυρίως οι Τοπογράφοι (ξέρει ο 40άκος).

  14. disclaimer: το forum με τα αποσπάσματα στο #11 ειναι απλά το πρώτο που βρήκα και δεν συνιστάται για περαιτέρω μελέτη.. (ευγονική, physiometry, πόσο μεγάλη την έχουν στην Αμερική κτλ)

  15. netakias said

    Τι τον επιασε τον Νίκο Χατζηγλυκολάου και θέλει να γίνει οικόπεδο το Ελληνικό;

    Μήπως έχει βάλει στο μάτι κανένα στρεμματακι με θέα την θάλλασσα. Να καταλήξει το Ελληνικό σαν το Καβούρι;

  16. Ηλεφούφουτος said

    «όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, χάνει την παροιμιώδη ψυχραιμία του»

    Νομίζω πιο ακριβής είναι η διατύπωση του Ιού: φροντίζει να χάσει θεατρικά την ψυχραιμία του

    «Τι του λείπει του ψυριάρη, σκούφια με μαργαριτάρι»
    Σ αυτή την παραλλαγή τηρείται και το μέτρο.

    Άσχετο: Χτες άκουσα δημοσιογράφο να λέει για φήμη «διαρρέεται». Να που η μεταβατική χρήση απέκτησε και παθητική φωνή.

  17. Ηλεφούφουτος said

    ψειριάρη παροράματα

    (κατά το «χασάπη γράμματα!»)

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για όλες τις παροιμίες, είτε σχετικές είτε όχι.

    Άλλη διάσημη παροιμία με μυλωνού είναι «κι η μυλωνού τον άντρα της με τους πραματευτάδες» -όπου φαίνεται ότι στην αγροτική κοινωνία ο πραματευτής είχε μεγαλύτερο γόητρο από τον μυλωνά. Υπάρχει βέβαια και το «θεωρία επισκόπου και καρδία μυλωνά» (θεωρία είναι η θωριά).

    4: Νότη Τουφεξή, το ήξερα αυτό το γουστόζικο επεισόδιο, αλλά είχα την εντύπωση ότι είναι παλιότερο, όχι του 1600. Βέβαια, για να το λες…

    Ηλεφού, σωστές παρατηρήσεις.

  19. Μαρία said

    >Να που η μεταβατική χρήση απέκτησε και παθητική φωνή.

    Εδώ και καιρό. Έχω αποδελτιώσει «φαίνεται να διαρρέεται» απο μεγαλόσχημο σε εκπομπή της ΕΤ1. Περιμένουμε τώρα να φτιαχτεί το διαπραγματεύω, για να μπορούν άνετα οι μετοχές να διαπραγματεύονται.

    1
    σεμνότερη παραλλαγή: εδώ ο κόσμος καίγεται κι η πουτάνα λούζεται.
    Κι η κακεντρεχής απάντηση: Γαμιέσαι κόρη μ’ , χαίρεσαι, στη γέννα θα τα πούμε!

  20. Ψωμί τυρί δεν είχαμε, χοντρή ψωλή γυρεύαμε.

    Μιλάμε για τσακίρ κέφι.

  21. silia said

    @ 17 sarant
    Ο πραματευτής , την εποχή εκείνη , σαν πλανόδιος έμπορος που ήταν , ήταν ντυμένος με … τον μύθο του ταξιδευτή ,του κοσμογυρισμένου ,του πεπειραμένου , του ανθρώπου που έχει δει πολλά και έχει ανοίξει ο νους του . Αυτό τον έκανε γενικά πιο … ελκυστικό στα μάτια ανδρών τε και γυναικών … Γιατί κακά τα ψέμματα … μπορεί ο μυλωνάς να ήταν καλόκαρδος (“θεωρία επισκόπου και καρδία μυλωνά” ) , αλλά ήταν (ο μυλωνάς) … δεδομένος … Ενώ ο τυχοδιώκτης πραματευτής … άλλο πράμα …
    —————————-
    Άσχετο : Αυτό το «πραματευτής» , μήπως πρέπει να γράφεται με δύο μ ;

  22. Χρηστος Κ. said

    Σε λιγο θα ερθει και η Δομνα Σαμιου να πει τα απαγορευμενα. Και για να πω κι ενα αθυροστομο κι εγω. «Της κοντης ψωλης οι τριχες της φταινε».
    Ζητω συγνωμη απο το Νικοκυρη για τη προηγουμενη παροιμια που ανεφερα και την ειχε ηδη πει.

  23. voulagx said

    #18 Μαρια, την σεμνοτερη παραλλαγη δεν την ηξερα! 😳
    Οι φημες διαρρεονται και «το πακετο εισηλθε στο κτιριο του υπουργειου..»! Το ακουσα χτες σε δελτιο ειδησεων και παραυτα, αυθις και παραχρημα εξηλθον της οικιας!

  24. 18
    Για κάτι σαν το τελευταίο υπάρχει και το λογοπαίγνιο στα αγγλικά «It’s fun to conceive but painful to deliver» που χρησιμοποιείται όταν η αρχική ιδέα κάποιου προγράμματος έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, αλλά τελικά δεν δούλεψε όπως ήταν αναμενόμενο λόγω πρακτικών δυσκολιών.

  25. ἐγὼ ἔχω ἀκούσει τὴν ἔκφρασι «μουνὶ καλλιγραφία».

  26. marulaki said

    1 & 2 μαζί: Εδώ καράβια χάνονται και το μ)(* χτενίζεται. Πάντως, αυτό με τον κ*** της μαϊμούς εγώ το λέω και το έχω ακούσει όταν ένας άνδρας είναι φρεσκοξυρισμένος, γυαλίζει πολύ και κοκκινίζει και το δέρμα του από τον ερεθισμό. Αυτό του Καζαντζάκη με το ωμέγα το θυμάμαι πάντως! 🙂

  27. 22. Χρήστος Κ.

    Φοβερή παροιμία αυτή και με πολλαπλές εφαρμογές και δυνατότητες! Μόνο που εγώ την ξέρω λίγο διαφορετικά:

    «Της στραβής ψωλής, της φταίν’ οι τρίχες»

    Προφανώς οι τρίχες την τραβούσαν και της χάλασαν την ίσια θέση. χαχαχαχα

  28. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Σε παραλλαγή της ιστορίας, όπως την άκουσα σε χωριά των Ιωαννίνων, η μυλωνού κάθεται στο σακί με το αλεύρι, σηκώνοντας το φουστάνι, για να μη λερωθεί. Επειδή όμως τω καιρώ εκείνω οι γυναίκες δεν πολυφορούσαν εσώρουχα, το αποτύπωμα που έμεινε στο αλέυρι ήταν εκείνο των αποκρύφων της μυλωνούς, δηλ. κατα σειρά: κλειτορίδα, ουρήθρα, κόλπος, πρωκτός. Ερχόμενος ο επόμενος πελάτης για άλεσμα είδε το αποτύπωμα και ρώτησε το μυλωνά:»ωρε το [τάδε]* με όμικρον το γράφς;». Και τότε ο μυλωνάς απάντησε «τι ψάχνς, ορθογραφία στς μυλωνούς τον γκώλο;».

    *ατυχώς δεν μπορώ να θυμηθώ τη λέξη με τίποτα, κι ο παππους μου, που μου είπε την ιστορία, πέθανε. Είναι μια λέξη που προφανώς έχει ωμέγα, αλλά και που το σχήμα των γυναικείων αποκρύφων (τα οποία στα χωριά εδώ λέγονται συνοπτικά «κώλος») να θυμίζει το σχήμα των γραμμάτων της λέξης (προφανώς, η ουρήθρα θα ήταν το ομικρον αντί του ωμέγα).

  29. Μαρία said

    Νίκο, 18, εσύ έχεις στο μυαλό σου αυτόν τον βίο:
    http://www.protoporia.gr/product_info.php/products_id/91228
    «εμού γαρ και ο κώλος οφθαλμούς έχει»

    ενώ ο Νότης http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/1/9/1/metadata-167-0000001.tkl
    Η έκφραση τελικά «έχει και στον κώλο μάτια» είναι παμπάλαιη.

  30. sarant said

    Μαρία, δίκιο έχεις!

  31. Μαρία said

    Κι εγώ τώρα έμαθα απο το σχ. του Νότη οτι υπάρχει νεοελληνική μεταγλώττιση.

  32. SLY said

    Μαγκιά κλανιά και κώλος φινιστρίνι 🙂

  33. βάλ’τὸν κῶλο μάγειρα νὰ σοῦ μαγειρέψῃ σκατά.

  34. @32: SLY, εγώ το ήξερα «μαγκιά, κλανιά κι ο κώλος καταφύγιο». Λέγεται επί κουραδομάγκων.

  35. gbaloglou said

  36. Κάτι ἄσχετο τελείως, ἀλλὰ τὸ ἔμαθα πρὶν λίγο καὶ θέλω νὰ τὸ πῶ ἀπὸ ἐδῶ:

    Μανώλη Μπαρμπουνάκη, ἡ Θεσσαλονίκη θὰ εἶναι πιὸ φτωχὴ χωρὶς ἐσένα.

  37. sarant said

    Κορνήλιε, πράγματι -αν και σε άλλο νήμα θα ταίριαζε περισσότερο.

    Γιώργο Μπαλό, αυτός έβλεπε απ’ την πλάτη 🙂
    Αναρωτιέμαι αν ο στίχος απηχεί λαϊκή διήγηση, δεν το αποκλείω.

  38. espectador said

    Η κορ έμαθε αβράκωτος και βρακωμέντσα εντράπε.

    Φτου κι απόθεν εξήβα.

    (Η κόρη έμαθε χωρίς βρακί και με βρακί ντράπηκε)

    Η δεύτερη λέγεται για μεγαλοπιασμένους που έχουν ταπεινή καταγωγή. Για την ορθογραφία δεν είμαι σίγουρος.

  39. Χρηστος Κ. said

    Πιασαμε ποντιακα. «Ση γουλα σ΄ κι ερουξεν» (εχω καποιες αμφιβολιες για την ορθογραφια) Την εξηγηση την αφηνω στους ποντιους.

  40. ΣοφίαΟικ said

    Εμείς ευπρεπώς; και η γριά χτενίζεται
    18: οι γυναίκες πήγαιανν μόνες τους στο μύλο και είχαν ευκαιρίες εκεί στην ερημιά να απατήσουν το σύζυγο με το μυλωνά. Ευκαιρία τέτοια δεν ειχε η μυλωνού, οι επιλογές της ήτνα οι πραματευταδες όταν εργαζόταν ο σύζυγος στο μυλο.

  41. gbaloglou said

    #37:

    Ας αρχίσουμε από τα εύκολα: «Λιόντας» = «Λέων»;;;

  42. Το είδα σήμερα σε μπλογκ: Τι του λείπει του ψωριάρη; Σκούφια με μαργαριτάρι.

  43. 41, Πιστεύω ναι. Το έχει ο Ελύτης στην «Άλφα Ρομέο» (γι όσους τους αρέσει η οδήγηση…)

    Η ALFA ROMEO

    Θαύμασα τον Παρθενώνα
    και στην κάθε του κολόνα
    βρήκα τον χρυσό κανόνα

    Όμως σήμερα το λέω
    βρίσκω το καλό κι ωραίο
    σε μια σπορ Alfa Romeo

    Καλοκαίρια και χειμώνες
    να ‘ναι γύρω μου ελαιώνες
    πίσω μου όλ’ οι αιώνες

    Κι όπου μπρος μου ο δρόμος βγάζει
    και σε πειρασμό με βάζει
    δώσ’ του να πατάω το γκάζι

    Με τη δύναμη του λιόντα
    και με του πουλιού τα φόντα
    πιάνω τα εκατόν ογδόντα

    Γεια σας θάλασσες και όρη
    γεια σας κι έχω βάλει πλώρη
    για της Αστραπής την Κόρη.

    Οδυσσέας Ελύτης, Τα ρω του έρωτα

  44. Καὶ τὸ γνωστὸ Κυπριακό:

    Διά σημάδιν ἔχω λιόντα
    στὴν ὤχραν ὅπου ‘ν γοιὸν ἄστρον,
    πράσινον δεντρὸν σὰν κάστρον
    πάντα στέκεται θωρώντα,
    μ’ ὄρεξην παντὲς βιγλώντα
    τοῦ δεντροῦ τοὺς κλώνους χάσκει,
    νὰ πηδήσῃ πάνω πάσκει
    καὶ γι’ αὐτὸν στέκει στεκόντα.

    Ἡ καρδιά μου μὲ τὸν λιόντα
    τοῦτον ἐμπορεῖ νὰ μοιάσῃ
    ἀποὺ τοῦ δεντροῦ νὰ πιάσῃ
    τὴν κορφὴν πάσκει πηδώντα,
    ἡ καρδιά μου πεθυμώντα
    στὰ ψηλὰ θὲν νὰ πετάσῃ
    καὶ μην δύνοντα νὰ φτάσῃ
    στέκει χαμηλὰ κλαμόντα.

  45. sarant said

    Κορνήλιε-Μιχάλη, ευχαριστώ για τους στίχους, δεν τους ήξερα. Το ελυτικό ισορροπεί στα σύνορα της παρωδίας, θα έλεγα.

  46. Nicolas said

    Πέθανε ο Μπαρμπουνάκης;

  47. π2 said

    #32 και #34: Πρώτη φορά τ’ ακούω αυτά. Μαγκιά, κλανιά κι εξάτμιση το ήξερα εγώ.

  48. sarant said

    Εγώ απανέκαθεν ήξερα το 32. Τα 34 και 47 τα απορρίπτω μετά βδελυγμίας.

  49. Nicolas said

    Κι εγώ 32 ψηφίζω, αλλά απ΄ότι λέει η γραμματεία και οι υπόλοιπες εκφράσεις υφίστανται:
    http://www.slang.gr/search/usertop/1459
    Επίσης, η έκφραση υπάρχει και μουσικώς*:

    * Μ΄ έπιασε καθαρευουσίτιδα πρωί-πρωί, θα πάρω καμιά ασπιρίνη πριν επιδεινωθεί η κατάστασις

  50. voulagx said

    Κι εγω εξαπανεκαθεν ηξερα το #34 του Τιπου.

  51. Χρηστος Κ. said

    Αυτο με τη μυγα το εχετε γραψει; «Εκανε η μυγα κωλο κι εχεσε το κοσμο ολο»

  52. Nicolas said

    Ξύπνησαν και οι φελλοί και κάνουν καταδύσεις
    και λοιπά ευτράπελα:
    http://misirlousingstheblues.blogspot.com/2008/07/blog-post.html

  53. #46 ναί.

  54. Πάληουρας said

    «Δεν θέλει όμικρον, θέλει ωμέγα»

    Αν και στο απόσπασμα δεν αναφέρεται η πιθανολογούμενη φράση που διάβαζε ο δάσκαλος, και χωρίς να θέλω να διεισδύσω στα ανατομικά άδυτα της φιλτάτης μυλωνούς, νομίζω πως το «ορθογραφικό λάθος» (*) πρέπει να ήταν ανάποδα («Δεν θέλει *ωμέγα*, θέλει όμικρον»), καθότι το «ωμέγα» ταιριάζει περισσότερο, γεωμετρικώς ειπείν, με το πισινιακό αποτύπωμα των περισσοτέρων μυλωνούδων – αλλά και όλων των άλλων… Μην πω και για την υπογεγραμμένη που θα άρμοζε στην περίσταση… Θου κύριε κτλ δηλαδή, είπαμε, λέμε!

    (*) Είχα σκεφτεί κι ένα δεύτερο αστειάκι, με την αιρετική ετυμολόγηση της λέξης «ορθογραφία», αναλυόμενη στα συνθετικά «ορθόν» και «γραφή», τουτέστι γραφή με το ορθόν – αλλά νομίζω πάει πολύ (και είπα δεν θα διεισδύσω)…

  55. Καλημέρα, κ. Σαραντάκο
    Μερικές ακόμα παροιμίες απ’ αυτές που σημείωνα κατά καιρούς:
    Η μαιμού ψωμί δεν είχε, και χαλβά παζάρευε
    Ψωμί τυρί δεν είχαμε, κολόνια για τ’ αρχ….α μας
    Ψωμί τυρί δεν είχαμε, χοντρή ψ..η γυρεύμαμε
    Δεν είχαμε τσιμπλομάτα, γυρεύαμε και μαυρομάτα
    Γοργά γοργά ας τον θάψουμε, μη σηκωθεί η ψ..η του
    Είδα παραείδα, ποντικού ψ..η δεν είδα
    Κάλλιο αφέντης ενός άσπρου, παρά χίλιων άσπρων δούλος
    Ολονών οι κώλοι ας κλάσουν κι ο δικός σου μήτε πρίτσι
    Όποιος κεντάει το γάιδαρο, μυρίζεται και τις πορδές του
    Και μια βουλγάρικη, μου την είπε ένας φίλος:
    Ποτέ δεν είναι αργά για να γίνεις ρεζίλι
    Ερανιστής

  56. sarant said

    Πάληουρα, μπορεί να έχεις δίκιο!

    Δημήτρη, ευχαριστώ -ειδικά οι πρώτες ταιριάζουν στην περίσταση απόλυτα.

  57. gbaloglou said

    #5, #18, #29:

    Η ιστορία με τα οπίσθια της αφέντρας του Αισώπου υπάρχει σε μια μόνο από τις πέντε δημώδεις παραλλαγές που παραθέτει ο Παπαθωμόπουλος («Πέντε δημώδεις μεταφράσεις του Βίου του Αισώπου», 1999). Ενδιαφέρον είναι το ότι ενώ όλες οι αρχαίες παραλλαγές μιλάνε για σκύλα που μπορεί να κλέψει τα φαγητά από το τραπέζι («μη πως η κύων ελθούσα καταφάγη τι των εδεσμάτων»), η δημώδης παραλλαγή μιλάει για «σκύλα ή γάτα»: μια έμμεση μαρτυρία για το καθυστερημένο σπίτωμα της γάτας, πιστεύω 🙂 Επίσης ίσως στους αιώνες που πέρασαν να ψήλωσαν τραπέζια και καρέκλες, καθιστώντας αδύνατη την έφοδο της σκύλας και αναγκαία την ύπαρξη της γάτας 🙂

    Με το τραπέζι υπάρχει και άλλο πρόβλημα, καθότι στις αρχαίες παραλλαγές φαίνεται να έχουν προσγειωθεί — και όχι απλώς προσανατολισθεί — πάνω του τα οπίσθια της αφέντρας: «εύρε την κυρίαν αυτού κοιμωμένην και τα όπισθεν [αυτής] επί της τραπέζης υπάρχοντα» (Παραλλαγές G και W-SBPTh), «εύρε την κυρίαν αυτού κοιμωμένην και τα όπισθεν επί την τράπεζαν έχουσαν» (Παραλλαγή W-MORNLo). Το πρόβλημα αυτό έχει νομίζω μια απλή λύση: ο συγγραφέας υπονοεί ότι η αφέντρα ξάπλωσε στο χαμηλό (‘σκυλίσιο’) και πιθανότατα μακρόστενο τραπέζι αφού έφαγε η ίδια τα πάντα! Ας παρατηρηθεί εδώ ότι στην δημώδη παραλλαγή ο Αίσωπος γυμνώνει τα οπίσθια φοβούμενος «να μην έλθη η σκύλα ή η γάτα και φάγη τίποτες από της τραπέζης» ενώ στις αρχαίες παραλλαγές πολύ πιο ‘αφηρημένα’ φοβάται «μη πως η κύων ανελθούσα αχρειώσει την τράπεζαν» — και ας παρατηρήσω εδώ για τους πιο πονηρούς ότι η εκδοχή μου θα είχε περισσότερο βάθος αν ήταν «ο κύων» και όχι «η κύων» 🙂

    [Επειδή αναφέρθηκε ο θάνατος του Μανώλη Μπαρμπουνάκη: οι πάντες μνημονεύουν τους παπαγάλους του ξεχνώντας τις γάτες που είχε στο υπόγειο ως πριν λίγα χρόνια — αξέχαστο θα μου μείνει το ξέσπασμα του σε μια στιγμή στοργικής οργής προς τα βιβλιόφιλα αιλουροειδή («φύγετε ρε, φύγετε!»)…]

  58. sarant said

    Γιώργο, πονηρά σκέφτεσαι 🙂

  59. SLY said

    Όμοιος στον όμοιο και η κοπριά στα λάχανα.

    Το είδα σ’ αυτό το ακατονόμαστο μπλογκ με τις μασχάλες και τα νύχια των διάσημων δίπλα στις «πολιτικές» ειδήσεις τύπου Τζούλιας πράγμα που μας οδηγεί στο άλλο:

    Όμοιος τον όμοιο γύρευε, πουτάνα την πουτάνα, κι ο κερατάς τον κερατά να περπατούν αντάμα.

  60. […] αρχαιότερο, τό οποίο θύμισε στο βλογ του ο σαραντάκος εδώ πριν λίγες μέρες : { βέβαια τό κυρίως θέμα εκεί ήταν «η […]

  61. EmilofCrete said

    #13:
    Βαγγέλη, αυτό είναι -σίγουρα- ΧαρρυΚλυννικό, από τον -υποτιθέμενο- λόγο του Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν (με αξιοσημείωτη προφορά και ανάλυσή της), όπου μυίγα είχε αφήσει στίγματα (μυγοχέσματα) στο χαρτί με αποτέλεσμα ο πρώην Πρόεδρος να τα διαβάζει ως με διαλυτικά… Ιλαριώδες!

  62. ΚαπετάνΈνας said

    Λοιπόν, Νίκο, ανασύρω κι αυτό το ωραιότατο άρθρο. (Και δεν συζητάω για τους εκστασιασμένους από τη βωμολοχία σχολιαστές).

    Επίτρεψέ μου, λοιπόν, να επέμβω, γιατί νομίζω πως έχω την αυθεντική ιστορία, στην λεσβιακή της παραλλαγή, που δικαιολογεί και την ορθογραφία,(ο #54 κάπως το έπιασε)Θα τη γράψω όπως -περίπου- την άκουσα από τη μακαρίτισσα συμπατριώτισσά σου Ρηνιώ Παπανικόλα ( όχι,βεβαίως, από το ραδιόφωνο, αλλά σε παρέα).

    Η μυλωνού ήταν σπάταλη και λιχούδα. Μια μέρα, φεύγοντας για δουλειά ο μυλωνάς, της είπε να μην πειράξει το αλεύρι, που είχανε για δική τους χρήση. Αλλά επειδή δεν την εμπιστευόταν, άνοιξε το σακκί, ξεβρακώθηκε και έκατσε πάνω στο αλεύρι, σφραγίζοντάς το, δηλαδή, αφήνοντας το αποτύπωμα των οπισθίων του.

    Μετά από λίγη ώρα, η μυλωνού πείνασε και έκλεψε λίγο αλεύρι, για να φτιάξει πίττα, σκεφτόμενη,-Σιγά τώρα, που θα το πάρει είδηση ο μυλωνάς.

    Γυρνάει, όμως, ο μυλωνάς (που φαίνεται ήταν γραματιζούμενος) στο σπίτι, πάει να δη το σακκί και απορημένος γυρνάει στη γυναίκα του και ρωτάει:
    -Πούν’ η υπογεγραμμένη;
    Ε, και τότε ήταν που του απάντησε :
    -Καημένε κι εσύ, από τον κώλο της μυλωνούς ζητάς ορθογραφία;

    Το αφιερώνω στους φίλους που θέλουν να μάθουν τη μυλωνού καθαρεύουσες και υπογεγραμμένες.

    Πάντως αυτό μου θύμισε ,που μια φορά,είχα επισκεφτεί μικρός,την Έλυμπο Καρπάθου. Μπαίνω σένα μύλο να δώ, και βρίσκω μια γρηά, δηλαδή πολύ γριά, ζαρωμένη και μικρούλα σαν ξωτικό, πολύ σοβαρή να κρατάει ένα μοχλό, πάνω από την πέτρα που γύριζε.

    Τη ρωτάω, λίγο τρακαρισμένος, αλλά ευγενικά: -Γεια σου γιαγιά, τι κάνεις;
    Και κείνη με τη γνωστή ελυμπίτικη αυστηρότητα μου λέει:
    -Τι κάνω; ‘εν βλεπς τι κάνου; Πιλοτάρω το μύλο, τι κάνω!

    Και έφυγα κακήν κακώς, αφήνοντας την αιωνόβια γιαγιά-πιλότο μόνη στο μύλο της.

  63. KapetanEnas said

    Εννοείται ,και μάλλον έπρεπε και να γραφτή, ότι η μυλωνού, αφού έκλεψε, μετά έκατσε η ίδια να σφραγίσει με τα γυμνά της οπίσθια το αλεύρι στο ανοιχτό σακί.Αλλά εκείνος δεν είδε την υπογεγραμμένη. Έ; «Υπογεγραμμένη»; Nudge, nudge! Know what I mean? Nudge, nudge! Say no moοοοre!

  64. Penelope Kambakis Vougiouklis said

    Στο χωριό δεν μας θέλουν, του παπά του σ
    πιτ´ ζητάμι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: