Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Για να μη λέτε ότι μόνο γκρινιάζω

Posted by sarant στο 18 Αύγουστος, 2010


Πριν από ενάμιση μήνα, δηλαδή πριν από τις διακοπές, είχα ζητήσει τη γνώμη σας για τα βιβλία που θα προτείνατε για να διαβάσει κάποιος, σε σειρά, φέτος το καλοκαίρι. Η ανταπόκρισή σας ήταν κάτι παραπάνω από πρόθυμη. Από τις (εξαιρετικές) προτάσεις σας διάλεξα αυτές που μου φάνηκαν καλύτερες (και που δεν είχα διαβάσει) και έκανα έναν μεγάλο και «βαρύ» κατάλογο, που τον έγραψα σε ένα ωραίο χαρτάκι. Κι έπειτα, όπως ο θείος Άρθουρ σ’ ένα χιουμοριστικό διήγημα που είχα διαβάσει παλιά, … έχασα το χαρτάκι!

Έτσι, όταν βρέθηκα στο βιβλιοπωλείο, η μόνη πρόταση που θυμόμουν ήταν το Αλεξανδρινό κουαρτέτο του Ντάρελ –και επειδή κοτζάμ Πρωτοπορία δεν είχε όλους τους τόμους της παλιάς μετάφρασης του Χουρμούζιου, αγόρασα την μονότομη έκδοση από το Μεταίχμιο, σε νέα μετάφραση Μαριάννας Παπουτσοπούλου. Το προξενιό δεν έπιασε. Κάτι ο όγκος του βιβλίου που προκαλούσε δέος (997 σελιδούλες), κάτι η δική μου διάθεση, κάτι που δεν μου ταίριαζε για καλοκαιρινό ανάγνωσμα, κάτι μια γενική «της Μελίσα» που είδα κι έβγαλα φλύκταινες, δυο φορές το ξεκίνησα και δυο φορές το άφησα στη σελίδα 30.΄

 Οπότε, όλες οι εξαιρετικές προτάσεις σας έμειναν στο συρτάρι για άλλη χρονιά. Ζητάω ταπεινά συγνώμη, αλλά ελπίζω να ωφελήθηκαν κι άλλοι από τα σχόλιά σας στο συγκεκριμένο άρθρο. Πάντως, το καλοκαιρινό αναγνωστικό μου διαιτολόγιο απαρτίστηκε από ό,τι βρήκα πρόχειρο και ό,τι είχα πάρει μαζί μου –πολλά από τα διαβάσματά μου άλλωστε ήταν μη λογοτεχνικά. Ανάμεσα στ’ άλλα, διάβασα και μερικά εξαντλημένα ελληνικά βιβλία που είχα αγοράσει σε μια επίσκεψη στο παλαιοβιβλιοπωλείο του Μοναστηρακιού πριν κλείσει (ένα από αυτά θα το παρουσιάσω σε επόμενο σημείωμα). Διάβασα όμως και ένα κλασικό έργο, έστω και με θέμα… σκανδαλιστικό, τη Νανά του Ζολά, που το βρήκα σε μια ανώνυμη έκδοση, που τη μοίραζε πριν από μερικά χρόνια η Ελευθεροτυπία, και που ίσως είχε παλιότερα εκδοθεί από κάποιον κανονικό εκδοτικό οίκο. Κάποιος φίλος μού επισήμανε ευγενικά ότι στα εκατόν τόσα χρόνια που έχουν περάσει από τότε που έγραψε ο Ζολά τη Νανά έχουν βγει εκατομμύρια βιβλία, οπότε είναι άσκοπο να γράψω άρθρο για τη Νανά, εντελώς εκτός μόδας πια –αλλά εγώ θα γράψω για τη μετάφραση, όχι για το βιβλίο καθαυτό.

 Η μετάφραση του βιβλίου είναι της Κυριακής Χρα, που δεν την ξέρω, αλλά –έτσι για αλλαγή- αντί να γκρινιάξω για μεταφραστικά λάθη θέλω να παινέψω τις μεταφραστικές επιλογές του βιβλίου.

 Όχι όλες. Άλλωστε, σε ένα μυθιστόρημα σχεδόν 400 σελίδων θα ήταν απίθανο να βρει κάποιος πετυχημένες όλες τις μεταφραστικές λύσεις. Για παράδειγμα, ο Φιλίπ δεν μπορεί να είχε υπεξαιρέσει δώδεκα χιλιάδες φράγκα από το στράτευμά του (σελ. 336) –το σωστό, φυσικά, είναι από το σύνταγμά του (de son regiment λέει άλλωστε το πρωτότυπο). Επίσης, με ενόχλησε το μια επικείμενη θανατική ποινή, στην οποία η νεαρή γυναίκα φλεγόταν να παραστεί –αυτό φαντάζομαι λέγεται εκτέλεση θανατοποινίτη ή κάπως έτσι (exécution capitale où la jeune femme brûlait d’aller στο πρωτότυπο). Έπειτα, δεν ξέρω αν στα ελληνικά η λέξη ρομάντζο έχει (και) την έννοια της επινοημένης φανταστικής ιστορίας, όπως στα γαλλικά το roman –εγώ λέω όχι, αλλά η μεταφράστρια επιμένει πως ναι. Στη φράση: ενώ η Κλαρίς σκάρωνε ένα ρομάντζο με έναν δούκα που την είχε αποπλανήσει στο σπίτι του θείου της (πρωτότυπο: tandis que Clarisse inventait un roman, un duc qui l’avait séduite chez son oncle), εγώ θα έβαζα «ιστορία για» ή ίσως «μυθιστόρημα για» και όχι «ρομάντζο με». Αλλά αυτά είναι ελάχιστα, και περνάω στους επαίνους, για να μη λέτε ότι μόνο γκρινιάζω όταν κρίνω μεταφράσεις.

Λοιπόν, βρήκα εξαιρετικά ζωντανή τη μετάφραση των διαλόγων, με τους κατάλληλους ελληνικούς ιδιωματισμούς στη θέση των γαλλικών. Δείτε, λογουχάρη, πώς η Νανά διώχνει τον νεαρό θαυμαστή-εραστή της, τον Ζιζί.

Αυτό έλειπε, να με δέρνει κιόλας! Για δείτε, ο μπέμπης!… Μικρέ, έφυγες, τώρα κιόλας!… Εγώ σε άφηνα να έρχεσαι από καλοσύνη. Αυτό ακριβώς, από καλοσύνη! Και μη με κοιτάς έτσι!… Δε νόμιζες, βέβαια, ότι θα έπαιζα τη μαμά σου μια ζωή.

Στο πρωτότυπο: Il me bat maintenant ! Voyez-vous ce gamin !…Mon petit, tu vas filer, et tout de suite… Moi, je te gardais par gentillesse. Parfaitement ! Quand tu feras tes grands yeux !… Tu n’espérais pas, peut-être, m’avoir pour maman jusqu’à la mort. Πολύ πετυχημένον βρίσκω τον «μελλοντικό αόριστο» (Μικρέ, έφυγες) και το «μια ζωή» αντί του κατά λέξη «μέχρι θανάτου».

Μερικά ακόμα παραδείγματα που βρήκα πετυχημένα (υπάρχουν και άλλα πολλά, αλλά είτε δεν τα σημάδεψα είτε βαριέμαι να τα μεταφέρω):

 Ο ιμπρεσάριος της Νανάς δεν έχει και μεγάλη ιδέα για το ταλέντο της:
Αυτή;… Σαν αγγούρι παίζει! Δεν ξέρει ούτε πού να βάλει τα χέρια και τα πόδια της. (Elle!… Un paquet ! Elle ne sait où mettre les pieds et les mains.)

Η Νανά μεσολαβεί για τον γάμο ενός παλιού της ευνοουμένου:
Θα μεσολαβήσω για σένα… Είναι σα στέκα, βέβαια, η μικρή. Αφού όμως σας βολεύει όλους… Άντε, θα φανώ καλή και θα στο κανονίσω στο πιτς φιτίλι.
(Je te pistonnerai… Elle est sèche comme un échalas, cette petite. Mais puisque ça fait votre affaire à tous… Oh ! je suis complaisante, je vais te bâcler ça.)

 Αλλού: Αυτό μου έλειπε, να σε γιατροπορεύω όλη νύχτα.
(Ce serait drôle, s’il me fallait te soigner le reste de la nuit).

Σε ένα σημείο, ο κόμης έχει υποσχεθεί στη Νανά κάμποσες χιλιάδες φράγκα για ένα πανάκριβο καπρίτσιο της, αλλά δεν μπόρεσε να βρει το ποσόν. Οπότε, αυτή ξεσπάει:
Τι; Δεν έχεις το παραδάκι;… Τότε, να πας από κει που’ρθες, μπούφε· και γρήγορα μάλιστα! Ήθελε να με φιλήσει κιόλας ο κύριος!… Χωρίς λεφτά, δεν έχει κοκό, κατάλαβες;
(- Hein ? tu n’as pas la monnaie… Alors, mon petit mufe, retourne d’où tu viens, et plus vite que ça ! En voilà un chameau ! il voulait m’embrasser encore !… Plus d’argent, plus rien ! tu entends !) Θα προσέξατε ότι η μετάφραση δεν είναι εντελώς πιστή, αλλά ρέει.

 Όταν ο Φοντάν κλείνει κατάμουτρα την πόρτα στη Νανά, κι αρνείται να της ανοίξει, εκείνη χτυπάει μάταια κι αυτός της απαντάει, μονολεκτικά, με τη λέξη του Καμπρόν: Merde! Πολύ σωστά, η μετάφραση δεν είναι κατά λέξη (Σκατά!) αλλά ένα αντίστοιχο: Χέσε μας! Παρόμοια, αν και πιο αναμενόμενο αυτό, σε άλλο σημείο το Jamais! Jamais! αποδίδεται «Ποτέ των ποτών!» σε κρουστά γυναικεία ελληνικά που σπάνια τα βλέπω σε μετάφραση. Πετυχημένο το «ζωντόβολο» ως απόδοση του dinde, σαν βρισιά της Νανάς προς την υπηρέτριά της. Κι όταν οι άλλες γυναίκες κατηγορούν τη Νανά για το ψηλομύτικο ύφος της, son air d’avaler le monde, εύστοχη βρίσκω την απόδοση ύφος «εκατό καρδιναλίων», αν και ίσως όχι τα εισαγωγικά.

Σε ένα σημείο, ο κόμης Μυφφά, ο επίσημος εραστής της Νανάς, έχει πέσει στη δυσμένεια της Αυλής και η αυτοκράτειρα λέει Il est trop dégoûtant, που η μεταφράστρια το αποδίδει με την ελληνικότατη έκφραση «έχει καταντήσει αηδία» που μ’ αρέσει πολύ. Θα πει κανείς, μιλάνε έτσι οι αυτοκράτειρες; Δεν είχαμε τους τελευταίους αιώνες και δεν ξέρουμε. Η δικιά μας η Φρείκη είχε πει «Δεν θα με απαλλάξει κανείς από αυτόν;» για κάποιον βουλευτή που της είχε γίνει τσιμπούρι, αλλά επειδή ήταν Γερμανίδα και δεν μιλούσε καλά τα ελληνικά οι μπράβοι της κατάλαβαν λάθος και σκότωσαν τον Λαμπράκη αντί απλώς να τον τσαλακώσουν.

Η μεταφράστρια κάπου χρησιμοποιεί την έκφραση «σε χαλάει», που είναι νεότατη (με γλωσσικούς όρους, δηλ. νεότερη από είκοσι χρονών, εκτός κι αν κάνω λάθος, οπότε να μου το πείτε): Σε χαλάει, έτσι, μπούφε; (ça te défrise, mon petit mufe!). Δεν με ενοχλεί αυτό, εσάς; Εννοώ, το να χρησιμοποιείται στη μετάφραση ενός έργου του 19ου αιώνα μια έκφραση του 21ου, σας ενοχλεί; (σας χαλάει;)

 Όταν η Νανά ανακαλύπτει την εξοχική έπαυλη που της έχει χαρίσει ο Σταϊνέρ, και σαν παιδί της πόλης, άμαθο από την αγροτική ζωή, δεν μπορεί να συγκρατήσει τον ενθουσιασμό της βλέποντας πόσα ωραία και μεγάλα ζαρζαβατικά έχει ο λαχανόκηπός της: – C’est plein de choux !… Oh ! des choux gros comme ça !… Et des salades, de l’oseille, des oignons, et de tout ! Viens vite. Η μετάφραση είναι ζωντανή, αλλά βρίσκω πως σκοντάφτει σε μια λέξη: Ω! Είναι γεμάτο λάχανα! Κάτι μεγάλα λάχανα!… Και μαρούλια, και οξαλίδες, και κρεμμύδια και απ’ όλα! Έλα γρήγορα. Και η μια λέξη που με ενοχλεί είναι οι οξαλίδες, που μπορεί μεν να είναι σωστή απόδοση του oseille, αλλά ολοφάνερα δεν είναι εξίσου οικεία λέξη σε μια ελληνίδα όσο το oseille σε μια γαλλίδα, ιδίως σε μια ψιλοάσχετη με τα ζαρζαβατικά νεαρή γυναίκα της πόλης. Εγώ πάντως θα έβαζα μαϊντανό εκεί, κι ας μην είναι η σωστή μετάφραση, αλλά παραδέχομαι ότι πρόκειται για ανθυπολεπτομέρεια.

 Κάπου-κάπου, θα έλεγε κανείς ότι η μεταφράστρια πλατειάζει. Για παράδειγμα, όταν κάποιες άσπονδες φίλες αρνούνται να στοιχηματίσουν στο άλογο που έχει το όνομα της Νανάς, το γαλλικό πρωτότυπο (Merci, pour perdre à coup sûr!) έχει τις μισές λέξεις από την ελληνική απόδοση: Για να χάσουν στα σίγουρα; Όχι ευχαριστώ, να λείπει το βύσσινο! Εδώ βρίσκω ότι το παρακάνει, αλλά δεν είναι πολλές αυτές οι περιπτώσεις (Σε κάτι μεταφράσεις αμερικάνικων αστυνομικών μυθιστορημάτων, στη δεκαετία του 1980, ήταν της μόδας το σαγρέ ύφος της μετάφρασης, με διπλάσιες αργκοτικές εκφράσεις απ’ όσες είχε το πρωτότυπο, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να μπουχτίζει).

 Παίνεψα τη μετάφραση των διαλόγων. Στα υπόλοιπα σημεία του έργου, ο ενθουσιασμός μου μετριάζεται. Ας δούμε την αρχή του κεφαλαίου 10, το πρωτότυπο και τη μετάφραση.

 Alors,Nana devint une femme chic, rentière de la bêtise et de l’ordure des mâles, marquise des hauts trottoirs. Ce fut un lançage brusque et définitif, une montée dans la célébrité de la galanterie, dans le plein jour des folies de l’argent et des audaces gâcheuses de la beauté.

 Έτσι, η Νανά έγινε κοσμική, αποδέκτης της βλακείας των ανδρών και των άλλων χαμερπών τους ενστίκτων, μια μαρκησία του πεζοδρομίου. Το λανσάρισμά της υπήρξε απότομο και οριστικό: σύντομα έγινε μια από τις διασημότερες εκπροσώπους των ελευθερίων ηθών, βρέθηκε μέσα στην αποθέωση της απερίσκεπτης τρυφής και της σπάταλης τρέλας της ομορφιάς.

 Το «αποδέκτης» μπορεί να είναι και λάθος, το ordure αποδίδεται με πλατειασμό που μάλιστα λογιοφέρνει (γιατί όχι της βρομιάς ή της γουρουνιάς;), το λανσάρισμα δεν με πείθει, όσο για το galanterie είναι σκληρό καρύδι. Αλλά θα το αφήσω, σαν άσκηση, σε όσους αναγνώστες θέλουν να δοκιμάσουν μια καλύτερη δική τους απόδοση.

 Κλείνω με λεπτομέρειες. Στα κύρια ονόματα, η απόδοση είναι παραδοσιακή, δηλ. προσπαθεί να κρατήσει την αντιστρεψιμότητα, έτσι ο Muffat γίνεται Μυφφά (και όχι Μιφά), αλλά βέβαια η αντιστρεψιμότητα είναι ανέφικτη –όπως φαίνεται όταν το υ αποδίδει και το γαλλικό u, αλλά και το y, όπως στον Φωσερύ (Fauchery).

 Μια άλλη λεπτομέρεια: στα γαλλικά και στα αγγλικά, οι αντωνυμίες μπαίνουν πάντα: Il court, elle aime. Στα ελληνικά όχι, λέμε Τρέχει, αγαπάει. Σε μερικές περιπτώσεις βρίσκω πως θα χρειαζόταν να μπει αντωνυμία για να προσδιορίσει το υποκείμενο, π.χ. Έτσι η Νανά πέρασε χωρίς δεύτερη κουβέντα στον Λα Φαλουάζ. Από καιρό αξίωνε την τιμή να τον καταστρέψει η Νανά, ώστε να τελειώσει σαν σωστός δανδής.

Όπως το διαβάζουμε, το «από καιρό αξίωνε» στην αρχή το αποδίδουμε στη Νανά, που είναι το υποκείμενο της προηγούμενης πρότασης· οπότε, σκοντάφτουμε. Μικρό το κακό, αλλά θα το αποφεύγαμε αν αρχίζαμε την δεύτερη πρόταση αλλιώς: Αυτός από καιρό αξίωνε την τιμή να τον καταστρέψει η Νανά. Είπα, μικρολεπτομέρεια. Όμως, αντίθετα, χάρηκα όταν είδα να κλίνονται στο ελληνικό κείμενο μερικά γαλλικά κύρια ονόματα ή χαϊδευτικά, όπως ο Ζιζί αλλά και ο Ζιζής του Ζιζή, και καθόλου δεν με ενόχλησε ένα «της Γκαγκάς». Βέβαια, τη Λαίδη Γκαγκά τα σημερινά παιδιά την αφήνουν άκλιτη –νομίζω.

 Όμως, έγραψα πάρα πολλά κι έτσι σταματάω απότομα τις μεταφρασεολογικές φλυαρίες μου! 

Advertisements

64 Σχόλια to “Για να μη λέτε ότι μόνο γκρινιάζω”

  1. Γκαγκά τη λένε οι γαλλόφωνοι; προφανώς, θα μου πεις… Λέιντι Γκάγκα είναι φυσικά για την πιτσιρικαρία εδώ -θυμήθηκα και το Γκαγκά στην Πάτρα, κλασικό στέκι μετά τις προβολές της Κιν. Λέσχης στην Ομόνοια, τι να απέγινε άραγε…

  2. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Είναι ενδιαφέρον που η Κυριακή Χρα (τι ωραίο επίθετο!) τα καταφέρνει καλύτερα στην απόδοση των διαλόγων παρά στις περιγραφές. Μου φαίνεται πολύ ελληνικό αυτό, κάτι απ’ τους χυμούς άλλων εποχών -το ίδιο συνέβαινε και με τον Ταχτσή, και με άλλους πολλούς, υποθέτω… Αντιθέτως με τον Sebald, επί παραδείγματι, του οποίου το «Αίσθημα ιλίγγου» τελείωσα πριν από λίγο, και ο οποίος, ενώ είναι μάστορας στην περιγραφή, δεν καταφέρνει να αρθρώσει έναν πειστικό διάλογο (:φαίνεται, ίσως, αρνητικό αυτό που γράφω, όμως δεν είναι. Τον Sebald τον θαυμάζω απεριόριστα.)

  3. Μήπως η Χρα είναι απ’ το Φρε; Παλιά νόμιζα ότι έλειπε η μισή πινακίδα…

  4. Πάντως, σίγουρα δεν είναι από το Σκρα.

  5. Μπορεί να κάνει κατασκήνωση στο Να, όμως…

  6. #2 Γερμανόφωνοι και γαλλόφωνοι συγγραφείς έχουν ένα θεματάκι με τους διαλόγους μου φαίνεται, αντίθετα με τους αγγλόφωνους. Ενδιαφέρον ζήτημα αυτό…

    (εξαιρώ το επικό «βρε παλιοκατσίκα» που εκσφενδονίζει η θεά Κάλι στα «Αλλαγμένα κεφάλια» του Μαν, και τη σκηνή του βραχμάνου στο ίδιο)

  7. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ξέρω ως επίθετο και το Πρα. Πάντως, προτιμώ το Χρα, το οποίον, αναμφιβόλως, έχει έτι μεγαλυτέρα σχέση με το χρη.

    (Αφήστε που οι Πρα δεν μεταφράσανε Ζολά).

  8. #5 Το Φρε ξέρω πού είναι, το Να όμως δεν τόχω ξανακούσει!

  9. Ο Νας (Να, Να, Να) της Ικαρίας.

  10. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Δύτη (@6),

    επιστρέφοντας στον ορθό λόγο (σου), νομίζω ότι έχεις δίκιο.
    Και, επί πλέον, η παρατήρησή σου (ίσως να) μπορεί να επεκταθεί και στο επιστημονικό πεδίο: Αγγλοσάξωνες (σκέψη, επιστήμη, λογοτεχνία,…) vs όλων των άλλων.

  11. #6 δεν έχω και πολύ μεγάλο δείγμα… ανάγνωσης, αλλά θαρρώ πως παραείναι αφοριστική η παρατήρησή σου. Περισσότερο έχει να κάνει με εποχή, σχολή και υπόβαθρο του συγγραφέα, παρά με τη γλώσσα στην οποία γράφει. Εκτός αν όντως τα «προφορικά» γαλλικά ή γερμανικά -αγνοώ και τα δύο- παραείναι «επίσημα»· ή παραείναι «ανεπίσημα» για να μεταφερθούν αυτούσια, αλλά πάλι δεν θα υπήρχε μέση οδός;

    σημ: Τιπού, τα εισαγωγικά μου έχουν τη θέση τους…

  12. «Της Κυριακής Χ(α)ρά…»

  13. Όχι Χρα είναι, υποψήφια διδακτόρισσα στον Σκαρίμπα. Υπάρχει στο βιβλιονέτ.

    Ή δεν έπιασα το αστείο…

  14. Superdora said

    «Το «αποδέκτης» μπορεί να είναι και λάθος»
    Σίγουρα είναι λάθος. Μια τίμια ραντιέρισσα ήταν. Η βλακεία και η… χαμέρπεια των ανδρών της εξασφάλιζαν τη ράντα της.

  15. sarant said

    Superdora, αυτό που λέτε στο 14 εννοούσα.

    Και της Δευτέρας Λπη, Στάζιμπε 🙂

  16. 😳

  17. gbaloglou said

    Εκεί που πήγα να πω «φτάνει πια, αρκετό Σαραντάκο διάβασα αυτό το καλοκαίρι», να που πάλι κάτι έμαθα:

    «Η Οξαλίδα ή Ξυνήθρα, που ανήκει στην οικογένεια των Oxalidaceae, είναι ένα φυτό που φυτρώνει σε πολλές υγρές και σκιερές περιοχές της χώρας μας από το Μάρτιο μέχρι το Μάιο. Εχει ύψος περίπου δεκαπέντε εκατοστά και τα φύλλα της μοιάζουν με αυτά του τριφυλλιού. Το όνομά της ετυμολογείται από τα αρχαία ελληνικά οξύς (=ξινός) και άλας (=αλάτι), εξ ου και η όξινη γεύση που έχει. Το φυτό αυτό χρησιμοποιείται ως διουρητικό και στυπτικό βότανο. Παλαιότερα, δε, οι ναύτες που πήγαιναν στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας τον 16ο και 17ο αιώνα έτρωγαν τις τρυφερές και ζουμερές ρίζες της Οξαλίδας για να μην προσβληθούν από σκορβούτο. Σε άλλα μέρη του κόσμου, τα φύλλα και τα άνθη της χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο του αλατιού αλλά και του ξιδιού στη μαγειρική. Προσοχή, όμως, γιατί σε μεγάλες ποσότητες η Οξαλίδα ενδέχεται να είναι δηλητηριώδης.»

  18. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    » …το λανσάρισμα δεν με πείθει, όσο για το galanterie είναι σκληρό καρύδι. Αλλά θα το αφήσω, σαν άσκηση, σε όσους αναγνώστες θέλουν να δοκιμάσουν μια καλύτερη δική τους απόδοση.»

    Γενικά, το ελάττωμα σ’αυτό το κομμάτι είναι ότι η μετάφραση «μυρίζει»… μετάφραση, κάτι που φυσικά πρέπει να αποφεύγεται.

    Ειδικά, «les hauts trottoirs» δεν μπορεί να είναι απλά «trottoirs» (γυναίκα του πεζοδρομίου, τροτέζα – αλλού έζησε η Νανά) αλλά το αντίθετο, κάτι σαν τα θεατρικά θεωρεία των Ευγενών. Η «galanterie» είναι πράγματι σκληρό καρύδι (και τα δυο ισχύουν εδώ για τη Νανά: και η αυλή των ευγενών και η ερωτοτροπία – διαλέγω κι εγώ το δεύτερο). Άλλο σκληρό καρύδι: πού αναφέρεται το gâcheuses; στο audaces ή στο de la beauté» (οι audaces gâcheuses της ομορφιάς ή οι audaces qui gâchent την ομορφιά;) Μοιάζει με τη φράση του Καβάφη από το «Επήγα» : «Κ’ ήπια από δυνατά κρασιά, καθώς που πίνουν οι ανδρείοι της ηδονής.» Τα κρασιά των ανδρείων ή τα κρασιά της ηδονής;…

    Αποπειρώμαι μια μετάφραση της αρχής του 10ου κεφαλαίου, sans pretention…

    Λοπόν, η Νανά έγινε μια λουσάτη γυναίκα, εξαρτημένη από τον κρετινισμό και τη βρομιά των αρσενικών, μια πόρνη πολυτελείας. Το ξεπέταγμά της ήταν απρόσμενο και οριστικό, την έφερε ανάμεσα στις πιο διάσημες κοκέτες, στην αποθέωση της παραφροσύνης του χρήματος και της αναίδειας που καταστρέφει την ομορφιά.

  19. Ηλεφούφουτος said

    Νικοκύρη, η ιστορία που δίνεις για τη Φρείκη και το Λαμπράκη μοιάζει ξεπατικωτούρα με το θρύλο για το πώς σκότωσαν κάποιοι ιππότες του βασιλιά τον Τόμας Μπέκετ («Will no one rid me of this turbulent priest?»)
    Τελικά έγινε πατρόν κι αυτή. Μου θυμίζει τον κοινό τόπο «δεν φταίει ο ηγέτης (για τα χ,ψ,ω εγκλήματα) αλλά κάποιοι υφιστάμενοί του με υπερβάλλοντα ζήλο».

  20. Ηλεφούφουτος said

    Ναι, σαφώς καλύτερο βρίσκω το σχ. 18 από τη μετάφραση Χρα (εμένα το όνομα μού θυμίζει «και χρααατς τον άτιμο!»), ακριβώς επειδή δεν όζει μεταφράσεως.

    Νικοκύρη, ανοίγεις πολλά θέματα.
    Ένα είναι το πώς να παινέψουμε μια καλή μετάφραση, το οποίο είχες αναφέρει και παλιότερα. Νομίζω ότι υποδεικνύεις μια απάντηση: επισημαίνοντας κομμάτια όπου ο λόγος ρέει φυσικός και απρόσκοπτος.
    Σκέφτομαι ότι ένας άλλος τρόπος είναι να εντοπίσεις στο πρωτότυπο σημεία που αποτελούν μεταφραστική πρόκληση, να δεις πώς ανταποκρίνεται ο μεταφραστής και, αν οι λύσεις που δίνει σε ικανοποιούν, να τις παρουσιάσεις ως επιχειρήματα.

    Και με τις οξαλίδες νομίζω ότι πάλι ανοίγεις ολόκληρο θέμα. Σε τέτοιο δίλημμα είχα βρεθεί κι εγώ, όταν διάβαζα τη μετάφραση Χριστοδούλου στο Μόμπυ Ντικ και είδα κάπου να λέει για έναν από τους φαλαινοθήρες ότι αντί για δέος αντιμετωπίζει τις φάλαινες μάλλον σαν μεγάλους μοσχοπόντικες. Με είχε ενοχλήσει εκεί ο μοσχοπόντικας, και σκέφτηκα ότι θα ήταν προτιμότερο να έβαζε εκεί ο μεταφραστής ένα άλλο ζωάκι που να δίνει την εντύπωση του τετριμμένου. Εν προκειμένω τώρα με τις οξαλίδες, βρίσκω σεβαστή την επιλογή της μεταφράστριας να μην πάρει πρωτοβουλία, όσο κι αν σκοντάφτω και εγώ όπως και εσύ (ίσως η μάνα μου που είναι πολύ εξοικειωμένη με τα χόρτα να μη σκόνταφτε), γιατί σε κείμενα που απέχουν χρονικά ή πολιτισμικά (π.χ. αραβική λογοτεχνία) θέλω να υπάρχει και ο απόηχος αυτού του διαφορετικού πλαισίου. Θα έλεγα μάλιστα ότι όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση ανάμεσα σε μένα και στο κείμενο, τόσο πιο επιβεβλημένο θεωρώ να μη θυσιάζει ο μεταφραστής τη γνώση που δίνει στον αναγνώστη για χάρη μιας φευγαλέας ζωντάνιας. Από ένα σημείο και πέρα η μορφή είναι και περιεχόμενο.

    Μάλλον δε γι’ αυτό το λόγο με χαλάει το «σε χαλάει».
    Η πλάκα είναι ότι, ενώ εσύ ξεκινάς από καλή πρόθεση, να παινέψεις δηλαδή τη μετάφραση, με τα παραδείγματα που δίνεις, θετικά κι αρνητικά, η εντύπωση που αποκομίζω εγώ είναι μιας μετάφρασης που προσπαθεί να εξισορροπίσει τις αδυναμίες της εκεί που απαιτείται καλός έλεγχος του λόγου με αργκοτικά εφέ, ολίγον πιασάρικα στους ιλουστρασιόν καιρούς μας! Εντυπώσεις βέβαια όλα αυτά. Πολύ πιθανόν η μετάφραση να είναι συνολικά καλή και ρέουσα

    Στη φράση «ενώ η Κλαρίς σκάρωνε ένα ρομάντζο με έναν δούκα που την είχε αποπλανήσει στο σπίτι του θείου της» έτσι χωρίς συμφραζόμενα εγώ καταλαβαίνω ότι η Κλαρίς ετοίμαζε μια ερωτική περιπετειούλα.

    Ο Νας Ικαρίας είναι η αγαπημένη μου παραλία!

  21. rogerios said

    Μια και τα πιάσαμε, να προσθέσουμε και το φαράγγι του Χα στο Λασήθι.

  22. Ρογήρε, ναι, βέβαια, πώς το ξέχασα! Απ’ τα πιο εντυπωσιακά τοπία που έχω δει, αυτό το ορεινό τείχος που σκίζεται στα δύο…

  23. Immortalité said

    @ 22 Και που να το περάσεις κιόλας Δύτη…

    @ 3 Η άλλη μιση τι φανταζόσουν ότι έγραφε; 🙂

  24. γουοτέβα

  25. Immortalité said

    @ 23 Διαλέγω το 4: Δήμος Φρεζ.
    Σου είχε περάσει και αυτό απο το μυαλό; 😉

  26. Φρέζα ήξερα, μπεζ ήξερα, φρεζ μόλις έμαθα… ως μη γαλλομαθής τυπικός άνδρας που αντιλαμβάνεται μόνο τα βασικά χρώματα (για να μην πω μόνο το RGB).

  27. Immortalité said

    @ 26 Μη νομίζεις, και γω σήμερα έμαθα ότι το φρεζ είναι στο ΛΚΝ. Μέχρι σήμερα θα έλεγα μόνο φραουλί. 🙂
    ( Μη γαλλομαθής… εγώ γιατί είχα άλλη εντύπωση;)

    RGB;;;

  28. έλα μωρέ…

  29. Immortalité said

    (Καλά μη φωνάζεις, θα μπορούσα να το έχω ψάξει…)

  30. 24,
    Κανένα απ’ αυτά – Φρέντυ!

  31. Νέος Τιπούκειτος said

    Η κ. Χρα μπορεί πάντως να κατάγεται από το μυκηναϊκόν πτολίεθρον του Γλα, στην πεδιάδα της Κωπαΐδας, εκεί που γυρίζονταν κάποτε κάτι ηρωικά γουέστερν τσαρούχι.

  32. Νέος Τιπούκειτος said

    @11: Στάζυ, αυτά είναι δικαιολογίες. 🙂

  33. sarant said

    Στα μονοσύλλαβα επώνυμα υπάρχει και ο ποδοσφαιριστής Ρες, ο οποίος στην κλητική κάνει Ρε Ρε.
    Και έτσι η μονοσυλλαβία επισκίασε τα άλλα θέματα του ποστ 🙂

    Ευχαριστώ τον Ζακ Πρεβέρ για τη μετάφραση στο 18 (αλλά εξαρτημένη;) και τον Γιώργο Μπ. για την οξαλίδα στο 17.

    Ηλεφού συμφωνώ με πολλά απ’ όσα λες στο 20, ιδίως για το «σκάρωνε ρομάντζο» έχω κι εγώ την ίδια αίσθηση, ενώ για το 19 και το αποδιδόμενο στη Φρείκη ρητό, κάπου το έχω διαβάσει, αλλά πού; Τελικά το βρίσκω και στη Βικιπαίδεια, που έχει παραπομπή σε άρθρο του Βήματος.
    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1%CF%82

  34. rogerios said

    Τιπού, πολύ σωστά!

    Το συγκεκριμένο τοπωνύμιο μου προκαλούσε παραδοσιακά προβλήματα:
    – ως προς το γένος του (τελικά μόνο το αρσενικό είναι το «σωστό»;).
    – ως προς το αν είναι αρχαιοελληνικό ή τουρκικού ετύμου.

  35. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Εγώ, ομολογώ ότι δεν καταλαβαίνω όσα σχόλια ειρωνεύονται τη μεταφράστρια (ιδίως το όνομά της)…

    @ Σαραντάκος (33) : Είχα σκεφτεί, αντί του «εξαρτημένη από», να γράψω «ζώντας από» (πάντως, όχι… συνταξιούχος!). Κάτι καλύτερο;

    Επίσης αντί για το «λουσάτη» (chic), να έλεγα «καθώς πρέπει». Τέλος πάντων, αν υπήρχαν τέλειες μεταφράσεις, η Γη θα έλαμπε σαν Ήλιος και θά χαμε και ρόδα το χειμώνα!

    Πάντα sans pretention.

  36. Κανείς δεν ειρωνεύτηκε την μεταφράστρια ή το όνομά της -παίρνω το θάρρος να μιλήσω και για τους υπόλοιπους. Ίσως, το -και λιγάκι παραπάνω καλοκαιρινό- πνεύμα να ξένισε…

  37. Αν μου επιτρέπεται η παρέμβαση Νίκο, επειδή τώρα διάβασα και τα 2 θέματα μαζί, θα ήθελα να ρωτήσω τον Κορνήλιο που είπε πως του άρεσε η «Ανήκουστος Βλάβη» (την οποία δεν έχω βρει το χρόνο να διαβάσω! ) αλλά και τους άλλους αν τελικά σας ενδιαφέρει να διαβάζετε βιβλία με θέμα τη ζωή υπό συνθήκες κώφωσης, επειδή σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσω βιβλίο με αυτό το θέμα…Προφανώς βασισμένο σε πραγματικές ιστορίες…(πολλοί τις έχετε δει στο μπλογκ μου). Αλλά αναρωτιέμαι αν θα σας ενδιέφερε, πράγματι…Θα μου πεις, εδώ το έγραψε και ο άλλος στην «Ανήκουστο Βλάβη» και είχε ανταπόκριση…

    Κατά τ’ άλλα, θα ήθελα να σχολιάσω το «με χαλάει» που με χάλασε κι εμένα…Αυτές τις μέρες έχω πιάσει τον Ορλάντο της Βιρτζίνια Γουλφ και γράφει στο οπισθόφυλλο την εξής φράση: Ο Ορλάντο το 1560 έκανε one night stand, έτσι ακριβώς…Εγώ όταν το διάβασα είπα «έλεος»..

  38. sarant said

    Σοφία, καλορίζικο το βιβλίο! Αυτό με το one night stand του Ορλάντο βγάζει μάτι!

  39. Ηλεφούφουτος said

    Ενώνω τη φωνή μου με του Στάζυμπου, για να πω κι εγώ ότι κανείς δεν είχε κακό σκοπό για τη μεταφράστρια, απλώς το καφενείο εδώ έχει παιγνιώδες πνεύμα και ενίοτε παρασύρεται από αυτό.

    Ειδικά όσον αφορά το δικό μου σχόλιο, δεν είχα καν την πρόθεση να αμφισβητήσω την ποιότητα της μετάφρασης. Για εντυπώσεις μίλησα οι οποίες μου δημιουργήθηκαν από τα παραδείγματα του Νικοκύρη. Ακόμα και για θέματα όπως το «σε χαλάει», μπορεί να αντέδρασα αρνητικά αλλά τα θεωρώ μάλλον μεταφραστικές απόψεις παρά κριτήρια αξιολόγησης μιας μετάφρασης ως καλής ή κακής. Καμία ειρωνία λοιπόν και καμία επικριτική διάθεση.

  40. Akyla said

    Να προσθέσω κι εγώ το ενδιαφέρον τοπωνύμιο Ξι (παραλία της Κεφαλονιάς, κοντά στο Ληξούρι, με υπέροχο κεραμιδί χρώμα).

    Όσο για το περίεργο επώνυμο Χρας, μου έφερε στο νου σύντροφο παλαιών καιρών που καταγόταν από τη Νάουσα…

  41. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Μα καμμία!

  42. Καμία κακή πρόθεση εις βάρος της μεταφράστριας και του ονόματός της.
    Καταλάβετε, παρακαλώ, ότι οι περισσότεροι από τους σχολιαστές του παρόντος ιστολογίου (αφού δεν έχουν κάτι καλύτερο να κάνουν) είναι προφανές ότι είναι καθηλωμένοι κάπου, δίπλα σε κάποιο αιρκοντίσιον, μπροστά σε κάποιον υπολογιστή, και είτε αναχαράζουν τις μέρες των διακοπών, είτε μετρούν ανάποδα (εμού συμπεριλαμβανομένου σε αυτούς) για να σηκωθούν να φύγουν.
    «Εννιά και μία, είναι πολλές;», όπως θα αναφερόταν σε κάποια άλλη δημοσίευση του Νικοκύρη.

  43. ΣοφίαΟικ said

    Δρες, άλλο μονοσύλλαβο επίθετο.
    Ακούγεται λίγο και σαν Βρε! στην κλητική.

    Αλήθεια, 40ακο, τι σημαίνει γυναικεία ελληνικά που αναφέρεις;

    Και για τις σύγχρονες εκφράσεις σε έργα εποχής, δε μου αρέσουν αλλά η τάση γενοκότερα τα τελευταία χρόνια είναι η σύγχρονη ματια σε όλα, με πρώτους διδάξαντες το Χόλυγουντ. Από Ρομπέν των Δασών μεχρι Σέρλοκ Χόλμς έχουμε δει με αξίες του 21ου αιώνα.

  44. sarant said

    Γυναικεία ελληνικά, ή γυναικεία γλώσσα που την έλεγε ο Παπαδιαμάντης αν θυμάμαι καλά, εννοώ κάποιες εκφράσεις που χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο από γυναίκες, όπως το «ποτέ των ποτών» (εκτός κι αν κάνω λάθος) ή το «θα πω» της εποχής του Ππδ.

  45. @39: Εγώ πάντως έχω καλό σκοπό για τη μεταφράστρια, δεν ξέρω εσύ, Ηλεφού.

    @44: Το «ποτέ των ποτών» πάντως εγώ το έχω ψωμοτύρι. Και είμαι αγοράκι, το’χω καρατσεκάρει.

  46. @42: Καμία και σήμερα είναι πολλές; Χε χε…

  47. sarant said

    Τιπούκειτε, εσύ κάνεις παρέα με πολλές γυναίκες, γι’ αυτό! Καλά να περάσεις!

  48. @34: Ρογήρε, εγώ μόνο αρσενικό το ξέρω (ο Γλας), αλλά δεν αποκλείεται να υπάρχει θηλυκή παραλλαγή. Το όνομα σίγουρα δεν είναι αρχαίο: τον μυκηναϊκό οικισμό τον ονομάζουν Γλα οι αρχαιολόγοι, επειδή δεν ξέρουν ποιο όνομα είχε στην αρχαιότητα. Τώρα, αν είναι τούρκικο, σλάβικο ή κάτι άλλο, δεν ξέρω. Ας μας πει κανένας επαΐων.

  49. Νομίζω Νίκο οι γυναίκες το λέμε: ζαμέ (και ζαμέ των ζαμών)…Τώρα κλασικές γυναικείες εκφράσεις άνετα βρίσκεις στο «δεν υπάρχουν άντρες», «οι άντρες φοβούνται» και τα παρόμοια…;-))

  50. voulagx said

    #45 Τιπου, εγω λεω «ποτες των ποτων»!(«ανεξαρτητου» … τονισμου) 🙂
    Τα εισαγωγικα μπηκαν και μπαινουν «ξεπιτουτου», ως απαντηση στο #46, για να μαθεις αλλη φορα να μην εισαι τόοοσο «σαδιστης». :mrgreen:

  51. sarant said

    Τι να πω, φαίνεται ότι έκανα λάθος και το «ποτέ των ποτών» δεν είναι γυναικείο (το ζαμαί, ναι, είναι).

  52. Μπουκανιέρος said

    Για το «ποτέ των ποτών» έχω τσακωθεί με επιμελητή – δηλαδή για το αν είναι νόμιμο να χρησιμοποιηθεί σε ελληνική μετάφραση (διαλόγων) ή αν ρίχνει το επίπεδο…

    Νίκο, το αν υπάρχει γυναικεία γλώσσα και τι είναι αυτή, σηκώνει μεγάλη συζήτηση (χοντρικά: φαίνεται να υπάρχει κάτι, αλλά δεν είναι πολύ ξεκάθαρο τι).

  53. Μπουκανιέρος said

    #51
    Υπάρχει ένα επιχείρημα υπέρ σου, όμως πρέπει να σου το γράψω εμπιστευτικά (για να μην εκθέσουμε υπολήψεις).

  54. sarant said

    Ρίχνει το επίπεδο; Εγώ θεωρώ πολύ καλόν μεταφραστή όποιον το χρησιμοποιεί -εκεί που ταιριάζει βέβαια.

  55. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 45, κι εμένα εκεί πήγε το μυαλό μου όταν είδα το σχόλιό μου γραμμένο. Το ζήτημα, Τιπού, είναι αν έχεις και σοβαρό σκοπό. Αν κρίνω απ’ το σχ. 47, χλωμό το βλέπω.

    Το «ποτέ των ποτών», παιδί το άκουγα μόνο από τη μάνα μου. Θυμάμαι ακόμα πόσο εντύπωση μού έκανε όταν το πρωτοείδα γραμμένο (σε μικυμάο, συγκεκριμένα από ανιψάκι του Ντόναλντ).

    Έχω την εντύπωση ότι αυτό που εννοεί ο Νικοκύρης ως γυναικεία γλώσσα (και είναι μάλλον κάτι διαφορετικό από αυτό που εννοεί η Σοφία Κολοτούρου με τις εκφράσεις που αναφέρει) δεν μένει για πολύ γυναικεία, διότι περνάει γρήγορα στην ιδιόλεκτο των αντρών, έστω με έναν ιδιαίτερο υφολογικό χρωματισμό. Αυτά τουλάχιστον στους ανθρώπους των πόλεων (εκεί άλλωστε θα βρεις λογοπαίγνια τύπου «ποτέ των ποτών»), γιατί στην ύπαιθρο οι διαφορές παραμένουν αισθητές, ιδίως στην έκφραση έντονων συναισθημάτων.

  56. Αγγελος said

    κι εγώ το «ποτέ των ποτών» το πρωτοσυνάντησα σε μικυ-μάους, και λύθηκα στα γέλια, γιατι δεν το είχα ξανακούσει. Νομίζω όμως ότι το έλεγε ο Τζέρυ στον Τάφυ. Ως μετάφραση του jamais de la vie μου φαίνεται εξαιρετικό.

  57. earion said

    Ο Γλας είναι απλώς σύντμηση της λέξης γουλάς, ο πύργος στα τουρκικά . Άλλες μορφές της λέξης: κούλα, κουλές, κούλες (όπως ο Μέγας Κούλες), και ίσως άλλες που μου διαφεύγουν.

  58. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    @) 57.

    ο Γεντικουλές (το Επταπύργιο);

  59. earion said

    Βεβαίως.

  60. rogerios said

    Τιπού (σχ. 48) και Earion (σχ. 57), σας ευχαριστώ πολύ 🙂 .

    Δεν αποκλείεται η εντύπωσή μου (για πολυτυπία όσον αφορά το γένος) να οφείλεται στο ότι το τοπωνύμιο μεταγράφεται συχνότατα στη διεθνή βιβλιογραφία ως Gla.

  61. Δηλαδή πως εννοείτε τη «γυναικεία γλώσσα» (αν δεκτούμε ότι υπάρχει) αν όχι σε επίπεδο εκφράσεων γυναικών που αφορούν τους άντρες και ως εκ τούτου δεν θα τις έλεγε ένας άντρας; Μου φαίνεται ενδιαφέρον θέμα αυτό. Και το «ζαμέ των ζαμών» (ή ζαμαί, όπως προτιμάτε) το έχω ακούσει σε γυναικοπαρέα σε θέματα που αφορούσαν άντρες (κλασικά).
    Στα υπόλοιπα θέματα της ζωής μας δεν νομίζω να υπάρχει «γυναικεία» γλώσσα, γιατί αναγκαστικά οι γυναίκες έχουμε υιοθετήσει τις αντρικές εκφράσεις ερμηνείας του κόσμου (αυτό φαίνεται και από το γνωστό παράδειγμα με τα «επαγγέλματα κύρους» που δεν έχουν θηλυκό – βουλευτής, πρόεδρος, γιατρός, δικηγόρος) κλπ…
    Γενικά δηλαδή φαντάζομαι την υποτιθέμενη γυναικεία γλώσσα μόνο σε θέματα που έχουν σχέση με το φύλο, άντε και με την ανατροφή παιδιών. Εδώ, ακόμα και τις υποτιθέμενες βωμολοχικές εκφράσεις που υποτίθεται πως δεν έπρεπε να ξεστομίζουν οι γιαγιάδες μας (αν και πολύ αμφβάλλω), τώρα το φύλο μου έχει κατακτήσει πανηγυρικά το..»δικαίωμα» να τις εκστομίζει, μην πω και για την αναστροφή των ρημάτων που περιγράφουν την ερωτική σχέση «τον πήδηξα» και τα παρόμοια, που αφελώς κάποιες ομόφυλές μου πιστεύουν πως μπορούν να τις χρησιμοποιούν, κι ότι αυτό δείχνει μέγιστη χειραφέτηση.

  62. sarant said

    Σοφία, τον παλιότερο τουλάχιστον καιρό υπήρχε γυναικεία γλώσσα επειδή οι γυναίκες ήταν χωριστά από τους άντρες τον πιο πολύ καιρό. Είναι και όλες οι φράσεις που έχουν να κάνουν με τα παιδιά -το «κακό χρόνο νάχεις» (ή «να μην έχεις») δεν φαντάζομαι να το έχουν πει πολλοί άντρες (ούτε και το «ελάτε να φάτε», άλλωστε)

  63. Δεν διαφωνώ Νίκο. Μόλις έβαλα και μια σχετική ανάρτηση στο μπλογκ μου:

    http://blog.sofiakolotourou.gr/archives/1296

  64. […] στο ιστολόγιο του φίλου Νίκου Σαραντάκου, εδώ:  https://sarantakos.wordpress.com/2010/08/18/nana/ και σε συνάρτηση με την προηγούμενη ανάρτηση περί της […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: