Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λιπογράμματα λοιπόν!

Posted by sarant στο 8 Δεκέμβριος, 2010


Το άρθρο αυτό είναι συνέχεια του αλλιώτικου ποιητικού κουίζ.

Το ποίημα που σας έδωσα στο προηγούμενο άρθρο, ζητώντας σας να βρείτε τι το περίεργο έχει, ήταν ένα «λιπόγραμμα», όπως συνήθως το λέμε, λέξη που είναι αντιδάνειο κατά κάποιο τρόπο από το αγγλικό lipogram. Με τον όρο αυτό εννοούμε ένα λογοτεχνικό κείμενο, έμμετρο ή πεζό, στο οποίο ο συγγραφέας συνειδητά αποφεύγει να χρησιμοποιήσει ένα ή περισσότερα γράμματα. Φυσικά, αυτό που σας έβαλα ήταν λιπόγραμμα περιορισμένης εμβέλειας, μια και ο περιορισμός κρατούσε μόνο μια στροφή και μετά άλλαζε: στην πρώτη στροφή έλειπε το γράμμα Α, στη δεύτερη το Ε, και ούτω καθεξής τα υπόλοιπα φωνήεντα. Και επειδή δεν ξέρω κανέναν να φτιάχνει λιπογράμματα (ασφαλώς θα υπάρχουν κάποιοι, αλλά δεν τους ξέρω) αναγκάστηκα να σκαρώσω εγώ ένα.

Είπα πιο πάνω ότι «συνήθως» το λέμε λιπόγραμμα, διότι θα μπορούσαμε να το πούμε και λιπογράφημα, όπως επίσης και λειπόγραμμα ή λειπογράφημα. Και είπα ότι είναι κατά κάποιο τρόπο αντιδάνειο, διότι η αγγλική ή η γαλλική λέξη έχουν φτιαχτεί με βάση την αρχαία ελληνική λέξη «λειπογράμματος» (έτσι στο TLG, αλλά στο Λίντελ Σκοτ «λιπογράμματος»).

Να μην χάσουμε χρόνο με το αν πρέπει να γράφεται με λι- ή με λει-, και τα δυο παίζουν. Πιο ενδιαφέρον έχει ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι ήταν οι πρώτοι που σκαρφίστηκαν τέτοια φιλολογικά παιχνίδια και έφτιαξαν λιπογράμματα -και όχι εφτά πενιχρά τετράστιχα. Ο Νέστορας ο Λαρανδεύς (από τα Λάρανδα της Λυκίας) σκάρωσε «λιπογράμματον Ιλιάδα», δηλαδή μια Ιλιάδα όπου όλη η ραψωδία Α είχε γραφτεί χωρίς να χρησιμοποιεί το γράμμα α, η ραψωδία Β χωρίς το β, και ούτω καθεξής ως την Ω. Παρόμοια, ο Τρυφιόδωρος (και Τριφιόδωρο θα τον βρείτε) έγραψε λιπογράμματη Οδύσσεια. Τα κείμενα αυτά δεν έχουν σωθεί, οπότε δεν μπορούμε να κρίνουμε αν είχαν και άλλη αξία πέρα από τη λιπογραμματοσύνη τους. Σε ένα κείμενο του Περέκ διαβάζω ότι ο Πίνδαρος είχε γράψει μια ωδή χωρίς το γράμμα Ε, ενώ και οι Ρωμαίοι έχουν να παρουσιάσουν παρόμοιες επιδόσεις.

Η μόδα των λιπογραμμάτων ξαναεμφανίζεται στη δυτική Ευρώπη τον 19ο αιώνα. Ένας Γάλλος ονόματι Peignot έγραψε το 1842 ένα ποίημα με 25 τετράστιχα από τα οποία έλειπε, εκ περιτροπής, ένα γράμμα του αλφαβήτου (δεν έβαλε τετράστιχο για το W, γιατί αυτό στα γαλλικά σχεδόν λείπει έτσι κι αλλιώς!). Στα ισπανικά ο Enrique Jardien Poncela έγραψε το 1926-27 πέντε σύντομα διηγήματα, που από το καθένα έλειπε κι ένα φωνήεν. Μπορείτε να διαβάσετε ονλάιν το Un marido sin vocación, απ’ όπου λείπει το γράμμα Ε.

Το 1939, ο Αμερικανός συγγραφέας Ernest Vincent Wright εξέδωσε το μυθιστόρημα Gadsby (δεν είναι το ίδιο με το γνωστότερο μυθιστόρημα του Φιτζέραλντ, εκεί ήταν Gatsby), με έκταση 50.000 λέξεις, χωρίς να χρησιμοποιήσει καθόλου το γράμμα Ε, που είναι το πιο διαδεδομένο στα αγγλικά, όπως ξέρουμε. Λένε μάλιστα ότι είχε βγάλει από τη γραφομηχανή του το καπάκι του πλήκτρου του Ε. Για να πάρετε μια γεύση, ιδού η αρχή από το Gadsby:

If youth, throughout all history, had had a champion to stand up for it; to show a doubting world that a child can think; and, possibly, do it practically; you wouldn’t constantly run across folks today who claim that “a child don’t know anything.”A child’s brain starts functioning at birth; and has, amongst its many infant convolutions, thousands of dormant atoms, into which God has put a mystic possibility for noticing an adult’s act, and figuring out its purport.

Up to about its primary school days a child thinks, naturally, only of play. But many a form of play contains disciplinary factors. “You can’t do this,” or “that puts you out,” shows a child that it must think, practically or fail. Now, if, throughout childhood, a brain has no opposition, it is plain that it will attain a position of “status quo,” as with our ordinary animals. Man knows not why a cow, dog or lion was not born with a brain on a par with ours; why such animals cannot add, subtract, or obtain from books and schooling, that paramount position which Man holds today.

But a human brain is not in that class. Constantly throbbing and pulsating, it rapidly forms opinions; attaining an ability of its own; a fact which is startlingly shown by an occasional child “prodigy” in music or school work. And as, with our dumb animals, a child’s inability convincingly to impart its thoughts to us, should not class it as ignorant.

Αν έχετε όρεξη, μπορείτε να το διαβάσετε όλο ονλάιν.

Πιο γνωστό είναι ένα άλλο λιπογραμματικό μυθιστόρημα, του Γάλλου Ζορζ Περέκ, που ήταν μεγάλος ζογκλέρ της γλώσσας. Όταν γνώρισε το βιβλίο του Ράιτ θέλησε να κάνει κάτι ανάλογο στα γαλλικά, και το 1969 παρουσίασε το μυθιστόρημα La disparition. Αυτό δεν υπάρχει ονλάιν, γιατί ακόμα κυκλοφορεί στο εμπόριο, αλλά εδώ είναι η αρχή του:

Anton Voyl n’arrivait pas à dormir. Il alluma. Son Jaz marquait minuit vingt. Il poussa un profond soupir, s’assit dans son lit, s’appuyant sur son polochon. Il prit un roman, il l’ouvrit, il lut; mais il n’y saisissait qu’un imbroglio confus, il butait à tout instant sur un mot dont il ignorait la signification.
Il abandonna son roman sur son lit. Il alla à son lavabo; il mouilla un gant qu’il passa sur son front, sur son cou.
Son pouls battait trop fort. Il avait chaud. Il ouvrit son vasistas, scruta la nuit. Il faisait doux. Un bruit indistinct montait du faubourg. Un carillon, plus lourd qu’un glas, plus sourd qu’un tocsin, plus profond qu’un bourdon, non loin, sonna trois coups. Du canal Saint-Martin, un clapotis plaintif signalait un chaland qui passait.

Sur l’abattant du vasistas, un animal au thorax indigo, à l’aiguillon safran, ni un cafard, ni un charançon, mais plutôt un artison, s’avançait, traînant un brin d’alfa. Il s’approcha, voulant l’aplatir d’un coup vif, mais l’animal prit son vol, disparaissant dans la nuit avant qu’il ait pu l’assaillir.

Ένα ακόμα παράδειγμα από το ίδιο έργο, ένα σονέτο του Μποντλέρ, που ο Περέκ το μεταμορφώνει λιπογραμματικά:

Sois soumis, mon chagrin, puis dans ton coin sois sourd
Tu la voulais, la Nuit ; la voilà ; la voici
Un air tout obscurci a chu sur nos faubourgs,
Ici portant la paix, là bas donnant souci

Tandis qu’un vil magma d’humains, oh, trop banals,
Sous l’aiguillon Plaisir, guillotin sans amour,
Va puisant son poison aux puants carnavals.
Mon chagrin. saisis moi la main. là, pour toujours

Loin d’ici Vois s’offrir sur un balcon d’oubli.
Aux habits pourrissants, nos ans qui sont partis ;
Surgir du fond marin un guignon souriant ;

Apollon moribond s’assoupir sous un arc
Puis, ainsi qu’un drap noir traînant au clair ponant
Ouïs, Amour, ouïs la Nuit qui sourd du parc

Ενώ το πρωτότυπο ήταν:

Sois sage, ô ma Douleur, et tiens-toi plus tranquille
Tu réclamais le Soir . il descend ; le voici :
Une atmosphère obscure enveloppe la ville,
Aux uns portant la paix, aux autres le souci.

Pendant que des mortels la multitude vile.
Sous le fouet du Plaisir. ce bourreau sans merci
Va cueillir des remords dans la fête servile.
Ma Douleur, donne moi la matin ; viens par ici.

Loin d’eux. Vois se pencher les défuntes Années»
Sur les balcons du ciel, en robes surannées ;
Surgir du fond des eaux le Regret souriant ;

Le Soleil moribond s’endormir sous une arche.
Et. comme un long linceul traînant à l’Orient.
Entends, ma chère, entends la douce Nuit qui marche.

Το πιο εκπληκτικό όμως είναι ότι ο Περέκ τρία χρόνια αργότερα, το 1972, έγραψε ένα άλλο μυθιστόρημα, το αντίθετο του προηγούμενου, στο οποίο χρησιμοποιεί μόνο το φωνήεν Ε! Λέγεται Les revenentes, που είναι ελαφρώς ανορθόγραφο (revenantes κανονικά) και σ΄αυτό έχει κάμποσες συστηματικές παραβιάσεις της ορθογραφίας, π.χ. δεν βάζει το u μετά το q, έτσι τον επίσκοπο τον γράφει évèqe αντί évèque, ή το i το αποδίδει αγγλοπρεπώς, ee.

Θα τελειώσω με έναν φόρο τιμής στον Περέκ. Το άρθρο της Βικιπαίδειας που αφορά το μυθιστόρημα La disparition ξαναγραμμένο χιουμοριστικά χωρίς το γράμμα Ε, και το άρθρο που αφορά το μυθιστόρημα Les revenentes ξαναγραμμένο με μοναδικό φωνήεν το Ε.

Κάποιοι ξανάγραψαν τον Άμλετ χωρίς να χρησιμοποιούν το Ε και άλλα έργα του Σέξπιρ με άλλους περιορισμούς. Στα ελληνικά, το συχνότερο γράμμα είναι το Α, οπότε αν κάποιος ήθελε να μιμηθεί τους άθλους του Περέκ θα έπρεπε ξαναγράψει π.χ. την Πρέβεζα ή την Ιθάκη ή κάποιο άλλο πασίγνωστο ποίημα, χωρίς να χρησιμοποιεί το Α. Μήπως σας βάζω ιδέες;

<!–[if gte mso 9]> Normal 0 false false false EL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 <![endif]–><!–[if gte mso 9]> <![endif]–> <!–[endif]–>Sois sage, ô ma Douleur, et tiens-toi plus tranquille
Tu réclamais le Soir . il descend ; le voici :
Une atmosphère obscure enveloppe la ville,
Aux uns portant la paix, aux autres le souci.
 
Advertisements

109 Σχόλια to “Λιπογράμματα λοιπόν!”

  1. Γράφω πολύ βιαστικά σήμερα, αλλά σημειώνω τις «Ασκήσεις ύφους» του Κενώ, μεταφρασμένο νομίζω από τον Αχιλλέα Κυριακίδη. Μου φαίνεται είχε λιπογράμματα μέσα.

  2. Νέος Τιπούκειτος said

    Να προσθέσω και την κλασικούρα μου: ο πρώτος, κατά τα φαινόμενα, που έφτιαξε λιπογράμματο κείμενο ήταν ο Λάσος από την Ερμιόνη (Λάσος ο Ερμιονεύς, αν είστε αρχαιοπρεπείς), λυρικός ποιητής του 6ου αιώνα. Του αποδίδεται μια άσιγμος ωδή, που όπως λέει και τ’ όνομά της δεν περιείχε τον φθόγγο σίγμα. Υποτίθεται ότι ο Λάσος το έκανε αυτό για αισθητικούς λόγους, γιατί δεν του άρεσε το σφύριγμα του συριστικού.

  3. bernardina said

    Νικοδεσπότα,
    Η Πρέβεζα και η Ιθάκη χωρίς άλφα; Ε, αυτό θα ήθελα να το δω!!!

    2# Ο Λάσος το έκανε για αισθητικούς λόγους ή επειδή ήταν ψευδός; (ΛάΘος, δηλαδή 🙂 )

    Ωχ, ωχ, φεύγω πριν φάω καμιά σφαλιάρα… 😆

  4. Μαρία said

    1
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/05/10/zolotas/#comment-32953

  5. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Δεν είναι λάθος:
    Ήτο ο Λάσος !
    Στα λάθη όλα, με πάθος,
    Άσσος !

  6. skolotourou said

    Μην μας το κάνεις αυτό Νίκο, μη… Θα το σκέφτομαι όλο το απόγευμα!

  7. bernardina said

    -Άσε ρε άσσε,
    κλάσε ρε Λάσε,
    μάθε απ’ τα λάθη
    κι από τα πάθη
    -Κι αν πάω πάσο
    θα πιάσω λάσσο;
    -Ρε λάθε βιώσας!
    τι έχεις πάθει;

    (Χριστέ μου, πρέπει να ελαττώσω αυτό τον κουβανέζικο καφέ…)

  8. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    «Λάθε βιώσας»;
    Διάβασα καλώς;

  9. bernardina said

    Εεεε… ναι (;) Πουρκουά;
    Μη με αποσπάς τώρα, συνθέτω ωδή με τίτλο «Πρέβεζη-Ιθήκη μέσω Κεφαληνίης»!

  10. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Μετά από μια γρήγορη βουτιά στην επικούρειο φιλοσοφία του «Κλείτορος», ζητώ συγνώμη για το λάθος μου (σε βεβαιώνω -τούλάχιστον- ότι δεν υπήρχε πάθος…)!

  11. bernardina said

    Πάσο! 😆

  12. Νέος Τιπούκειτος said

    Η Μπερναρντίνα είναι κρυφό ταλέντο τελικά! Λιμερίκι έχει στείλει;

  13. Νέος Τιπούκειτος said

    Πάντως, ο Λάσος μπορεί να έλεγε το όνομά του Λάχιοχ. Αλλά τότε θα είχε χυνθέχει την άχιγμον ωδήν.

  14. Walter Ego said

    Λιπογάματα.

  15. bernardina said

    #13 😆 😆 😆 😆

    Που να πάρει, όχι, δεν είχα προκάμει να συνθέσω λιμερίκι. Πνιγόμανε στη δουλειά και προλάβαινα μόνο να απολαύσω τα δικά σας. Γράψατε μιλάμε!

  16. skolotourou said

    Λοιπόν… πόση ώρα χρειάστηκα;

    ΕΝ ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΚΩΜΟΠΟΛΕΙ

    Νεκρό μικρό σπουργίτι έχει χτυπήσει
    σε γκρίζους τοίχους, στις σκεπές της πόλης.
    Νεκρές κοπέλες, που ‘χουν ξεφλουδίσει
    μισό κρεμμύδι, -λες – της ζωής τους όλης.

    Νεκροί ειν’ οι λεροί, οι στενοί οι δρόμοι,
    που ‘χουν πομπώδεις τόσους οδοδείχτες,
    το σπίτι, η βιβλιοθήκη, τόσοι τόμοι.
    Νεκρός κι ο ήλιος, πιο νεκρός τις νύχτες.

    Νεκρός ο τροχονόμος που διπλώνει
    τις «ελλιπείς» κι ημιτελείς δηλώσεις,
    νεκρός ο μικρός φίκος μες τη σκόνη,
    κι ο εφέτης πρωτοδίκης, στις κυρώσεις.

    Φρούριο δύο, εν Πρεβέζης κωμοπόλει –
    την Πέμπτη οι μουσικές, τέρψη του κόσμου.
    Στην Εθνική ως συφερτός κινούνε όλοι –
    είκοσι πέντε ευρώ, ο λογισμός μου.

    Το σούρουπο όλο τρέχω προς το μόλο.
    «Ζω ;» λες «Δεν ζω! – λειψή ζωή, η δική μου! »
    Ηρθε το πλοίο, που ξεφόρτωσ’ ήδη όλο,
    ίσως ο Πρόεδρος ζυγώνει στη φυγή μου.

    Ο Πρόεδρος, με πονεί με χίλιους τρόπους,
    κι ελπίζω όπως πνιγεί στον εμετό του.
    Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,
    ήδη κρυφογελούν όλοι στο φέρετρό του.

  17. betatzis said

    !!!!!!!!!

  18. sarant said

    Σοφία, καταπληκτικό, μπράβο-μπράβο!

    Είχα κι εγώ ξεκινήσει κάτι μα κόλλησα στην τέταρτη στροφή, κι έτσι κι αλλιώς ωχριά μπροστά στο δικό σου, που είναι κομμάτι ανθολογίας.

    Πολύ χαίρομαι που άνοιξα το θέμα!

  19. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Μπράβο, Σοφία!
    Συνεχίζεις άξια την παλιά, ωραία συζήτηση της παρωδίας. Ενισχυμένη, μάλιστα, υπό την άσκηση των λιπογραμμάτων.

    Να δούμε τι θα κάνει και η Βερναρδίνα τώρα, που έχει περισσότερο καιρό…

    (Ο Κορνήλιος τι κάνει αλήθεια; Δεν θ’ ακούσουμε νέα του;)

  20. bernardina said

    Chapeau!!!

    Γιώργο, ποιος σου είπε ότι τώρα έχω περισσότερο καιρό; 😆

    ‘Αλλωστε εγώ είχα κατά νου κάτι πιο σατιρικό, του στυλ «εφτά νομά σ’ ένα δωμά».
    Μετά άπ’ αυτό πού να τολμήσω!

  21. bernardina said

    Ξεκίνησα να… διασκευάζω τις «Νέες των επαρχιών» του Ουράνη

    Πήγαινε κάπως έτσι:

    Οι νέες των μικρών πόλεων

    Τις νέες φέρνει ο νους που ζουν μονήρεις
    τις νύχτες τις ψυχρές κι ερημικές
    με οφθαλμούς υγρούς τραβούν το στόρι
    (ψυχή στον δρόμο τούτο το δείλι-όπως κι εχτές )

    τις βλέπω τις χλωμές του φθινοπώρου ημέρες
    ως γροικούν το χτύπο της βροχή εις τη σκεπή τους
    ρούχο ζεστό ρίχνουνε στους στενούς τους ώμους
    ‘τι ρίγος ψυχρό νιώθουν μεσ’ στην ψυχή τους

    σκεφτήτε τούτες τις νέες που περιμένουν
    πότε έρχονται οι εφημερίδες για να ιδούν
    ω, πώς μετρούν τις ώρες, πώς προσμένουν εξελίξεις
    έστω γελοίες, μήπως νοιώσουνε κι εκείνες οτι ζουν

    ……………………

    Επειδή όμως τα ψιλο-έπαιξα, όποιος θέλει να το συνεχίσει (μένουν άλλες δύο στροφές) be my guest.
    Θα μοιραστούμε το βραβείο 😆

  22. Και το «λιπόγραμμα» είναι λειπογραμμένο αφού απουσιάζει το «ε» του «λειπογράμματος» 🙂

    Εγώ πάντως προτιμώ το λειπογράφημα ή λειψογράφημα (ως έργο) με το είδος γενικότερα να ονομάζεται λειπογραφία ή λειψογραφία ή ακόμη και λειψανογραφία ίσως ακόμη και λειπογραφή-λειψογραφή-λειψανογραφή.

    Από την άλλη πάλι υπάρχει και ένα θέμα με τις λέξεις που έχουν το -γραφία ως δεύτερο συνθετικό.
    Λέμε: Γεωγραφία-τα περί της γης γραφόμενα,ιστοριογραφία-η γραφή της ιστορίας, λαογραφία, κλπ
    Το πρώτο δηλαδή συνθετικό είναι αντικείμενο της γραφής και όχι τεχνοτροπία ή μέθοδος της, με εξαίρεση ίσως τα «ορθογραφία», «καλλιγραφία» που δεν αναφέρονται στην περί των ορθών-καλλών γραφή αλλά στην ορθή-καλή γραφή. Βέβαια αυτοί οι όροι ίσως να είναι μεταγενέστεροι των αρχαίων ημών.
    Για να επαναφέρουμε επομένως το β’συνθετικό στη σωστή του διάσταση ίσως το «λειψανογραφή» να είναι το καλύτερο.

  23. aerosol said

    Σοφία, έγραψες!

  24. Γρηγόρης said

    Πράγματι. Μου έτυχε και ‘μένα ο όρος σε μια μετάφραση ενός βιβλίου του Κρύσταλ που θα κυκλοφορήσει με τον τίτλο «το μικρό βιβλίο της γλώσσας». Με απασχόλησε το πώς γράφεται και προτίμησα να παραθέσω και τις δύο γραφές, με -ει- και με -ι-. Πάντως, δεν το βρίσκω και τόσο δύσκολο να γράψεις ένα δικό σου κείμενο αφαιρώντας ένα γράμμα της αλφαβήτου.

  25. […] https://sarantakos.wordpress.com/2010/12/08/lipograms/ […]

  26. Immortalité said

    Σοφία σαπώ!

  27. sarant said

    Μπερναρντίνα, καλή προσπάθεια -να πω επίσης ότι δεκτά γίνονται και άλλα λιπογράμματα, χωρίς, έστω, Ο, Ε ή Ι.

    Γρηγόρη, αυτό το βιβλίο πρέπει να έχει ενδιαφέρον -δεν το ξέρω, αλλά θα ήταν ενδιαφέρουσα (και όχι απλή υπόθεση) η μετάφρασή του. Πότε βγαίνει; Πάντως, στην ελληνική «βιβλιογραφία», όση υπάρχει, κοινότερη είναι η γραφή με -ι-, θαρρώ.

  28. Σοφία Σαπφώ!

  29. κλέα said

    Μα το ρήμα λείπω ως πρώτο συνθετικό πόσο συχνά εμφανίζεται με το θέμα λειπ-; Τουλάχιστον για τα αρχαία είμαι σχεδόν σίγουρη ότι τα λιπ- / λειψ- είναι τα συνηθέστερα, και νομίζω ότι το ίδιο ισχύει και στα νέα.

  30. skolotourou said

    # 28 έχω πέσει κάτω από τα γέλια! Σαπφώ, λέει..!

  31. skolotourou said

    Εγώ ευχαριστώ τον Νικοκύρη που μου δίνει ιδέες… (ορίστε πρόταση χωρίς α).
    Αν και ομολογώ ότι μάλλον έπρεπε να μας προτείνει την «Μικρή ασυμφωνία σε άλφα μείζον» (το γνωστό α, κύριε, κύριε Μαλακάση) να δούμε τι θα κάναμε τότε…

  32. #31
    Μικρό ηλεσονέτο σε έψιλον μείζον

    ε, κύριε, πολύ κύριε Λεμπέση (π.χ.)
    ποιος σε κι εμέ έχει χωρέσει
    εμέ ομού κι εσέ, χωμένο
    στου ίδιου τύπου το τσερβέλο;

    (όποιος το βρει, εμέ να χέσει)

  33. Immortalité said

    @ 32 Τι να βρει Δύτη;

  34. ε, δεν ξέρω -το α που λείπει; το ποιος έχει χωρέσει κλπ;
    (από την αρχή μου είχε κολλήσει ο τελευταίος στίχος για ρίμα… Πώς το γράφει αυτό το λατινικό ο Έκο; Verba tene, res sequitur?)

  35. secuntur, μάλλον

  36. sarant said

    Κλέα, στα αρχαία είναι πολύ συχνοί οι τύποι με λειπ-. Κοιτάζω στο TLG και οι λειποθυμίες είναι οχταπλάσιες από τις λιποθυμίες.

  37. κλέα said

    36. Ναι, ε;;; Δεν το έψαξα, ομολογώ. Κοίτα τι μαθαίνει κανένας!

  38. sarant said

    37: Παρ΄όλ’ αυτά, το Λίντελ Σκοτ λημματογραφεί λιπο- επειδή, λέει, έχει εμφανίσεις σε δοκιμότερους συγγραφείς.

  39. sarant said

    Αυτά, το ελληνικό ΛΣ. Το κανονικό λέει ότι για πολλές λέξεις δεν υπάρχουν αξιόπιστες ενδείξεις για τη σωστη ορθογραφία τους, αν με λιπ- ή λειπ-.

  40. sequentur εἶναι , μέλλοντας. τὸ ῥητὸ ἀνήκει στὸν Κάτωνα τὸν τιμητή. τώρα ποὺ ἔλειπα βρήκατε εὐκαιρία γιὰ ποιητικὸ ξεσάλωμα!

  41. τὸ ῥητὸ βέβαια τοῦ Κάτωνος εἶναι ἀντίστροφο: rem tene, verba sequentur.

  42. Νέος Τιπούκειτος said

    @35: Όχι, ρε σύ, μια χαρά είναι το sequitur.

    @16, @21: Της Σοφίας το αλαμανιέρ εξαιρετικό, βέβαια, αλλά και της Βερναρδίνης είναι επίσης σπουδαίο.

    Δύτη, κάνε τίποτα θεαματικό, μας πήρανε παραμάζωμα οι γυναίκες.

  43. Νέος Τιπούκειτος said

    @41: Ε ναι, το res θέλει ρήμα στον ενικό.

  44. Βρε σεις, πληθυντικός είναι το res εδώ. Το ρητό του Κάτωνα, λέει ο Έκο, ισχύει για την πεζογραφία, ενώ στην ποίηση ισχύει το ανάποδο.

    Δε νομίζω να μπορώ να συναγωνιστώ τη Σοφία και τη Μπερναντίνα. Ο Κορνήλιος ίσως. 🙂

  45. Σονέττο-λιπόγραμμα

    Σονέττο νὰ συνθέσω βάζω στόχο
    μὰ ἡ πέννα μου ἀπρόθυμα κυλᾷ,
    ὅλο θαρρῶ πὼς στὸ μαυλό μου τὄχω
    μὰ πάντα τούτη ἡ ἀπάτη μὲ γελᾷ.

    Φωνήεντα καλῶ μὰ τεφροδόχο
    θωρῶ τὸ βλέμμα στρέφοντας ψηλά,
    τὰ δάχτυλα ἀγκυλῶσαν ἀπ’τὸν βρόχο
    νὰ μὴ στρατολογήσω ἕν’ ἀπ ‘αὐτά.

    Στὸ μάρμαρο τοῦ βάζου τώρα ἡ στάχτη
    τοῦ γράμματος ποὺ ἄλλοτε τρελό
    πηδοῦσε τὼν ὀδόντων μου τὸν φράχτη

    μὲ τρόπο ποὺ γλυκὰ ἀναπολῶ.
    Νὰ σβήσω τῶν δακρύων τῶν καταρράχτη
    μ’ἀράδες στερημένες ἀπ’αὐτό;

  46. Γλωσσολάγνος said

    #1 Δύτη, όντως του Κυριακίδη είναι η εξαιρετική* μετάφραση των Ασκήσεων ύφους, αλλά ο Κενό δεν έχει γράψει λιπογραμματική παραλλαγή.

    Αναμένω κι εγώ με πολύ ενδιαφέρον κάποιο νέο δημιούργημα τού Κορνήλιου, μετά τα εξαίρετα ποιήματα που μας έδωσαν η Σοφία και η Μπερναρντίνα 🙂

    * Μόνο ένα λάθος έχω να καταλογίσω στον Κυριακίδη: στη λεξιπλαστική παραλλαγή (εκδ. Ύψιλον, σελ. 23), τη λέξη φορμαϊκομεσημβρινός, η οποία θα έπρεπε να είναι κάτι σαν παρισινομεσημβρινός ή παριζιανομεσημβρινός (στο γαλλικό πρωτότυπο: lutécio-méridiennal).

    Εδώ υπάρχει ολόκληρο το πρωτότυπο κείμενο του συγκεκριμένου έργου:
    http://ftp.fortunaty.net/com/textz/textz/queneau_raymond_exercices_de_style.txt

  47. Γλωσσολάγνος said

    Ωωω… Κορνήλιε, όπως πάντα υπέροχος!! Το ανάρτησες την ώρα που έγραφα το δικό μου μήνυμα!

  48. sarant said

    45: Και αυτοαναφορικό, και λιπογραμματικό χωρίς το ι, καλό!

  49. sarant said

    Μου λέει ο πατέρας μου για ένα διήγημα, του Ροΐδη πιθανώς, ίσως όμως και του Κονδυλάκη, όπου ο αφηγητής ειρωνεύεται κάποιον που απέφευγε το γράμμα Ρ στα ποιήματά του -τον εχθρό τον έλεγε «υπενάντιο».

  50. Immortalité said

    Κορνήλιε τρες μπιεν!

  51. #45 ΩΩΩΩΩΩΩΩΩ!!!!!

    Ερώτηση: υπάρχει λέτε κάποιο συγκεκριμένο γράμμα, απόντος του οποίου είναι αδύνατον να συνταχθεί ένα λειπογράφημα;

  52. skolotourou said

    45 # Ο Κορνήλιος έγινε Κορνήλος!
    Πολύ καλό!

  53. skolotourou said

    46 # φαντάζομαι με τα σύμφωνα δεν γίνεται, γι αυτό λένε για τα φωνήεντα, σωστά;

  54. skolotourou said

    # 49 α, βλέπω έχει σχολιαστεί και το σύμφωνο ήδη…

  55. Ὡς πότε βρὲ λεβένυες
    -νὰ πῶ κοντολογίς-
    στὶς ἔμμετρες κουβέντες
    οἱ φθόγγοι ἐλλιπεῖς;

    Ὡς πότε τοῦτο πρέπει
    κι ὡς πότ’ ἔτσι δεκτό;
    Καὶ πῶς συνθέτεις ἔπη
    σὲ τέτοιο σκηνικό;

    Ἐμπρὸς λοιπὸν μὲ τόλμη
    νὰ βγῇ τὸ ἱππικό,
    ξοπίσω του οἱ ὄλμοι
    νὰ σπείρουν φονικό!

    Ἐμπρὸς τὶς Θερμοπύλες
    νὰ κλείσουμε προτοῦ
    μὲ βέλη, μὲ τορπίλλες
    οἱ λόχοι τοῦ ὀχτροῦ

    στοτώσουν ὅποιο μένει
    φωνῆεν στυγερῶς,
    χωρὶς περισπωμένη
    ὁ βίος θλιβερός!

  56. λεβένυες-λεβέντες

    στοτώσουν-σκοτώσουν

  57. george said

    Πολύ ωραίο παιχνίδι! Ας προσπαθήσω να πάρω μέρος, αν και μετά τις προηγούμενες συμμετοχές, ένα «που-πας-ρε-καραμητρο» είναι δεδομένο!

    Κωνσταντίνος Κ*β*φης – Ιθ*κη

    Όποτε προς του Οδυσσέως το νησί ο δρόμος σ’ οδηγήσει,
    ευχήσου τον χωρίς το τέλος σύντομο,
    με περιπέτειες, γνώσεις σωρό.
    Της Τηλεπύλου τους πολίτες , τους Κύκλωπες μη τρέμεις,
    ούτε τον θυμωμένο των νερών θεό,
    στο δρόμο δε τους βρίσκεις
    με σκέψη υψηλή, με εκλεκτή συγκίνηση στο κορμί σου τυλιγμένη.
    Της Τηλεπύλου τους πολίτες, τους Κύκλωπες
    τον θυμωμένο των νερών θεό δε βλέπεις,
    χωρίς φορτίο στην ψυχή σου ήδη,
    χωρίς το στήσιμο τους εμπρός σου εκ της ψυχής σου.
    Χωρίς τέλος σύντομο τον δρόμο ζήτησέ τον.
    Όποιο του θέρους πρωινό,
    με συγκίνηση, με ευφροσύνη
    σε πρωτοειδωμένο όρμο έρθεις,
    των Φοινίκων επισκέψου τις στοές
    κι ό,τι εκλεκτότερο ευρεις κέρδισέ το,
    φίλντισι, ήλεκτρο, κι εβένους,
    με ευωδιές λογιών λογιών μέθυσε,
    όσο μπορείς μέθυσε με τις ευωδιές,
    του Μισιριού τις πόλεις επισκέψου,
    τη γνώση ρούφηξε όσων σοφών ρωτήσεις.
    Στο νου σου έχει χώρο του Οδυσσέως το νησί.
    Το τέλος του δρόμου σου εκείθε σε προσμένει.
    Οδοιπόρος μείνε όσο μπορείς.
    Χρόνους πολλούς στο δρόμο γύρισε,
    γέρος πλέον επιστρέφεις στο νησί σου,
    πλούσιος με ό,τι κέρδισες στο δρόμο,
    πλούτη εκ της νήσου του Οδυσσέως δεν επιθυμείς.
    Το νησί σ’έδωσε τη ζηλευτή σου πλεύση.
    Χωρίς νησί επιστροφής, τον κόσμο δε γυρίζεις.
    Τίποτε πλέον δεν έχει το πολύτιμο.
    Πτωχικό όπως το βρήκες το νησί, δε σε κορόιδεψε.
    Έτσι σοφός που γίνηκες κι έμπειρος
    ήδη τον πλούτο των νησιών γνωρίζεις.

  58. Immortalité said

    Γιώργο κ*τ*πληκτικό! 🙂
    Ευτυχώς που δεν πιάσαμε το ίδιο ποίημα, γιατί σιγά μην δεν προσπαθούσα και ελπίζω να μη με φάω ξύλο…

    Η Πόλις

    Είπες· “Φεύγω σε ξένο τόπο, σ’ ορίζοντες ξένους
    Τι; ο κόσμος όλος πόλι πι’ όμορφη λες πως δεν κρύβει;
    Ό,τι επιδιώκω εδώ μυστήριο ξόρκι το συντρίβει·
    κι είν’ η ψυχή μου – λες νεκρή – στη γη χωμένη
    κι ο νους μου μες τις θλιβερές τις σκέψεις όλο μένει
    Όπου βρεθώ γύρω θωρώ, το νοιώθω πως με πνίγει
    τούτης της δύστυχης ζωής το ξέφτι ξετυλίγει
    όλες τις μέρες· όλες τις στιγμές· όλους τους χρόνους τους κλεμμένους”.

    Τόπους ξένους δεν έχει, μήτ’ έχει ξένους ορίζοντες.
    Φέρεις την πόλι εντός σου·
    Στους ίδιους τούτους δρόμους μέλλει ο γυρισμός σου.
    Στις ίδιες γειτονιές ο χρόνος περιμένει·
    μες στες ίδιες τες οικίες η λευκότης σε προσμένει
    Όλο στην πόλη τούτη· μόνο στην πόλη τούτη σου μέλλει ερχομός.
    Για ξένους τόπους μην ελπίζεις· δεν έχει πλοίο ούτε οδό.
    Έτσι που τη ζωή σου ξόδεψες εδώ
    στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γή την κήδεψες.

  59. Δὲν μὲ πιάνει ὕπνος καὶ διάλεξα κι ἐγὼ ἕνα ποίημα. Ἀρκετὰ ἄκομψο τὸ ἀποτέλεσμα σὲ σχέσι μὲ τὸ πρωτότυπο, ἀλλὰ τέτοια ὥρα τέτοια λόγια.

    Σοφέ μου, τοῦτοι οἱ τρίσοφοι
    ποὺ σὲ φωτίζουν λύχνοι!
    Τοὺς θὲς σελήνης ἴχνη
    σὲ νιότης οὐρανό.

    Τὴν θὲς ζεστὸ τὴν γνώμη σου
    μὲς στὸ βουνὸ σορόκο
    παιχνίδι ὀνειροτόκο
    σὲ τόπο σκιερό.

    Τὴν θὲς συρτὸ τὴν γνῶσι σου
    σκοπό, χοροῦ τραγούδι,
    μυριόπλουμο λουλούδι
    παραμυθιοῦ τρελοῦ.

    Ὅ,τι γλυκὸ δὲν γνώρισες
    τὸ θέλεις γνωρισμένο,
    κι ὄχι ὄπως ἔχεις ξένο
    τὸν πόθο τοῦ φιλιοῦ.

    Πολὺ τὴν ὑποτίμησες
    τὴν ζωὴ τὴν τόσο λίγη
    κι ἔχει ὅλη πλέον φύγει
    ἴδι’ ὄνειρο πρωινό.

    Χεῑλι ὁ κόσμος ποὺ φιλεῖ,
    λουλούδι ὅλο νιότη
    κι ἐσὺ προσμένεις ὅ,τι
    φέγγει στὸν οὐρανό.

  60. τὸ «παραμυθιοῦ τρελοῦ» φυσικὰ νὰ διορθωθῇ σὲ «περιβολιοῦ κρυφοῦ».

  61. skolotourou said

    # 59… Κορνήλιε κόλλησα, ποιό είναι; Μου έρχεται το «που σε φωτίζουν φάροι / ένα όνειρο πρωινό » αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ το ποίημα.

  62. sarant said

    George, Ιμόρ, Κορνήλιε, μπράβο -άξια παρέα κάνετε στη Σοφία!

    Οπότε, να παρουσιάσω κι εγώ την αρχή της δικιάς μου Πρέβεζας (αλλά παραδέχομαι πως της Σοφίας είναι πολύ καλύτερο) που δεν είχα μετά κουράγιο να συνεχίσω:

    Ενθύμιον Πρεβέζης

    Όλεθρος είν’ οι κίσσες• πλημμυρίζουν
    τους τοίχους τους λερούς• όλεθρος, δε’ τες!
    Όλεθρος οι κοπέλες• ψιθυρίζουν
    γλυκόλογους που ηχούν σωστές ρετσέτες.

    Όλεθρος οι μικροί, βρόμικοι δρόμοι
    ήρωες που τιμούν ή φιλοσόφους
    των δέντρων ο ίσκιος, των νερών η ρώμη
    κι ο ήλιος, πρώτος όλεθρος του ζόφου!

    Όλεθρε τροχονόμε, που διπλώνεις,
    πριν τις ζυγίσεις, ελλιπείς μερίδες
    όλεθρος το λουλούδι που φυτρώνει
    κι ο διευθυντής με τις εφημερίδες
    ….

  63. skolotourou said

    # 62, Νίκο μου αρέσει η λέξη Ολεθρος που έβαλες και επίσης εκπλήσσομαι που συμπέσαμε στον τροχονόμο!

  64. skolotourou said

    # 57, 58 : Πολύ όμορφα, πράγματι… Κι έλεγα, θα πιάσει κανείς Καβάφη;

  65. sarant said

    61: Το ποίημα που… λιπογράφησε ο Κορνήλιος είναι η Σερενάδα στο παράθυρο του σοφού (Σοφέ μου το τετράσοφο που σε φωτάει λυχνάρι, νάτανε λέει φεγγάρι και συ είκοσι χρονώ).

    Ο όλεθρος έχει το καλό ότι είναι προπαροξύτονος όπως ο θάνατος, αλλά με δυσκόλεψε μετά.

  66. skolotourou said

    # 61 α, ευχαριστώ Νίκο, κι έλεγα ποιό είναι…

  67. 51#
    χωρίς το σίγμα είναι μάλλον αδύνατο σε κάπως μεγάλα κείμενα, κόβει πολλές επιλογές.

  68. sarant said

    Αν εξαιρέσεις τα κύρια ονόματα, δεν νομίζω να υπάρχει ανυπέρβλητος περιορισμός, αλλά βέβαια δεν έχω διάθεση να δοκιμάσω 🙂

    Ένα θέμα είναι τα κύρια ονόματα, αλλά κατά τα άλλα δεν διακρίνω ανυπέρβλητο πρόβλημα -βέβαια, δεν θα αποπειραθώ να το αποδείξω.

  69. Αχρηστεύεται το δεύτερο πρόσωπο και η πρόθεση εις (στην δημοτική σε, δεν νομίζω υπάρχει αλλη εκδοχή για αντικατάστασή της) που βοηθάει σε χρονικούς και τοπικούς προσδιορισμούς. Η τεχνητή αντικατάσταση από άλλες προθέσεις είναι τεχνικά δυνατή αλλά από ένα σημείο και μετά αφαιρεί την φυσικότητα του λόγου οπότε-κατά την άποψή μου- δεν έχει νόημα.
    Πάντως έκανα μια προσπάθεια στον εθνικό μας ύμνο αλλά δεν με ικανοποιεί το αποτέλεσμα και σταμάτησα.Αποδεύγοντας την ομοιοκαταληξία μεταξύ πρώτου-τρίτου στίχου είχα καλύτερο αποτέλεσμα αλλάέφευγα από τα δεδομένα του ποιήματος

    Την γνωρίζουν απ’ την όψη
    των ξιφών την τρομερή
    την γνωρίζουν απ’ την κόψη
    που με βια μετράει την γη

    Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη
    των Ελλήνων τα ιερά
    πάντοτε ανδρειωμένη
    χαίρε, ω χαίρε Ελευθεριά

    Εκεί είχε κατοικία
    πικραμένη ντροπαλή
    κι’ ακαρτέρει μ’ αγωνία
    «έλα πάλι» να την πεί

    Αργειε νά’λθει η επομένη
    δεν ακούγονταν λαλιά
    όλα είχανε δεμένη
    με καδένα την καρδιά

    Μίζερη ! Παρηγορία
    είχε μία μοναχά
    τα παλιά τα μεγαλεία
    που θυμότανε πικρά

    Κι΄ακαρτέρει κι’ ακαρτέρει
    φιλελεύθερη λαλιά
    το ένα κτύπαε τ’ άλλο χέρι
    νάβρει εκεί παρηγοριά

    Κι’ έλεε «Πότε, α πότε βγάνω
    το κεφάλι απ’ τα κενά
    κι’ ακουγόνταν από πάνω
    κλάματα και μουγκρητά

    Τότε έριχνε το βλέμμα
    απ’ τα κλάματα θολό
    όπου έτρεχε το αίμα
    κόκκινο, ελληνικό

    Με τα ρούχα ματωμένα
    νύχτα πήγαινε κρυφά
    νάβρει χέρια αντρειωμένα
    νάρθουν απ΄την ξενητειά

    Μοναχή, τον δρόμο ξεύρει
    μα ήλθε πάλι μοναχή
    δεν καλότυχε να έβρει
    μία πόρτα ανοιχτή…

  70. sarant said

    Δεν το βρίσκω κακό τον άσιγμο Ύμνο και καλά έκανες που κράτησες τις ομοιοκαταληξίες. Υπάρχει μια αβλεψία με όψη-κόψη στην αρχή (είναι ανάποδα).

  71. Έγινε ήδη μία από τις αγαπημένες μου αναρτήσεις. Ζήλεψα κι εγώ λίγη δόξα και σίγουρα δεν έχω πρόβλημα να βάλω χέρι σε οτιδήποτε κλασικό. Επίσης ήμουν τυχερός που δεν διάλεξα το ίδιο ποίημα με κάποιον άλλον. Δεν νομίζω να πλησιάζω όσα προηγήθηκαν, αλλά ορίστε και η δική μου προσπάθεια χωρίς άλφα:
    «Περιμένοντες τους Βέρβερους» λοιπόν, από τον παλιό φίλο μας Κ.Π.Κ.
    (* υποθέτω το ξέρετε οι περισσότεροι, οι Βέρβεροι είναι λαός της Β. Αφρικής)

    Περιμένοντες τους Βέρβερους

    -Τι περιμένουμε στη μέση της πόλης συγκεντρωμένοι;
    Οι Βέρβεροι ξεκινούν επίθεση ως το δείλι.

    -Πώς μες στην Σύγκλητο κυρίευσε νοθρώτης;
    Τι σκέφτοντ’ οι Συγκλητικοί κι έτσι δεν νομοθετούνε;

    -Πως οι Βέρβεροι ξεκινούν επίθεση ως το δείλι.
    Νόμους πλέον δεν συνθέτουν οι Συγκλητικοί.
    Οι Βέρβεροι μόλις έλθουν ίσως νομοθετήσουν.

    -Τι λόγο είχε ο ηγέτης όλων ώστε τόσο πρωί σηκώθη;
    Ορθώνει κορμί στης πόλεως την πιο πλουμιστή πύλη
    στον θρόνο θρονισμένος, επίσημος, χρυσό φορεί στην κώμη.

    – Επειδή οι Βέρβεροι ξεκινούν επίθεση ως το δείλι.
    Κι ο ηγέτης περιμένει με υπομονή
    τον Βέρβερο ομόλογό του. Επίσης επινόησε,
    όπως ήθελε δώσει, δυο συνθήκες. Εκεί
    τον υποσχέθηκε τίτλους πολλούς κι ιδιοκτησίες.

    -Πώς κι οι δυό δούκες κ’ οι κόμηδες φορούν
    πρωί τες κόκκινες, τες κεντημένες τόγες•
    Πώς κρίκους επιδεικνύουν με τόσους βήρυλλους,
    κι ερμίνες πλουσίως στολισμένες με λευκόχρυσους•

    Πώς φορούν πρωί πρωί πολύτιμες κελεμπίες
    με ζιρκόνιο ή φθορίτη εξόχως κεντημένους;

    Επειδή οι Βέρβεροι ξεκινούν επίθεση ως το δείλι•
    ο στολισμός δημιουργεί δέος στους Βέρβερους.

    -Πώς κ’ οι σεπτοί ρήτορες δεν κομπορρημονούν ως συνήθως
    που λέγουν τους λόγους τους, που λέγουν το δικό τους;

    Επειδή οι Βέρβεροι ξεκινούν επίθεση ως το δείλι•
    κι οι Βέρβεροι χολοσκούν με τις ευγενείς δημηγορίες.

    -Ποιο λόγο είχε κι εκκίνησε ετούτη η βροντερή υπόκωφη βουή
    κ’ η σύγχυσις. (Όλων το πρόσωπο τι σκυθρωπό που έγινε).

    Πώς κι εμένουν κενοί οι δρόμοι κ’ οι λεωφόροι,
    κι όλοι γυρνούν στις οικείες τους πολύ συλλογισμένοι;

    Επειδή ενύχτωσε κ’ οι Βέρβεροι δεν ξεκινούν επίθεση.

    Τότε μερικοί προφήτες που ζουν στο όριο του έθνους,
    κηρύττουν πως Βέρβεροι πλέον: Δεν.
    κηρύττουν πως Βέρβεροι πλέον: Μην.
    κηρύττουν πως Βέρβεροι πλέον: Ούτε.

    Κι εμείς τι μέλλει γίνει χωρίς Βέρβερους;
    Οι Βέρβεροι ετούτοι έχουν γενεί συγκεκριμένη λύσις.

  72. LandS said

    Αληθεύει ότι υπάρχει (ή ότι έγινε προσπάθεια για) μεγάλο αγγλικό κείμενο χωρίς το ρήμα «to be» ;

    Η πρώτη παράγραφος του Gadsby είναι ένα μικρό τέτοιο κείμενο.

  73. sarant said

    Μου φαίνεται πως θα εκδόσουμε Λιπογραμματική ανθολογία!

  74. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Νίκο (@49),
    υπάρχει κι ένα παρόμοιο διήγημα της Άγκαθα Κρίστι, περισσότερο θριλλεροειδές οπωσδήποτε, στο οποίο ο πρωταγωνιστής, σε πρώτο πρόσωπο, γράφει στο ημερολόγιό του για το πώς προσπαθεί να ξεκάνει τη γυναίκα του, μέσω της κοινής γραφομηχανής τους, έχοντας συνδέσει το γράμμα Ρ με ηλεκτρική συσκευή η οποία, πληκτρολογώντας το, θα επιφέρει ακαριαίο θάνατο στον ανυποψίαστο συντάκτη. Βεβαίως, όσο περιγράφει την αναμονή του στο χαρτί, προσπαθεί και πετυχαίνει να γράφει το κείμενο χωρίς Ρ, αφού ο ίδιος ξέρει καλά τι πρόκειται να συμβεί πατώντας το. Όμως οι ώ ες και οι μέ ες πε νούν και η γυναίκα του δεν λέει να καθήσει να γ άψει μια γ αμμή. Έτσι πε νάει σχεδόν μια εβδομάδα, στο τέλος της οποίας γ άφει ο ίδιος «δεν αντέχω άλλο. Κοντεύω να τΡελλαθώ».

    Και βέβαια πέφτει στον λάκκο της άλλης, τον οποίο τόσο επιπόλαια, όπως φαίνεται, είχε σκάψει.

  75. Immortalité said

    Βλέπω ο Καβάφης έχει την τιμητική του…
    Ποιος μένει; ο Δύτης και ο Τιπούκειτος, άντε δεν θα γράψετε κανένα 🙂

    (Και φυσικά, παροράματα δεν κάνει μόνο ο Κορνήλιος και παρακαλώ να μου συγχωρήσετε τα ήτα της πόλης στην δεύτερη στροφή του 58. Αν μπορεί ο Νίκος να τα διορθώσει…)

  76. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @75,
    ο Καβάφης προσφέρεται γενναιόδωρα σε κάθε είδους χειρουργική επέμβαση, παρωδίες, μελοποιήσεις, λιπογράμματα βλέπω τώρα… Εκεί έγκειται το μεγαλείο του σοφού γέροντα: A constantly variable voltage transformer.

    (Οπωσδήποτε, δεν είναι ο πρώτος αλεξανδρινός στην ιστορία.)

  77. skolotourou said

    @ 76 έχω τουλάχιστον δύο τόμους με παρωδίες Καβάφη. Η ομοιοκαταληξία δυσκολεύει κάποιους (άλλους πάλι, όπως εμένα τους βοηθάει μάλλον) στην διασκευή-παρωδία-ανταπάντηση. Ημουν βέβαιη ότι όσοι αγαπάμε κυρίως το έμμετρο θα διαλέγαμε Καρυωτάκη και …η άλλη πλευρά Καβάφη.
    Πάντως Γιώργο στις παρωδίες στο Παμπάλαιο Νερό όπως θα θυμάσαι μαζέψαμε κάμποσες στο έμμετρο (και Καρυωτάκη). Για όποιον θέλει να δει το αφιέρωμα είναι εδώ:
    http://pampalaionero.wordpress.com/category/%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CF%84%CE%B5%CF%83/%E2%80%82%E2%80%94%E2%80%82%CE%B1llu-fun-marx/
    (και όλη τη βδομάδα που ακολούθησε μετά τις 12/4 )

  78. sarant said

    Πράγματι, ένα βιβλίο με 30 καβαφικές παρωδίες έχει εκδώσει ο Ξ. Κοκόλης, το έχω.
    Ο Δ. Δασκαλόπουλος, που προλογίζει το βιβλίο του Κοκόλη, έχει πριν από καμιά δεκαριά χρόνια εκδώσει ανθολογία καβαφικών παρωδιών, όπου καταγράφει κάπου 170 δείγματα:
    http://www.e-shop.gr/show_bks.phtml?id=BKS.0170515

    Αυτό δεν το έχω, νομίζω όμως ότι έχει και κάτι του παππού μου. Ο οποίος είχε έφεση και στις παρωδίες (που σε αυτή τη σελίδα τις λέω παραφράσεις):
    http://www.sarantakos.com/liter/axtos/parwdies.html
    αλλά και στις μιμήσεις γνωστών ποιητών.

    Ένα σατιρικό καβαφικό του παππού μου (μίμηση και όχι παρωδία, αφού δεν είναι πάνω στο πατρόν συγκεκριμένου ποιήματος), εδώ:
    http://www.sarantakos.com/asteia/paparouna/suxnotata.html

    Οι λιπογραμματικές αναδιατυπώσεις γνωστών ποιημάτων είναι ιδιαίτερη μορφή, αφού δεν έχουν στόχο να παρωδήσουν.

  79. skolotourou said

    # 78 Nίκο αυτά τα δύο εννοούσα κι εγώ, μόνο που από τις αλλεπάλληλες μετακομίσεις βρίσκονται στην αποθήκη και δυστυχώς δεν μπορώ να το βρω άμεσα να δω αν έχει κάτι του παππού σου.

  80. εἶχα ξεκινήσει κι ἐγὼ μὲ τὸν ἐθνικὸ χωρὶς α (σὲ γνωρίζω ἐκ τοῦ ξίφους/τῆς λεπίδος τῆς φρικτῆς/σὲ γνωρίζω ἐκ τοῦ ὕφους/πίπτοντος ἐπὶ τῆς γῆς) ἀλλὰ παρῃτήθην.

  81. δεδομένου ὅτι οἱ ἄσιγμες ῴδὲς γράφονταν πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ συριγμοῦ δὲν θὰ πρέπῃ νὰ λείπουν καὶ τὰ ξ ψ;

  82. sarant said

    Δεν έχεις άδικο, Κορνήλιε.

  83. Έχω την υποψία ότι η γραφή χωρίς «ο» είναι η πιο δύσκολη παρ’όλο που το «α» είναι το γράμμα με την μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης.

  84. Νομίζω ότι τα λιπογράμματα έχουν να κάνουν περισσότερο με γραπτό παρά προφορικό λόγο οπότε η εξαφάνιση του σίγμα δεν συνεπάγεται την αντίστοιχη του ξι και του ψί (και του ζήτα θα πρόσθετα).
    Αλλιώς θα ήταν σε άνιαη θέση αφού θα υπήρχε έλλειψη τεσσάρων γραμμάτων αντι ενός στα π.χ. λιπογράμματα του άλφα.
    Εξ άλλου με την ίδια λογική αν λείπει το ιώτα θα έπρεπε να λείπουν και τα ομόηχα ήτα, ύψιλον.
    Το πρόβλημα με το όμικρον είναι ότι η απουσία του αφαιρεί και τον φθόγγο «ου», εκτός αν αλλιώς συμφωνηθεί.

  85. Immortalité said

    @ 84 Και το άλφα αφαιρεί τα «αυ» «αυ» και «αι» δηλαδή όλο το είμαι, τις μισές καταλήξεις ρημάτων καθώς και την υποτακτική και τον μέλλοντα. Πορτοκαλάδα δηλαδή…

  86. Ούτως ή άλλως λειπογραφή σημαίνει και επιλογή καταλλήλων λέξεων. Φυσικά και δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε ένα γράμμα γενικά από τον γραπτό μας λόγο. Εφ’όσων επιλέξουμε να λειπογράψουμε, είμαστε έτοιμοι να κάνουμε και κάποιους συμβιβασμούς.
    Με την απουσία όμως του «ο» όμως χάνεις την δυνατότητα χρήσης της γενικής στον Ενικό αριθμό καθώς και πολλά ουδέτερα.

  87. Immortalité said

    Με την απουσία όμως του «ο» όμως χάνεις την δυνατότητα χρήσης της γενικής στον Ενικό αριθμό καθώς και πολλά ουδέτερα. Εφ’όσων επιλέξουμε να λειπογράψουμε, είμαστε έτοιμοι να κάνουμε και κάποιους συμβιβασμούς.

  88. #87 Γιατί με κοπιπάστωσες; Τι δεν κατάλαβες; 🙂

  89. #88
    της βάρκας. της κρήνης, της αρμάδας, της σφίγγας και της μέλισσας

  90. #84 ναί, ἀλλὰ στὴν κλασσικὴ ἀρχαιότητα (μετὰ τὸ 402 στὴν Ἀθήνα βέβαια) τὸ ξ καὶ ψ εἶχαν μέσα τους σ (δὲν εἶναι γράμματα ποὺ παριστάνουν φθόγγο ἀλλὰ 2 φθόγγους) ἐν ᾦ τὰ η υ ει κλπ δὲν ἦταν ὁμόηχα. ὅτι οἱ ἄσιγμες ᾠδὲς γράφονταν ἔτσι πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ συριγμοῦ εἶναι μαρτυρημένο.

  91. Immortalité said

    @ 88 της θάλασσας, της ελπίδας, της αθανασίας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ομορφιάς, της αλήθειας, της αχτίδας, του αγώνα, του πύθωνα, του βόα, της οχιάς, της τρύπας, της αναξιοκρατίας, της μίζας, της αξιοκρατίας, της αξίας, της βίδας (το στρίψιμο)… Να γράψω κι άλλα;

    Εγώ μια χαρά κατάλαβα. Εσύ ξαναδιάβασε αυτό που έγραψες.

  92. #89 του ηλίου (αρσ), του παιδιού (ουδ) κλπ. Κάποια πράγματα εννοούνται νομίζω εύκολα.

  93. χωρίς ο.

    τώρα τὸ σκάρωσα, ζητῶ κατανόησι.

    Μὲ ξεγέλασες μπερμπάντη,
    τί μᾶς φέρνεις πάλι τώρα,
    δαχτυλίδι μὲ μπριλλάντι
    κι ἄλλα τῆς ἀπάτης δώρα;

    Πάρτα πίσω, δὲν τὰ θέλω,
    εἶναι τῆς ψευτιᾶς σημάδια!
    Νὰ τὰ στείλῃς στὴν χοντρέλω
    γιὰ τ’ ἁμαρτωλά σας βράδια.

  94. sarant said

    Κορνήλιε, είναι τόσο χοντρέλω στο 93 που δεν βλέπεις το Ο που έχει!

  95. Μπουκανιέρος said

    Επειδή η ελληνική ορθογραφία είναι μάλλον λιπαρή, τα λιπογράμματα μου φαίνονται πολύ, πώς να το πω, εγκεφαλική άσκηση. Μόνο το α (που δεν έχει σχεδόν καθόλου ξύγκι – πλην του «αι») κάνει κάποιο παιγνίδι.
    (Βλ. και σχ. 84 σε σχέση με έναν άσιγμο ύμνο που ξεκινάει με κόπση και όπση.)

    Με άλλα λόγια, θα έλεγα ότι όλη η υπόθεση δεν έχει και πολλή πλάκα.

  96. sarant said

    93: την βαρέλω

  97. Για κάτσε ρε Μπουκανιέρε. Μην μας χαλάς το παιχνίδι :ρ

  98. #96 Να τος ο συμβιβασμός που λέγαμε.

    #95 Εμένα μου φαίνεται σαν παιδικό παιχνίδι, όπως εκείνο που αντικαθιστούσαμε όλα τα φωνήεντα με κάποιο συγκεκριμένο
    πχ πιγιμι στιν ιγιρί (Πήγαμε στην αγορά)
    Αυτό βέβαια είναι το λεγόμενο «μονόγραμμα» 🙂

  99. #90 σωστό μεν αλλά η γλώσσα είναι ζωντανή και είμαστε στο 2000 μ.χ. Από την άλλη μεριά , άλλο ένα λιπόγραμμα του σίγμα και άλλο μια άσιγμη ωδή

    #91 μάλλον σου διέφυγαν τα : τΟυ βΟα, της δημΟκρατίας, της (1+αν)αξιΟκρατίας,της ΟμΟρφιάς, τΟυ αγώνα, τΟυ πύθωνα και της Οχιάς

  100. #94!πωπώ παροραματάρα! νὰ γίνῃ βαρέλω!

  101. #96 τώρα εἶδα ὅτι ἤδη τὸ σκεφτήκατε! 😛

  102. Μπουκανιέρε,
    ναὶ μὲν ἥ ἔλλειψι κάποιου φωνήεντος πλὴν τοῦ α δὲν σημαίνει καὶ ἔλλειψι τοῦ φθόγγου, ὅμως ἐπειδὴ ἔχουμε γλῶσσα μὲ κλιτὰ μέρη τοῦ λόγου καὶ στερεότυπες καταλήψεις δυσκολεύει τὸ πρᾶγμα. δὲν εἶναι μόνο τὸ ο τῆς γενικῆς ἢ ὀνομαστικῆς, εἶναι πολλὰ τὰ παραδείγματα.

  103. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @78 /δ,
    Νίκο με προβλημάτισε αυτό που έγραψες, γιατί εγώ -φαίνεται ότι- αλλιώς έβλεπα τον χαρακτήρα των λιπογραμμάτων: περισσότερο εύθυμο, αν θέλεις, λιγότερο σοβαροφανή, σίγουρα πιο παιγνιώδη. Εσύ μου λες ότι λιπογραμματικές μορφές γνωστών ποιημάτων δεν έχουν στόχο να παρωδήσουν. Τότε γιατί γίνονται; Εκτός από άσκηση (δυσάρεστη μερικές φορές) ποιος άλλος είναι ο ρόλος τους;

    Εν πάση περιπτώσει, σεβόμενος τη στάση σου, διορθώνω ότι είχα γράψει προηγουμένως, λέγοντας ότι τα λιπογράμματα, ακόμη κι αν δεν είναι παρωδία, είναι «ως να ήταν».

  104. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    «Διορθώνω ό,τι είχα γράψει…», εννοείται.

  105. sarant said

    103: Ίσως εγώ δεν το διατύπωσα σωστά. Τι εννοώ; Συνήθως, όταν γράφουμε παρωδία ενός γνωστού ποιήματος θέλουμε να σχολιάσουμε μέσω της παρωδίας μια κατάσταση, ή (πιο σπάνια) να ειρωνευτούμε τον ίδιο τον ποιητή. Κρατάμε τη φόρμα και μερικούς χαρακτηριστικούς στίχους, αλλά έχουμε έναν στόχο έξω από το ποίημα. Στη λιπογραμματική αναδιατύπωση, νομίζω ότι είναι πιο καθαρό το στοιχείο της άσκησης -ο στόχος είναι να προσεγγίσουμε όσο περισσότερο το πρωτότυπό μας ικανοποιώντας τον περιορισμό που έχουμε βάλει π.χ. να μη χρησιμοποιήσουμε το Α. Δεν υπάρχει στόχος έξω από το ποίημα, νομίζω.

  106. 106# Κάπως έτσι το σκέφτομαι κι εγώ. Δηλαδή στην παρωδία εξ ορισμού «κοροιδεύεις», ειρωνεύεσαι, με την καλή έννοια, ας πούμε όπως το έκαναν οι παπούδες μας στα λαικά γλέντια αυθόρμητα για να πειράξουν κάποιον.
    Στο λιπόγραμμα, δεν πέρασε καν από το μυαλό μου η σκέψη να το γράψω με χιουμοριστικό ύφος, αν και είδα από τους άλλους ότι μπορεί να γίνει και αυτό. Δεν είναι η πρώτη σκέψη πάντως.

  107. Immortalité said

    @99 Στην κατάληξη της γενικής αναφερόμουν περισσότερο.

    @103 και συν. Ούτε εμένα μου πέρασε από το μυαλό να παρωδήσω τον Καβάφη. Σαν άσκηση το είδα. Δύσκολη ναι δυσάρεστη όχι.

  108. vikar said

    (Ελπίζω να μή μου διέφυγε σχετικό σχόλιο, αν ναί, συγνώμη.) Θά ‘ταν ενδιαφέρον να εντοπιζόταν παλιό λιπογράφημα οπου θα έλειπε τονικό σημάδι, και συγκεκριμένα η περισπωμένη.

  109. sarant said

    Δεν ξέρω να υπήρξε κάτι τέτοιο που λες, αγαπητέ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: