Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μια συμφωνία με την Αυλή πριν από 45 χρόνια (Μποστ)

Posted by sarant στο 16 Αύγουστος, 2010


Έχουμε ήδη αφιερώσει κάμποσα άρθρα στα Ιουλιανά του 1965, που ξεκίνησαν με τον εξαναγκασμό του Γ. Παπανδρέου σε παραίτηση και την ανάθεση της εντολής στον Γ. Νόβα: Εδώ, εδώ, εδώ και εδώ. Η κυβέρνηση Νόβα, με το πρώτο κύμα αποστατών,  δεν κατάφερε να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή (πήρε 131 ψήφους υπέρ: 98 της ΕΡΕ, 8 από τους Προοδευτικούς του Μαρκεζίνη και 25 «αποστάτες» του Κέντρου). Αυτό έγινε τις πρωινές ώρες της 5ης Αυγούστου 1965.

Στη συνέχεια, ο βασιλιάς ξεκινάει σειρά ακροάσεων με τους πολιτικούς αρχηγούς, θέλοντας να κερδίσει χρόνο, ενώ στο παρασκήνιο αναζητείται εναγωνίως κάποια συμβιβαστική λύση. Αν και η κοινοβουλευτική ομάδα της ΕΚ απορρίπτει (με 113-26) την ιδέα της ανάθεσης εντολής σε οποιονδήποτε άλλον πλην του Γ. Παπανδρέου, είναι σαφές ότι η Αυλή προσανατολίζεται στο να αναθέσει την εντολή σε κάποιο από τα ηγετικά στελέχη του Κέντρου: ακούγονται τα ονόματα του Στ. Στεφανόπουλου, του Σάββα Παπαπολίτη και του Ηλία Τσιριμώκου.

Το σκίτσο που βλέπουμε δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 15 Αυγούστου 1965. Ακριβώς την προηγούμενη μέρα, Τσιριμώκος και Στεφανόπουλος είχαν καταθέσει δήλωση ότι στο εξής είναι ανεξάρτητοι βουλευτές και τη μέρα της δημοσίευσης του σκίτσου έγιναν δεκτοί σε ακρόαση από τον βασιλιά.

Ο Μποστ παρουσιάζει τον Τσιριμώκο, με φράκο, να περνάει «όλως τυχαίως» έξω από τα ανάκτορα. Ο Ηλίας Τσιριμώκος (1907-1968) είχε όντως πάρει ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ήταν υπουργός στην κυβέρνηση του βουνού και συμμετείχε στην αντιπροσωπεία του ΕΑΜ που υπέγραψε τη συμφωνία της Βάρκιζας (από εκεί και η μπηχτή του Μποστ στον τίτλο). Οι χαρακτηρισμοί οφθαλμωρύχος, σφαγέας και άνθρωπος της χωματερής είχαν όντως χρησιμοποιηθεί από εφημερίδες της δεξιάς κατά των ανταρτών, αλλά και κατά του ίδιου του Τσιριμώκου όταν μετά τη νίκη του Κέντρου στις εκλογές του 1963 και του 1964 ανέλαβε αρχικά πρόεδρος της Βουλής και αργότερα Υπουργός Εσωτερικών.

Ο Πάνος είναι ο Πάνος Κόκκας, που κι αυτός είχε αριστερό παρελθόν, και ο οποίος ως διευθυντής της Ελευθερίας υποστήριζε τον Κ. Μητσοτάκη προσωπικά και γενικώς την κυβέρνηση των αποστατών, ενώ ο Σάββας είναι ο Παπαπολίτης, που, σε αντίθεση με τους άλλους, έμεινε πιστός ως το τέλος στην ΕΚ. Το σενάριο για διάλυση της ΕΚ και σχηματισμό νέου κόμματος ήταν στην επικαιρότητα τότε, ενώ η διάλυση της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη ήταν συχνό αίτημα της ΕΡΕ.

Τελικά, στις 17 Αυγούστου 1965 ο βασιλιάς έδωσε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Τσιριμώκο, αλλά το εγχείρημα ήταν θνησιγενές, αφού τη νέα κυβέρνηση ακολούθησαν «μόνο» 8 νέοι αποστάτες της ΕΚ κι έτσι καταψηφίστηκε στη Βουλή.

Η αποστασία του Τσιριμώκου έκανε μεγάλη εντύπωση αφενός εξαιτίας του αριστερού παρελθόντος του και αφετέρου επειδή έως τα τέλη Ιουλίου εμφανιζόταν λάβρος σε δημόσιες ομιλίες κατά των αυλικών σχεδίων. Μάλιστα, σε ομιλία του στη Θεσσαλονίκη στα τέλη Ιουλίου ο Τσιριμώκος είχε υποστηρίξει ότι «δεν υπάρχουν στις αποθήκες των Ανακτόρων άλλοι κατεψυγμένοι πρωθυπουργοί, δεν υπάρχουν πρωθυπουργοί Ευρυδίκης» (η Ευρυδίκη ήταν πολύ γνωστή μάρκα κατεψυγμένων ψαριών), πράγμα που μετά την αποστασία του έμελλε να του χαρίσει το παρατσούκλι «κατεψυγμένος», που δεν εμφανίζεται στο παραπάνω σκίτσο του Μποστ αλλά ήταν συχνότατο σε γελοιογραφίες, αλλά και σε πανώ διαδηλωτών, όπως η παρακάτω εξαιρετική φωτογραφία, που την πήρα από το αφιέρωμα της εφημ. Δρόμος της Αριστεράς:

Ο μεγάλος αδικημένος της αποστασίας είναι ο Τσιριμώκος· λέρωσε το όνομά του και το παρελθόν του, ουσιαστικά για να προλειάνει το έδαφος για το τρίτο και πετυχημένο κύμα αποστατών, με το οποίο ανέβηκε στην πρωθυπουργία ο καιροσκόπος και συντηρητικότατος Στ. Στεφανόπουλος (μεταδικτατορικά πρόεδρος της χουντικής ΕΠΕΝ). Το ειρωνικό είναι ότι ένα χρόνο αργότερα, ο Τσιριμώκος διαφώνησε με την κυβέρνηση Στεφανόπουλου, όπου ήταν υπουργός εξωτερικών, για το Κυπριακό και την καταψήφισε, μαζί με δύο βουλευτές που επηρέαζε. Αυτό θα αρκούσε για να ρίξει την κυβέρνηση (που είχε οριακή πλειοψηφία 152 βουλευτών) αλλά αμέσως βρέθηκαν δυο πρόθυμοι κεντρώοι βουλευτές που αποστάτησαν σε ένα τέταρτο κύμα (ή κυματάκι) αποστασίας που δεν είναι και πολύ γνωστό (και που δείχνει ότι οι εναπομείναντες πιστοί βουλευτές της ΕΚ δεν ήταν κατ’ ανάγκη στυλοβάτες της δημοκρατίας).

Ο Τσιριμώκος είχε προβλήματα υγείας και το ήξερε πως δεν θα ζούσε πολύ –πέθανε, άλλωστε, τρία χρόνια μετά την αποστασία, το 1968. Ακόμα παραμένει μυστήριο γιατί δέχτηκε να κάνει το μοιραίο βήμα.

Advertisements

17 Σχόλια to “Μια συμφωνία με την Αυλή πριν από 45 χρόνια (Μποστ)”

  1. […] Πηγή 37.724638 23.960041 […]

  2. Η Ευριδίκη με τα κατεψυγμένα της, λόγω ονόματος, θυμίζει την Φρειδερίκη.
    Και νομίζω πως τότε φώναζε ο κοσμάκης το σύνθημα «Τσιριμώκο, κάνε μόκο!». Ή κάνω λάθος;

  3. Τι τραγικά χρόνια για τον τόπο…
    Η ειρωνεία είναι ότι τα «κατεψυγμένα ψάρια Ευρυδίκης» έχουν επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας – όχι με αυτό το όνομα- μιας που μεταπολεμικά η εταιρία αγοράστηκε από τον Κωνσταντίνο Λασκαρίδη που αργότερα η εταιρία του εξελίχθηκε σε μια από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρίες της χώρας.
    http://efoplistes.blogspot.com/2008/09/blog-post_172.html

  4. Βασιλική Μετατρούλου said

    Εξαιρετικός όπως πάντα ο Μποστ,
    μια πραγματική απόλαυση τα σκίτσα του, τα κείμενά του και ό,τι άλλο έχει δημιουργηθεί από το πενάκι του,
    σου φτιάχνει πάντα τη διάθεση.

    Μια μικρή λεπτομέρεια μόνο:
    Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν ιδρυτής και αρχηγός του κόμματος «Εθνική Παράταξις»,
    στα ψηφοδέλτια του οποίου, στις εκλογές του 1977,
    βρήκαν στέγη διάφοροι ακροδεξιοί και υπερσυντηρητικοί πολιτικοί και πολιτευτές,
    όπως ο Σπύρος Θεοτόκης π.χ.
    Με το μεγαλύτερο ποσοστό, που έλαβε ποτέ ακροδεξιό κόμμα, στη μεταπολίτευση,
    δηλαδή περίπου 6.8%, εξέλεξε 5 βουλευτές,
    αλλά το σχήμα της ΕΠ δεν είχε μέλλον,
    όταν μάλιστα το 1980, κάποιοι από τους 5 βουλευτές, νομίζω 3 τον αριθμό,
    (ένας λεγόταν μάλιστα Χούτας!)
    ανεξαρτητοποιήθηκαν, μαζί με κάποιους αντίστοιχους από το χώρο του κέντρου,
    ( η λεγόμενη «αμφίπλευρη διεύρυνση» της Νέας Δημοκρατίας, που συμπεριέλαβε Μητσοτάκη, Αθανάσιο Κανελλόπουλο κ.ά.)
    για να ψηφίσουν τον Καραμανλή εθνάρχη, ώστε να συγκεντρώσει τους 180 ψήφους που χρειαζόταν στην τρίτη ψηφοφορία,
    ώστε να μεταπηδήσει στην προεδρία της δημοκρατίας.

    Η ΕΠΕΝ (Εθνική Πολιτική Ενωσις) πάλι, ήταν δημιούργημα, λένε, του ίδιου του Γεωργίου Παπαδόπουλου,
    μια κασέττα με το διάγγελμά του είχε ακουστεί στην ιδρυτική συνδιάσκεψη της ΕΠΕΝ, το 1984.
    Η ΕΠΕΝ στις ευρωεκλογές του 1984, με ποσοστό περόπου 2,2% εξέλεξε ευρωβουλευτή τον πρόεδρό της,
    Χρύσανθο Δημητριάδη, ενώ αρχηγός της νεολαίας ήταν ο Νίκος Μιχαλολιάκος της Χρυσής Αυγής,
    που διέλυσε τη Χρυσή Αυγή, κατόπιν εντολής του Γεωργίου Παπαδόπουλου για να αναλάβει τη Νεολαία ΕΠΕΝ.
    Τον διαδέχθηκε ο Μάκης Βορίδης, πριν ιδρύσει το δικό του λεπενικό Εθνικό Κόμμα, σημερινός βουλευτής του Καρατζαφύρα.
    Η ΕΠΕΝ, αν και επέζησε μέχρι τις εκλογές του 1996, εκτός από το 2,2% που λέμε πιο πάνω,
    ποτέ δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τις 2-3 δεκάδες χιλιάδες ψήφους, και το 0,2%-0,3%

    Η σύγχυση, αγαπητέ Νικοκύρη, ίσως οφείλεται στην αρκετά δραστήρια, γύρω στο 1978-1980,
    νεολαία της Εθνικής Παράταξης που λεγόταν ΕΝΕΠ (Ελληνική Νεολαία Εθνικής Παρατάξεως)
    που πάντα πρότασσε την απελευθέρωση των εγκλείστων πραξικοπηματιών,
    όπως έκανε και η σχεδόν ομόηχή της ΕΠΕΝ.

  5. sarant said

    Βασιλική, όχι μόνο εντοπίσατε το μπέρδεμα αλλά βρήκατε και πώς προκλήθηκε -η ΕΝΕΠ με ηπάτησε, ευχαριστώ!

    Να σας ανταποδώσω κι εγώ τη διόρθωση: εκτός Αλτζχάημερ, ο Χούτας, βουλευτής θαρρώ Αιτωλοακαρνανίας, δεν ανήκε στην ΕΠ αλλά στην ΕΔΗΚ, ήταν δηλ. από το άλλο άκρο της αμφίπλευρης διεύρυνσης. Δεν είχε αποστατήσει το 1965, αλλά διευρύνθηκε το 1980, με αντάλλαγμα, είπαν τότε οι κακές γλώσσες, να γίνει ο γιος του, Θωμάς, γραμματέας υπουργείου ή κάτι τέτοιο (μετά βγήκε, ο Θωμάς, και βουλευτής της ΝΔ καναδυο φορές).

  6. Μπουκανιέρος said

    Λίγο αργότερα, στο χωριό μου, κόλλησαν στον (τότε) μικρό αδερφό μου το παρατσούκλι «Τσιριμωκέλι» – επειδή, λέει, ήταν πολύ πονηρός! Κάτι που μας θυμίζει ότι είχε περάσει στην καθημερινή γλώσσα η λέξη «τσιριμώκος» με τις σημασίες: κατεργάρης, μπαμπέσης, πανούργος, ζαβολιάρης, κλπ.

  7. Μπουκανιέρος said

    Όσο για τη «διεύρυνση» του 1980 (που απόδειξε πόσο ανιδιοτελής, αδιάφορος για τις προσωπικές τιμές κλπ. ήταν ο Μέγας Εθνάρχης), πέρα από τους κεντρώους και τους 3 ακροδεξιούς (απ’ τους οποίους ο ένας ήταν τουρ…, ε, μουσουλμάνος ήθελα να πω), νομίζω ότι τελευταίος και φαρμακερός ήταν ο Καρδάρας του ΚΟΔΗΣΟ (ή μήπως δε θυμάμαι σωστά;).

  8. sarant said

    Μπουκανιέρε, το -έλι το έχετε για υποκοριστικό κι εσείς;
    Δεν ήξερα ότι ο Τσιριμώκος είχε φήμη πανούργου, κοίτα να δεις! (Περισσότερο θα το περίμενα για τον Σοφοκλή Βενιζέλο, που ήταν μέγας χαρτοπαίκτης -αλλά πρόλαβε να πεθάνει νωρίς).

    Ναι, ο Καρδάρας ήταν ο υπ’ αρ. 181.

  9. voulagx said

    #6 Γεια σου, Μπουκαν,εχετε κι εσεις τα υποκοριστικα σε -ελι; Νομιζα οτι ειναι ιδιον των νησιωτικων του Αν. Αιγαιου, για παραδειγμα στα μυτιλινεϊκα: μωρο – μωρουδελι.

  10. voulagx said

    Σαραντ, πιασε κοκκινο!! 😛

  11. Μπουκανιέρος said

    Γεια σου βουλάγξ, γεια σου Νίκο.
    Ναι, το έχουμε (πιο πολύ στα χωριάτικα παρά στα κορφιάτικα, νομίζω), λίγο όμως, όχι όπως στη Μυτιλήνη που κολλάει παντού, εδώ πάει σε λίγες μόνο λέξεις. Πιο πολύ λένε το -ιτσι (πάλι στα χωριάτικα περισσότερο).

    Με επιφυλάξεις: νομίζω ότι «τσιριμώκος» λεγόντανε ειδικά ο πονηρός που φαίνεται ή παριστάνει τον αθώο (σιγανοπαπαδιά, ας πούμε).

  12. marulaki said

    @6 Υπάρχει και η έκφραση ΄μου κάνει τσιριμόνιες’, δηλ. κάτι σαν τσαχπινιές, πονηριές, άραγε έχει σχέση;

  13. sarant said

    Όχι, είναι από το ιταλικό cerimonia, λατινικής ρίζας, που βέβαια στις άλλες γλώσσες έχει δώσει λέξεις πολύ επίσημες και μεγαλουσιάνες, (ceremony, τελετή) ενώ εδώ ξέπεσε στα νάζια 🙂

  14. […] Το άχρηστο απολυτήριο (Μποστ και αποστασία) Ο τίτλος μοιραία είναι παραπλανητικός. Δεν κάνω κριτική στην κατάσταση της παιδείας ή στις επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων του Λυκείου, ούτε αναφέρομαι στη σημερινή εποχή. Πρόκειται, και πάλι, για ένα σκίτσο του Μποστ από την περίοδο της αποστασίας. Μια και φέτος κλείνουν 45 χρόνια από το ζεστό καλοκαίρι του 1965, έχω ανεβάσει κάμποσα σκίτσα του Μποστ από εκείνη την περίοδο -το τελευταίο εδώ, με συνδέσμους προς τα προηγούμενα. […]

  15. Να ειδοποιούμαι μέσω mail για νέα άρθρα.

  16. […] Το νέον μικρομάγαζον (Πρώτο κύμα αποστασίας) Μια συμφωνία με την Αυλή πριν από 45 χρόνια (Για τον Ηλ. Τσιριμώκο και το δεύτερο κύμα αποστασίας) […]

  17. […] Το νέον μικρομάγαζον (Πρώτο κύμα αποστασίας) Μια συμφωνία με την Αυλή πριν από 45 χρόνια (Για τον Ηλ. Τσιριμώκο και το δεύτερο κύμα αποστασίας) […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: