Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γιατί τους Κρητικούς τους λένε Μανόληδες;

Posted by sarant στο 8 Σεπτεμβρίου, 2010


Ένας φίλος μού δίνει αφορμή για το σημερινό ποστ. Είχαμε προχτές μιλήσει για μερικά σπάνια ονόματα, και μοιραία η συζήτηση επεκτάθηκε σε όλα τα σπάνια ονόματα που ακόμα βρίσκει κανείς στην ελληνική επαρχία, ιδίως στα νησιά.  Αλλά πέρα από τα σπάνια ονόματα, ενδιαφέρον έχουν και τα συχνά.

Ο φίλος μου που σας έλεγα έχει κάνει μια στατιστική για τα ελληνικά ονόματα και μου λέει ότι ενώ στην Ελλάδα γενικώς το συχνότερο αντρικό βαφτιστικό όνομα είναι, με διαφορά, το Γιώργος, στην Κρήτη πρώτο (και πάλι με διαφορά) είναι το Εμμανουήλ, κοινώς Μανώλης ή Μανόλης ή, μια και πρόκειται για Κρητικούς, Μανωλιός.

Δεν είναι μόνο ο Μανόλης που επιχωριάζει στην Κρήτη. Υπάρχει το ανέκδοτο με τον Κρητικό πατέρα, που ήθελε να βαφτίσει το παιδί του και άφησε… απόλυτη ελευθερία εκλογής στον (ξενομερίτη) νουνό: ή Μανωλιό, ή Σήφη, ή Πώλο [= Παύλο] ή να πάει στο διάολο. Και ο Παύλος, πράγματι, και ο Ιωσήφ ακούγονται πολύ στην Κρήτη, αλλά όχι τόσο όσο ο Μανώλης.

Και με ρωτάει ο φίλος μου, αν ξέρω για ποιο λόγο υπάρχει στην Κρήτη τόσο μεγάλη διάδοση του ονόματος Εμμανουήλ. Με ρωτάει, αλλά δεν ξέρω. Και όχι απλώς δεν ξέρω, παρά ούτε καν μπορώ να σκεφτώ κάποιον πιθανό λόγο. Γι’ αυτό και υποβάλλω το ερώτημα στη συλλογική σοφία των επισκεπτών του ιστολογίου: γιατί τους Κρητικούς τούς λένε Μανόληδες;

Βέβαια, ο Μανωλιός που εμφανίζεται στην παροιμία «Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα αλλιώς» δεν πρέπει να είναι Κρητικός -η παροιμία είναι πανελλήνια και το όνομα μάλλον διαλέχτηκε για να ομοιοκαταληκτεί με το «αλλιώς». Όμως, το στερεότυπο του κρητικού Μανωλιού υπάρχει -εννοώ, για παράδειγμα, στήλες που υπήρχαν παλιότερα σε σατιρικές εφημερίδες και σε λαϊκά περιοδικά, όπου κάποιος έγραφε κάθε βδομάδα ένα εύθυμο χρονογράφημα σε κρητική τάχαμου διάλεκτο και το υπέγραφε, συνήθως, Μανωλιός. (Ανάλογα υπήρχαν και για Επτανήσιους, Ρουμελιώτες, Σμυρνιούς, κουτσαβάκηδες). Ακόμα και όταν ήμουν πιτσιρικάς επιβίωναν τέτοιες στήλες με Μανωλιούς.

Υπήρχε, άλλωστε, στα μαθητικά μου χρόνια, και η μαντινάδα με τον Μανωλιό, θα τη θυμάστε, που τον έβαλαν σ’ ένα καράβι μούτσο, και ήρθε ένα σκυλόψαρο και τούφαγε το…. το πόδι, βέβαια. Ή ίσως το μπούτι, όπως προτιμάει ο Γιάννης Μηλιώκας, ο οποίος, όπως ανακαλύπτω με φρίκη μέσω γκουγκλ, έκατσε και τραγούδησε, εξαιρετικά κακόγουστα, τον μελοποιημένο Μανωλιό (σε μουσική, βέβαια, Μητσοτάκη). Εδώ ο μελοποιημένος Μανωλιός, αν και μόνο οι τέσσερις πρώτες στροφές είναι για/από τον Μανωλιό, οι άλλες είναι από αλλού:

και εδώ μια εκτενέστερη βερσιόν, από κάποια εκπομπή που μιμείται τον Σταύρο Παπαδόπουλο (αγνοώ ποιοι είναι οι τραγουδιστές, ενώ βρίσκω πολύ εκνευριστικές τις κυρίες που ακούγονται χωρίς να φαίνονται):

Με τα αστεία αυτά ξεκαρδιζόμασταν όταν ήμασταν εννέα χρονών (περίπου). Τώρα που τα ξανακούω, τα βρίσκω σχεδόν ανυπόφορα, δυστυχώς μεγάλωσα. Κι όμως….

Κι όμως, μου κινείται η νοσηρή περιέργεια, επειδή δεν ξέρω αν είναι πουθενά συγκεντρωμένα όλα τα στιχάκια του Μανωλιού. Στο κάτω-κάτω, ανώνυμη δημιουργία είναι κι αυτά. Λοιπόν, από τα παραπάνω γιουτουμπάκια, έχουμε (μερικά τα έχω διορθώσει επειδή έτσι τα θυμάμαι):

* Τον Μανωλιό τον βάλανε σ’ ένα καράβι μούτσο
και βγήκε ένα σκυλόψαρο και του’ φαγε το πόδι

* Ο Μανωλιός καθότανε κάτω από μια ακακία
και με τα δέκα δάχτυλα τραβούσε τα μαλλιά του [Ο Μηλιώκας λέει «πολυκατοικία» και «μοναξιά»]

* Τον Μανωλιό τον βάλανε να καθαρίζει μύδια
και βγήκε ένα σκυλόψαρο και τού’ φαγε τα χέρια

* Τον Μανωλιό τον στείλανε ταξίδι για τον Βόλο
και βγήκε ένας μουστακαλής και τού’ πιασε κουβέντα

* Τον Μανωλιό τον είδανε μέσα σε μία λάκκ
και όλοι του φωνάζανε τι κάνεις ρε Μανώλη

* Ο Μανωλιός επήγαινε μ’ έναν κωδωνοκρούστη
κι η μάνα του τού φώναζε πού πας μ΄αυτό τον κύριο

Και από τη μνήμη μου προσθέτω

* Του Μανωλιού η γκόμενα ήταν Ναπολιτάνα
και ύστερα κατάλαβε πως ήτανε κυρία.

Μπορεί να υπάρχουν και άλλα, όποιος ξέρει και αντέχει ας προσθέσει. Αλλά το βασικό ερώτημα του ποστ, παρακαλώ, είναι η απορία του φίλου μου, αν ξέρετε -ή έστω αν υποθέτετε- για ποιο λόγο είναι τόσο διαδεδομένο το όνομα Μανόλης (ή Μανώλης) στην Κρήτη.

ΥΓ Θυμάμαι μάλιστα σε κάποιες εκλογές του Τεχνικού Επιμελητηρίου, που είχα δει, στο τμήμα της Κρήτης, έναν υποψήφιο με το όνομα Ιησούς-Μανώλης. Άλλη τέτοια περίπτωση δεν έχω δει ποτέ μου.

ΥΓ2: Κι ένας διαφορετικός Μανωλιός, που έβαλε τα ρούχα πράγματι αλλιώς:

125 Σχόλια to “Γιατί τους Κρητικούς τους λένε Μανόληδες;”

  1. kaneloriza said

    Το ενδιαφέρον αυτό ποστ μου θύμισε μια άλλη ιδιαιτερότητα που απαντάται στην Κρήτη: την ύπαρξη δυτικοευρωπαϊκών ονομάτων.
    Τα τελευταία δυο χρόνια έχω συναντήσει μια Λετίσια, έναν Γουλιέλμο κι έναν Αιμιλιανό.

  2. Ελένη said

    Ποιός σ’τό ‘πε ότι τους λένε Μανόληδες; Ο ΕΛΙΑΜΕΠ μήπως; Μανώληδες τους λένε.

  3. Δεν ξέρω, αλλά το μυαλό μου πάει σε κάποια σύνδεση με την θρησκεία, λόγω της επικράτησης του Εμμανουήλ και του Ιωσήφ. Παύλους δεν συνάντησα πολλούς στην Κρήτη 10 χρόνια που ήμουν εκεί. Ομως είχαν πολλούς Νεκτάριους, που μάλλον δεν έχει η υπόλοιπη Ελλάδα. Επίσης έχουν και ονόματα όπως Τίτος και Μηνάς (οι δύο μεγαλύτερες εκκλησίες του Ηρακλείου είναι ο άγιος Μηνάς – πολιούχος, τοπική αργία στις 11 Νοέμβρη – και ο άγιος Τίτος). Αμα θυμηθώ κι άλλα θα επανέλθω. Α! Επίσης υπάρχει αρκετά και το θηλυκό – Εμαννουέλλα, Νεκταρία και πάρα μα πάρα μα πάρα πολύ το Μαρία (δηλ. ακόμα πιο πολύ κι από τις άλλες περιοχές θαρρώ).

  4. εξαδάκτυλος said

    χμ… στην ίδια περίπτωση με το Μανωλιό, θυμήθηκα ένα ανέκδοτο με τον γνωστό Τοτό, που απαγγέλει κάποιο ποίημα που τους έβαλε η δασκάλα να συνθέσουν σαν εργασία γιά το σπίτι.

    «Κατέβηκα στη θάλασσα γιά να μαζέψω μύδια
    και η θάλασσα εφούσκωσε, και μού ‘γλυψε τα γόνατα»…

    – Μα Τοτό, το ποίημα δεν κάνει ρίμα!
    – Ε, δεν φούσκωσε πολύ ή θάλασσα…!

  5. ἐγὼ θυμήθηκα ἔνα ἄλλο ποίημα. στέλνει ὁ διευθυντὴς τοῦ σχολεῖου νὰ τοῦ φωνάξουν τὸν μαθητὴ Κάλφα. παρουσιάζεται αύτὸς ἐνώπιον τοῦ διευθυντοῦ ποὺ τοῦ λέει:
    -Κάλφα, πὲς «ἄλφα».
    -Ἄλφα.
    -Ὁ διευθυντὴς πηδάει τὴν μάνα τοῦ Κάλφα.

    Φέυγει ντροπιασμένο τὸ παιδί, ἀλλὰ τὴν ἄλλη μέρα ἐπαναλαμβάβεται τὸ σκηνικό. Ἐπὶ πολλὲς μέρες γινόταν αὐτό:
    -Κάλφα, πὲς «ἄλφα».
    -Ἄλφα.
    -Ὁ διευθυντὴς πηδάει τὴν μάνα τοῦ Κάλφα.

    Ὁπότε μιὰ μέρα, τσαντισμένος ὁ Κάλφας παρουσιάζεται στὸν διεθυντὴ ὁπότε καὶ μετὰ τὸν συνήθη διάλογο:
    -Κάλφα, πὲς «ἄλφα».
    -Ἄλφα.
    -Ὁ διευθυντὴς πηδάει τὴν μάνα τοῦ Κάλφα.
    ὁ Κάλφας λέει:
    -Κύριε διευθυντά, πεῖτε «ἄλφα».
    -Ἄλφα.
    -Ὁ Κάλφας πηδάει τὴν μάνα τοῦ διευθυντῆ.
    -Μὰ δὲν πάει!
    -Πάει δὲν πάει ὁ Κάλφας τὴν πηδάει.

    ἀπὸ τὸ: http://www.google.gr/search?hl=el&q=%CE%A3%CF%84%CE%B7%CE%BD+%CE%9A%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7+%CE%9C%CE%B1%CE%BD%CF%8E%CE%BB%CE%B7%CE%B4%CE%B5%CF%82&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=

    παστοκοπιδώνω αὐτὸ καὶ τὸ ἀφήνω στὴν κρίσι σας. ἐγὼ πάντως γέλασα.
    Χίος 1925
    Λέγεται πως στην Κρήτη όλους τους λυράρηδες τους λένε Μανώληδες, γιατί ένας
    πρόγονός τους, ο Θεοδωρομανώλης, σκότωσε κάποτε έναν αγά που ταπείνωσε γυναίκες
    κάνοντάς τις να πέσουν πάνω στον χορό. Λένε ακόμα πως αυτός ο Θεοδωρομανώλης ήταν
    πρόγονος του Μίκη Θεοδωράκη. Καθόλου δύσκολο να το αποδεχθεί κανείς, έστω και αν όλα
    αυτά είναι μύθος. Ο ανυπότακτος, κρητικής καταγωγής, Μίκης δεν ανέχθηκε επίσης καμία
    ταπείνωση, ιδίως όταν αυτή προοριζόταν για τον ελληνικό λαό.

  6. #3 Ἅγιος Τίτος ὑπάρχει στὴν Κρήτη ἀρχαία ἐκκλησία. Μαθητὴς τοῦ Παύλου καὶ πρῶτος ἐπίσκοπος τῆς νήσου.

  7. #5 παρόραμα ποίημα—->ἀνέκδοτο

  8. stratos said

    ektos ths futras tou impraim (pelloponhssos)oi geliodesteroi apolwn oi krhtikoi panta neolllhnika milwntas. to xeiristo einai oti h h8ikh tous einai k ths modos k o agelaios egwismos bgazei thn kapws megen8umenh kleitorida tou fatsa fora.

  9. επιχαρμος said

    Δεν έχω καμιά απάντηση για το ερώτημα του οικοδεσπότη, αλλά να καταθέσω κι εγώ την απορία μου: Γιατί στους Μικρασιάτες και τους Καραμαλήδες και, λίγο λιγότερο στους Πόντιους είναι τόσο συνηθισμένα τα βιβλικά ονόματα (Ιωσηφ, Ιορδανης, Ισαακ, Ελισσαίος κλπ)και αντίστοιχα στους Πόντιους τα αρχαιοελληνικά (Ευριπίδης, Αρχιμήδης, Αριστοτέλης, Σοφοκλής κλπ. , μέχρι που έχω γνωρίσει δυο Πλούταρχους κι ένα Θουκυδίδη). Στις συγκεκριμένες ομάδες τα ονόματα αυτά απαντούν πολύ συχνότερα από το μέσο όρο. Και νομίζω ότι πιο συχνά το βλέπουμε σε αντρικά ονόματα, ενώ στα γυναικεία οι, έτσι κι αλλιώς συνηθισμένες, Μαρίες (και με τη μορφή της Σουμέλας ή Συμέλας που¨»αναβαθμίζεται» σε Μελίνα), οι Κυριακές, Σοφίες κλπ. επικρατούν με μεγάλη διαφορά.

  10. marjá said

    Και σε μας στη Νάξο, το όνομα «Μανώλης» έχει συχνότατη χρήση, όπως επίσης το «Μαρία», το οποίο παρουσιάζει και αρκετές παραλλαγές, ακόμα και από χωριό σε χωριό (π.χ. στο χωριό μου τ’ Απεράθου ακούγεται πολύ το «Μαρία, «Μαρουδιά», «Μαριέττα», ενώ στο Φιλώτι το «Μαρούσα» κ.λπ.). Δεν το έχω ψάξει όμως καθόλου όλο αυτό το ζήτημα! Δεν ξέρω δηλ. μήπως η παγιοποίηση ονομάτων οφείλεται στην ύπαρξη, έτσι κι αλλιώς, μιας ευρύτερης κυκλαδοκρητικής ενότητας, που παρουσιάζει ομοιότητες σε πολλούς τομείς, όπως τη γλώσσα, τα έθιμα, τα τοπωνύμια κ.λπ.

    Η ύπαρξη πάντως δυτικοευρωπαϊκών ονομάτων είναι επίσης συχνή σε μας: Φραγκίσκος (και κυρίως Φρατζέσκος, Πατρίτσια κ.λπ. Η Ενετοκρατία έχει αφήσει τα σημάδια της και πώς όχι;

  11. sarant said

    Κορνήλιε, επειδή δεν θέλω να εκτραπεί (ακόμα) το νήμα, με δυσκολία κατάφερα να αντισταθώ στον πειρασμό να γράψω αγγλικό ανέκδοτο (υπαρκτό, λογοτεχνικό) ανάλογο με το ανέκδοτο περί Κάλφα. Άλλωστε, μάλλον το έχω ξαναγράψει.

    Σοφία, μαλλον η θρησκεία παίζει κάποιο ρόλο για τη συχνότητα του Μανώλη, αλλά γιατί στην Κρήτη και πώς ακριβώς, αυτό ψάχνουμε.

    Μαρjα, ίσως και σε άλλα κυκλαδονήσια να επιχωριάζει το Μανώλης. Φραγκίσκους έχουμε και στην Αίγινα, με χαϊδευτικό το Τζέκος.

    Ελένη, όταν λέτε πως τους λένε Μανώληδες και όχι Μανόληδες εννοείτε ότι ακούγεται το ωμέγα μακρό; Όπως βλέπετε, πιο πολύ ωμέγα βάζω όταν το γράφω, παρά όμικρον. Έβαλα Μανόλης στον τίτλο προς τιμή του Τριανταφυλλίδη (που δεν ήταν κρητικός) και του Ανδρόνικου (ο οποίος δημόσια δεν ξερω πώς το έγραφε, αλλά στο κουδούνι του το είχε με όμικρον, το θυμάμαι γιατί του έλεγα τα κάλαντα όταν ήμουν πιτσιρικάς). Ο Κριαράς, βεβαίως, είναι Εμμανουήλ.

  12. An-Lu said

    Μαλλον επειδη ηθελαν να γιορταζουν καπακι με τα Χριστουγεννα…

  13. metanastis said

    Εγώ πάντως, αν και με λένε Μανώλη, δεν έχω καμιά σχέση με την Κρήτη. Ο ομώνυμος παππούς μου είχε μακρυνή καταγωγή από τη Χαλκιδική.
    Κάθε φορά που γνώριζα κάποιον, ο διάλογος ήταν ο ίδιος:
    – Πως σε λένε παιδάκι μου;
    – Μανώλη.
    – Από την Κρήτη είσαι;
    Είναι αλήθεια ότι στη Θεσσαλονίκη ήταν μάλλον σπάνιο το όνομα…

    Στην Κρήτη πάντως θυμάμαι να έχω δει σε εκκλησία και Άγιο Εμμανουήλ, και μάλιστα με κρητική ενδυμασία.

    Λίγο ψάξιμο στο δίκτυο δείχνει πως υπάρχουν δύο, ο Άγιος Εμμανουήλ και ο Άγιος Μανουήλ.
    (εδώ ας πούμε: http://www.stigmes.gr/gr/grpages/articles/agioi.html).
    Σύμφωνα με το άρθρο ήταν νεομάρτυρες, θύματα των Τούρκων κατά την επανάσταση του 1821 και λίγο αργότερα.
    Δεν ξέρω επομένως εάν επηρέασαν την εξάπλωση του ονόματος ή αν είναι άλλη μια απόδειξη για το πόσο διαδεδομένο ήταν ήδη από τότε…

  14. marulaki said

    Καλά, κι από Φραγκίσκους και Νεκτάριους καλά πάμε! Ειδικά στα ορεινά. 🙂 Έχω ξαναπεί σε παλαιότερο ποστ για τους Τρωικούς ήρωες που συχνάζουν στα Ανώγεια.
    Η εκκλησία του Ισαπόστολου Τίτου που αναφέρει ο Κορνήλιος είναι στη Γόρτυνα, και την περιοχή ανασκάπτει η Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή εδώ και περίπου 100 χρόνια (τις προάλλες έγινε και αντίστοιχος εορτασμός). Εκεί είναι και ο βωμός που μας μάθαιναν στο σχολείο ότι συνάντησε ο απόστολος Παύλος ‘τω αγνώστω θεώ’.
    Τώρα, για τους Μηνάδες, δεν είναι και πολύ σύνηθες όνομα στο Ηράκλειο και λέγεται ότι δεν είναι για τον εξής λόγο: όταν μία γυναίκα γεννούσε ενα παιδί εκτός γάμου ή γενικότερα ‘ανεπιθύμητο’ το άφηνε στα σκαλιά του Αγίου Μηνά. Το παιδί αυτό, το έβρισκε η εκκλησία και το βάφτιζε Μηνά, με αποτέλεσμα να ταυτιστεί το όνομα αυτό με παιδιά εκτός γάμου και η κοινωνία να το ψιλοαπορρίψει. Για Μανόληδες και Μάνους, δεν ξέρω να σας πω, μπορώ να σας πω όμως ότι υπήρχαν παπάδες στα χωριά από τη μεριά του πατέρα μου που βάφτιζαν το παιδί απευθείας ‘Μάνο’.

  15. Ποντικαρέος said

    Σχετικά με τους Νεκτάριους στην Κρήτη αντιγράφω από άρθρο του αρχιμανδρίτου Χρυσόστομου Παπαδάκη
    Πρωτοσύγκελου της Ιεράς Μητροπόλeως Γορτύνης Αρκαδίας
    που ίσως δίνει μια «εξήγηση» για το γιατί υπάρχουν πολλοί Νεκτάριοι.

    «εμείς οι Κρήτες, έχομε (…) ιδιαίτερη αγάπη στον Άγιο Νεκτάριο και απόδειξη είναι οι πάμπολοι Ναοί που κτίσθηκαν στο όνομά του, με κορυφαίους το ναό του παγκόσμια ξακουσμένου για τα θαύματα και τα ιδρύματα προσκυνήματός του στα Χανιά και τον περίλαμπρο καθεδρικό Ναό στις Μοίρες»

    Στο σημείο (…) παρέλειψα κείμενο που θεωρώ άσχετο με το θέμα (γενικά το άρθρο που παραπέμπω είναι άσχετο με το θέμα).

  16. EL LOKO said

    Καλημέρα κι από εμένα. Έχω την εντύπωση ότι και το όνομα Λευτέρης συναντάται πολύ στην Κρήτη. Μπορεί να έχει να κάνει και με το μικρό όνομα του Βενιζέλου ή αυτό να πηγαίνει και πιο πίσω, όταν η Κρήτη ήταν υπό Τουρκική κατοχή και οι Κρήτες βάφτιζαν τα παιδιά τους Λευτέρηδες κι Ελευθερίες «για να δουν λευτεριά» όπως νομίζω λέει και ο Καζαντζάκης στον «Καπετάν Μιχάλη» (συγκεκριμένα, ο αδελφός του καπετάν Μιχάλη ονόματι Μανούσακας, του ανακοινώνει ότι θα βαφτίσει Λευτέρη το πρώτο του εγγόνι για να δει λευτεριά). Αλήθεια, για το όνομα Μανούσος, τι λένε οι αριθμοί;

  17. ΚαπετάνΕνας said

    Καλημέρα.

    Η μόνη αιτία που μπορώ να σκεφτώ, impromptu δηλαδή, δεν έχω διαβάσει τίποτα σχετικό ,είναι η εξής:

    Αντίθετα από τις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, στη Κρήτη είχαμε ένα μαζικό εκτουρκισμό. Δεν υπήρξαν διωγμοί, μόνοι τους Τουρκεύανε -δηλαδή γινόντουσαν Μουσουλμάνοι- χάριν των προνομίων. Το 40% στα χωριά και το 60% στις πόλεις τουρκέψανε.

    Οι υπόλοιποι -λέω εγώ- για να δείξουν την πίστη τους έβγαζαν τα παιδιά τους ονόματα «πολύ χριστιανικά». Και πιο είναι περισσότερο χριστιανικό από το όνομα του ίδιου του Χριστού, Εμμανουήλ;

    *
    Επίσης «πολύ Χριστιανικά» ονόματα παίρνανε και διάφορες άλλες κατηγορίες, π.χ οι ντονμέδες που, όταν φύγαν οι Τούρκοι, έμειναν και άλλαξαν τα επίθετά τους από Μουσουλμανικά σε Χριστιανικά.
    π.χ. Σταυρουλάκης (αν δεν κάνω λάθος έτσι λέγεται και ο διευθυντής του Εβραικού μουσείου της Αθήνας).

    Αυτά τα Χριστινάκης και Καλοχριστιανάκης (!) είναι πολύ κραγμένα «χριστιανικά».

    Μου έλεγε ένας Ισπανός δημοσιογράφος στη Πόλη, οτι και στην Ισπανία, αν δεις ονόματα Δε Λα Σάντα Κρούθ, Δε λα Σάντα Μαρία, συχνά πρόκειται για «Νέους Χριστιανούς» , Μορίσκος και κυρίως Εβραίους Κονβερτίδος.

  18. Jimakos said

    Όντως, υπάρχει κι η περίπτωση του »Μανούσος». Έχω ακούσει πολλούς, αλλά δεν έχω υπόψη αν πρόκειται για βαφτιστικό ή απλά χαϊδευτικό.

    Στην Μεσσηνία, παίζει αρκετά συχνά το Σταύρος και το Βαγγέλης (το πρώτο μάλιστα με χαϊδευτικο το »Βάκης»). Δεν ξέρω όμως και πάλι αν βασίζεται κάπου αυτή η συνήθεια…

  19. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Έχει ενδιαφέρον ποιον ήρωά του ονομάζει Μανωλιό ο Νίκος Καζαντζάκης στο, κατ’ εξοχήν κρητικό, μυθιστόρημά του «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», ενώ στον «Καπετάν Μιχάλη», τον άλλο ύμνο του στην Κρήτη, ήρωας είναι, ευλόγως, ο Μιχάλης -του οποίου, όμως, ο ηρωικός χαρακτήρας αμφισβητείται σοβαρά και επικίνδυνα από τον Καρυωτάκη («τον Μιχαλιό τον πήρανε στρατιώτη/ καμαρωτά ξεκίνησε κι ωραία…/ δεν μπόρεσε να μάθει καν το επ’ ώμου/ όλο εμουρμούριζε ¨κυρ-δεκανέα/ άσε με να γυρίσω στο χωριό μου…¨) αλλά κι από τον Σεφέρη (:»Να μιλήσω για ήρωες, να μιλήσω για ήρωες/ ο Μιχάλης, που έφυγε με ανοιχτές πληγές απ’ το νοσοκομείο/ ίσως μιλούσε για ήρωες όταν, τη νύχτα εκείνη που έσερνε το πόδι του, κλπ. κλπ.) στον Τελευταίο Σταθμό του.

    Βλέπω, πάντως, ότι, παρά τις υπεκφυγές της ομηγύρεως, ουδείς φαίνεται να γνωρίζει τι κάνει ο Μανωλιός στην Κρήτη.

  20. marulaki said

    Μανούσο εμείς φωνάζουμε ένα Μάνο, για να μην τον μπερδεύουμε με τον παππού του.
    Μανουσάκι επίσης είναι ένα λουλούδι, ένα είδος νάρκισσου, που μυρίζει φανταστικά, δεν ξέρω αν το λένε έτσι στην υπόλοιπη Ελλάδα.

    Επίσης, ξεχάσαμε να αναφέρουμε και το όνομα Βαρδής που συνηθίζεται στην Κρήτη, στα βαφτιστήρια του Βαρδινογιάννη. Στο Μυλοπόταμο είναι πάρα πολλοί!

  21. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ας μου επιτραπεί να αναφέρω κι αυτό το ενδιαφέρον, εξακολουθώντας να μην δίνεται απάντηση στο ερώτημα (με ενδεχομένη εξαίρεση το 17 του Καπετάν Ένα): στην Ισπανία το Manuel απαντάται κατά κόρον νότια, στην Ανδαλουσία, και ελάχιστα έως καθόλου στον βορρά (Χώρα των Βάσκων, Καντάβρια, Γαλικία) ή στην Καταλωνία, όπου, όμως, ναι, το φέρουν εσωτερικοί άποικοι εξ Ανδαλουσίας (:τους είχε μετακινήσει ομαδικώς ο Generalisimo Franco, προκειμένου να αλλοιώσει τον επαναστατικό «δημοκρατικό» και άθεο χαρακτήρα των Καταλανών)!

    Των ίδιων, με άλλα λόγια, που «τού την έφεραν» τώρα, με τριάντα πέντε χρόνια καθυστέρηση, καταργώντας δια νόμου τις ταυρομαχίες, στις οποίες το antiguo regimen έβλεπε την πεμπτουσία της εθνικής ισπανικής ψυχής… (Λυπάμαι για κάποιους τόνους που χάθηκαν από τρεις εκ των ισπανικών λέξεων).

  22. voulagx said

    #5 Κορνηλιε, ηρθες δευτερος και καταϊδρωμενος!
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/11/20/logodiaf/#comment-17126

  23. OT said

    επιχαρμος >
    κάπου είχα διαβάσει, αλλά δυστυχώς δε θυμάμαι πού, πως οι Πόντιοι έδιναν αρχαιοελληνικά ονόματα στα παιδιά τους, για να τονίσουν πως ήταν απόγονοι των Ελλήνων και δεν είχαν σχέση με τους Τούρκους…

    Ερώτηση – Απορία: Γιατί κάποια επίθετα τελειώνουν σε -άκις π.χ. Χατζιδάκις και όχι Χατζιδάκης;;;

  24. Αντιστρόφως ο Θανάσης είναι όνομα πολύ διαδεδομένο στην ηπειρωτική Ελλάδα, και άγνωστο στα νησιά. Ούτε και γι’ αυτό δεν νομίζω να υπάρχει προφανής λόγος (σε αντίθεση με το εμφανές του Μηνά ή του Τίτου)· τα πληθυσμιακά γίγνεσθαι (ή όπως αλλιώς λέτε τα population dynamics) έχουν και τέτοια αλλόκοτα, όπου μια μικρή επικράτηση ενός στοιχείου σε ένα μεμονωμένο πληθυσμό, έστω και τυχαία, επεκτείνεται ραγδιαία.

    Η επιρροή της πρόσκαιρης μόδας στα ονόματα, που στιγματίζει καιρό τα αγγλοσαξονικά ονόματα, ήταν μέχρι πρόσφατα άγνωστη στα Ελληνικά. Έτσι είναι δυνατόν να πει κανείς (και τα ‘χω ακούσει) «αυτή είναι πολύ ηλικιωμένη για να τη λένε Τζένιφερ» ή «Όλιβ; Χωρίς άλλο, γέννημα του 20» ή «όλοι οι μικροί Τζέισον και Τζόρνταν». Και ενώ για αιώνες τα Τζον, Ουίλιαμ, Μέρι και Ανν ήταν τα κοινότερα ονόματα της αγγλοσύνης, τώρα από αντίδραση τα φέρουν ελάχιστοι.

    (Ναι, το ξέρω πως χάθηκα, και με την νέα μου επαγγελματική και μη κατάσταση, φευ, θα παραμείνω απών για κάμποσο ακόμα…)

  25. 23. ΟΤ: αρχαιοπρέπεια. Αφενός, το -ης με γενική σε -η ήταν κάτι άγνωστο στα αρχαία (-ης -ου). Αφ’ ετέρου πολλά ονόματα που η δημοτική τα κλίνει σε -ης -η ήταν στα αρχαία -ιος -ιου — πχ. Ελευθέριος Ελευθερίου > Λευτέρης Λευτέρη. Και βέβαια το -η μετά από -ρ- δεν κολλάει με την Ατθίδα.

    Αφού ιστορικά το lefteris παράγεται από το eleutherios, και πριν ρυθμιστεί η ορθογραφία της νεοελληνικής, ορθογραφήθηκε ιστορικά: αφού ήταν (Ε)λευθέρι(ο)ς, να γραφτεί Λευτέρις, Λευτέρι, και να το γενικέψουμε αυτό σέ όλα τα νεότερα ονόματα σε -is -i. Όταν δλδ γράφεις Χατζιδάκις, υπονοείς ότι προϋποθέτεις κάποιο απωθημένο και αρχαιοπρεπέστερο Χατζιδάκιος.

    Ο λόγος που κόψαμε αυτή τη γραφή ήταν ότι, στα νεοελληνικά, μόνο η ετυμολογία κατέχει τη διαφορά ανάμεσα σε lefteris lefteri και raftis rafti, δλδ ότι το πρώτο ήταν παλιότερα ήταν σε -ιος -ιου και το δεύτερο σε -ης -ου. Τώρα ακούμε τα δύο να είναι με την ίδια κατάληξη και κλίση, άρα τους δίνουμε την ίδια ορθογραφία.

  26. Φέτος δε στην Αυστραλία, πήξαμε στις Χλόες (γνωρίζω δύο νεογέννητες στον άμεσό μου κύκλο.) Όρα και http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_most_popular_given_names , όπου αναφέρονται τα εξής ως τα κοινότερα ονόματα εν Ελλάδι φέτος:

    #1: ΓΕΩΡΓΙΟΣ 11036

    #2: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 8355

    #3: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 8012

    #4: ΙΩΑΝΝΗΣ 7994

    #5: ΝΙΚΟΛΑΟΣ 7008

    #6: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 4614

    #7: ΧΡΗΣΤΟΣ 4420

    #8: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 4268

    #9: ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 3433

    #10: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 2343

    http://sixnotitafrequency.blogspot.com/ , http://users.att.sch.gr/kassetas/Names3.htm

    Μαρία
    10,6 %
    Ελένη
    7,1 %
    Αικατερίνη
    5,2 %
    Βασιλική
    3,8 %
    Σοφία
    3,1 %
    Αγγελική
    2,7 %
    Γεωργία
    2,6
    Αναστασία
    2,4
    Ευαγγελία 2,3
    Ειρήνη 2,2

    http://users.att.sch.gr/kassetas/names1.htm

  27. Για το δε άκρον άωτον της μόδας στα ονόματα, όρα το Neveah: από σχεδόν ανύπαρκτο το 1999 (8 νεογέννητες σε όλες τις ΗΠΑ), στο τρίτο σε δημοφιλία όνομα του Νέου Μεξικού το 2008, και το πέμπτο για νεογέννητες μαύρες της Νέας Υόρκης το 2007. Και όλα επειδή ένας μουσικός έβγαλε έτσι την κόρη του το 2000, και τον έδειξε το MTV (αλλά και γιατί το όνομα βρήκε απήχηση θρησκευτική και φωνολογική—και μεσολάβησε το διαδίκτυο στη διάδοση).

    http://en.wikipedia.org/wiki/Nevaeh
    http://www.nytimes.com/2006/05/18/us/18heaven.html?ei=5090&en=586bf7606929a614&ex=1305604800&adxnnl=1&partner=rssuserland&emc=rss&adxnnlx=1190335759-6iNHl71nPS+bE/fs72/bfA

  28. 25,
    Υπάρχει περίπτωση το ι στο -άκις να έχει επηρεαστεί από την εκδοχή του ονόματος στο ουδέτερο;
    (το παιδί του Χατζή: Χατζηδάκι – όπως και το, ποιητική αδεία, «Χατζηδάκια μ’, Θοδωράκια μ'» του Σαββόπουλου)

  29. Πολλά στοιχεία και δυνατότητες αναζήτησης για ονόματα στις ΗΠΑ εδώ και εδώ.
    Έχει ενδιαφέρον ότι το πλέον κοινό όνομα σε νεογέννητα στο Τέξας είναι Χοσέ.

  30. sarant said

    Ευχαριστώ για όλα τα σχόλια.

    ΝικΝικ, καλώς επανήλθες, έστω κι αν αναγγέλλεις ότι θα είσαι διάττοντας!
    Σε ευχαριστώ για τις στατιστικές με τα ελληνικά ονόματα -ίσως ο φίλος μου που έχει επίσης κάνει κάποιες έρευνες να τις επιβεβαιώσει ή να παραθέσει τις δικές του.

    Άκου Νιβέα το κορίτσι 🙂

  31. Εγώ θυμάμαι πριν καμία δεκαετία έγιναν της μόδας στη χώρα μας τα Νεφέλη, Δανάη, Μιχαήλ Αγγελος και παράλληλα τα αρχαία ελληνικά Σωκράτης κλπ, αλλά τώρα νομίζω πέρασε αυτό. Αυτή τη δεκαετία πιστεύω επειδή πολλές οικογένειες έχουν ένα μόνο παιδί και 4 παππούδες να ερίζουν περί του ονόματος, θα δούμε πολλά διπλά/σύνθετα κλπ, φτιαγμένα από 3 ή 4 ονόματα παππούδων-γιαγιάδων.

    Αλλά και πάλι δεν απάντησα στην ερώτηση. Νομίζω το σχόλιο 17 ήταν το καλύτερο που διαβάσαμε.

  32. Δεν είναι πολύ μυστήριο το γιατί κάποια ονόματα είναι εξαιρετικά διαδεδομένα στην Κρήτη. Αν το προσέξατε, ειδικά τα Μανώλης(Εμμανουήλ), Μιχάλης(Μιχαήλ) και Σήφης(Ιωσήφ) έπρεπε να σας υποψιάσουν στο ότι έχουν ένα κοινό σημείο: είναι εβραϊκά ονόματα. Ο ΚαπετάνΕνας πήγε να το πιάσει σωωστά (σχ. 17) αλλά τελικά κάνει λάθος. Εξαιτίας του ότι στην Κρήτη υπήρχε τόσο χριστιανικός όσο και μουσουλμανικός πληθυσμός, τα ονόματα αυτά προέρχονται από το κοινό ιερό βιβλίο που έχουν, την Παλαιά Διαθήκη. Είπαμε, αυτά τα ονόματα ΔΕΝ είναι χριστιανικά αλλά εβραϊκά. Κι εξαιτίας, λοιπόν, της βαθιάς θρησκευτικής πίστης που έχουν οι κρητικοί, επόμενο είναι τα συγκεκριμένα ονόματα είναι και τα πιο συνηθισμένα.

    Επίσης, τα Μανώλης και Μιχαήλ απαντάνε πιο συχνά στο Ηράκλειο ενώ ο Σήφης έχει σχεδόν την πρωτοκαθεδρία στα Χανιά.

    ΥΓ Τον Πώλο(Παύλο) που τον βρήκατε; Ρώτησα και τη μητέρα μου -κρητικοί αμφότεροι- και απόρησε.

  33. Κι επίσης, ο Εμμανουήλ είναι από το Χριστός Εμμανουήλ. Αυτό σωστά το λέει ο ΚαπετάνΕνας.

  34. rogerios said

    @ JAGO: Στα Σφακιά πάντως ο Πώλος απαντά «τρελά». Θα μπορούσε να είναι και ενετικό κατάλοιπο: στη βενετσιάνικη διάλεκτο ο Παύλος είναι Polo (κι ένα τιπ: ως γνωστό στα χρόνια της ενετοκρατίας η κρήτη, όσον αφορά θέματα εγκατάστασης αποίκων από τη μητρόπολη, χωρίστηκε σε έξι περιοχές ανά συνοικία (sestiere) της Βενετίας: εντελώς τυχαία, τα Σφακιά περιλαμβάνονταν στην περιοχή «δικαιοδοσίας» του σεστιέρε του Σαν Πόλο).

  35. Ρογήριε, στα Σφακιά εντάξει αλλά όχι και σε όλη την Κρήτη όπως αφήνεται να εννοηθεί. Είναι καθαρά τοπικό φαινόμενο που δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με το contex «Κρήτη».

  36. rogerios said

    JAGO, δεν διαφωνώ καθόλου ως προς τον τοπικό χαρακτήρα του φαινομένου.

  37. Disclaimer: Αν δεν καταλάβατε το πολύ υπόγειο αστείο μεταξύ εμού και του Ρογήριου (αν σωστά νομίζω πως το έπιασε ο Ρογήριος) είναι πως τα Σφακιά είναι ένα κράτος εν κράτει στην κρητική πολιτεία, κάτι σαν τα Ζωνιανά αλλά στο πιο πολύ πολιτισμικό hard rock. Κι όπως έτσι είναι κράτος εν κράτει η Κρήτη στο μάτι της ομογενοιοποιούσας Ελλάδος, για να καταλάβετε. Άλλο οι Σφακιανοί άλλο οι λοιποί Κρήτες, που πάλι τσακωνόμαστε μεταξύ μας οι κυριώς ειπείν Κρήτες για γίδια. Είπαμε, μεταξύ Χανιωτών και Ηρακλειωτών μάς χωρίζει το Ρέθυμνο. Έτσι είμαστε, σαν τους Κορσικανούς του Αστερίξ. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο που αυτό το περίφημο κόμικ βγήκε στα κρητικάτσι, κύλησε ο τένζερης και βρήκε το καπάκι.

  38. #14 Μαρουλάκι, ὁ Κορνήλιος ἔχει πάει δὶς στὴν Γόρτυνα ὅπου καὶ ἡ δωδεκάδελτος, ἔτσι; 🙂 ὅσο γιὰ τὸν βωμό, ὁ συγκεκριμένος ποὺ εἶδε ὁ Παῦλος ἦταν στὴν Ἀθήνα!

  39. rogerios said

    Σωστός ο JAGO! 😉

  40. Ρογήριε, άσε τα σάπια και (ξανα)ξεκίνα να γράφεις τα θαυμάσια ιστορικά ποστ σου.

  41. rogerios said

    Αποποίση ευθύνης: η αναφορά παραδοσιακών αντιλήψεων δεν σημαίνει ότι τις ενστερνίζομαι κιόλας.

    [μυθικός διάλογος από τη σφακιανή παράδοση, ενδεικτικός της περιφρόνησης που έτρεφαν οι Σφακιανοί για τους υπόλοιπους και δη τους πεδινούς:

    «- Ατζεμπάς έχουσι ψυσήν οι κατωμερίτες;
    – Θαρρώ πως δεν έχουσι, μα τσ’ αν έχουσι θάναι μικρή σα τω πουλιώ.»]

    Παρατηρώ επίσης ότι δεν έχουμε σχολιάσει ακόμη κάποια κρητικά φαινόμενα, όπως η τροπή του γένους των ονομάτων στο ουδέτερο (το Μανωλιό, το Σηφαλιό, το Ζωρζιό κ.λπ.), ούτε ορισμένα άλλα σπάνια ονόματα που απαντούν στην Κρήτη, όπως λ.χ. η Ζαμπία.

  42. rogerios said

    JAGO (40), έχω ψοφήσει από την πολλή δουλειά. Από Σαββατοκύριακο που ξελασκάρω κάπως, κάτι μπορεί να γίνει. Κατά τα λοιπά, μερσί! 🙂

  43. Ρογήριε, η έκφραση «κατωμερίτες» μου φαίνεται προσβλητική όσο όταν οι σύγχρονοι Αθηναίοι μιλάνε για την εκτός Αττικής Ελλάδα ως «επαρχία». Έχει γίνει πολύ μεγάλη συζήτηση στο TVXS (http://tvxs.gr/node/65313) για τον όρο «επαρχία» με ένα δημοσίευμα που όντως ήταν ατυχές από τον τίτλο του, πρέπει να το είδατε.

    Κατωμερίτες; Περίεργα υποτιμητικά έκφραση, μην μου πείτε ότι δεν σας γεννάει έναν αρνητισμό.

    Οπότε θέτω ένα ερώτημα: ο όρος «επαρχία», που καταλήγει τελικά στην έννοια του προτεκτοράτου, σας ενοχλεί; Αν ναι γιατί, Αν όχι, πάλι γιατί;

  44. rogerios said

    JAGO έβαλα disclaimer. Προφανώς ο όρος «κατωμερίτης» έχει αρνητικό σημασιολογικό περιεχόμενο.

    Είναι ίσως περίεργο, αλλά δεν έκανα ποτέ τη σύνδεση επαρχίας και προτεκτοράτου (την οποία βρίσκω εξαιρετικά εύστοχη). Από κει και πέρα σημασία νομίζω ότι έχει ο τρόπος με τον οποίο εκφέρεται ο όρος, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Θεωρητικά, θα μπορούσαμε να το ευπρεπίσουμε σε «περιφέρεια», αλλά δεν ξέρω αν θα άλλαζε κάτι επί της ουσίας.

  45. #Ρογήριε: «Παρατηρώ επίσης ότι δεν έχουμε σχολιάσει ακόμη κάποια κρητικά φαινόμενα, όπως η τροπή του γένους των ονομάτων στο ουδέτερο (το Μανωλιό, το Σηφαλιό, το Ζωρζιό κ.λπ.)»

    Τέθηκε πιο πάνω η ορθογραφική διάσταση μεταξύ Μανωλιού και Μανολιού. Το ωμέγα και όμικρον. Διάβαζα τις προάλλες μια συζήτηση στο Facebook προφίλ του
    Jungle Report σχετικά με την ορθογραφία της Χειμάρρας. Αντιγράφω:

    Aytoi oi apogonoi tou Sokrati kai tou Megalekou me mperdevoun diarkws me tin or8ografia tous. Χιμάρα, Χειμάρα ή Χειμμάρα;

    Και αργότερα, διαπιστώνεται πως:

    Δηλαδή τελικά εδώ έχουμε δύο γραφές, η Χειμάρρα είναι η ιστορική και πολιτική γραφή ενώ η Χιμάρα η λαϊκή γραφή.

    Υποθέτω πως το κλειδί εδώ είναι η απλοποίηση της γραφής σύμφωνα με το μορφωτικό επίπεδο των (τότε) Κρητών. Δεν ξέρω, δεν βάζω το χέρι μου στη φωτιά, αλλά δεν θα πρέπει να υποτιμήσουμε και το άλλο γεγονός: το Μανωλιό πχ οφείλεται πιθανότατα στην επιρροή της ιταλικής (βενετσιάνικης δλδ) γραμματικής. Οπότε το Μανολιό είναι Manolio και Manolo. Νομίζω είναι φυσική η τροπή του αρσενικού γένους προς το ουδέτερο (στη συγκεκριμένη περίπτωση) όταν στις λατινογενείς γλώσσες τα γένη είναι λίγο μπέρδεμα. Ξέρεις τι λέω.

  46. Έχω σκυλοβαρεθεί την έκφραση «ελληνική επαρχία». Να μην πω ότι την βρίσκω εξαιρετικά ανθελληνική. Επαρχία; Τι είμαστε, ακόμα στην ρωμαϊκή κατοχή ζούμε;

  47. Μὴ λὲς ὅτι τὴν βρίσκεις ἀνθελληνική, γιατὶ μπορεῖ νὰ τὴν υἱοθετήσουν στὸ Jungle Report καὶ μετὰ θὰ τὴν βλέπῃς ἔτι συχνότερον.

  48. Disclaimer: Με το παραπάνω σχόλιο δεν εννοώ φυσικά να σηκώνουμε εθνικώς ορθώς τη σημαία. Θέλω να τονίσω το αδιέξοδο του αδιέξοδου εθνικισμού. Με άλμα εις τριπλούν. Με τα 1897 μουΧου σαν πιο τρανταχτό παράδειγμα.

  49. Κορνήλιε, χεστήκαμαν. Καλό σου βράδυ 🙂

  50. ἄρα πρέπει νὰ ὐποστείλουμε τὴν σημαία γιὰ νὰ εἴμαστε πολιτίκαλυ κορέκτ (γράφω καὶ μὲ μονὰ σύμφωνα γιὰ νὰ μὴ λέτε) ἔτσι ὥστε ἀπὸ τὸ 1897 νὰ ὁδηγηθοῦμε στὸ 1912.

  51. Ιούλιος Βερν:

    Μπροστά στη σημαία.
    Face au drapeau.
    Facing the Flag.

    Διάβασέ το και δεν θα χάσεις. Θα το αγαπήσεις.

  52. marulaki said

    #38 Σωστό, αυτό που μας έλεγαν στο σχολείο είναι στην Αθήνα (σόρρυ, misinterpretation που λένε) αλλά υπάρχει και το αντίστοιχό του στη Γόρτυνα, τουλάχιστον έτσι μας είπαν οι Ιταλοί (συμπαθέστατοι όλοι) στον εορτασμό.

    Ωραία η Γόρτυνα, ναι; Αλλά πολλή ζέστη! Τώρα αποκάλυψαν και κάτι ρωμαικά λουτρά με ψηφιδωτά, αλλά δεν είναι ακόμη επισκέψιμα…

  53. sarant said

    Ευχαριστώ και πάλι για τα σχόλια. Ο φίλος που κάνει στατιστικές έρευνες περί ονομάτων, μού έγραψε τα εξής:

    Αλλη η συχνότητα του Γιώργου στην Ηπειρωτική Ελλάδα και άλλη στη
    νησιώτικη. Στα Δωδεκάνησα πρώτο και με διαφορά ο Νίκος, στις Κυκλάδες 3
    και στην Ηπειρωτική Ελλάδα από 5 έως 10ο. Πρώτο Στην Κρήτη ο Εμμανουήλ.
    Υψηλή θέση στο Ιόνιο ο Σπύρος και ο Διονύσιος. Συψνότερα τα σπάνια
    αρχαιοελληνικά και τα «αμιγώς» χριστιανικά στη Θράκη. Υψηλή εμφάνιση τα
    λεγόμενα ιστορικά μακεδονικά στην περιοχή της Μακεδονίας Και πολλά άλλα
    που συνδιαμορφώνουν τόσο τα ποσοστά όσο και τον αριθμό των εμφανιζόμενων
    ονομάτων, ακόμα και τις παραλλαγές κάποιων ονομάτων.

  54. betatzis said

    Δεν έχω απάντηση στο ερώτημα, παρ΄ όλο που : α) είμαι Κρητικός και β) έχω στενότατη βιωματική σχέση με το όνομα αυτό, πιο στενή δε γίνεται. Επίσης δεν γνωρίζω την «ορθή» γραφή του !!!! (ούτε και με νοιάζει πολύ βέβαια, γι΄αυτό τα εισαγωγικά).

    Πολύ ενδιαφέροντα όλα τα παραπάνω. Σωστή μου φαίνεται η «θρησκευτική θεωρία».

    Προς ενίσχυση της «θρησκευτικής θεωρίας», και με κάθε επιφύλαξη, επειδή δεν το έχω ελέγξει προσωπικά, ούτε είμαι ειδικός, συνεισφέρω προς κρίση την πληροφορία ότι τα όντως Εβραϊκά αυτά ονόματα έχουν και συγκεκριμένη ερμηνεία, δηλαδή Εμμανουήλ σημαίνει «Ο θεός μαζί μας», (όπως Ιωάννης σημαίνει «Ο θεός είναι ελεήμων» ή «Ο θεός βοηθός»).

    Καταθέτω και κάποιες άλλες αμφιβολίες – επισημάνσεις.

    Η Κρήτη είναι τεράστιο κεφάλαιο και δεν μπορείς να βγάλεις εύκολα γενικά συμπεράσματα για όλη την Κρήτη, επειδή υπάρχουν μεγάλες διαφορές μέσα στο ίδιο το νησί. Υπάρχουν τεράστιες διαφορές μεταξύ Κρήτης που βλέπει θάλασσα και ορεινής Κρήτης, (εντάξει, αυτό συμβαίνει παντού). Υπάρχουν τεράστιες διαφορές (εννοώ ανομοιότητες) μεταξύ των περιοχών, ακόμα και μέσα στους ίδιους νομούς, γεγονός που εκφράζεται και με κάποιες αντιπαλότητες, τύπου Χανιά – Ηράκλειο, (δεν θα παραθέσω σχετικά ανέκδοτα), βλ. όμως και Βόλος – Λάρισα, Αργοστόλι – Ληξούρι κλπ κλπ.

    Φυσικά (και πάλι όπως συμβαίνει παντού), οι αντιπαλότητες αυτές έχουν κυρίως οικονομική εξήγηση, ενισχύονται όμως από το «ταμπεραμέντο» των Κρητικών.

    Για το πως βλέπουν οι ορεινοί τους πεδινούς, παραθέτω μία ωραία λέξη που χρησιμοποιείται, μάλλον υποτιμητικά, στον Μυλοπόταμο για τους ανθρώπους του κάμπου. Τους λένε πασπαρίτες, από την ωραία λέξη πάσπαρος (σκόνη), επειδή σκονίζονται από τις αγροτικές εργασίες, σε σύγκριση με τους κτηνοτρόφους των βουνών.

    Για το μυθιστόρημα του Ν. Καζαντζάκη «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» που αναφέρθηκε πιο πάνω, δεν είναι κατεξοχήν κρητικό μυθιστόρημα, αφού διαδραματίζεται στην Ανατολή, μάλλον στη Μικρά Ασία ή σε ένα τόπο επίτηδες απροσδιόριστο. Εάν δεν θυμάμαι καλά, επειδή γράφω από μνήμης, παρακαλώ να με συγχωρήσετε. Πάντως η πολυ γνωστή ταινία του Ντασέν με Μελίνα, κλπ, όντως γυρίστηκε σε ένα χωριό της Κρήτης (Κριτσά στο Λασίθι), με κρητικούς κομπάρσους και ίσως εκεί οφείλεται η παρεξήγηση. Ο Καπετάν Μιχάλης, όντως διαδραματίζεται στο Ηράκλειο,(Μεγάλο Κάστρο, σκέτο Κάστρο ή Χάνδακας) και είναι γεμάτος (το βιβλίο εννοώ) αυθεντικές εικόνες και πληροφορίες για την εποχή.

    Η Κρήτη είναι σαν καλειδοσκόπιο, ο καθένας μπορεί να ανακαλύψει διάφορα ωραία στο νησί. (Βέβαια η αλλοτρίωση δεν την έχει αφήσει καθόλου μα καθόλου ανέγγιχτη).

    Κλείνω με μια γουστόζικη «διαπίστωση», νομίζω παρατίθεται και στον «Καπετάν Μιχάλη», σε σχέση με τις διαφορές που λέγαμε πιο πάνω.

    «Οι Χανιώτες για τ΄άρματα, οι Ρεθεμνιώτες για τα γράμματα κι οι Καστρινοί για το ποτήρι». Όποιος θέλει μαντεύει που γεννήθηκα : )

    Οι Λασιθιώτες μένουν έξω από το γνωμικό, εντελώς άδικα, αφού είναι γλεντζέδες, έχουν πολύ χιούμορ και είναι ετυμόλογοι, (ή τουλάχιστον έτσι τους βλέπω εγώ, με τίποτα δεν επιθυμώ να αναπαράγω στερεότυπα. Αναζητήστε πάντως τις μαντινάδες του Μπρόκα από την Τουρλωτή Σητείας).

    Συγγνώμην για την πολυλογία, παρασύρθηκα, αλλά με έπιασε και η νοσταλγία.

  55. betatzis said

    Δεν το απέφυγα το (γουστόζικο) λάθος. Ετοιμόλογοι εννοούσα ότι είναι οι Λασιθιώτες, όχι ετυμολόγοι, αν και θα υπάρχουν και από αυτούς : )

  56. […] This post was mentioned on Twitter by Sofia Gkiousou, Christina Kaouni and K.Angelos Gkountras, Who am I?. Who am I? said: My name is G, Manolis G. RT @sofiagk: Γιατί τους Κρητικούς τους λένε Μανόληδες; http://ff.im/-qu1QD […]

  57. Για να απαντηθεί η ερώτηση θ έπρεπε να είχαμε μια ιδέα για τα ονόματα ανα τους αιώνες. Αρχεία υπάρχουν αλλά θέλει πολύ δουλειά να το ψάξει κανείς. Από πότε δηλαδή άρχισε το Μανώλης να υπερισχύει των άλλων ονομάτων; Αν απαντούσαμε σ΄αυτό ίσως να απαντούσαμε και στο αρχικό ερώτημα. Πχ, σε κάποια επανάσταση κατα των Βενετών αν έγινε ήρωας καποιος Μανώλης μπορεί να έγιναν μαζικά βαφτίσεις με αυτό το όνομα για να τον τιμήσουν.
    Γεγονος είναι πως κρατώντας τη συνήθεια να παίρνουν τα παιδιά τα ονόμτα των παππούδων το Μανόλης θα συνεχίσει να έχει την πρωτοκαθεδρία. Κι όχι μόνο αυτό. Πολλοί κρητικοί (ξέρω περιπτώσεις) που δεν έχουν στο σόι τους (πολύ κοντινό) Μανώλη δίνουν στο παιδί τους αυτό το όνομα γιατί «τι διάολο, κρητική οικογένεια και να μην έχουμε έναν Μανώλη;»
    Επίσης στην Κρήτη κυριαρχούν τα εβραϊκής καταγωγής ονόματα και λιγότερα τα ελληνικά ή ρωμαϊκά, αγίων και μαρτύρων. Αυτο σίγουρα έχει να κάνει με τις πρώτες επισκοπές που ιδρύθηκαν στην Κρήτη και τον τρόπο που εκχριστιανίστηκαν οι κρητικοί.

  58. ΚαπετάνΕνας said

    Καλημέρα Νίκο,
    γεια χαρά παιδια,

    Και ένα άσχετο, αλλά πολύ ενδιαφέρον για τους Κρητικούς.

    Έχει βρεθεί, ότι οι ορεινοί, κυρίως οι Λασιθιώτες διαφέρουν και γενετικά από τους άλλους, των παραλίων. Σε μια συγκριτική έρευνα σχετικά με τις Υ-χρωμοσωματικές απλο-ομάδες των κρητικών, φαίνεται οτι οι κάτοικοι του Λασιθίου ανήκουν, οι περισσότεροι, στο Haplo-group R1, και μάλιστα στον αρχαίο κλάδο R1a1, ενώ οι παράλιοι στο J2.

    Αυτό σημαίνει οτι οι Λασιθιώτες έχουν περισσότερη γενετική σχέση με τους κατοίκους των Βαλκανίων, όπου συναντά κανείς τον κλάδο R1a1, παρά με τους άλλους Κρητικούς,των παραλίων, που οι απλο-ομάδες τους, κυρίως η J2 δείχνουν οτι ήρθαν από την ανατολή, την εποχή της εξάπλωσης της νεολιθικής επανάστασης. Από αυτό το γεγονός, αυτοί που έκαναν την έρευνα υποθέτουν οτι το Λασίθι, μπορεί να υπήρξε ένα μινωικό καταφύγιο.
    Αντίθετα, οι απλότυποι του R1b στη Κρήτη είναι ίδιοι με της Ιταλίας και όχι με της Τουρκίας και της Ελλάδας. Κι αυτό ,εννοείται οτι συνδέεται με την ενετοκρατία.

    *
    Τώρα, όταν λέμε απλο-ομάδα εννοούμε μια ομάδα ανθρώπων που στο DNA τους έχει αποτυπωθεί μιά συγκεκριμένη μετάλαξη, με άλλα λόγια μια ομάδα που έχει έναν ,ένα συγκεκριμένο, κοινό πρόγονο. Που μπορεί να έζησε χιλιάδες χρόνια πριν αλλά την υπογραφή του,την ανιχνεύει κανείς στο DNA μας.

    Περισσότερα εδώ:

    http://www.nature.com/ejhg/journal/v15/n4/full/5201769a.html

    Η εγκυρότητα της δημοσίευσης δεν αμφισβητείται, γιατί μεταξύ άλλων την υπογράφει ο Καβάλι-Σφόρτσα, πρωτοπόρος της Γενετικής και καθηγητής στο Στάνφορντ.

  59. ΕΠΙΧΑΡΜΟΣ said

    Ολόκληρο αφιέρωμα στην Κρήτη κι η Ιμορ απούσα;

  60. OT said

    Το Μανωλιό, το Σηφαλιό, το Μιχαλιό… μήπως για να ταιριάζει στο γένος με το ουσιαστικό «το κοπέλι» ; :S

  61. Β.Π. said

    Αγαπητέ Νίκο θερμά σε χαιρετώ. Στο Πήλιο-Μαγνησίας
    το πιο συνηθισμένο όνομα είναι Στάθης εκ του Ευστάθιος. Από χρόνια κυκλοφορεί και ένα εύθυμο
    οκτάστηλο για τον Στάθη και τη Στάθαινα :
    ¨Ο Στάθης στη Στάθαινα εστάθη,
    αλλά η Στάθαινα στον Στάθη δεν εστάθη ¨.

  62. sarant said

    Μπετατζή, σ’ ευχαριστώ! Νόμιζα πως η αντίθεση Χανιά-Ηράκλειο έχει καταλαγιάσει, αλλά έκανα λάθος όπως έδειξε η ιστορία με το Εφετείο -και τελευταία φορά που ήμουν στα Χανιά άκουσα και μικρά παιδιά να επαναλαμβάνουν τα γνωστά τοπικιστικά «αστειάκια» (π.χ. Τι χωρίζει τους ανθρώπους από τα ζώα; Το Ρέθυμνο).

    Καπετάνιε, σ’ ευχαριστώ -αυτό για το Λασίθι το είχα ακούσει, ίσως να τεκμαίρεται και από άλλες πηγές.

    Η Ιμόρ είχε πει ότι θα λείψει, θαρρώ.

    Κύριε Βασίλη, ευχαριστώ για τα ονοματολογικά του Πηλίου!

  63. marulaki said

    Και όχι μόνο με το Εφετείο. Πού να δείτε τι γίνεται με την ένωση των ΚΤΕΛ Ηρακλείου-Λασιθίου Α.Ε. και Χανίων-Ρεθύμονου Α.Ε. Πριν μερικά χρόνια (2003 κ.εξ.) σταματούσε το ΚΤΕΛ στα όρια των Νομών Ηρακλείου και Ρεθύμνου και ξεφόρτωνε τους επιβάτες να τους παραλάβει το λεωφορείο της άλλης εταιρίας. Επίσης, στον Άγιο μια εποχή δεν μοιράζονταν το ίδιο πάρκιν και εκδοτήρια. Και να σημειωθεί ότι τα μεν έχουν διαφήμιση των Μινωικών Γραμμών επάνω, ενώ τα άλλα των ΑΝΕΚ. Εμείς γελάμε εδώ με αυτά, καταντάει πλέον αστείο..

  64. J.McManus said

    ΜανΩληδες! Χο!

  65. Για το Λασίθι,

    #58 Καπετάν Ένας: Αυτό βέβαια με το ενδεχόμενο μινωικού καταφυγίου ενισχύεται από την επιβίωση της Ετεοκρητικής στο Λασίθι (ελληνογράμματη) στους ιστορικούς χρόνους.

    #54 Betatzis
    > “Οι Χανιώτες για τ΄άρματα, οι Ρεθεμνιώτες για τα γράμματα κι οι Καστρινοί για το ποτήρι”. Όποιος θέλει μαντεύει που γεννήθηκα : )

    > Οι Λασιθιώτες μένουν έξω από το γνωμικό, εντελώς άδικα, αφού είναι γλεντζέδες, έχουν πολύ χιούμορ και είναι ετυμόλογοι, (ή τουλάχιστον έτσι τους βλέπω εγώ, με τίποτα δεν επιθυμώ να αναπαράγω στερεότυπα. Αναζητήστε πάντως τις μαντινάδες του Μπρόκα από την Τουρλωτή Σητείας).

    Από το πασίγνωστο γνωμικό όντως· πάντως από κάποιο αγγλόγλωσσο βιβλίο προ εικοσαετίαςδιάβασα ότι όντως υπάρχει συνέχεια με τους Στειακούς, «and Sitians fuck like pigs» (ή κάτι τέτοιο, και δεν το βρίσκω στο Google Books). Εδώ τουλάχιστον βρίσκω την εφάμιλλη συμπλήρωση «Λασιθιώτες γουρούνια, χοίροι»

    (Το αναφέρω όντας Στειακός ο ίδιος.)

  66. ΣοφίαΟικ said

    Επέστρεψα από μικρές διακοπές στα Χανιά και μου τα ξαναθυμίζετε.
    Είχα την εντύπωση ότι ο Σήφης είναι πιο συχνός στην Κρήτη, αλλά γι’αυτό ευθύνονται παλιές τηλεοπτικές καρικατούρες. Επίσης είδα πολλούς Κυριάκους σε επιγραφές κλπ και μου φάνηκε παράξενο, αφού στα δικά μας είναι ασυνήθιστο.
    Δεν έχω απάντηση, αλλά για ορισμένα άλλα ονόματα που ειπώθηκαν υπάρχουν απλές εξηγήσεις.
    Ο Άγιος Νεκτάριος είναι πρόσφατος Άγιος, και θεωρείται θαυματουργός. Οι περισσότεροι που φέρουν το όνομά του είναι αποτέλεσμα τάματος.
    Αρχαιοελληνικά ονόματα είναι συχνά σε όλους τους Έλληνες εκτός συνόρων, μικρασιάτες, πολίτες, πόντιους κλπ. Και φυσικά όταν η κάθε οικογένεια είχε δέκα παιδιά μετά τους παππούδες και τους τοπικούς αγίους σειρά είχαν οι ΑΗΠ.
    Ονόματα τύπου Νεφέλη κλπ δεν είναι της τελευταίας δεκαετίας αλλά της μεταπολιτευτικής εποχής, ξέρω τριανταπεντάρες Νεφέλες (με γονείς ΚΚΕ Εσωτερικού τότε, μήπως έχει καμιά σχέση;).

  67. Κατερίνα Τοράκη said

    Έχεις δίκιο Marulaki, και ακόμη κατεβάζουν, κατέβασαν τουρίστα από το ένα λεωφορείο γιατί είχε εισιτήριο του άλλου ΚΤΕΛ! Ήμουν παρούσα, έκαναν την εξυπηρέτηση να την κατεβάσουν στην επόμενη στάση!!! Πριν μερικά χρόνια, στις μεγάλες «μάχες» για το Εφετείο, είχε ολοσέλιδο άρθρο σε τοπική εφημερίδα κάνοντας σύγκριση ανάμεσα σε Κάνδανο και Βιάννο (και οι δυό μαρτυρικοί τόποι στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής!). Λυπάμαι που τα λέω, δυστυχώς δεν είναι για γέλια, θλίβομαι γιατί τέτοια φαινόμενα δεν (πρέπει να) αντιπροσωπεύουν την κρητική ψυχή.
    Όσο για τα ονόματα, όντως το Μανώλης (με ωμέγα οπωσδήποετ)απαντά πολύ στην Κρήτη, όπως και το Σήφης (κύρια στη Δυτική) και το Παύλος (Παυλής και Πωλιός). Επίσης το Μανούσος απαντά στη Δυτική Κρήτη, περισσότερο στις ορεινές περιοχές, Αποκόρωνα και Σφακιά. Υποθέτω ότι η προέλευση είναι από το Μανούτιος.
    Το Νεκτάριος δεν έχει τοπικό χαρακτήρα, απλά στη δεκαετία του 60, όταν χτίστηκε η ομώνυμη εκκλησία στα Χανιά, ήταν πολύ της μόδας ο άγιος (θυμάμαι, μικρή ήμουνα, που πήγαινα με τη γιαγιά Σταματικώ τη γειτόνισσα κάθε Τετάρτη απόγευμα – είχε και μέσα στη βδομάδα λειτουργία!!!). Μετά ήρθε ο Ραφαήλ και ξεχάστηκε …

  68. sarant said

    Γεια σου Κατερίνα -δηλαδή τώρα βαφτίζονται Ραφαήλ στην Κρήτη;

  69. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Είναι τρελλοί αυτοί οι γαλάτες…

  70. Immortalité said

    Καλησπέρα και από δω. Γύρισα στον τόπο με τους πιο πολλούς Μανώληδες (δεν μπορώ με τίποτα να το γράψω με ό) και μόνο να επιβεβαιώσω την υπεροχή τους μπορώ όχι όμως και να τη δικαιολογήσω. Πάντως άλλο Μανούσος άλλο Μανώλης. Το Μανούσος είναι βαφτιστικό ξέχωρο. Και για τους Πώλους δεν έχω ακούσει. Αν και έχω στενά παρε δώσε με Σφακιά, Παυλήδες ξέρω, Πώλο κανένα.

    @54 Betatzis
    > “Οι Χανιώτες για τ΄άρματα, οι Ρεθεμνιώτες για τα γράμματα κι οι Καστρινοί για το ποτήρι”. Όποιος θέλει μαντεύει που γεννήθηκα
    Αν το έλεγε ο Δύτης αυτό θα τον έλεγα καστρινάκι 😉

    Θα ήθελα ωστόσο να κάνω μια παρένθεση μια και δόθηκε η αφορμή από τον οικοδεσπότη (62) το Μαρουλάκι και την Κατερίνα Τοράκη. Το θέμα του ΚΤΕΛ μπορεί να είναι για γέλια, του Εφετείου όμως δεν είναι. Δυστυχώς πρόκειται για πολύ σοβαρό ζήτημα που έχει ουσιαστικά καταστείλει την όποια απονομή δικαιοσύνης στο νησί. Εδώ και πολλά χρόνια ουσιαστικά υπάρχει ένας μόνο βαθμός δικαιοδοσίας, αφού η προσφυγή στο εφετείο είναι κυρίως εξαιρετικά χρονοβόρα. Και χωρίς εφετειακή απόφαση, τρίτος βαθμός δεν νοείται. Οταν περιμένεις τρία χρόνια για πρώτη δικάσιμο και μια πενταετία – εξαετία για οριστική απόφαση αγγίζεις και πολλές φορές ξεπερνάς τα όρια της αρνησιδικίας. Οι λόγοι για τους οποίους αρνούνται να το ψηφίσουν όλες οι μέχρι τώρα κυβερνήσεις, για κάποιον που ξέρει τα πράγματα από μέσα, είναι σχεδόν επικίνδυνοι. Οχι φυσικά για να μη σκοτωθούν Ηρακλειώτες – Χανιώτες μεταξύ τους , αλλά για να μην ταρακουνηθούν κατεστημένα κυκλώματα που έχουν πολύ γερά δόντια στο πολιτικό σύστημα. Και είναι ντροπή να βλέπεις, υποτίθεται επιστήμονες, να λένε, απουσία οποιουδήποτε επιχειρήματος, ότι αν δημιουργηθεί δεύτερο εφετείο θα απαξιωθούν ιστορικά τα Χανιά και να μετράνε το ποιος πολέμησε τους τούρκους και τους γερμανούς πιο πολύ.
    Τέλος, και υπόσχομαι να μην ξανακάνω σχόλιο περί αυτού, είναι ντροπή να λένε ότι το δευτερο εφετείο το ζητάνε οι δικηγόροι στο Ηράκλειο γιατί έτσι τους βολεύει καλύτερα. Οπου και να είναι το εφετείο, την δουλεία τους θα την κάνουν και θα την πληρωθούν και εκτός έδρας. Είναι όμως άδικο να είναι ο μόνος κλάδος που αγωνίζεται για ένα κοινό καλό βάζοντας τις δικές του πλάτες. Οκτώ και εννιά μήνες απεργίας δεν ξέρω κανένα κλάδο που θα έκανε για να λειτουργεί καλύτερα η δικαιοσύνη.

  71. Maria@@ said

    Για το όνομα Μανούσος υπάρχει η εξής εκδοχή (την έχω ακούσει απο Σφακιανό)
    Επι ενετοκρατίας στην ευρύτερη περιοχή των Σφακίων υπήρξε κάποιος Ενετός ο οποίος θέλησε μία Κρητικοπούλα. Η οικογένεια φυσικά αντέδρασε, με αποτέλεσμα για να ηρεμήσουν τα πνεύματα μεταξύ των δύο, μπήκαν μεσολαβητές και οι εκ των Σφακίων δέχτηκαν να κάνουν σύντεκνο τον Ενετό, για να τελειώσει ειρινικά αυτή η ιστορία.
    Η ιδέα της συντεκνιάς προφανώς του άρεσε πολύ κι έτσι ξεκίνησε μία «εκστρατεία διάδωσης» του ονόματός του, Μανούτσιο..το οποίο απο τους Σφακιανούς έγινε Μανούσος.
    Στο φαράγγι της Ίμβρου, στο «στέκι του Μανούσου» υπάρχει μία μικρή εικόνα του Οσίου Μανούσου..προφανώς τοπικός ο ο οποίος οσοιοποιήθηκε για τις ανδραγαθίες του.
    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
    Όσον αφορά τον Άγιο Μανουήλ, η μοναδική εκκλησία του υπάρχει στο Αμμουδάρι στ’Ασκύφου Σφακίων. Σφακιανός ο οποίος κατέφυγε στη Χίο μαζί με άλλους για να σωθεί απο τις σφαγές και βρήκε τραγικό θάνατο το 1792 όταν δε θέλησε να απαρνηθεί το χριστανισμό (Αντ. Πλυμάκης – Το φαράγγι της Ίμβρου)
    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
    Το όνομα Πόλος όντως προέρχεται απο το Παύλος (Paul), αρκετά διαδεδομένο στη δυτική Κρήτη. Επικρατεί και σε επίθετα όπως Πολοσηφάκης, Πολομαρκάκης.

    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
    Και ναι..οι Χανιώτες θα δεχτούν να γίνει το εφετείο στην Κρήτη..αν κατεβεί ο Άρειος Πάγος στα Χανιά..
    Αλλά όπως λέει κ η άλλη παροιμία «Άκου χτύπους στα Χανιά, άκου τσι κι επά κοντά»

  72. #70 > “Οι Χανιώτες για τ΄άρματα, οι Ρεθεμνιώτες για τα γράμματα κι οι Καστρινοί για το ποτήρι”. Όποιος θέλει μαντεύει που γεννήθηκα Αν το έλεγε ο Δύτης αυτό θα τον έλεγα καστρινάκι

    😀 Τώρα τόδα!

  73. sarant said

    Μαρία@@ καλώς ήρθες και σε ευχαριστώ για τις πληροφορίες.
    Αναρωτιέμαι μήπως ο Πολεμαρχάκις είναι εξευγενισμός κάποιου Πολομαρκάκη.

  74. 70,
    Οπου και να είναι το εφετείο, την δουλεία τους θα την κάνουν και θα την πληρωθούν και εκτός έδρας.

    Διότι, όπως λέει και ο ποιητής, «Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληρώνει.»

  75. sarant said

    Μιχάλη, λες αυτό να εννοούσε ο ποιητής (να μιλούσε με ραλλική ή γαλλική προφορά);

  76. Immortalité said

    @ 72 😉

  77. Χριστιανος Δανιμαρκιας said

    …Τσ΄ άσχετωσυνη σου το μυστηριο…
    Πανυβλακωδες, και πυξ λΑΞ. (Ποτερον. Τι απο τα δυο ? )
    ουτε τονα ουτε ταλλο?
    Κατσε φαε το μεγαλο!
    ……………………………….
    Λογοι θρησκειας και προσηλλυτισμου απο τη Χριστιανικη Ευρωπη επεβαλλαν το ονομα, το οποιο ειχε μεγαλη απηχηση στις πολεις και στα πεδινα και ουχι τοσο στα ορεινα… Και ειδικα τα ορεινα του Ιδαιου αντρου!

    Καθεσαι και μας λες για Μανωλιος/ους που το κοπανανε αλλιως/ιους, και αποπνεει το αρθρο εκτος απο μπουνταλωσυνη με φεσι και φθονο…
    «Ο Μανωλιος ετσι και ο Μανωλιος αλλιως»…
    Ουστ ρε!

  78. sarant said

    Από αγκάθι βγαίνει ρόδο και ένα ασυνάρτητο σχόλιο σαν και το παραπάνω μού θυμίζει ότι τις προάλλες πέτυχα στη λεωφόρο Αμφιθέας ένα φορτηγό μεταφορικής εταιρείας (εκτελούνται μετακομίσεις) που έγραφε στον μουσαμά της καρότσας το όνομα του μεταφορέα, που ήταν Ιησούς Π… Όμως έχω ξεχάσει το επώνυμο -κάτι σαν Πράτσικας ή Περατικός.

  79. Ψάχνοντας να βρω τον Ιησού Π… (χωρίς επιτυχία) βρήκα έναν Ιησού-Εμμανουήλ: http://liaison.ntua.gr/EMPY/Projects/ProjectListing.aspx?fromWhere=Navigation&deptId=1&sectId=9

  80. Μαρία said

    79 Τον οποίο και ξέρω μόνο ως Μανόλη, το Ιησούς το αγνοούσα. Σου στέλνω κάτι.

  81. MelidonisM said

    …το όνομα διαδόθηκε από τους Βενετσιάνους
    επειδή η Κρήτη βγάζει εξαίρετο λάδι:
    magno + olio

    Παρεπιφτού, Μανόλοι υπάρχουν και στην Ιβηρία,
    όπου και εκεί ελαιοκομούν…τυχαίο;;-)

    Οι Μανόληδες βγάζουν καλό λάδι, λοιπόν. 🙂

  82. Κωστής Τζουλάκης said

    Κωστής
    Οι Χανιώτες στ΄αρματα, οι Ρεθεμνιώτες στα γράμματα,οι Καστρινοί για το ποτήρι κι Σητιακοί διαβόλου χοίροι.
    Έτσι λέμε στο Ρέθυμνο.
    ¨οσο για το σχόλιο 58 του ΚαπετάνΕνα πολλοί Ρεθεμνιώτες θεωρούν τους Σητειακούς «ξενομερίτες».Λες από διαίσθηση ;.(sic)

  83. sarant said

    Καλωσήρθες Κωστή, χρόνια πολλά!

    Ώστε ξενομερίτες οι Στειακοί, ενδιαφέρον!

  84. Αδμίν said

    Καλησπέρα σε όλους.

    (Από απροσεξία πόσταρα το κάτωθι σχόλιο σε άλλη ανάρτηση και μετά ξανά σε λάθος ανάρτηση. Ελπίζω να μην έκανα και τρίτη πατατιά πέραν του να σχολιάσω μετά από δυο χρόνια σε ανάρτηση προπερσινή).

    Σχετικά με τους Μαν*ληδες στην Κρήτη:

    Θαρρώ πως κάτι κάτι σχετικό αναφέρθηκε παραπάνω, μα δε χάνω τίποτα να δοκιμάσω.

    Απλή εικασία: ενδέχεται η πληθώρα Μανώληδων, Μανόληδων, Μανούσων κλπ στην Κρήτη να αποδίδεται – πέραν της επικρατέστερης θεωρίας για θρησκευτική επιρροή – και στην… χλωρίδα: η μανώλια (ή μανόλια), το γνωστό φυτό, έχει τ’ όνομά του από τον Γάλλο βοτανολόγο Pierre Magnol. Επαναλαμβάνω: απλή εικασία, διότι (αν και Κρης) δε γνωρίζω την ευδοκιμία τούτου του φυτού στην Κρήτη, ούτε και το εαν και πως θα μπορούσε να εμπνεύσει βαφτίσια. Γεγονός αποτελεί πως παντού και πάντοτε η χλωρίδα… βάφτιζε ανθρώπους. Σε κάθε περίπτωση, αν όντως η μανώλια έδωσε (παράλληλα με τον Ιησού) βαφτίσια στην Κρήτη, και αν ο Magnol δεν τραβά κι αυτός το επίθετό του από το Εμμανουήλ αλλά απ’ αλλού, ενδιαφέρον έχει πως ίσως – για μία ακόμη φορά στην ιστορία – δύο ομόηχες μα ουχί ομόριζες λέξεις συνεισέφεραν ταυτόχρονα στις ανάγκες ονοματοδοσίας ενός τάδε συνόλου ανθρώπων. Απλή εικασία, επαναλαμβάνω.

  85. Mar Pap said

    Πολύ ωραίο νήμα. Μόλις χτες το ανακάλυψα.
    Τα συχνότερα ονόματα ανα νομούς (σε ανεπίσημη δική μου καταγραφή αλλα με πολύ μεγάλο δείγμα) είναι:
    Χανιά: Αντώνης, Ευτύχης
    Ρέθυμνο: Νικος
    Ηράκλειο: Μανώλης με πάνω από 20% συχνότητα. Το ρεκόρ το έχει ένα τμήμα Λυκείου στο Καπετανάκειο Λύκειο Ηρακλείου κάπου στο 1997 με 17 Μανώληδες και Εμμανουέλες από 25 άτομα.
    Λασίθι: Μανώλης και Σήφης.

    Εχει γίνει και σχετική δημοσίευση, δε θυμάμαι απο ποιον (Κοντοσόπουλος;) και που το διάβασα που επιβεβαιώνει ότι το όνομα Ευτύχης ειναι στα Χανια το συχνότερο με συχνότητα 10,5%.

    Οσο για την παροιμία:
    Οι Χανιώτες για τ’ άρματα, οι Ρεθυμνιωτες για τα γράμματα, οι Καστρινοί για το ποτήρι, οι Λασιώτες όλοι χοίροι ή Στειακοί καθάριοι χοίροι. Την έχει και ο Παύλος Βλαστός στα χειρόγραφα του από το 19ο αιώνα.

  86. sarant said

    Αυτό με τον Ευτύχη δυσκολεύομαι να το πιστέψω, αλλά αφού το έχεις ψάξει…

  87. Immortalité said

    Καταγγέλλω την προπαγάνδα των Χανιωτορεθυμνιωτών που ζηλεύουν τις αγωνιστικές μας δάφνες και τις επιδόσεις μας στα γράμματα και πάνε να μας βγάλουνε μπεκρήδες! 😀

  88. Ονομαστικός Κατάλογος ΟΤΕ

    Ευτύχιος, Χανιά: 685 αποτελέσματα
    Ευτύχης, Χανιά: 10 αποτελέσματα
    Ευτυχία, Χανιά: 440 αποτελέσματα

    Εμμανουήλ / Μανώλης / Μανόλης / Μάνος, Χανιά: 938 αποτελέσματα
    Εμμανουέλα, Χανιά: 64 αποτελέσματα
    Μανουέλα, Χανιά: 10 αποτελέσματα

    Ευτύχιος, Ηράκλειο: 92 αποτελέσματα
    Ευτύχης, Ηράκλειο: 0 αποτελέσματα
    Ευτυχία, Ηράκλειο: 300 αποτελέσματα

    Εμμανουήλ / Μανώλης / Μανόλης / Μάνος, Ηράκλειο: 935 αποτελέσματα
    Εμμανουέλα, Ηράκλειο: 222 αποτελέσματα
    Μανουέλα, Ηράκλειο: 9 αποτελέσματα

  89. sarant said

    Ε, ίσως οι ψήφοι των Μανώληδων να διασπάστηκαν σε Μάνους και Εμμανουήλ και να πλειοψήφησε ο Ευτύχιος.

    Αλήθεια, εκτός από Ευτύχης, πώς είναι το χαϊδευτικό τους;

  90. Ανδρέας καλογερόπουλος said

    Μια και ήρθε το όνομα Σήφης στην επικαιρότητα λόγω του κροκόδειλου, θα ήθελα να επισημάνω ότι η μεγάλη συχνότητα των ονομάτων Μανώλης, Σήφης και Μιχάλης στην Κρήτη μπορεί να έχει τις ρίζες της στην ανακατάληψη της Κρήτης από το Νικηφόρο Φωκά το 961 μΧ, πολύ πριν από την τουρκοκρατία και την Ενετοκρατία και αμέσως μετά από την Αραβική κατοχή της Κρήτης.
    Κατά την αραβική κατοχή, που κράτησε περίπου 150 χρόνια, ο πληθυσμός της Κρήτης ισλαμοποιήθηκε μαζικά. Άλλοι χριστιανοί θανατώθηκαν και άλλοι αλλαξοπίστησαν.
    Στην ανακατάληψη έγινε το ανάποδο. Επιπλέον εγκαταστάθηκαν γόνοι αριστικρατικών Βυζαντινών οικογερνειών (πχ Καλλέργηδες, Σκορδίληδες, Νοταράδες) και χριστιανικοί πληθυσμοί, μεταξύ αυτών και Σλάβοι και Αρμένιοι (το όνομα Βαρδής είναι αρμένικο).

    Υποθέτω λοιπόν ότι τα ονόματα αυτά είναι τόσο συχνά γιατί:

    – Είναι ονόματα που φωνάζουν «Είμαι Χριστιανός» και εξυπηρετούν οικογένειες ή άτομα που το έχουν γυρίσει στο χριστιανισμό από το ισλάμ.

    – Είναι ονόματα που είναι συχνα στη Μικρά Ασία, η οποία είναι και η μητρόπολη του βυζαντινού Ελληνισμού εκείνη την εποχή. Κάπου παραπάνω αναφέρθηκε ότι αυτά τα ονόματα είναι συχνά στους Μικρασιάτες και τους Καραμανλήδες. Μπορεί να μην είναι τυχαίο.

    Τονίζω ότι αυτές οι υποθέσεις είναι προσωπικές και δεν τις έχω δει γραμμένες πουθενά.

  91. sarant said

    Εύλογη υπόθεση, μπορεί να ελεγχτεί με τα βενετικά αρχεία.

  92. manolis said

    Γεια κ χαρά. Με λένε Μανώλη κ είμαι απο την Κρήτη. Την πιο πιθανή εκδοχή την εχω ακούσει απο εναν φίλο μου Αθηναίο που έψαξε για το εν λόγο ερώτημα, οτι δλδ το Μανος προήλθε από το Μίνως (Μίνωας) αλλα μετα τον χριστιανισμό μετονομαστικε σε Εμμανουήλ.

  93. Αβράμης said

    Μιας και συλλέγετε πληροφορίες περί ονοματοθεσίας στη Μεγαλόνησο, να σας ενημερώσω για την αποκλειστική ύπαρξη ενός ακόμα (συναντάται στην περιοχή Σφακίων):
    Δαμολής – από το βενετσιάνικο Damolin.
    Σπάνιο μεν, ιδιαίτερον δε.

  94. sarant said

    93 Eυχαριστώ. Επιβιώνει και σε επίθετα, Δαμουλάκης. Συγγενικό πρέπει νάναι και το Δαμουλιάνος-Δαμουλάτος της Κεφαλονιάς.

  95. ΔημητραΠ. said

    Τώρα έτυχε να δω το πολύ ενδιαφέρον άρθρο και λέω να συνεισφέρω κι εγω.
    Ειμαι από ορεινό χωριό του νομού Ηρακλείου. Τον παππού μου τον έλεγαν Δαβή (στην ταυτότητα Δαυίδ). Άλλους καναδυό Δαβήδες εχω ακούσει – τον εξάδελφο, βέβαια , και ένα ακόμα χωριανό. Πάντως Δαβή ή Δαυίδ εκτός Κρητης δεν εχει τύχει να ακούσω.

  96. sarant said

    Ευχαριστώ για το σχόλιο.
    Θα υπάρχει και αλλού το όνομα Δαυίδ -τι λένε οι αλλοι;

    (Από εκεί πρέπει να βγαίνει και το επών. Δαβάκης)

  97. Αγγελος said

    IAGO, το όντως ωραίο Face au drapeau του Ιουλίου Βερν είναι (νομίζω) γνωστό στα ελληνικά ως «Διαβολική Εφεύρεση».
    Αλήθεοια, διαβάζουν σήμερα Ιούλιο Βερν τα παιδιά; Την κόρη μου πάντως (ήδη 19 ετών) ποτέ δεν την κατάφερα να τον αγαπήσει…

  98. Μαρία said

    96
    Με τόσους Εβραίους πώς είναι δυνατόν να μην υπάρχει; Δαβίκος το χαϊδευτικό των Σαλονικιών.
    Απ’ του πιο γνωστούς ο Ναχμίας κι ο Σαλτιέλ.

  99. Γς said

    Και οι Δαυίδ της Κόκα Κόλα και λοιπά.

    [Κι ένα αηδιασικό κείμενο του Στόχου]

  100. Gpoint said

    Πολύ καθυστερημένα στην Φωκίδα κυριαρχουν τα ονόματα Θύμιος και Ηλίας (σοφή «σύμπτωση» οι γιορτές τους διαφέρουν ακριβώς 6 μήνες !!

  101. sarant said

    97 Ούτε κι οι δικές μου.

    100: Κι από την Αγία Ευθυμία Φωκίδας καταγόταν ο (Χαλκιδαίος) Σκαρίμπας

  102. Γς said

    100:
    Κι ο Γιώργος ο Φούντας απ το Μαυρολιθάρι Φωκίδας.
    Με δύο γιους. Θύμιος ο φίλος μου. Θύμιος κι ο άλλος [από δεύτερο γάμο του]

  103. Γς said

    102:

    Γιώργος Φούντας.
    Και μια άγνωστη σκηνή πριν από την κλασσική
    «Φύγε Στέλλα. Κρατάω μαχαίρι!»

    Καριόλη, κρατάω πιστόλι!

  104. Ριβαλντίνιο said

    @ 96 sarant
    Από εκεί πρέπει να βγαίνει και το επών. Δαβάκης.

    Στην Μάνη δεν πρέπει να κατοίκησαν μαζικά Χίμπρου παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα που βασίζονται σε αναξιόπιστες πηγές (?) και υποθέσεις.

    Το «Δαβάκης» απαντάται και ως «Νταβάκης», η οποία ήταν μάλλον και η αρχική και παλαιότερη μορφή του επιθέτου. Εκτός από το Δαβάκης/Νταβάκης (Κεχριάνικα της Μέσσης της Μάνης) έχουμε και άλλα επίθετα από Νταβ- : Νταβάκος (Καστάνιτσα), Νταβάρης, Νταβέας/Ταβέας, Νταβουλάρης/Ταβουλάρης, Νταβεάκης, Νταβηρέας, Νταβλέας κ.α.

    Το επίθετο Νταβάκης/Δαβάκης και Νταβάκος αν δεν είναι από το «Δαβίδ» , τότε μπορεί να είναι από τα τουρκικά :

    dava=δίκη, αγώνας

    ή το

    tava= τηγάνι, φαγητό του τηγανιού

    Ο Δύτης θα ξέρει να μας πει καλύτερα.

    ——————————————————–
    Ερώτηση ;

    Το Νταβάρης/Ντάβαρης είναι από το τουρκ. davar=αιγοπρόβατο ?

  105. Ριβαλντίνιο said

    Λοιπόν απ’το ιντερνέτι (δεν ξέρω κατά πόσο ισχύουν) :

    «Δαβάκης προέρχεται από την τουρκική λέξη tabak που σημαίνει βυρσοδέψης» (αν και εδώ https://translate.google.gr/?hl=el&tab=wT#tr/el/tabak λέει tabak = πιάτο).
    Δηλαδή Δαβάκης=Ταμπάκης ??? Δεν μου φαίνεται ότι στο μανιάτικο επώνυμο είναι Δαβακ -ης, αλλά Δαβ – άκης.

    http://greeksurnames.blogspot.gr/2010/01/greek-surnames.html

    http://users.sch.gr/babaroutsoup/pareababa/epikoinonia/eponima.htm#.VgaENMehfIU

    «Δάβαρης(Δαβαράκης,Ντάβαρης)- Από το τουρκ. davar, η κατσίκα, το κοπάδι.(ΕΠΜΑ)»
    http://greek-lastnames.blogspot.gr/2009/05/blog-post_9090.html
    http://greeksurnames.blogspot.gr/2012/04/blog-post_2264.html

  106. sarant said

    Ότι υπήρχαν εβραίοι στη Μάνη φαίνεται και απο άλλα οικογενειακά ονόματα π.χ Λεβάκος, Σαμπατάκος (Σαμπάτης, Σαμπετάι, που υπήρχε και ως βαφτιστικό ονομα). Και η δικιά μου η οικογένεια μπορεί να κρατάει από εβραίους (με άλλο επώνυμο).

  107. Ριβαλντίνιο said

    Με παγίδεψαν. 😦 😦 😦

    Να δώσουμε και τον :

    «Symbatios (Greek: Συμβάτιος, from the Armenian Smbat), variously also Sabbatios (Σαββάτιος) or Sambates (Σαμβάτης) in some sources,was the eldest son of the Byzantine emperor Leo V the Armenian (r. 813–820).»

    https://en.wikipedia.org/wiki/Constantine_(son_of_Leo_V)

  108. Κουνελόγατος said

    Είχα συνάδελφο Νίκο Δαυίδ, δε θυμάμαι από που καταγόταν, όχι πάντως από Κρήτη.
    Όσο για την καταγωγή σου, ούτε ψύλλος στον κόρφος σου, τι θ’ ακούσεις τώρα… 🙂

  109. Ριβαλντίνιο said

    Οι Λεβιάνοι(Λεβάκος από τον Βαχό) ξέρουμε την καταγωγή τους:

    Κατάγονται από τους Νικολιάνους του Βαχού (απόγονοι του Νικολή, γιου του Μπέλητα/Μπελής/Βελής από τη γενιά του Καπετανάκου, ο Μπελής δούλευε για έναν άρχοντα Λάσκαρη ) από το Κουλούμι). Στους Νικολιάνους ανήκαν οι Ζερβογιαννιάνοι, Καλαρουτιάνοι, Παναγιωτουνιάνοι, Νικολουδιάνοι, Καπερναριάνοι και Λεβιάνοι.

    Υπάρχει βέβαια και οικογένεια «Λεβή» το οποίο είναι παρωνύμιο (κοροϊδευτικό ή παρατσούκλι ).

    Για τα
    Σαμπατακάκης
    Σαμπατακάκος (από τους Γιωργακιάνους, απογόνους του πιο πάνω Μπέλητα/Βαχός)
    Σαμπατάκος (Γωνέα)
    Σαμπατέας (Καρδαμύλη)
    Σαμπετάκος (Πύργος Διρού)
    κ.λπ.

    θα μπορούσε ίσως να είναι από το «Σαββάτιος» (π.χ.Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus Augustus) και το αρμενικό Συμβάτιος/Σαββάτιος ( π.χ. στον Θεοφάνη : Σαββάτιος, ὁ πατρίκιος Ἀρμενίας, μαθὼν τὴν τῶν Ῥωμαίων ἧτταν τὴν Ἀρμενίαν παρέδωκε τοῖς Ἄραψιν, ). O αδελφός του Βασιλείου Α λεγόταν Συμβάτιος ( απ’το αρμενικό https://en.wikipedia.org/wiki/Smbat ). Ως γνωστόν στην Λακωνία εγκαταστάθηκαν Βυζαντινοί από τα θέματα της Μ.Ασίας (π.χ. απ’το Αρμενιακόν ως αντίβαρο στους Σλάβους).

    Για τα μανιάτικα επίθετα εδώ :

    http://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=rja&uact=8&ved=0CCQQFjABahUKEwiRx5TY5JTIAhVDuBoKHb89C3M&url=http%3A%2F%2Fwww.etlasp.gr%2Fimages%2F8-h.doc&usg=AFQjCNHgq8o4wSoOCyRdEIGq4mwZytmL_g

    Το ότι κάποιος έχει εβραϊκό όνομα δεν φανερώνει απαραίτητα εβραϊκή καταγωγή. Γιατί τότε στον Αϊ Γιάννη τον Βαζελώνα( Ζαβουλών) θα είχαν κοινόβιο Εβραίοι, 🙂

    Οι Σαραντιάνοι της Γέρμας είχαν συγγενείς τους Τσοτιάνους, Χιονιάνους, Παναγιάνους, Αβραμιάνους, Δαιμονιάνους, Μοσχοβιάνους, Γιαννακουριάνους, , Αποστολιάνους και Γεωργακαριάνους. http://www.mani.org.gr/horia/doitilou/germa/germa.htm
    Δεν βλέπω κανέναν Εβραίο. 🙂

    Γενικά υπάρχει πηγή μαζικής εγκατάστασης ή διαφυγής Εβραίων στην Μάνη ?

    (Όλα τα παραπάνω με κάθε επιφύλαξη γιατί και εγώ δεν είμαι κανάς ειδικός αλλά είναι ότι έχω διαβάσει).

  110. sarant said

    Να πάρεις όμως υπόψη σου ότι οι εξηγήσεις αυτές μπορεί να διαπνέονται από τη θέληση να αποδείξουν τη μη εβραϊκότητα. Ειδικά των Σαμπατ* η καταγωγή νομίζω ότι είναι σαφής.
    Οι Αβραμιάνοι, πάλι, θα μπορούσαν να είναι είτε εβραίοι είτε χριστιανοί.

  111. sarant said

    108 Κυρίως μιλάμε για όνομα Δαβίδ

    🙂

  112. Πέπε said

    @104:
    (Ν)Ταβουλάρης πάντως είναι αυτός που παίζει το νταούλι / νταβούλι / davul. (Εκτός κι αν υπήρχε κανένα ρωμαϊκό – βυζαντινό αξίωμα ταβουλάριος, tabularius – ?τραπεζοκόμος)…

  113. Ριβαλντίνιο said

    @ 112 Πέπε
    Θα πρέπει ίσως να δούμε πότε αναφέρεται για πρώτη φορά το επώνυμο. Αν είναι αρκετά νεότερο, τότε μάλλον η τουρκική εκδοχή είναι ισχυρότερη. Δες μήπως λέει τίποτα εδώ http://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&cad=rja&uact=8&ved=0CCQQFjABahUKEwiRx5TY5JTIAhVDuBoKHb89C3M&url=http%3A%2F%2Fwww.etlasp.gr%2Fimages%2F8-h.doc&usg=AFQjCNHgq8o4wSoOCyRdEIGq4mwZytmL_g στην αντίστοιχη λέξη.

    @ 110 sarant
    «Ειδικά των Σαμπατ* η καταγωγή νομίζω ότι είναι σαφής.»

    Ναι: https://en.wikipedia.org/wiki/Subutai
    🙂

    Με αυτό γίνεται γλωσσολογικά ?
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/09/08/manolios/#comment-311584
    «Symbatios (Greek: Συμβάτιος, from the Armenian Smbat), variously also Sabbatios (Σαββάτιος) or Sambates (Σαμβάτης)»

  114. sarant said

    113 Δεν ξέρω αν γίνεται αλλά έτσι κι αλλιώς το όνομα είναι σπανιότατο.

  115. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Διέτρεξα το αναστημένο νήμα περί Μανώλη και Μανωλιού αρχικά.Το Μανώλη,εκτός από Μανωλιό,Μανώλα,Μάνο,τονε λέμε στα μέρη μου και Μανιά ή Μανή καθώς και Μανιό.

    Δαβούλα υπάρχει στην Κω.Να είναι το θυληκό του Δαβίδ;

  116. Μαρία said

    112
    Ούτε νταουλτζής ούτε τραπεζοκόμος αλλά νοτάριος http://kassiani.fhw.gr/constantinople/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaID=10835

  117. Κι αυτός σε τάμπουλα/τάβλα γράφει.

  118. sarant said

    117 Και οχι ράζα 🙂

  119. Γς said

    Εχω κι έναν πρώτο ξάδελφο απ το μανιάτικο σόι της μάνας μου (Οίτυλο) τον Σταμάτη, που τον λένε όμως Σαμπάτη.

    Νομίζω ότι έτσι είναι στην Μάνη.
    Οπως
    Κούλης, αντί Κυριάκος
    Πότης αντί Παναγιώτης

  120. Gpoint said

    Να ληφθεί υπ ‘όψιν και η λαϊκή παροιμία, τα εις -όπουλος και -πούλος…

  121. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ταβουλάρης.Επώνυμο Βυζαντινό που κατατάσσεται στα επαγγελματικά, ήταν ο συμβολαιογράφος.
    Μυρεψός και Βαρουξάκης ,λέει στο λίκνο, είναι επίσης επαγγελματικά επώνυμα.Μυροπώλης και επιχρυσωτής αντίστοιχα.

    >>Sambates (Σαμβάτης)
    Σαμπατική, ένα γραφικό χωριουδάκι-λιμανάκι κοντά στο Λεωνίδιο,το Λενίδι που λεν οι ντόπιοι.

  122. Παντελής said

    Συγγν΄βωμ,αη φια την καθυστέρηση τηου σχολίου αλλά μόλις τώρα το βτρήκα.
    Η απάντηση είναι εδώ:

    η Κρήτη είναι το μόνο μέρος που διαθέτει άγιο με στιβάνια:τον άγιο Μανουήλ (όπως, άλλωστε και τον άγιο Μανούσο)

  123. sarant said

    122 Η εικόνα δεν βγήκε

  124. Μαρία said

  125. Σταύρος Γερωνυμάκης said

    Το όνομα Μανόλης απαντάται στην Κρήτη ακριβώς για τους ίδιους λόγους που απαντάται το Γεράσιμος στην Κεφαλονιά, το Διόνυσος σε άλλες περιοχές. Ανά περιοχές, για διάφορους λόγους, βρίσκομε διάφορα ονόματα να συνηθίζονται χωρίς αυτό να σημαίνει κάτι. Ο καθηγητής Κοντοσόπουλος, στο βιβλίο του ΔΙΑΛΕΚΤΟΙ ΚΑΙ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ, αναφέρει για παράδειγμα ότι το όνομα Σταύρος συνηθίζεται στους Σφακιανούς και στους Μανιάτες. Αυτό δεν σημαίνει κάτι απλά, το λέει ως διαπίστωση.
    Στα Σφακιά, τους Παυλήδες τους λέμε Πόλους εξ ου και τα επίθετα, Πολάκης, Πολαναγνωστάκης, Πολομαρκάκης, Πολοπετράκης κ.α.
    Έπίσης, στα Σφακιά είναι η μήτρα του ονόματος Μανούσος που δεν έχει καμία σχέση με το όνομα Μανόλης. Στα Σφακιά επίσης συνηθίζεται, όπως και στις γύρω περιοχές, το Σήφης. Υπάρχουν και άλλα ονόματα τοπικά των Σφακίων που από τους Σφακιανούς που πήγαν σε άλλα μέρη, τα βρίσκομε και αλλού, όπως Κανάκης, Ρούσιος, Νταμουλής, Διοματάρης, ξηρούχης κ.α. Γυναικεία ονόματα είναι το Ζαμπία που υπάρχει ακόμα και υπήρχαν ονόματα όπως Εργινούσα που λέγανε την προγιαγιά μου.
    Το επίθετο Χριστινάκης προέρχεται από μητέρα Χριστίνα και έλεγαν τα παιδιά της Χριστινάκια.
    Τίτος ως όνομα, υπάρχει προς Ηράκλειο πλευρά. Επί Ενετών, μέρος των Ενετών της Κρήτης με τους ντόπιους αντάμα, επαναστάτησαν έναντι της Βενετίας και δημιούργησαν την βραχύβια αυτόνομη Δημοκρατία του Αγιου Τίτου.
    Ο Εβραιος Σταυρουλάκης κατάγεται από τα Χανιά γι’ αυτό και η κατάληξη «άκης» του επιθέτου του.
    Όντως, πολλά ονόματα, όπως Σήφης και Βάρδας, έχουν τη ρίζα τους στους Βυζαντινούς που ήρθαν στην Κρήτη τον 10ο και 11ο αιώνα.
    Υπάρχουν ακόμα πολλά επίθετα αυτών των Βυζαντινών οικογενειών που είχαν έρθει τότε….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: