Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο επαναπατρισμός της θεια-Λαμπρινής

Posted by sarant στο 24 Δεκεμβρίου, 2010


Όταν ήμουν μικρός, την παραμονή των Χριστουγέννων ο παππούς μου άνοιγε έναν από τους τόμους του Παπαδιαμάντη, στην έκδοση του Βαλέτα τότε, και διάβαζε κάποιο χριστουγεννιάτικο διήγημα. Παρά την καθαρεύουσα, κάτι πρέπει να πιάναμε ή ίσως μας άρεσε η μορφή του, πάντως το οικογενειακό έθιμο το αγαπούσαμε.

Πέρυσι τέτοιες μέρες είχα ανεβάσει εδώ στο ιστολόγιο ένα ιδιότυπο παπαδιαμαντικό χριστουγεννιάτικο, όχι του Παπαδιαμάντη, αλλά σε παπαδιαμαντικό ύφος και μάλιστα με ήρωα τον ίδιο τον κυρΑλέξανδρο: το διήγημα «Τα Χριστούγεννα του Παπαδιαμάντη» του Κώστα Βάρναλη.

Φέτος, συνεχίζω το έθιμο με ένα ακόμα διήγημα «σε ύφος παπαδιαμάντειο» -πρόκειται για τον Επαναπατρισμό της θεια-Λαμπρινής, του Τάσου Βουρνά, που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην εφημ. Αυγή ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1964 ως μια ακόμα έκκληση προς την κυβέρνηση Παπανδρέου να επιτρέψει τον επαναπατρισμό των πολιτικών προσφύγων. Το διήγημα ξαναδημοσιεύτηκε, πάλι στην Αυγή, τα Χριστούγεννα του 1976, απ’ όπου το είχε βρει και πληκτρολογήσει ο φίλος Στρ. Μπουλαλάκης και το είχα ανεβάσει στον ιστότοπό μου. Στο μεταξύ, βρήκα και την πρωτότυπη δημοσίευση (δεν έχουν διαφορές), απ’ όπου πήρα και τις εικόνες που συνοδεύουν το κείμενο.

Πριν κλείσω, να πω ότι πολλοί έχουν τιμήσει τον Παπαδιαμάντη γράφοντας εσκεμμένες μιμήσεις του ύφους του (και ακόμα περισσότεροι τον Καβάφη, φυσικά). Έχει μάλιστα εκδοθεί και βιβλίο με μερικές από τις  μιμήσεις αυτές -αν και δεν περιέχει το διήγημα του Βουρνά -πράγμα που σημαίνει ότι έχω υλικό για κάμποσα ακόμα χρόνια! Κατά τα άλλα, το ιστολόγιο εύχεται σε όλους καλές γιορτές -και κουράγιο!

Ο επαναπατρισμός της θεια-Λαμπρινής

του Τάσου Βουρνά

Βορράς χιονιστής είχεν ενσκήψει εις την μικράν κώμην της Πολωνίας, όπου είχον από τινων ετών εγκατασταθή Έλληνες πρόσφυγες εκ των ακρωρειών της Ελλάδος, φεύγοντες την λαίλαπα του εμφυλίου πολέμου. Εκεί εις την φιλόξενον γην του Βορρά εύρον αποκούμπι και ανάπαυσιν κατόπιν των ταλαιπωριών τόσων ετών εις τα βουνά και εις τα ξένα. Τώρα, δόξα σοι ο Θεός, είχα απαγγιάσει, κατά το δη λεγόμενον. Και στέγην, και τροφήν, και εργασίαν, και περίθαλψιν εύρον και στοργήν από τους ξένους ανθρώπους – ας είναι καλά. Αλλά το ορεινόν και τραχύ χωρίον των, το σκαρφαλωμένον εις τας υπωρείας της Πίνδου, πού να το εύρουν εν μέσω της ατέρμονος πολωνικής πεδιάδος; Μάλιστα όταν ήλθον το πρώτον εδώ και ερρίζωσαν εις τον ξένον τόπον και έστησαν παραγώνι, είχον λάβει χώρα μερικά νόστιμα επεισόδια. Ο Ερυθρός Σταυρός της φίλης χώρας, ήτις εφιλοξένει τους τραχείς ορεσιβίους εξ Ελλάδος, έσπευσε να τους παραχωρήση ενδύματα εκ των λεγομένων ευρωπαϊκών και ανάλογα εσώρουχα. Θρήνος και οδυρμός εγένετο καθ’ όλον το χωρίον. Πώς ν’ αλλάξουν οι γέροντες τα ταμπάρα των και τα τσόχινα πανωβράκια των και αι γραίαι τα κοντογούνια των, τα από πεντηκονταετίας, ως προικιόν χορηγηθέντα υπό των μητέρων των, και ουδέποτε αλλαγέντων κατά την διάρκειαν ολοκλήρου βίου; Είδαν κι’ έπαθαν οι ξένοι άνθρωποι να τους πείσουν ν’ αλλάξουν την αρχαϊκήν των φορεσιάν και «να μπουν στα στενά», ήγουν να βάλουν τα ευρωπαϊκά και συγχρονισθούν οπωσούν με το ξένον περιβάλλον και τας συνηθείας του τόπου.

Βορράς, λοιπόν, χιονιστής είχε φυσήξει εις τα αρκτώα εκείνα μέρη, λήγοντος του έτους 1961, ότε η γραία Λαμπρινή, χήρα ωσεί εβδομηκοντούτις, έχουσα κόρην έγγαμον εις το χωρίον Σ* της Πίνδου και εγγόνια τα οποία δεν επρόφθασε να γνωρίση και να ταρναρίση ως μάμμη εις τα γόνατά της, απεφάσισε να υπάγη εις την πατρίδα. Ήκουσεν ότι διά να ταξιδεύση εχρειάζετο χαρτιά και σφραγίδας και υπογραφάς και εισιτήρια εις τον σιδηρόδρομον. Και τον μεν ναύλον ηδύνατο να πληρώση η γραία Λαμπρινή εκ της συντάξεως την οποίαν της παρείχον οι ξένοι άνθρωποι – ας είναι καλά.  Αλλά τα χαρτιά, τας σφραγίδας και τας υπογραφάς πού θα τας εύρισκαν; Οι λύκοι που εκυβέρνων «εκεί κάτω» εις την πατρίδα δεν της έδιδον την άδειαν. Και να ήτο μόνο αυτό; Το πατρογονικόν της σπίτι εις το χωρίον, εκεί όπου εγεννήθη και ανεστήθη, όπου υπανδρεύθη και εσπαργάνωσε τέκνα, το κατείχον ξένοι άνθρωποι. Δεν είχε στον ήλιο μοίρα η γραία Λαμπρινή. Όλα τούτα της τα είχε γράψει καταλεπτώς η θυγάτηρ της, το Μαχώ, διά χειρός του πατρός Ιωάσαφ, του ιερέως του χωρίου. Είχε –λέει– ψηφισθή νόμος και την έσβησαν από το δημοτολόγιον και της εσήκωσαν την υπηκοότητα την ελληνικήν και της εδήμευσαν τον οικίσκον της και το χωράφι της και τα παρέδωσαν σε κάτι βερέμηδες, κακούς ανθρώπους, πρώην συνεργάτας των Γερμανών – φωτιά να τους κάψη! Και η γραία Λαμπρινή, μόνη κι έρημη εις τα ξένα ενοστάλγει την πατρικήν και συζυγικήν εστίαν, τον ταπεινόν οικίσκον της και το παραγώνι της, και τα εγγόνια της, φωτογραφίας των οποίων αρτίως τας είχε αποστείλει η θυγάτηρ της μέσα εις το πικραμένον της γράμμα. Τας είχε έκτοτε, ημέραν και νύκτα, εις τον κόρφον της και επεδείκνυεν εις τας άλλας ομοχωρίους της γερόντισσας και τας κατεφίλει δακρύουσα. Και από καιρού εις καιρόν παρεκάλει τους γραμματισμένους να  της διαβάσουν το φαρμακωμένον γράμμα της θυγατέρας της, ενώ κρουνοί δακρύων έβρεχον τας ρικνάς παρειάς της κάθε φοράν που ήκουε τα ίδια, τα πικρά λόγια: «Αγαπημένη μου μάνα, πρώτον ερωτώ διά την καλήν σας υγείαν. Αν ερωτάτε και δι’ ημάς καλώς υγιαίνομεν. Μάθε, μητέρα, ότι ο ένας τοίχος του σπιτιού μας εσάπισε και είναι έτοιμος να πέση. Προσέτι μίαν ημέραν επήρε φωτιά το παραγώνι κι εκόλλησε το φαγοπύρι φωτιά κι εκάηκε το νταβάνι. Ανέβη ο άντρας μου να το σβήση και έσπασαν όλα τα κεραμίδια. Κοντά σ’ αυτά με βρήκαν και άλλες καταδρομές. Η γειτόνισσά μας που σου κρατεί στανικώς το σπίτι εμάλωσε μαζί μου κι ύστερα πήγε εις την Αστυνομίαν και με κατεμήνυσε τάχα πως εγώ την είπα πείσα και δείξα, ενώ εκείνη μούπε τα χειρότερα. Τώρα πρέπει να πάω και στο δικαστήριο. Μού στείλανε τις προάλλες κλήση.

Κι άλλες δυστυχίες με σάστισαν, κατακαημένη μου μάνα. Η γίδα μας αρρώστησε και ψόφησε με τη βαρυχειμωνιά· ήταν κι εγκαστρωμένη. Έχασα και τη γίδα, έχασα και τα κατσίκια τα δυο, έχασα και το γάλα των παιδιών. Μόνο το νου μου δεν έχασα, καημένη μου μάνα…».

*

Το απεφάσισε, λοιπόν, η γραία Λαμπρινή. Θα έφευγε μόνη διά τον τόπον της και ας μην είχε χαρτιά και σφραγίδας από την βασιλικήν κυβέρνησιν. Ιδέαν περί συνόρων και λοιπών εμποδίων, όσα οι άνθρωποι εφεύρον διά να χωρισθούν μεταξύ των, δεν είχε. Θα τραβούσε προς νότον, αυτό το ήξευρεν. Έχουσα αριστερά της την ανατολήν και δεξιά την δύσιν, θα εβάδιζε την ημέραν και θα εκόνευε την νύκτα εις τα σπίτια των καλών Χριστιανών. Και κάποτε θα έφθανε. Και διά να γλυτώση την πεζοπορίαν, αν έβλεπε σιδηρόδρομον κατευθυνόμενον προς νότον, θα επλήρωνε τον ναύλον και θα επέβαινε, με το καλό ή με το άγριον.

Αφ’ εσπέρας έλαβε την απόφασιν να εκκινήση τα χαράματα. Χωρίς να είπη τίποτε εις τας άλλας γυναίκας τας ομοχωρίους της, απεσύρθη ενωρίς εις τον οικίσκον της, εμάζευσε τον ρουχισμόν της και μερικά κανίσκια τα οποία είχε προμηθευθή διά τα εγγονάκια της, τα έδεσεν όλα εις μπόγον, ενεδύθη και κατεκλίθη εις την κλίνην της, όπως ήτο, διά να κλέψη ένα ύπνο, πριν εκκινήση διά το μεγάλον ταξίδι.

Επί αρκετάς ώρας ελαγοκοιμήθη, έχουσα κατά νουν να ξυπνήση ολίγον προ της αυγής και να ολισθήση λάθρα έξω του χωρίου. Και ότε ηκούσθη το πρώτο λάλημα του πετεινού, η γραία Λαμπρινή ηγέρθη τάχιστα, ενίφθη κατά πρόσωπον, έκαμε τον σταυρόν της και εξεπόρτισε. Η νυξ ήτο ακόμη βαθεία και το χιόνι εφώτιζεν αμυδρώς τον δρόμον της με την ψυχράν ανταύγειάν του.

Άμα εξελθούσα εις τους ερημικούς κατ’ εκείνην την ώραν δρόμους του χωρίου, εβάδισε ταχέως προς τον σταθμόν του σιδηροδρόμου. Θα επεβιβάζετο της πρώτης αμαξοστοιχίας, η οποία θα διηθύνετο προς νότον, κατά το σχέδιόν της. Εις τούτο εστάθη τυχερή. Εμπορικός συρμός με ανοικτά βαγόνια έμφορτα μεγάλων ζώων, ήτο έτοιμος να εκκινήση. Και η θεία Λαμπρινή, ολισθήσασα κρυφίως, αφού πρώτον έρριψε τον μπόγον της εις το βαγόνι, εσκαρφάλωσεν είτα και αυτή και ετοποθετήθη αθορύβως μεταξύ οκτώ αγελάδων, αι οποίαι την υπεδέχθησαν με φιλικούς μηκυθμούς και την εθέρμαινον με την αναπνοήν των.

Το τραίνο εξεκίνησεν. Η γραία Λαμπρινή έκαμε άλλην μίαν φορά το σημείον του σταυρού και έλαβε κουράγιο. Ήδη το δυσκολότερον μέρος του ταξιδίου επραγματώνετο ευτυχώς. Ενόμιζεν ότι μετ’ ου πολύ θα έβλεπε την κορυφογραμμήν της Πίνδου, την τόσον οικείαν εις την μνήμην της, την χαμένην εις την αντάραν και το χιόνι. Και ότε εξημέρωσεν, η γραία επρόβαλε μετ’ άκρας επιφυλάξεως την κεφαλήν της από το παραπέτο του βαγονιού, προσπαθούσα να διακρίνη εις το αβέβαιον πρωϊνόν φως και ομίχλην, τα γνώριμα και αγαπημένα βουνά.

Αλλοίμονον! Η πατρίδα ήτο ακόμη αρκετά μακράν. Προ των ομμάτων της γραίας Λαμπρινής ηπλούτο ο ατελείωτος κάμπος, όσον που φθάνει το μάτι, σαβανωμένος με το χιόνι. Εταξίδευσεν ολόκληρον την ημέραν προς νότον και περί την βραδυνήν αμφιλύκην της εφάνη ότι διέκρινε μακράν τας σκιάς υψηλών βουνών. Η καρδιά της ελαχτάρησε. Να ήτο άραγε η Πίνδος, το προσφιλές βουνόν, όπου υπό την σκιάν του εγεννήθη, εμεγάλωσεν, υπανδρεύθη και εσπαργάνωσε τέκνα;

Όχι μόνον δεν ήτο η Γη της Επαγγελίας της, αλλά και περί το εσπέρας, ότε ο ήλιος έδυεν εις την παρυφήν του κάμπου, εβεβαιώθη ότι ο συρμός εστράφη προς την δύσιν. Εμάζευσεν εν βία τον μπόγον της και, όταν ο σιδηρόδρομος εστάθη δι’ ολίγα λεπτά, επήδησεν αθορύβως εις το έδαφος, αποφασισμένη να συνεχίση πεζή το ταξίδι της.

*

Άγνωστος τόπος το μέρος όπου ευρέθη. Εις την ακοήν της έφθαναν λόγια άγνωστα, διαφορετικά από την γλώσσαν του τόπου εις τον οποίον έζη μέχρι προ τινος. Η καρδία της εμούδιασε. Πού να υπάγη νύκτα ώραν, ξένη και άγνωστος, μόνη και έρημος γραία, αδύνατον μέρος;  Όλον το θάρρος της την εγκατέλειψε και καθήσασα εις μίαν γωνίαν του σταθμού, ομού μετ’ άλλων επιβατών, ήρχισε να κλαίη με μαύρα δάκρυα. Πονετικοί άνθρωποι αυτοί οι ξένοι. Την περιεκύκλωσαν με ενδιαφέρον και την ηρώτων εις την άγνωστον γλώσσαν των διά την αφορμήν των δακρύων της. Τι να τους είπη; Πώς να συνεννοηθή; Πώς να τους ζωγραφίση τον πόνον της; Και έκλαιε με σιωπηλούς λυγμούς, ενώ γύρω της οι ξένοι άνθρωποι την παρετήρουν με ανείπωτον συμπάθειαν. Ήλθε, τέλος, και ένας άνθρωπος της εξουσίας. Με θερμόν χαμόγελον την επλησίασε, της ωμίλησε. Είδε και απόειδε ότι δεν είναι δυνατόν να συνεννοηθεί. Αντήλλαξε μερικές λέξεις με τους πολίτας και λαβών ηρέμα την γραίαν εκ του βραχίονος, την ωδήγησε εις το γραφείον του σταθμού.

Εκ της ανταλλαγής των ολίγων λέξεων μετά της γραίας, ερωτωμένης εις την ξένην γλώσσαν και αποκρινομένης εις την γλώσσαν της στερεοτύπως «θέλω να πάω στο χωριό μ’», εξήχθη το συμπέρασμα από την ομήγυριν ότι επρόκειτο περί Ελληνίδος. Ο αστυνομικός ωμίλησεν εις το τηλέφωνον δι’ ολίγων και μετ’ ου πολύ κατέφθασαν ασθμαίνοντες δύο Έλληνες εκ των πολιτικών προσφύγων, των διαμενόντων εις την πολίχνην εκείνην της Τσεχοσλοβακίας. Διότι η γραία είχε διέλθει τα πολωνοτσεχικά σύνορα και ευρέθη, άνευ διαβατηρίου, εις την Τσεχίαν.

Οι δύο Έλληνες έσκυψαν έκπληκτοι πλησίον της γραίας:

–Από πού είσαι, μάνα μου;
–Από την Πίνδο…

Ακούσασα την πάτριον φωνήν έπαυσε πλέον αυτομάτως να κλαίη και ανέβλεψεν μετ’ ελπίδων προς τους νεοελθόντας.

–Και πού καθόσουν;
–Σα κει στην Πολωνία…

Έκαμαν οι άνθρωποι τον σταυρόν των, ενώ οι ξένοι συγκινηθέντες παρηκολούθουν εν μεταφράσει την συνομιλίαν.

–Και πώς ήρθες εδώ;
–Με το τραίνο, γιε μ’!
–Και πώς θα πας κάτου;
–Με το πόδι μ’! Βαστάου για ακόμ’!

Εγέλασαν γύρω οι άνθρωποι. Έλαβον την γραίαν μετά στοργής και την ωδήγησαν εις τους ελληνικούς καταυλισμούς, ενώ ταυτοχρόνως ετηλεγράφουν εις Πολωνίαν προς ησυχίαν των εκεί συμπατριωτών των.

Βεβαίως, το ταξίδι της γραίας Λαμπρινής προς το χωρίον της δεν επραγματώθη. Και στενάζουσα, αναμένει μετά των άλλων την ευλογημένην ώραν της επιστροφής της εις το πάτριον έδαφος. Αχ, δεν θάχουν, Θεέ μου, τελειωμόν οι πίκρες και τα βάσανα του κόσμου;

(Η Αυγή, 25.12.1964)

57 Σχόλια to “Ο επαναπατρισμός της θεια-Λαμπρινής”

  1. ὅταν ἤμουν μικρὸς ἡ μητέρα μου πῆρε τὰ χριστουγεννιάτικα τοῦ Παπαδιαμάντη. πρῶτο πρῶτο τὸ χριστόψωμο. ἀνοίγω νὰ διαβάσω. ἐλἀχιστα καταλάβαινα -πρῶτες τάξεις τοῦ δημοτικοῦ ἤμουν. -γιατί γράφει ἔτσι; -εἶναι καθαρεύουσα. μὲ γοήτευε τόσο πολὺ ποὺ ἔδωσα μέσα μου ὅρκο. μιὰ μέρα, εἶπα, ὄχι μόνο θὰ καταλαβαίνω αὐτὴν τὴν γλῶσσα, μὰ θὰ τὴν χρησιμοποιῶ κιόλας. καλὰ Χριστούγεννα σὲ ὅλους, πιστεύοντες καὶ μή!

  2. π2 said

    Καλά Χριστούγεννα σε όλους, και να περάσετε καλά και διαφορετικά με τους αγαπημένους σας.

  3. betatzis said

    Χρόνια καλά και πολλά σε όλους.

    Σε καμία περίπτωση χρόνια πολλά «και καλά» 🙂

    Μπάι δε γουέι, η 100 % ερασιτεχνική αίσθηση – εντύπωσή μου είναι ότι η κατανομή κάποιων διηγημάτων του Παπαδιαμάντη, π.χ. σε «χριστουγεννιάτικα» είναι εντελώς αυθαίρετη, δεν έγινε σε καμία περίπτωση από τον ίδιο, αλλά από μεταγενέστερους φιλόλογους ή εκδότες του έργου του, για λόγους εμπορικής εκμετάλλευσης. Εννοείται ότι δεν το έχω ψάξει παραπέρα για να το επιβεβαιώσω.

    Άμα διαβάσει κανείς π.χ. το χριστόψωμο, στο οποίο αναφέρθηκε ο Κορνήλιος, θα δει ότι δεν έχει καμία σχέση το διήγημα αυτό με το πνεύμα των Χριστουγέννων, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Μιλάει για μία στρίγγλα πεθερά, που στην προσπάθειά της να φαρμακώσει την μισητή της νύφη με ένα δηλητηριασμένο χριστόψωμο, τελικά σκοτώνει τον ίδιο το γιο της που έτυχε να φάει πρώτος το ψωμί. (σας θυμίζει τίποτα ;;)

    Τώρα τι σόι «χριστουγεννιάτικο» τάχαμου διήγημα είναι αυτό ;;;

    Παρ΄ όλα αυτά, θα το έδινα κι εγώ άνετα σε ένα παιδί να το διαβάσει. Μιλάει για άγρια πράγματα με ένα ήρεμο τρόπο, δεν τα κοροϊδεύει τα παιδιά ότι δήθεν όλα είναι καλά και άγια.

    Ξανά μανά να ΄στε όλοι καλά.

  4. Μπουκανιέρος said

    Ώστε το λένε κι αλλού το ταμπάρο, εχτός απ’ τα μέρη μας…

  5. VasWho said

    Ευχαριστούμε Νίκο για το υπέροχο διήγημα του Βουρνά!

  6. «…σαν νάχαν ποτέ τελειωμό τα πάθια κι οι καημοί του κόσμου» κατά τον θείο Παπαδιαμάντη. Εξαιρετικό διήγημα, εξαιρετική ανάρτηση.
    Χρόνια πολλά και δημιουργικά, Νίκο!

  7. Ο παππούς μου βγήκε στο βουνό στον πόλεμο· σαράντα πέντε χρόνια μετά μας μετέφεραν την πληροφορία ότι είχαν δει τον τάφο του κοντά στο Μπιαλίστοκ* στην Πολωνία.

    το λάμδα περίπου ανωγειανό

  8. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα σχόλια -έχετε όλοι τις ευχές μου!

    Μπετατζή, σε γενικές γραμμές δεν έχεις άδικο -αν και πρέπει να το κοιτάξω, αν ο Ππδ είχε δημοσιεύσει σε εφημερίδα κάποιο διήγημα ως χριστουγεννιάτικο.

  9. betatzis said

    Αγαπητέ Νικοκύρη, ξέχασα να πω πόσο μου άρεσε και μένα το διήγημα. Εννοείται ότι δεν ήξερα ότι είχαν φτάσει έλληνες εξόριστοι μέχρι την Πολωνία. Επιπλέον όμως μου άρεσαν πολύ και τα συνοδευτικά σχέδια.

  10. Καλές γιορτές σε όλες και όλους!

  11. Καλές γιορτές παιδιά, και καλή μας δύναμη για το δύσκολο ’11!

  12. Μαρία said

    8 Απο μια ματιά στο 2ο τόμο:
    Υπηρέτρα, διήγημα επι τη εορτή των Χριστουγέννων.
    Πρώτη δημοσίευση στην εφημ. Εφημερίς, 25/12/1888.

    Το Χριστόψωμο. 1η δημοσ. ο.π. 26/12/1887(ανήκει στον κύκλο που σκόπευε να εκδώσει με τίτλο Θαλασσινά ειδύλλια)
    Η Σταχομαζώχτρα,1η δημοσ. ο.π. 25/12/1889
    Η χτυπημένη, 1η δημοσ. στο περ. Αττικόν Μουσείον, Χριστούγεννα 1890.
    κλπ

  13. ΣοφίαΟικ said

    Τα είπε κι η Μαρία, ο Παπαδιαμαντης έγραφε διηγήματα κάποια εποχή για τη Χριστουγεννιάτικη έκδοση των περιοδικών/ εφημερίδων με τις οποίες συνεργαζόταν. Και έτσι έχουμε πολλα διηγήμετά του με θεματολογία σχετική με τα Χριστούγεννα. Τωρα το Χριστόψωμο μπορέι να μη μας γεμίζει το μάτι για χριστουγεννιατικο αλλά και τα άλλα δεν είναι αμιγώς χριστουγεννιάτικα ή μαλλον δεν ανήκουν στη χριστουγεννιάτικη θεματολογία χολυγουντιανού τυπου.
    Από τα αγαπημενα μου η Σταχομαζώχτρα και Στο Χριστο στο Κάστρο.
    Το πρώτο γιαίτ ειναι κλασσική χριστουγεννιάτικη ιστορία χολυγουντιανού τυπου όπως λεμε, το δεύτερο γιατί δεν είναι αυτό που περιμενεις.
    Όσο για τη γλώσσα, μου χάρισαν ένα βιβλίο με χριστουγεννιατικα διηγήματα του Παπαδιαμαντη όταν ήμουνα στην τρίτη δημοτικού (Χριστούγεννα επίσης) και δεν είχα προβλημα να καταλάβω ή να υποθέσω τι σήμαιναν οι αγνωστες λεξεις από τα συμφραζόμενα. Και φυσικά μιλάμε για εποχή που έιχε καταργηθεί η καθαρέυουσα κλπκλπ. Έτσι δεν δείχνω μεγάλη κατανόηση για όσους πιτσιρίκους λενε ότι δεν καταλαβαίνουν τον Παπαδιαμάντη, γιατί δεν πιστέυω ότι είχα τίποτα ιδιαίτερες ικανότητες στα γλωσσικά και σίγουρα δεν είχα κανέναν μεγάλο να με βοηθήσει.
    Καλά Χριστούγεννα!

  14. Μισιρλού... said

    Ωραιότατα! Δεν είχε τύχει να συναντήσω αυτό το κείμενο…

    Θα διαφωνήσω με το φίλο Μπετατζή (και με τη δικιά σου επιβεβαίωση, Νίκο).
    Στον Α.Π. σε πάρα πολλά διηγήματά του τα γεγονότα διαδραματίζονται την περίοδο των εορτών τής χριστιανοσύνης (πολλά το Δωδεκαήμερο, αλλά και τη Λαμπρή).
    Ήδη, η Μαρία στο @12 έδωσε αρκετές χριστουγεννιάτικες αναφορές.

    Πρόχειρα που είδα, υπάρχουν (στις σελίδες σου Νίκο) και τα :
    1.Ο Αμερικάνος
    2.Της κοκκώνας το σπίτι
    3.Φώτα-Ολόφωτα

    Βρήκα και τα :
    4. Ἡ Ντελησυφέρω
    Πῶς ἐβιάσθη κ᾿ ἐσήμαινε τόσον ἐνωρίς, ὁ παπα-Μανώλης ὁ Σιρέτης, τὴν ἀκολουθίαν τῶν Χριστουγέννων; Ἢ ὕπνον δὲν θὰ εἶχε, ἢ τ᾿ ὡρολόγι του εἶχε σταματήσει, ἢ τὸ ξυπνητήρι του τὸν ἐγέλασε. Ἄλλες χρονιὲς ἡ καμπάνα ἐβαροῦσε τέσσερες ὧρες νὰ φέξη, τώρα ἐχτύπησε βαθιὰ τὰ μεσάνυχτα. Κ᾿ ἡ θειὰ-Μαριὼ ἡ Χρήσταινα, ἡ κοινῶς λεγομένη Ντελησυφέρω, μόλις εἶχε κλείσει τ᾿ ὄμμα εἰς ἐλαφρὸν ὕπνον, καὶ ἀμέσως τὴν ἐξύπνησε τῶν κωδώνων ἡ χαρμόσυνος κλαγγή. Κι αὐτὴ ὁποὺ τὶς ἄλλες χρονιὲς ἦτον ἐπὶ ποδὸς μίαν ὥραν ἀρχύτερα, πρὶν σημάνῃ, στολισμένη κ᾿ ἕτοιμη, διὰ νὰ πάῃ μὲ τὴν ὥραν της νὰ πιάσῃ καὶ τὸ στασίδι της, εἰς τὸ διαμέρισμα τῶν ἡλικιωμένων γυναικῶν -τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο χωριστὰ ἀπὸ τὸν ἀνώγειον γυναικωνίτην, εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ ναοῦ, κατὰ τὴν βορειοδυτικὴν γωνίαν-, τώρα μόλις θὰ πρόφθανε νὰ ἐνδυθῇ καὶ νὰ ἑτοιμασθῇ καὶ θὰ ἔτρεχε μὲ βίαν, μήπως προλάβῃ καμμία ἄλλη, ἀπὸ ἐκείνας ποὺ πηγαίνουν εἰς τὴν ἐκκλησίαν δυὸ φορὲς τὸν χρόνον, διὰ νὰ δείξουν τὰ στολίδια τους, καὶ τῆς πάρῃ μὲ ἀδιακρισίαν τὸ στασίδι της….
    5. Ὁ σημαδιακός
    Ἀπὸ τῆς σμικροτάτης νήσου Δασκαλειοῦ ἢ ἀπὸ λέμβου ἐν τῷ λιμένι θεώμενός τις, τὴν ἑσπέραν τῆς 5 Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 186…, θὰ ἔβλεπε ποικίλα φῶτα διασχίζοντα καθ᾿ ὅλας τὰς διεθύνσεις τὰς ὁδοὺς τῆς πολίχνης Σ… Δὲν ἦτο τίποτε ἔκτακτον. Ζεύγη παιδίων μετὰ φανῶν καὶ δᾴδων περιερχόμενα τὰς οἰκίας, τὴν ἑσπέραν τῆς παραμονῆς, ἔψαλλον τὰ φῶτα.
    Δυὸ μειράκια, πρωτεξάδελφοι ἐκ μητρός, ὁ Σωτῆρος καὶ ὁ Ἀλέκος, ἀνέβαινον τὸ λιθόστρωτον τῆς παραθαλάσσιας ὁδοῦ, τὸ ὑπερκείμενον ἀποτόμου κρημνώδους βράχου καὶ φέρον εἰς τὴν ἄνω ἐνορίαν.
    Ὁ Σωτῆρος ἦτο δωδεκαετής, ὁ Ἀλέκος δεκαετής. Ὁ πρῶτος ἔφερε τὸ νησιώτικον ἔνδυμα, ὁ δεύτερος ἦτο «φράγκος», δηλαδὴ ἐφόρει κακόζηλα στενὰ ἐξ ἐγχωρίου ὑφάσματος, καὶ κασκέτον. Οὗτος ἐκράτει μόνον λεπτὴν ράβδον, ὁ δὲ Σωτῆρος ἦτο κάσσα, ἐκράτει δὲ καὶ τὸν φανόν.
    Καθ᾿ ὅλον τὸ ἔτος οἱ δυὸ ἐξάδελφοι ἦσαν πάντοτε μαλωμένοι μεταξύ των. Τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων ὅμως ἐπήρχετο ἡ συνδιαλλαγή, περιῆρχοντο κατὰ τὰς τρεῖς ἑορτὰς «τὰς συγγενικὸς οἰκίας», ἐτραγώδουν τὰ συνήθη ᾄσματα, ἐμάζευον ὀλίγα λεπτά, ἔκαμνον μερίδιον… καὶ πάλιν μετὰ τὰ Φῶτα ἐμάλωναν….

    Ψιλοψάχνοντας τώρα, πέτυχα και κάτι άλλα ενδιαφέροντα.
    Γιώργος Βαλέτας -Τρία άγνωστα θρησκευτικά άρθρα του Παπαδιαμάντη : «Χριστούγεννα» – «Πρωτοχρονιά» – «Φώτα» (Από το περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, 1941)
    1. Χριστούγεννα
    2. Αγιοβασιλειάτικα
    3. Θεοφάνεια

    Καθώς, βρήκα κι ένα ολόφρεσκο (χτεσινό) καλούδι-ντοκουμέντο (που ακόμα δεν έχει αναρτηθεί στο Αρχείο της ΕΡΤ, από το κανάλι του χρήστη yioulafou)
    [αποσπάσματα από μια θαυμάσια ραδιοφωνική διασκευή απ’ το ομώνυμο διήγημα του Α.Π. –
    Παίζουν: Ν. Περγιάλης, Γ. Αργύρης, Τ. Βουλαλάς, Δ. Τσούτσης, Κ. Κοσμόπουλος, Ν.Μαρσέλλου, Θ.Δαδινόπουλος, Τ. Γαρμπή, Ν. Κεδράκας, Κ. Καφάσης, Θ. Μαρίδης, Λ. Παγκάλου.]
    Πρώτη εκπομπή:
    25 Δεκεμβρίου 1966
    Επαναληπτικές εκπομπές:
    29 Δεκεμβρίου 1973
    26 Δεκεμβρίου 1975
    25 Δεκεμβρίου 1993

    1ο μέρος
    2ο μέρος
    3ο μέρος
    4ο μέρος

  15. Μισιρλού... said

    (Το γνωστό !!! Πλάκωσαν πάλι κοπάδια λί(ν)κων, και περιμένουν το πασαπόρτι εισόδου τους).

  16. Μισιρλού... said

    Ωωωωω! Ξέχασα τις ευχές μου, σε όλους !!!

    Χρόνια καλά, παιδάκια !!!
    Και μη χειρότερα…

  17. Μαρία said

    Μπετατζή 9. Τους είχε αφιέρωμα και ένα αυγουστιάτικο Κ.
    http://tinyurl.com/2b56kpz

    Μισιρλού, βάζε τους λίκνους με δόσεις.

  18. Μισιρλού... said

    Μαρία μου, με πρόλαβες !
    Έψαχνα να βρω το άρθρο στο «Δρόμο».
    [Τι είναι το: «ένα αυγουστιάτικο Κ.» ;]

    _____
    Έχω μπόλικους λίκνους (παραπάνω, που ακόμα δεν φαίνεται) σε Παπα-διαμάντια διηγήματα, με αναφορές στα Χριστούγεννα.
    [μόλις βρήκα και κάτι άλλα, αλλά δεν τα βάζω με λίκνους!!! χοχοοο]

  19. Μαρία said

    Για την επικαιρότητα του διηγήματος του Βουρνά και την αμνηστία, που θυμηθήκαμε προχτές με το Μποστ.
    http://tinyurl.com/36z47op

  20. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Θερμές ευχές κι από μένα για γιορτές με ηρεμία, ονειροπόληση και προσωπική ολοκλήρωση. Κι ευχαριστίες στο Νίκο που ξέρει τόσο καλά να μας συγκινεί. Ομολογώ ότι ταρακουνήθηκα στο διάβασμα των στίχων Ακούσασα την πάτριον φωνήν έπαυσε πλέον αυτομάτως να κλαίη και ανέβλεψεν μετ’ ελπίδων προς τους νεοελθόντας. Ο Τάσος Βουρνάς έχει γράψει και την (πολύ καλή) Ιστορία της Ελλάδας που τώρα δόθηκε η αφορμή για να την ξεσκονίσω λίγο αυτές τις μέρες. Όσο για τον Παπαδιαμάντη, είχε γράψει και «πασχαλινά»…

    Στο διήγημα βρήκα λέξεις που μου φαίνεται ότι δεν (πολυ)χρησιμοποιούνται σήμερα (δηλαδή έπειτα από σχεδόν 50 χρόνια) καθώς και 2-3 άλλες που δεν ήξερα τη σημασία τους (ευτυχώς γκουγκλίζονται όλες). Σκέφτηκα να τις αραδιάσω εδώ…

    χιονιστής
    ορεσειβίους
    τα ταμπάρα (με χαιρετισμούς στον Μπουκανιέρο (# 4) – Φαίνεται πως η ενδυματολογική ορολογία ταξιδεύει εύκολα από την Κέρκυρα στην Πίνδο. 🙂
    ταρναρίζω (είχα ένα γνωστό με επώνυμο Ταρνάρης)
    εσήκωσαν την υπηκοότητα
    βερέμηδες (ξέρει κανείς τι σημαίνει; Ο κ. Γκουγκλ δε βοηθάει πολύ.)
    ομοχωρίους
    στανικώς
    πείσα και δείξα
    κανίσκια
    να κλέψη ένα ύπνο

    Δεν ξέρω γιατί, το γράμμα της κόρης προς τη γραία Λαμπρινή μού έφερε στο νου κάποιο άλλο γράμμα, του Μενέλαου Λουντέμη, που μιλάει από μόνο του, εδώ : http://www.youtube.com/watch?v=IqT361vxZBA κι εδώ : http://www.youtube.com/watch?v=SipUe9rUZBo

    Τέλος, μια μικρή αβλεψία (εμάζευσεν) στην παράγραφο που αρχίζει «Όχι μόνον δεν ήτο…»

  21. Μισιρλού... said

    Και η συνέχεια του @17 της Μαρίας :

    Πολιτικόι πρόσφυγες: Και του χρόνου στην πατρίδα (ΔΡΟΜΟΣ-από Στέλιος Ελληνιάδης

  22. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Χρόνια πολλά και καλές γιορτές σε όλους.
    Πολύ ωραίο το διήγημα.
    Κι ο δικός μου παππούς είχε παρόμοια τύχη. Επειδή ήταν δάσκαλος, «απήχθη» από τους αντάρτες το ’47. Με τα πόδια διέσχισαν τη Θεσπρωτία και την Αλβανία ως τη Σκόδρα, κατόπιν με τρένα στο Βελιγράδι κι από κεί άλλοι Ουγγαρία, άλλοι Ρουμανία κλπ. Ο παππούς μου κατέληξε στην Ουγγαρία. Με την αποκήρυξη του σταλινισμού από το Χρουστσόφ κατάφερε να πάρει άδεια και επέστρεψε το ’57.
    Πάντως, για όσο ήταν εκεί, όσοι είχαν προσπαθήσει να δραπετεύσουν και συνελήφθησαν, είχαν θανατωθεί.

  23. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #19
    Βερέμης είναι στα τούρκικα ο φθισικός (http://www.seslisozluk.com/?word=verem)
    Υπάρχει, όμως στην Ήπειρο το επίθετο «βερέμικος» που σημαίνει: ο κατηφορικός, αυτός που ομαλά και σιγά-σιγά χάνει ύψος, που φθίνει (για να βρω τη σχέση με τον φθισικό 🙂 )

  24. voulagx said

    Καλες γιορτες σε ολους!

  25. Μισιρλού... said

    @23
    Ακριβώς Γρηγόρη.
    Προέρχεται από το αραβικό waram (=έπαρμα, όγκος, καρκίνωμα) αλλά στην τουρκική έχει τη συγκεκριμένη ονομασία -και μόνο- του φυματικού.

    Στην ελληνική απόδοση, θα μπορούσαμε να το πούμε και χτικιάρης.

  26. Ο Παπαδιαμάντης δεν είναι μόνο για τις γιορτές: «Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί, όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη». Χρόνια πολλά σε όλους.

  27. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #19
    Βρήκα κι αυτό (http://dim-ag-ioann.eyv.sch.gr/Leksilogio.htm), που έιναι πολύ πιο κοντά στην αρχική σημασία.

  28. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #19, 22, 24, 26
    Εκτός της Εύβοιας και στην Αχαΐα (http://tinyurl.com/3a8udz5) με την ίδια σημασία. Μάλλον η λέξη είχε ευρεία διάδοση στις ελληνικές διαλέκτους.

  29. Μαρία said

    Μισιρλού, Κ είναι το ένθετο της Καθημερινής.
    http://www.meta.org.gr/

    Γρηγόρη, 22, ξέρω κι εγώ μια ίδια περίπτωση γιαγιάς με τα δυο της εγγόνια απο Πυρσόγιαννη.

    Αυτό όμως:
    Είδαν κι’ έπαθαν οι ξένοι άνθρωποι να τους πείσουν ν’ αλλάξουν την αρχαϊκήν των φορεσιάν και «να μπουν στα στενά», ήγουν να βάλουν τα ευρωπαϊκά και συγχρονισθούν οπωσούν με το ξένον περιβάλλον και τας συνηθείας του τόπου.

    μου θύμισε την πίεση που ασκήθηκε στις φυλακές π.χ. Αβέρωφ στις μαχήτριες του ΔΣ, επίσης ορεσείβιες, απο τις λεγόμενες πρωτευουσιάνες.

  30. sarant said

    Μισιρλού, ευχαριστώ πολύ για τους λίκνους -που, όπως ήταν αναμενόμενο, μάγκωσαν στα δίχτυα της σπαμοπαγίδας.

    Το «ορεσειβίους» τώρα που το είδα είναι λάθος, το πρωτότυπο έχει το σωστό, που είναι «ορεσιβίους» -όχι ότι αλλάζει τίποτα στην ουσία.

    Μπουκανιέρε και Πρεβέρ, το ταμπάρο δεν ταξίδεψε από την Κέρκυρα (μόνο) στην Πίνδο, παρά στη Σκιάθο. Οι λέξεις του διηγήματος είναι παρμένες από παπαδιαμαντικά κείμενα, έτσι το «ταμπάρον» υπάρχει π.χ. στον Βαρδιάνο στα σπόρκα. Ένα ακόμα παράδειγμα, το ταμπάρο, για εκείνο το υπόγειο λεξιλόγιο, το πολυτοπικό (ίσως και πανελλήνιο) που ο καθένας το νομίζει ντόπιο δικό του και που τα λεξικά το περιφρονούν.

  31. Μισιρλού... said

    ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ & ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

    Και άλλες χριστουγεννιάτικες και γιορτινές αναφορές στον Α.Π., από τις σελίδες του Νίκου – ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΖΙ :

    ΩΧ! ΒΑΣΑΝΑΚΙΑ (1894)
    ….Ήτο δύο ή τρεις ημέρας προ των Χριστουγέννων, και αφού είχον νηστεύσει ως καλαί χριστιαναί, ησθάνοντο την ανάγκην της εξομολογήσεως διά ν’ αξιωθώσι της θείας κοινωνίας. Εν τω μεταξύ δε, καθήμεναι έξωθεν της θύρας του πνευματικού, ανεκοίνουν προς αλλήλας αξιο­περίεργους ιστορίας, και κατέκρινον, από χριστιανικόν ζήλον, την διαγωγήν των γειτονισσών και των γνωρίμων των….

    ΦΙΛΟΣΤΟΡΓΟΙ (1895)
    Μίαν πρωίαν προ τριών ετών, ήτο τας παραμονάς των Χριστουγέννων, η κυρα-Πράπω η Σκαλιώτισσα, ψηλή, χονδρή γυναικάρα πενηνταοκτώ ετών, είχε σηκωθή να πάγει να επισκεφθεί την νοννάν της εις τα Πατήσια. Είχε σπιτάκια με μεγάλην αυλήν, εις μίαν άκρην της πόλεως, όπου έτρεφε γίδες και προβατίνες και κόττες και φραγκόκοττες και περιστέρια.

    Τ’ ΜΠΟΥΦ’ ΤΟΥ Π’ΛΙ (1904)
    ….Μίαν χρονιάν, εν τοσούτω, τις παραμονές των Χριστουγέννων, είχεν εκτεθεί εις το καφενείον Λαυκιώτη, εις το παραθαλάσσιον, μία εικών αυτοφυούς ζωγράφου, μάλλον χρωματιστού, ναύτου, ήτις παρίστανεν επί μακράς οθόνης τεραστίαν σκούναν, πλέουσαν με φουσκωμένα τα πανιά. Επί των κεραιών της εφαίνετο μία περίεργος μορφή, εν άγνωστον είδος ζώου, με στόμα μέγα ανοικτόν, και, γύρω εις την μορφήν ταύτην νέφος ζωυφίων πτερωτών, τα οποία. έπιπτον εις το χάσκον στόμα….

    ΤΑ ΣΥΧΑΡΙΚΙΑ – ΑΓΙΟΒΑΣΙΛΕΙΑΤΙΚΟΝ ΔΙΗΓΗΜΑ (1894)
    …κατωρθώθη τέλος να ορισθεί η εσπέρα του Σαββάτου, της δευτέρας ημέρας των Χριστουγέννων, διά να «δέσουν πανδρειές». …
    …Η ημέρα του Αγίου Βασιλείου εωρτάσθη καλώς εις τας οικίας της μιας και της άλλης συμπεθέρας. Η Μυρσούδα δεν επρόφθανε να φτιάνει φουσκάκια (ή λοκμάδες) από πρωίας μέχρι μεσημβρίας. Η κυρα-Γαλάτσαινα δεν επρόφθανε να φιλεύει όλον τον κόσμον φουσκάκια, χαμαλιά, στραγάλια, γλυκό και μεγάλες σταφίδες από ραζακί σταφύλι. …

    ΟΙ ΕΛΑΦΡΟΪΣΚΩΤΟΙ (1892)
    …Και η γρια-Αγάλλαινα, ας είναι άγια τα κόκκαλά της εκεί που είναι, ήτον πολύ ευχαριστημένη. Ήρχετο του Χριστού, χριστόψωμα η μία αρραβωνιαστική, χριστόψωμα η άλλη. Λοκμάδες η πρώτη, τηγανίτες η δεύτερη. Εις οκτώ ημέρας πάλιν, του Αγίου Βασιλείου, βασιλόπιττα η μία, βασιλόπιττα η άλλη….
    …Αυτή είχεν εκ γενετής φιλικωτάτας σχέσεις με τις νεράιδες. Εγνώριζε τα στοιχειά, τους αράπηδες με την τσιμπούκα, τις Λάμιες και τους σκαλικαντζάρους, οπού έρχονται τώρα τα Χριστούγεννα. Το στοιχειό του σπιτιού ποτέ δεν κάμνει κακόν….
    …Επειδή δεν υπήρχε ναός εις το μέρος εκείνο, είχον κατέλθει να εορτάσωσι τα Χριστούγεννα εις την Κεχρεάν, μιας ώρας δρόμον απέχουσαν. Οι μεν τους έλεγον αιρετικούς, οι δε τους εσέβοντο ως πολύ εναρέτους….

    Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟΝ – ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟΝ ΔΙΗΓΗΜΑ (1891)
    …Τας προλαβούσας ημέρας των Χριστουγέννων, το είχεν «αλαλάξ τω Κυρίω», διότι είχε πωλήσει πολλά καντάρια ασβέστην, κι επήρεν ολίγα τάλληρα. Τώρα, τα Χριστούγεννα πέρασαν, ήρχετο Άις Βασίλης, κι επειδή εν τω μεταξύ ήτο και Κυριακή, δεν είχε μαζωχθεί ακόμη….

    ΓΟΥΤΟΥ ΓΟΥΠΑΤΟΥ (1899)
    ….Αλλ’ έξαφνα μίαν ημέραν εξέφερε φράσιν εν η υπήρχεν η λέξις αύτη, πλην δεν έβγαινε νόημα ούτε ως γατί, ούτε ως γιατί, ούτε ως χαρτί. Η φράσις ήτο:
    «Πότε τη Γουτού, Γουπατού, μαμ γατί». (Πότε να ’ρθεί του Χριστού, τ’ Αϊβασιλειού, να φάμε…) Καταρχάς οι τρεις γνώσται της γλώσσης ενόμισαν ότι απεκάλει μυκτηριστικώς γατιά τα κρέατα τα οποία επωλούσαν οι κρεοπώλαι του χωρίου….
    …Είχεν αναλάβει μίαν υποχρέωσιν δια τας εορτάς. Επρόκειτο να συνοδεύει μερικά εκ των παιδιών της Κάτω Γειτονιάς, Όσα ήσαν τέκνα ή ανεψίδια φίλων και προστατών του, όταν θ’ ανήρχοντο προς τα επάνω, αφ’ εσπέρας της παραμονής των Χριστουγέννων, ως και του Αγ. Βασιλείου και των Φώτων, ανά δύο και τρία, δια να τραγουδήσουν τα χαρμόσυνα τραγούδια εις τα σπίτια και εις τα μαγαζιά της Επάνω Ενορίας. Διότι δεν θα ετόλμων ποτέ να ανέλθουν μοναχά των εκεί επάνω….

    Η ΓΛΥΚΟΦΙΛΟΥΣΑ (1894)
    …Ο μπαρμπ’-Αναγνώστης ο Παρθένης, όστις είχε φθάσει αρτίως, κι εκάθητο επί της πεζούλας, έξωθεν του ναΐσκου της Παναγίας, περιμένων να έλθει ο παπα-Μπεφάνης, διά να διαβάσουν τον εσπερινόν – ήτο δε τότε η ημέρα του Αγίου Στεφάνου, τρίτη από των Χριστουγέννων – επρότεινε γνώμην ότι έπρεπε να πάρουν λεπτόν αλλά γερόν σχοινί, να κάμουν θηλιάν, τεχνικά, εις την άκρην και να το ρίψουν κάτω, διά να τραβήξουν τας δύο αίγας….

    Και σίγουρα, και σε πολλά άλλα !!!

  32. Μισιρλού... said

    (@29 Μαρία)

    Μισιρλού, Κ είναι το ένθετο της Καθημερινής.

    Χοχοοο, Μαρία! Eυχαριστώ.
    Δεν πήγε ο νους μου, μα καθόλου! Λόγω του ποιητικού σου «αυγουστιάτικου»!!! (Έτσι το διάβασα… τελείως ποιητικά).
    Μπήκα στο γιορτινό πνεύμα, με τα μπούνια και «ξεπέζεψα» *!

    (από το: πεζός – πεζότητα…)
    😆

  33. argosholos said

    Χρόνια Πολλά σε όλους και ιδίως στον οικοδεσπότη για τη συντροφιά του που την αναζητώ κάθε μέρα…

    Στο διήγημα του Βουρνά φαίνεται ότι «ποτέ τους δεν αλλάζανε και δεν ασπροφορούσαν». Μάλιστα, αν τα εσώρουχα ήταν μάλλινα, δεν πρέπει να πλενόντουσταν εύκολα…(μπαίνουν…άσε που έπρεπε να πας χειμωνιάτικα ως το ποτάμι για να τα χτυπήσεις κλπ). Αν ήταν λινά ή βαμβακερά, ΟΚ, αλλά μάλλον θα ήταν υπερβολικά ακριβά για τους φτωχούς (και οπωσδήποτε απλησίαστα πριν τη βιομηχανική επανάσταση που στηρίχτηκε στην υφαντουργία).

    Kαλά, για τα υπόλοιπα πανιά ή χαρτιά προσωπικής υγιεινής, δεν συζητάμε! Δύσκολα χρόνια!

    Τουλάχιστον οι Μυτηληνιοί (όπως ο πατήρ Σαραντάκος), σαν πιο κοσμογυρισμένοι και μάλλον πιο εύποροι, είχαν θειές με τη πολυτέλεια να φορούν 3 βρακιά!

  34. Μαρία said

    33 Οι φτωχοί ήταν ξεβράκωτοι.

  35. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Μαρία και Γρηγόρη ευχαριστώ για τις πληροφορίες ως προς τον βερέμη. Οι σύνδεσμοί σας είναι πολύ αξιόλογοι, μπήκαν στα αγαπημένα μου.

    Αργόσχολε (# 33), τέλειος! Φαντάζομαι πως θα έκανες τον πατέρα Σαραντάκο να γελάσει 🙂

  36. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Μαρία και Μισιρλού, συγνώμη, σας μπέρδεψα στο # 35.
    (Ίσως από τα δύο «Μ», ίσως κι από το Μαρία η Αιγυπτία! 🙂 🙂

  37. Μαρία said

    36 Λόγω τιμής με την ψυχικάρα οσία δεν έχω καμιά σχέση.

  38. mindkaiser said

    Χρόνια πολλά και καλά σε όλους.

  39. Μισιρλού... said

    @37-Μαρία

    …με την ψυχικάρα οσία…

    …και πράττουσα εδίδασκες, υπεροράν μεν σαρκός, παρέρχεται γαρ επιμελείσθαι δε ψυχής…

    Ωωωω! Μαρία το πνεύμα σου!!!

    [Καλά Χριστούγεννα! Χαιρετώ… Ώρα για ετοιμασίες.]

  40. betatzis said

    Ευχαριστώ όλους όσους ασχολήθηκαν με την επισήμανσή μου του σχολίου 3, παρέχοντας πληροφορίες και λίκνους. Από τις ημερομηνίες δημοσίευσης των διηγημάτων προκύπτει ότι όντως γράφτηκαν ως χριστουγεννιάτικα κάποια από αυτά τα διηγήματα.

  41. Καλά Χριστούγεννα

  42. gbaloglou said

    #13:

    Χριστό καταλαβαίνουν (οι πιτσιρίκοι);

  43. Χρόνια καλά και πολλά στον οικοδεσπότη αλλά και σ’ όλους τους υπόλοιπους.

    Δεν άντεξα να μην γράψω για ευχές αλλά και μια απορία:
    «Εμπορικός σταθμός με ανοικτά βαγόνια έμφορτα μεγάλων ζώων, ήτο έτοιμος να εκκινήση.» Σίγουρα; Κάτι δεν μου κολλάει. Μήπως είναι συρμός; γιατί πώς να εκκινήση ο έρμος ο σταθμός; Απ’ την άλλη, δεν έκανε εντύπωση σε κανέναν. Τόσο έξω να έχω πέσει;

  44. sarant said

    Από τη μεριά του Νικοδεσπότη, Χρόνια πολλά σε όλους!

    Γιάννη, έχεις απόλυτο δίκιο στο 43: συρμός ήταν, όχι σταθμός, έγινε η διόρθωση. Ο φίλος που πληκτρολόγησε το κείμενο παρασύρθηκε επειδή στην προηγούμενη αράδα υπάρχει η λέξη ‘σταθμός’. Σε ευχαριστώ!

  45. Χρόνια πολλά σε όλες και όλες. Και του Νικοκύρη κυρίως, να χαίρεται τη φαμελιά του ανιούσα και κατιούσα.
    Και μία ένσταση: μόνο εμένα μου φαίνεται σαν να θέλει ο (έτσι κι αλλιώς σημαντικός διαννοούμενος) Βουρνάς να «αντλήσει» λαϊκότητα, δανειζόμενος το ύφος και (εν μέρει την ηρωίδα) του Παπαδιαμάντη, που και σε άλλες εποχές έζησε και άλλες ιδέες είχε και άλλες εμπειρίες;
    Ή μήπως είναι το παπαδιαμάντειο ύφος ένας λογοτεχνικός Δούρειος Ίππος για να περάσουν μυνήματα σε μιαν αριστερή εφημερίδα που εκείνο τον καιρό ασφυκτιούσε;

  46. Chris-Vom said

    Καλά Χριστούγεννα, χρόνια πολλά σε όλους! Από τον οικοδεσπότη, μέχρι τον τελευταίο στρατιώτη -που έλεγε κάποτε κάποιος σχης εκεί που υπηρετούσα, οκ βγήκα εκτός θέματος! 🙂

  47. espectador said

    Καλές γιορτές νάχετε όλοι.

  48. Β.Π. said

    Δεν είχα διαβάσει αυτό το εκλεκτό διήγημα του Τάσου Βουρνά. Με το Παπαδιαμάντειο ύφος και με την αφηγηματική του δεινότητα, ο συγγραφέας μας πήγε πολλά χρόνια πίσω, σε εκείνα τα «πέτρινα χρόνια», όπου ο Ελληνικός λαός υπέφερε και η Ελλάδα αναστέναζε. Ας ευχηθούμε να μην ξανάρθουν τέτοιες «μαύρες» μέρες. Για τις γιορτές, τις πιο θερμές ευχές μου σε σένα Νίκο και σε όλους τους φίλους της άρτιας ιστοσελίδας σου.

  49. sarant said

    Ευχαριστώ και πάλι για τις ευχές και για τα καλά λόγια. Να είστε όλοι καλά!

  50. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Νίκο,
    Γνωρίζοντας πως ενδιαφέρεσαι και για την παραμικρή λεπτομέρεια, διόρθωσε άλλο ένα λαθάκι πληκτρολόγησης (δες # 20, τελευταία σειρά.)
    Καλό βράδυ.

  51. sarant said

    Καλά λες, το διόρθωσα, ευχαριστώ!

  52. Μπουκανιέρος said

    30
    Ναι ρε συ, τόχαμε ξανακουβεντιάσει με αφορμή το Βαρδιάνο, αλλά στο μεταξύ το ξέχασα!

  53. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Νίκο, με τις ευχές και τις δικές μου (αν και νιώθω πάντα αμηχανία όταν τις δίνω), τις ξυλογραφίες που κοσμούν την ανάρτηση -και το διήγημα- ποιος καλλιτέχνησε;
    Και είναι απ’ την Αυγή του 64 ή του 76 (όπως υποθέτω);

  54. sarant said

    53: Με πολλούς μήνες καθυστέρηση (τώρα το είδα): Ναι.

  55. […] άλλο, πάλι παπαδιαμαντική μίμηση αλλά διαφορετικό: Ο επαναπατρισμός της θεια-Λαμπρινής, του Τάσου Βουρνά. Φέτος σκεφτόμουν να βάλω άλλο ένα […]

  56. […] σε παπαδιαμαντικό ύφος του Βάρναλη, το 2010 ένα άλλο παπαδιαμαντικό του Τάσου Βουρνά, το 2011 το Χριστόψωμο του Παπαδιαμάντη, ενώ πέρυσι […]

  57. […] Πηγή¨https://sarantakos.wordpress.com/2010/12/24/lamprini/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: