Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λαπαθιώτης – Καραγάτσης, η δεύτερη «συνάντηση»

Posted by sarant στο 7 Αυγούστου, 2010


Σε ένα κείμενο που έχω στον ιστότοπό μου, και που δεν το έχω μεταφέρει στο ιστολόγιο συν τοις άλλοις επειδή είναι πολύ μεγάλο, παραθέτω και συμπληρώνω ένα άρθρο της Άντειας Φραντζή για μια «ιδιότυπη συνάντηση» του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη με τον Μ. Καραγάτση το 1939-1940. Το κείμενο αυτό μπορείτε να το διαβάσετε ολόκληρο, εγώ εδώ θα δώσω μια πολύ σύντομη περίληψη της υπόθεσης. Λοιπόν, το 1939, δημοσιεύεται στα «Νεοελληνικά γράμματα» ένα διήγημα του Καραγάτση. Λίγο αργότερα, ο λόγιος Κ. Φριλίγγος, εβραϊστής, επισημαίνει ευγενικά μια ανακρίβεια στο διήγημα. Ο Καραγάτσης, όπως συνήθιζε, απαντάει μάλλον αγενώς, οπότε ακολουθεί ανταπάντηση του Φριλίγγου. Στον καβγά παρεμβαίνουν, υπέρ Φριλίγγου, ο νεαρός φοιτητής Στ. Γιαννακόπουλος, πολύ γνωστότερος αργότερα ως Πέτρος Ανταίος, και ο Ναπ. Λαπαθιώτης. Ο Καραγάτσης ρίχνει τους τόνους και δηλώνει τη μεγάλη επιθυμία του να λύσει την παρεξήγηση με τον Λαπαθιώτη. Η συνέχεια ακολουθεί σε ιδιωτική αλληλογραφία.

Στο αρχείο Καραγάτση υπάρχουν δύο επιστολές Λαπαθιώτη, πολύ ενδιαφέρουσες, από τις οποίες μαθαίνουμε ότι σχεδίαζαν να συναντηθούν αλλά μάλλον δεν συναντήθηκαν. Πάντως, λέει στο άρθρο η Άντεια Φραντζή, στα τέλη του 1943, δυόμιση μήνες πριν αυτοκτονήσει, ο Λαπαθιώτης θα αφήσει σαφέστατους υπαινιγμούς για την τάση «ενός νέου λογογράφου» να ανοίγει καβγάδες για αυτοδιαφήμιση. Ωστόσο, παραλείπει η Ά.Φ. μιαν άλλη «συνάντηση» Λαπαθιώτη-Καραγάτση, με πολύ σαφέστερους υπαινιγμούς, λίγους μήνες νωρίτερα, την άνοιξη του 1943. Αυτήν σκοπεύω να σας παρουσιάσω στο σημείωμα αυτό, που βγήκε μεγάλο, αλλά ίσως αποτελέσει ενδιαφέρον ανάγνωσμα μέσα στην καλοκαιρινή χαλάρωση.

Βρισκόμαστε στο 1943, λοιπόν. Ο Καραγάτσης είναι 35 χρονών και ήδη έχει καθιερωθεί στο φιλολογικό στερέωμα. Ο Λαπαθιώτης είναι είκοσι χρόνια μεγαλύτερος, 55, κατεστραμμένος από την ηρωίνη και την ανέχεια, και μόλις έχει ματαιώσει -γιατί ακριβώς δεν μάθαμε ποτέ- την έκδοση μιας δεύτερης εκλογής των ποιημάτων του. Σε κάποιο τεύχος της Νέας Εστίας λοιπόν, ο διευθυντής της Πέτρος Χάρης, στο χρονογράφημά του, γράφει για τα λογοτεχνικά ψευδώνυμα και, αν και δικαιολογεί τον Σύψωμο που έγινε Πορφύρας, απορεί πως ο εύηχος Ροδόπουλος προτίμησε να γίνει Καραγάτσης. Σε επόμενο τεύχος (συγκεκριμένα, στο τ. 379 της 15ης Μαρτίου 1943), ο Καραγάτσης πολύ πρόθυμα αναλαμβάνει να εξηγήσει πώς και γιατί πήρε ψευδώνυμο. Και ταυτόχρονα εξαπολύει, εντελώς αναίτια και περιττά, μια φαρμακερή επίθεση στον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, διότι βέβαια όλοι οι παροικούντες τη λογοτεχνική Ιερουσαλήμ κατάλαβαν με το πρώτο ποιος ήταν ο «αιρετικός» γιος του Παυσανία. Ιδού η επιστολή Καραγάτση:

Αγαπητέ μου Χάρη,

Δε νομίζεις πως μια από τις αιτίες που πολλοί λογοτέχνες περνάν όλη τη ζωή τους μ’ ένα άχρηστο κι ενοχλητικό ψευδώνυμο στη ράχη, μπορεί να είναι και κάποιο «πλέγμα κατωτερότητας;»

Υπάρχουν νέοι που έχουν τεράστια αυτοπεποίθηση στις δυναμικότητές τους. Ορμούν στο στίβο με τ’ άτομά τους, κι ό,τι βρέξει ας κατεβάσει. Υπάρχουν όμως κι άλλοι, ατομικά αδυναμικότεροι, που τους τυραννεί η αμφιβολία του αυτοελέγχου συνδυασμένη με το δέος του κωμικού. Και βυθομετράν το κριτήριο της κοινής γνώμης με τη μάσκα του ψευδώνυμου. Αν αποτύχουν, ούτε γάτα ούτε ζημιά. Αν η επιτυχία είναι σχετική, τότε έχουν τη δυνατότητα να εξακολουθήσουν με το πραγματικό τους όνομα. Αν όμως –πράγμα σπάνιο– η επιτυχία είναι μεγάλη και άμεση, τότε είναι αναγκασμένοι να κουβαλάν ώς το θάνατο –ή την αθανασία– τον ψευδωνυμικό σταυρό των νεανικών αυτοαμφιβολιών τους.

Επειδή ανάφερες και το παράδειγμα του υποφαινομένου στο τελευταίο σου χρονογράφημα, θα ήθελα να σου ξομολογηθώ την κωμικοτραγικήν ιστορία του ψευδωνύμου μου.

Ήμουνα κι εγώ από τους νέους εκείνους που είχαν πολλούς δισταγμούς για το πρωτόλειό τους έργο. Δε με φόβιζε όμως η γνώμη των συνανθρώπων μου. Με το δονκιχωτικό θράσος των δειλών, ήμουνα έτοιμος να δώσω τη μάχη με το πραγματικό και τόσο -κατά τη γνώμη σου- καλαίσθητο όνομά μου. Με τη διαφορά πως το όνομα αυτό δεν ήταν μόνο δικό μου, αλλά και του μακαρίτη του πατέρα μου, ενός ανθρώπου μ’ εξαιρετικήν αξία και μεγάλα πνευματικά και ηθικά χαρίσματα. Αλλά και παθολογικά εγωκεντρικού, που πίστευε ακράδαντα πως κάθε άλλος έξω από το δρόμο που ακολούθησε αυτός στη ζωή του, είχε μέσα του το σπέρμα της κατωτερότητας, της αποτυχίας. Και σαν καλός πατέρας που ήταν, σπατάλησε τις δυνάμεις του και την περιουσία του για να με κάνει ό,τι ήταν κι αυτός. Δηλαδή ένα σοβαρό και πρακτικό επιστήμονα πολιτικό.

Καταλαβαίνεις τη βαθιά του απογοήτευση όταν είδε τις βιολογικές και διαμορφωτικές του προσπάθειες να πάνε χαμένες. Χωρίς να έχουμε μιλήσει ποτέ καθαρά, καταλάβαινε πως η λογοτεχνική προοπτική ήταν το μεγάλο μου πάθος. Και συννέφιαζε…

Έτυχε ο μακαρίτης να έχει φίλο γκαρδιακό ένα συνομήλικό του στρατιωτικό, που ο γιος του, καλός κι ορθόδοξος ποιητής, ακολούθησε κάποιον αιρετικό σε άλλες βιοκοινωνικές του εκδηλώσεις δρόμο. Και γεννήθηκε στη φαντασία του πατέρα μου η πλάνη πως ο κάθε νεοέλληνας λογοτέχνης πρέπει νάχει όλα τα γνωρίσματα που ξεχώριζαν το γιο του γερο-φίλου του από τους άλλους ανθρώπους. Με φώναξε λοιπόν μια μέρα και μου εδήλωσε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο:

— Το όνομα που σου έδωσα είναι ακηλίδωτο και σου απαγορεύω να το κηλιδώσεις! Δε θα ’χουμε στην οικογένειά μας τα ρεζιλίκια του Παυσανία!

Έσκυψα το κεφάλι με τον πρεπούμενο υιικό σεβασμό:

— Να μείνετε ήσυχος. Θα πάρω ψευδώνυμο…

Κι έτσι από Ροδόπουλος γίνηκα Καραγάτσης.

Ύστερ’ από λίγο καιρό κυκλοφόρησε ο “Συνταγματάρχης Λιάπκιν”. Ο μακαρίτης αγνοούσε επισήμως το φοβερό μου στραβοπάτημα. Όταν όμως διάβασε τις κριτικές, όταν άκουσε τους επαίνους των ανίδεων για την πεισματωμένη αντίληψή του γνωστών και φίλων, άρχισε να κλονίζεται. Και μια μέρα αγόρασε το “Λιάπκιν” και τον διάβασε κρυφά. Μάλιστα, κρυφά.

Και κατάλαβε. Γιατί, όπως είπαμε, ήταν άνθρωπος με ανώτερην αντίληψη, ο μακαρίτης.
Με φώναξε, λοιπόν, πάλι στο γραφείο του και μου είπε τον παρακάτω μνημειώδη λόγο:

— Κηλιδωμένο όνομα σου έδωσα και πήρες ψευδώνυμο;

Έτσι, το ψευδώνυμό μου χρωστιέται όχι σε δικό μου, αλλά σε πατρικό complexe d’ infériorité για λογαριασμό του οικογενειακού ονόματος. Με τη διαφορά πως όταν γίνηκε φανερό πως δεν υπήρχε φόβος να κηλιδώσω με την πέννα μου το όνομα των Ροδοπουλέων, ήταν πια πολύ αργά. Κι έτσι απόμεινα Καραγάτσης.

Ας όψεται ο γιος του Παυσανία…

Με φιλικούς χαιρετισμούς
Μ. ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ

Νομίζω ότι η λέξη που ταιριάζει καλύτερα στην αναίτια επίθεση του Καραγάτση είναι «ιταμή». Διότι βέβαια, όλοι οι αναγνώστες κατάλαβαν ότι ο Παυσανίας ήταν ο Λεωνίδας Λαπαθιώτης (1854-1941), στρατηγός, πατέρας του Ναπολέοντα, βουλευτής Τυρνάβου το 1903 σε κοινό συνδυασμό με τον Γεώργιο Ροδόπουλο, πατέρα του Καραγάτση και μετέπειτα υπουργός.

Και στην απίθανη περίπτωση που υπήρχε κάποιος αναγνώστης που διατηρούσε αμφιβολίες για το ποιος ήταν ο γιος του Παυσανία, ο Ν.Λαπαθιώτης έσπευσε με επιστολή του (τ. 381, 15/4/43) να τις διαλύσει, με μια επιστολή που κατά τη γνώμη μου συνδυάζει τη σπαραχτική αξιοπρέπεια με την περίτεχνη γραφή.

Φίλη «Νέα Εστία»

Είναι δυστύχημα, θαρρώ, για τον αγαπητό μας Μ. Καραγάτση, το ότι γεννηθήκαμε σε γενεές διαφορετικές: Αλλιώς, βλέποντας την πολλήν αδυναμία του στο ν’ ακούγεται, και με κάθε τρόπο, τ’ όνομά του, που άλλοτε την ένιωθα ίσως κι εγώ καλύτερα (την εποχή της πρώτης μου, κι ακόμα και της δεύτερης νεότητος, τότε που μ’ άρεζε κι εμένα, ελαφρά, κάποια φιλάρεσκη περιαυτολογία -αν και κάπως συμπαθητικότερα,  νομίζω), θα φρόντιζα να του ’δινα μικρές και μεγάλες αφορμές, να ικανοποιεί το μικρό του αυτό «βίτσιο»! Και θα το ’κανα, γιατί τον συμπαθώ, μ’ όλη την κάποιαν αντιπάθειά μου προς κάποια ορισμένα του φερσίματα, -πράγμα που το γράφω απροκάλυπτα, βέβαιος πως δε θα πειραχτεί, μια κι ανήκει στην κατηγορία των ανθρώπων που αδιαφορούν ολότελα αν τους συμπαθούν ή τους αντιπαθούν, φτάνει, μόνο, να μην τους λησμονούν, που, αυτό, θα ήταν πλήγμα τους, πραγματικά, θανάσιμο!

Αλλά, βλέπεις, με το να μη συμπέσουμε στην ίδια γενεά –αυτός, τώρα, στη δεύτερη νεότητα (έτσι τον φαντάζομαι, τουλάχιστον), κεφάτος για θορύβους και γι’ αγώνες, κι εγώ, από την άλλη τη μεριά, στη δύση μου (ή στην τετάρτη μου νεότητα, αν θέλετε!), κουρασμένος φοβερά απ’ τη ζωή, κι αηδιασμένος εντελώς απ’ τους ανθρώπους, τόσο που να μου δίνει δυσφορία, ακόμα, σας ορκίζομαι, και το να βλέπω τυπωμένο τ’ όνομά μου, -δε μπορούμε να συναντηθούμε, βέβαια, και το λέω με λύπη μου για κείνον!

Όμως, εξαιρετικά, γι’ άλλη μια φορά, θα δοκιμάσω να τον ευχαριστήσω, -κι ελπίζω κάπως να μου το χρωστάει, σε μελλοντικούς λογαριασμούς μας, αν τυχόν υπάρξουν, ποτέ, τέτοιοι…

Στο τελευταίο γράμμα του, για τα ψευδώνυμα, αφηγούμενος το πώς αναγκάστηκε να πάρει το ψευδώνυμό του, αναφέρει πρόσωπα που μου τυχαίνουν γνώριμα, και μάλλον προσφιλή: τον πατέρα του, το φίλο τού πατέρα του (Παυσανία, Πελοπίδα, είτε Λεωνίδα, στρατηγό), και το γιο τού φίλου τού πατέρα του. Κι επειδή αυτός ο γιος τού φίλου τού πατέρα του δε μπορεί ο ίδιος να μιλήσει, θ’ αναλάβω να μιλήσω αντ’ αυτού σα να ήμουν εντελώς στη θέση του. Δεν ξέρω τίνος είδους αντιπάθεια είχε ο πατέρας του Μ. Καραγάτση για το «στραβό δρόμο» που είχε πάρει ο γιος τού καλού του φίλου Λεωνίδα, αλλά, καθώς θυμάμαι, δεν του την έκανε ποτέ γνωστή, σε ιδιαίτερές τους συζητήσεις, και δε μπορώ να λησμονήσω το θερμό και πατρικό του φέρσιμο προς το γιον αυτό, τον «παραστρατημένο», τις φορές που έτυχε να βρίσκομαι παρών!

Κι ακόμα, ξέρω αρκετά καλά πως ο ίδιος ο στρατηγός ο Λεωνίδας ήταν, ως το τέλος της ζωής του, -κι εκείνος, κι η γυναίκα του, άνθρωποι μορφωμένοι και πολιτισμένοι- υπερήφανος για το δρόμο που πήρε το παιδί τους, -μάλιστα κάπως υπερβολικά (αν κι εδώ που τα λέμε, δεν πιστεύω ν’ αρνηθεί ο φίλος Καραγάτσης ότι κι οι δυο τους είχαν και λίγο δίκιο!).
Τώρα, αν στις οικογενειακές τους συζητήσεις, ο πατέρας τού φίλου Καραγάτση έλεγε τ’ αντίθετα (γιος και πατέρας, βέβαια, αλλιώς κουβεντιάζουν μεταξύ τους), – αυτό επίσης, δε βρίσκομαι σε θέση να το ξέρω, και το πιστεύω, όπως το λέει ο φίλος Καραγάτσης… Τόση, βλέπεις, ήταν η πνευματική διαφορά των δυο εκείνων φίλων πατεράδων (και συμ-βουλευτών, ένα διάστημα), ώστε, ενώ ο ένας είχε την αφέλεια να απαγορεύσει στο παιδί του να γίνει λογογράφος για να μη μοιάσει με το γιο του φίλου του, ο άλλος είχε την αντίθετην αφέλεια, όταν ο γιος του ήταν δώδεκα χρονών, να του τυπώσει, σε βιβλιαράκι, από δική του εντελώς πρωτοβουλία, ένα παιδικό του δραματάκι, έμμετρο και ομοιοκατάληκτο, – τον… περίφημο «Νέρωνα τον Τύραννο», και να το μοιράζει στους γνωστούς του…

Αλλά, στα τελευταία, θα μου πείτε, τι βγαίνει απ’ αυτή την ιστορία; Θα σας το πω κι αυτό αμέσως: Βγαίνει πως ο φίλος Καραγάτσης, μην έχοντας πρόχειρη άλλην αφορμή, βρήκε τον τρόπο, γι’ άλλη μια φορά, να ικανοποιήσει αξιόλογα το, ας το πω χαριτωμένο, «βίτσιο» του της φιλάρεσκης περιαυτολογίας, θυσιάζοντας σ’ αυτό, δίχως ίχνος τύψεως, και το γιο τού φίλου τού πατέρα του, -κι ακόμα και τον ίδιο τον πατέρα του, που μας τον παρασταίνει αφελέστατο και με πρωτόγονη, σχεδόν, απλοϊκότητα, ενώ τον ξέραμε, ως τώρα, σοβαρά και πολιτισμένα μορφωμένο… Χαλάλι του! Σήμερα, άλλωστε, τέτοιο είναι και της εποχής το δόγμα: Ο σκοπός ν’ αγιάζει τα μέσα! Κι εγώ, τώρα, για να τον ευχαριστήσω, υπερακοντίζω τους σκοπούς του…

Μόνο, ακόμα, που θα παρατηρήσω πως, αν ο γιος τού φίλου τού πατέρα του είναι ο… ανήθικος υπεύθυνος για το πάρσιμο αυτού του ψευδωνύμου του, -δεν είναι όμως, και καθόλου, υποθέτω, για τη φρικώδη ακαλαισθησία της ευρέσεως αυτού του ψευδωνύμου! Γι’ αυτήν είναι υπεύθυνος ο ίδιος, – ο ίδιος που το βρήκε, και που το ’χει…

Με συγχωρείς, “Νέα” μου “Εστία”, που τόσο σ’ απασχόλησα με μιαν υπόθεση πολύ προσωπική, – αλλά. πρώτος, ο φίλος Καραγάτσης άνοιξε και τούτο το μπελά, όπως κάνει, κατ’ αρχήν, σ’ αυτές τις περιστάσεις!

Εγώ, δεν κάνω, παρά να τον κλείσω.
Εκτός αν έχει όρεξη και γι’ άλλα… Εγώ δεν έχω, – αλλά τι να κάνω! Γιατί να του χαλάσω την καρδιά;…

Φίλος σου πάντα
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ

Πράγματι, το 1901 ο Λαπαθιώτης, πριν κλείσει τα 13 χρόνια του, είχε συγγράψει το έμμετρο δράμα «Νέρων ο Τύραννος» και ο πατέρας του έσπευσε να το τυπώσει (αφού πρώτα διόρθωσε έναν αστείο αναχρονισμό) και να το μοιράσει στους οικογενειακούς φίλους.

Τρίτη «συνάντηση» Καραγάτση και Λαπαθιώτη δεν ξέρουμε αν υπήρξε. Πάντως, όταν στις 8 Ιανουαρίου 1944 ο Λαπαθιώτης αυτοκτόνησε και έγινε έρανος μεταξύ των λογοτεχνών για την κηδεία του, μια από τις μεγαλύτερες εισφορές, 175.000 πληθωριστικές δραχμές, ήταν του Καραγάτση. Να αναγνώρισε τάχα ότι κάτι χρωστούσε, σε μελλοντικούς λογαριασμούς μας, αν τυχόν υπάρξουν, ποτέ, τέτοιοι… όπως γράφει ο Λαπαθιώτης στην επιστολή του;

ΥΓ Παρέθεσα στο ακέραιο και τις δύο επιστολές, αλλά εκσυγχρόνισα την ορθογραφία στα σημερινά.

43 Σχόλια προς “Λαπαθιώτης – Καραγάτσης, η δεύτερη «συνάντηση»”

  1. Τι ωραία ανάρτηση! και τι αντιπαθές ψώνιο ο Καραγάτσης. Με την ευκαιρία, θα διαφωνήσω με το κλείσιμο του άρθρου της Φραντζή, ότι ο Κ. είναι ο μόνος πεζογράφος του ’30 που διασώζεται. Για τον Κοσμά Πολίτη δηλαδή τι να πούμε;

    Τώρα, είμαι άραγε ο μόνος (έχω και πρόσφατες εμπειρίες…) που βλέπει τέτοιες συμπεριφορές να ξαναζούν στην τιμημένη ελληνική μπλογκόσφαιρα; 😉

  2. Τι ταλαντούχο τσογλάνι ο Καραγάτσης! Ο Λαπαθιώτης, ωστόσο, δεν έκανε τον αδιάφορο αλλά απάντησε φόρα-παρτίδα. Τώρα, να κάνω κάναν παραλληλισμό με τα (τηλεοπτικά κυρίως) ξεκατινιάσματα των διασήμων της εποχής μας; «Άσε κι έχει ζέστη!» ακούω μερικές φωνές.

  3. Giannis said

    Συγκινητική η απάντηση του Λαπαθιώτη. Και με χιούμορ και με επίπεδο.

  4. Εξαιρετική ανάρτηση εκ της οποίας μπορώ να διακρίνω τα εξής θέματα που αφορούν και τη σύγχρονη ζωή μας.
    1. Περί ψευδωνύμων.
    Είναι επίκαιρο το θέμα και εκτιμώ πως πάντα ήταν και θα είναι τέτοιο. Στην σύγχρονη εκδοχή βρίσκει πεδίο αντιπαράθεσης στην αναγκαιότητα ή μη της επώνυμης αρθρογραφίας σε ιστολόγια. Ένας λόγος χρήσης ψευδωνύμων που δεν αναφέρει ο Ροδόπουλος-Καραγάτσης είναι ο φόβος. Γενικότερα θα λέγαμε ότι η χρήση ψευδωνύμων είναι φοβική αντίδραση και έχει να κάνει είτε με το φόβο της εξουσίας είτε ακόμη και με το φόβο απέναντι στον ίδιο τον εαυτό του αρθρογράφου. Είτε επομένως από ανασφάλεια είτε για οποιονδήποτε άλλο λόγο, χρήση ψευδωνύμου είναι προϊόν φοβίας.

    2. Διαχρονικότητα της ματαιοδοξίας.
    […]αδιαφορούν ολότελα αν τους συμπαθούν ή τους αντιπαθούν, φτάνει, μόνο, να μην τους λησμονούν, που, αυτό, θα ήταν πλήγμα τους, πραγματικά, θανάσιμο![…]
    Αυτό δεν συμβαίνει και σήμερα με όλους τους αστέρες; Είναι προτιμότερο να τους σκοτώσεις παρά να τους ξεχάσεις. Τελικά κάποια πράματα παραμένουν πάντα σταθερά.

    3. «Φίλη «Νέα Εστία»»
    Παρόλα τα κουτσομπολιά και τις αντιπαλότητες, το κοινό της εποχής τα παρακολουθούσε από έντυπα υψηλού επιπέδου και δεν επηρεαζόταν από την εικόνα. Το σημερινό αντίστοιχο μέσο αντιπαράθεσης είναι τα μεσημεριανάδικα των καναλιών, τα οποία αν υπήρχαν τότε είμαι σίγουρος ότι θα έψαχναν τον κουμπάρο του φίλου του υιού του πατέρα για να αναλύσει αν ο μπαμπάς του φίλου του υιού έχει μπλα μπλα μπλα.
    Ρε πως καταντήσαμε έτσι.!!!!

    4. Ίσως να είναι άσχετο αλλά (Μίτια) Καραγάτσης είναι ψιλοβαλκανίζον όνομα. Παραπέμπει σε Σερβικό Κάραγατς (δική μου σκέψη και μάλλον άσχετη) αν και λέγεται ότι πήρε το ψευδώνυμο από το δένδρο καραγάτσι κάτω από το οποίο διάβαζε στην εκκλησία της Ραψάνης. Ήταν λάτρης του Ντοστογιέφσκι (Υπόγειο: «αφήστε με να αναπνεύσω», επίσης άσχετο) και η τελευταία του φράση που έγραψε στο «10» ήταν «ας γελάσω».

  5. Ξέρει κανείς τι τιράζ είχε η «Νέα Εστία» και σε τι ποσοστό πληθυσμού, ας πούμε, αντιστοιχούσε; (σχόλιο στο αρ. 3 του Στράβωνα)

  6. sarant said

    Δύτη, προφανώς τη Νέα Εστία τη διάβαζαν λίγοι και αντιστοιχούσε σε μικρό ποσοστό πληθυσμού. Θα με εξέπληττε αν είχε τιράζ πάνω από 2-3 χιλιάδες, ήταν άλλωστε και 15θήμερο έντυπο. Βέβαια, είχε μεγάλη επιρροή. Το αντίστοιχο για σήμερα θα ήταν κάποιος από τους ομηρικούς καυγάδες λογίων π.χ. από τις στήλες του Βήματος, όχι τα τηλεοπτικά ξεκατινιάσματα.

  7. Ναι, αυτό φανταζόμουν (επειδή είθισται να πιστεύουμε ότι ζούμε σε πρωτόγνωρη πνευματική παρακμή αντίθετα με άλλες εποχές που κλπ.)

  8. Το αντίστοιχο για σήμερα θα ήταν κάποιος από τους ομηρικούς καυγάδες λογίων π.χ. από τις στήλες του Βήματος, όχι τα τηλεοπτικά ξεκατινιάσματα.

    Ή στο κανάλι της Βουλής 🙂

  9. Ή στου Σαραντάκου 😀

  10. Ή στο τηλεάστυ 🙂 Φαντάζομαι τον Άδωνι να δράττεται της ευκαιρίας για να πουλήσει κάποιο βιβλίο του Καραγάτση.

  11. Ηλεφούφουτος said

    Και βέβαια «ενδιαφέρον ανάγνωσμα», άκου λέει! Αν και δεν βιώνω «καλοκαιρινή χαλάρωση» αυτή την ώρα (Μα κάτι λέξεις που διαλέγεις κι εσύ, Νικοκύρη! Γιατί δεν το λες «ραστώνη» να καταλάβουμε;).

    Επειδή κι εγώ μάλλον πάσχω από κάποιο σύνδρομο καραγατσικό, θα πω ό,τι μού ‘ρχεται, κι ας είμαι κατ’ εξοχήν αναρμόδιος διά να ομιλώ για τη λογοτεχνία της γενιάς του ’30.

    Ο χαρακτηρισμός «τσογλάνι» (σχ. 2) νομίζω έρχεται κουτί για τα καμώματα που διαβάσαμε του Καραγάτση. Το «ταλαντούχος» τώρα…χμμμ, η αλήθεια είναι ότι κι εγώ θαύμασα την αφηγηματική του άνεση στα λίγα του Καραγάτση που διάβασα, τα οποία είναι χρονολογικά απ’ τα πρώτα του έργα, πρόσφατα όμως πήρα να διαβάσω το «Σέργιος και Βάκχος» και έφριξα. Εκεί που θα περίμενα την τέχνη που θάμαξα στο Λιάπκιν να έχει φτάσει στην απόγεια ωριμότητά της, είδα αντίθετα ένα συνονθύλευμα πεπατημένης αφηγηματικής τέχνης, κρύου χιούμορ, ρηχότητας, κούφιας δοκησισοφίας. Ένα οποιοδήποτε από τα «ιστορικά» έργα του Τσιφόρου μού φαίνεται πολύ καλύτερο.
    Δεν ξέρω άλλοι συνδαιτυμόνες, που ίσως έχουν διαβάσει π.χ. «Το Δέκα» τι θα είχαν να πουν.

    Για το χαρακτήρα του Καραγάτση πολύ κατατοπιστική (και απολαυστική) βρήκα την εκπομπή που έκανε η ΕΤ-1 με την κόρη του, η οποία δεν χαρίζει καθόλου κάστανα στη μνήμη του πατέρα της. Αντίθετα έκανε μια πρώτης τάξεως ψυχοθεραπεία μπροστά στην κάμερα, βγάζοντας όσα του ‘χε μαζεμένα. Αν από αυτά που μόλις διαβάσαμε προκύπτει ένας Καραγάτσης τσογλανάκος, από αυτά που αφηγήθηκε η κόρη του έβγαινε ένας κλασικός κομπλεξικός νεοέλληνας γόνος μεσοαστικής οικογένειας, με υπερτροφικό εγώ, που έβλεπε τους ανθρώπους γύρω του εντελώς χρηστικά, αν πεις δε για το πώς επικοινωνούσε με τη γυναίκα του και την κόρη του, ένα γελοίο ανθρωπάκι. Σαν να μου φαίνεται ότι υπάρχει κοινός παρανομαστής σε όλα τούτα.

    Δύτης των νιπτήρων είπε
    «Για τον Κοσμά Πολίτη δηλαδή τι να πούμε;»
    Εμένα πάλι το όνομα του Θεοτοκά μού έρχεται πρώτο. Ο «Λεωνής» είναι απ τα πιο ωραία πράγματα που έχω διαβάσει σε μυθιστόρημα αυτού του τύπου. Αλλά πάλι, είπαμε, αναρμόδιος.

    «Καταλαβαίνεις τη βαθιά του απογοήτευση όταν είδε τις βιολογικές και διαμορφωτικές του προσπάθειες να πάνε χαμένες.»
    Τι εννοεί άραγε ο ποιητής με αυτο το «βιολογικές»;

  12. Ηλεφούφουτος αναρωτήθηκε για τον Καραγάτση “Καταλαβαίνεις τη βαθιά του απογοήτευση όταν είδε τις βιολογικές και διαμορφωτικές του προσπάθειες να πάνε χαμένες.” Τι εννοεί άραγε ο ποιητής με αυτο το “βιολογικές”;
    Το λέει και παρακάτω ο ποιητής για τον «γιό του Παυσανία» πως
    ακολούθησε κάποιον αιρετικό σε άλλες βιοκοινωνικές του εκδηλώσεις δρόμο.
    Και προφανώς για τον Λαπαθιώτη θα εννοεί τις ομοφυλοφιλικές του επιλογές.
    Για την αφεντιά του, μάλλον, θα εννοεί ότι ήταν ερωτύλος και δεν έγινε σοβαρός πολιτικός, που τον ήθελε ο πατέρας του. Όποιος έχει διαβάσει το «Ο Θάνατος κι ο Θόδωρος» θα συμφωνήσει.

  13. #11 Γιατί Ηλεφούφουτε; Το Σέργιος και Βάκχος που φάνηκε μια χαρά. Κάλυψε μέσα σε χίλιες σελίδες, 1700 χρόνια με ένα χιουμοριστικό όπως είπες ύφος. Παράλληλα όμως έκανε και τα καυστικά του σχόλια για τις θρησκείες και τις αγιοποιήσεις αρχής γενομένης της εκβιαστικής αγιοποίησης του Μ. Κωνσταντίνου. Εντάξει, λαϊκίζει λιγάκι αλλά σε γενικές γραμμές κατά την ταπεινή και άκρως ερασιτεχνική μου άποψη ήταν ένα πολύ καλό βιβλίο.

  14. Ηλεφούφουτους said

    Στράβων, γούστα.
    Απλώς αξιλογούμε διαφορετικά και το χιούμορ του και την προπάθειά του να εντάξει την ιστορική του ματιά.

    σχ. 12 Ώστε ερωτικές και οι βιολογικές, όταν αναφέρεται στην αφεντιά του, ε; To «Ο Θάνατος κι ο Θόδωρος» δεν το έχω διαβάσει.

    Και τώρα, 70 και βάλε χρόνια μετά η δική μου κόντρα-σχολαστική συμβολή στην αλληλογραφία Φριλίγγου-Καραγάτση, και συγκεκριμένα στο http://www.sarantakos.com/liter/lapathiotis/friliggos2.html: Τέταρτης κλίσης και όχι πρώτης είναι το manus, γι αυτό έχει γενική manus. Εδώ θα μπορούσε να είχε σαρκάσει κι άλλο ο Καραγάτσης τον σχολαστικό που νόμο δεν εκράτει αλλά προφανώς το λάθος δεν ήταν του συντάκτη αλλά του τυπογράφου, διάβασαν δηλαδή στο τυπογραφείο το Δ’ για Α’.

  15. #11 Αυτό λες, ε;

  16. Ηλεφούφουτους said

    Στάζυμπε, όχι. Αυτό κινείται σε τελείως άλλο πνεύμα.
    Η εκπομπή που λέω βασιζόταν αποκλειστικά σε όσα έλεγε η κόρη του Καραγάτση. Ίσως να ήταν το Μονόγραμμα. Τώρα, πέρα απ΄ το ξεκατίνιασμα, χάρηκα και το ηχογραφημένο υλικό που έβγαινε στην εκπομπή, με τον Εμπειρίκο (χαρά Θεού ο άνθρωπος!) όπως τον είχε μαγνητοφωνήσει ο Καραγάτσης.

  17. ΗΦ, υπάρχει λόγος που το όνομά σου λατινοποιήθηκε (ή: αστεριξοποιήθηκε) σε Ηλεφούφουτους στα δύο τελευταία σχόλια; 😉

  18. sarant said

    Η κόρη του Καραγάτση έχει γράψει και ένα πολύ καλό βιβλίο αυτοβιογραφικό, αλλά και μυθιστόρημα, για την οικογένειά της, «Το ευχαριστημένο».

  19. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 17, lapsus Elefufuti (με παρέσυραν τα περί λατινικών κλίσεων).
    Εκατόνταρχος Λάψους Ηλεφούφουτους, παρακαλώ!

  20. Δεν ξέρω αν παραβαίνω κάποιον άγραφο κανόνα νεκρανασταίνοντας το ποστ, αλλά ήθελα να ρωτήσω, μια και είστε ψαχτήρια και αποθησαυριστές, αν ξέρετε πού μπορώ να βρω την εκπομπή για τον Καραγάτση που αναφέρεται στο 11 και στο 16.

  21. #20 (και 16) Υπάρχουν 61 Μονογράμματα στο ert-archives.gr (μερικά για κάποιους εντελώς ασήμαντους). Αλλά κανένα σχετικό με Καραγάτση.

  22. Μαρία said

    Μάλλον αυτή είδε ο κεντηρίων Ηλεφού
    http://tvradio.ert.gr/tv/details.asp?pid=2668431&chid=8

  23. ‘ντάξει, τότε:
    http://video.google.com/videoplay?docid=5294189100946733972

  24. Ταχύτης, όχι αστεία! Μιλ μερσί!

  25. sarant said

    20: Τα ποστ είναι για να ανασταίνονται, πολύ καλά έκανες. Ομολογώ πάντως ότι δεν θα μπορούσα να απαντήσω, και ο Ηλεφού είναι εκτός δικτύου, αλλά βλέπω ότι το δίδυμο Μαρίας-Στάζιμπου αποδείχτηκε ακαταμάχητο!

  26. Επειδή πήρα φόρα και θάρρος, να ρωτήσω και κάτι άλλο:
    Υπάρχει ανεβασμένος πουθενά ο Γιούγκερμαν, με searchable και copypasteable κείμενο;

  27. sarant said

    Ζητάς όμως πολλά αγαπητέ. Καταρχάς, ο Καραγάτσης έχει κοπιράιτ και τα βιβλία πουλιούνται ακόμα. Οπότε το μόνο που μπορείς να βρεις είναι σκαναρισμένα βιβλία, πειρατικά. Και δεν νομίζω να υπάρχει ο Γιούγκερμαν.

  28. Μαρία said

    Την είχα δει την εκπομπή.

    Μαρίνα και Καραγάτσης σε φωτό υπάρχουν και στο ντοκυμαντέρ του Γιαννακάκη για τον Εμπειρίκο,παραγωγή του Παρασκηνίου, που όμως δεν ανέβηκε στο αρχείο. Παίχτηκε όμως καναδυό φορές. Ο Καρ. είχε παντρευτεί Ανδριώτισσα(αυτό είναι δόλωμα για το Χασάπη)και ο Εμπειρ. έχει φωτογραφίσει και τη Μαρίνα.

    Άλλες αναφορές στον Καραγ. Εκπομπή στα άκρα, καλεσμένοι ο εγγονός του, γιος της Μαρίνας, Δημήτρης Τάρλοου και ο Λεων. Εμπειρίκος.

  29. έφτασεεεεε..ι:
    http://video.google.com/videoplay?docid=830829713077421691

  30. Immortalité said

    Καλά έχω χάσει πολλά επεισόδια… Δεν θα διαφωνήσω με το χαρακτηρισμό του Νίκου για την επιστολή του Καραγάτση, αλλά θα διαφωνήσω με τον Ηλεφού στο 11. Εγώ την εκπομπή ούτε την είδα ούτε το βιβλίο της κόρης του διάβασα εντελώς συνειδητά. Τα του οίκου τους δεν με απασχολούν καθόλου. Σαν λογοτέχνης κρίνεται από το λογοτεχνικό του έργο όπως άλλωστε και ο Λαπαθιώτης από το ποιητικό του και ainsi va de suite. Και αν η κόρη του είχε πρόβλημα με τον πατέρα της ας απευθυνόταν στους αρμόδιους. Είναι σύνηθες φαινόμενο άλλωστε. Τώρα το Δέκα είναι από τα πιο συγκλονιστικά αναγνώσματά μου, ένα από τα ελάχιστα μυθιστορήματα που ξαναδιάβασα και έπιασα τον εαυτό μου να λαχταρά αυτή τη δεύτερη (και τρίτη) φορά να μην τελειώσει έτσι αναίτια. Αλλά είναι η προσωπική μου άποψη και αυτή την αξία φέρει. Αξίζει όμως να το διαβάσει κανείς, έστω και για να το απορρίψει.
    Συμπερασματικά, σαν αναγνώστρια, καθόλου δε με νοιάζει αν ο Καραγάτσης ήταν κολοχαρακτήρας ή όχι. Κενός άνθρωπος πάντως σίγουρα δεν ήταν. Άλλωστε οι δύσκολοι χαρακτήρες συνήθως δύσκολα φέρουν ακόμα και τον εαυτό τους. Και κανείς, ούτε οι γονείς τους ούτε τα παιδιά τους, δεν δικαιούται να τους ευτελίζει δημοσίως (μήπως τάχα για τους φέρει στα μέτρα του;) αφού δεν μπορεί, ούτε τη μπορεσά τους ούτε την ανημπόρια τους να μετρήσει.

  31. κι ο Εμπειρίκος:
    http://video.google.com/videoplay?docid=6204510157774150308

  32. Τελικά εκτός από βόμβες βρέχει και βίντεο σήμερα 🙂

    Sarant, αφελώς νόμιζα ότι ο Γιούγκερμαν μπορεί να βρίσκεται στο public domain. (Εννοείται πως τον έχω αγορασμένο, απλώς ήθελα να αντιγράψω ορισμένα αποσπάσματα.)

  33. Immortalité said

    @ 32 Μπορείς να το σκανάρεις…

  34. Προφανώς, αλλά αυτό ακριβώς ήθελα να αποφύγω, δεδομένου ότι δεν έχω σκάνερ.

  35. sarant said

    Και να έχεις σκάνερ, είναι και το πολυτονικό στη μέση που τα χαλάει -αν και όχι σε απελπιστικό βαθμό.
    Δοκίμασε αν γκουγκλίζονται.

  36. Μαρία said

    31 Αυτό, αν δεν το είδατε, αξίζει να το δείτε.

  37. Immortalité said

    Τώρα που διάβασα και όλες τις επιστολές από το εξοχικό, να σημειώσω ότι κατά τη γνώμη μου η πρώτη επιστολή του Φριλίγγου δεν επισημαίνει ευγενικά μια ανακρίβεια στο διήγημα . Την επιστολή διατρέχει μια υφέρπουσα ειρωνεία και συγκατάβαση που σίγουρα δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Καραγάτση. Ο οποίος επειδή δεν ήταν και το καλύτερο παιδί δεν την άφησε να πέσει κάτω. Επίσης να επισημάνω ότι όσο κι αν η αναφορά στον Λαπαθιώτη στην επιστολή της ανάρτησης είναι όντως ιταμή , αναίτια (χωρίς αυτό να αποτελεί δικαιολογία) δεν ξέρουμε αν είναι. Αλλωστε, ούτε ο Λαπαθιώτης την άφησε να πέσει κάτω…

  38. Μαρία said

    37 Μίλησε η δικηγορίνα.

  39. sarant said

    37: Για το «αναίτια» -εννοούσα «απρόκλητη» με την έννοια ότι ο Λαπαθιώτης δεν φαίνεται να είχε δημόσια αναφερθεί προηγουμένως στον Καραγάτση, τουλάχιστον για το ίδιο θέμα ή στο ίδιο περιοδικό. Γενικά, έχει κι άλλο ψωμί η υπόθεση.

  40. Immortalité said

    @ 39 Υπό το φως της διευκρίνισης, δεκτό. 😉

    @38 Είδες που δε χρειάζεται πάντα φατσούλα;

  41. #11 κλπ. Θα ήταν απόψε ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ: Ο πατέρας μου Μ. Καραγάτσης, σε δυο διαφορετικές ώρες (20:00 και 05:20 -14/10, GMT+3), κι από webtv, αν δεν ήταν η 48ωρη της ΠΟΣΠΕΡΤ στη μέση… Πάει κι ο Ασδραχάς…

  42. vangelakas said

    Stazybο Hοrn, συμπάθα μου τὸ ἄσχετο, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἐκπομπούλα ποὺ παραθέτεις πῶς γίνεται νὰ «εἰδωθῇ»;

  43. Μαρία said

    Ο εγγονός Δ. Τάρλοου στο ράδιο:
    http://stokokkino.gr/article/13679/Me-ta-podia-mexri-tin-alitheia

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: