Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το φέρετρό μου σανιδένιο…

Posted by sarant στο 8 Ιανουαρίου, 2011


Σαν σήμερα πριν από 66 χρόνια, τα ξημερώματα της 8ης Ιανουαρίου 1944, αυτοκτόνησε ο ποιητής Ναπολέων Λαπαθιώτης  μέσα στο πατρικό του σπίτι, Κουντουριώτου 23 και Οικονόμου στο λόφο του Στρέφη. Ο Λαπαθιώτης είχε περιγράψει τον θάνατό του στο πεζοτράγουδο Μια κίνηση μονάχα, γραμμένο το 1940 και δημοσιευμένο στη Νέα Εστία το 1942.  Παραθέτω την αρχή:

Μια κίνηση, μια κίνηση μονάχα, μια κίνηση περήφανη κι απλή (τόσο μικρή, τόσο μικρή, μέσ’ στο μεγάλο Σύμπαν, τόσο μικρή, τόσο μικρή, κι ασήμαντη, κι απλή, που ζήτημ’ αν κανένας μας θα πρέπει να τ’ ονομάσει κίνηση, το τιποτένιο αυτό, που θα’ χει κάνει ο μυς ενός δαχτύλου, σ’ ένα μικρό μοχλό μιας μηχανής!…

(…)

Το πεζοτράγουδο είναι αφιερωμένο Στη γοητεία της σκιάς του Κώστα Καρυωτάκη, του άλλου διάσημου αυτόχειρα ποιητή. Ο Καρυωτάκης είχε περιγράψει κι αυτός και τους ιδανικούς αυτόχειρες αλλά και την κηδεία του, στο σονέτο Δικαίωσις, που το παραθέτω εδώ (όπως το βρήκα στο Διαδίκτυο, χωρίς να έχω τσεκάρει λεπτομέρειες της στίξης):

Τότε λοιπόν αδέσποτο θ’ αφήσω
να βουίζει το Τραγούδι απάνωθέ μου
Τα χάχανα του κόσμου, και του ανέμου
το σφύριγμα, θα του κρατούν τον ίσο.

Θα ξαπλωθώ, τα μάτια μου θα κλείσω,
και ο ίδιος θα γελώ καθώς ποτέ μου
«Καληνύχτα, το φως χαιρέτισέ μου»
θα πω στον τελευταίο που θ’ αντικρύσω.

Όταν αργά θα παίρνουμε το δρόμο,
η παρουσία μου κάπως θα βαραίνει
— πρώτη φορά — σε τέσσερων τον ώμο.

Ύστερα, και του βίου μου την προσπάθεια
αμείβοντας, το φτυάρι θα με ραίνει
ωραία ωραία με χώμα και με αγκάθια.

Ο Λαπαθιώτης περιέγραψε τη δική του κηδεία σε ένα εκτενές σατιρικό (ή αυτοσατιρικό) ποίημα, χωρισμένο σε τρία μέρη, που το έγραψε την άνοιξη του 1937 και που βρέθηκε στα χαρτιά του μετά τον θάνατό του. Αν και το ποίημα είναι ειρωνικό, ο ίδιος σημειώνει στο χειρόγραφο ότι ένα κομμάτι του το έγραψε «κλαίγοντας ακράτητα». Να σημειωθεί ότι τον Φλεβάρη του 1937 είχε πεθάνει η μητέρα του η Βασιλική, την οποία ο Λαπαθιώτης υπεραγαπούσε.

Το ποίημα δεν περιλαμβάνεται σε αυτή τη μορφή στη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του Λαπαθιώτη (που επιμελήθηκε ο Άρης Δικταίος και τώρα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ζήτρος, αλλά που έχει αρκετά κενά), αλλά δεν είναι άγνωστο –έχει δημοσιευτεί και σε έντυπα και στο Διαδίκτυο. Το μόνο εντελώς καινούργιο που μπορείτε να δείτε εδώ, είναι το χειρόγραφο του ποιήματος, που έχει κι αυτό την αξία του. Στην έκδοση Ζήτρου υπάρχει μια μεταγενέστερη μορφή του ποιήματος, γραμμένη λίγο πριν από την αυτοκτονία του Λαπαθιώτη, αλλά αρκετά συντομότερη, που θα την παρουσιάσω κι αυτήν πιο κάτω.

Προϋποθέσεις ή τα μετά θάνατον…

(Ποίημα σε πολλά φαιδρά κεφάλαια, απ’ τα οποία αντιγράφω το «απόσπασμα» που σας ενδιαφέρει)

1.
…………….

Όταν το πράμα μαθευτεί
μες στα γραφεία του Μπουκέτου,            Μπουκέτο: το λαϊκό περιοδικό με το οποίο συνεργαζόταν τακτικά ο Λ.
κρουνοί δακρύων (φανταστικών!)
θα πλημμυρίσουν το παρκέ του…

Κι ο Μήτσος, μ’ άξαφνη σπουδή,             Μήτσος Παπανικολάου: αρχισυντάκτης του Μπ., επιστήθιος φίλος του Λ.
θα ψάξει νά’ βρει το κλισέ μου,
–κι ίσως, την ώρα που το δει,
να ψιθυρίσει ένα: – Χρυσέ μου…

(γιατί, παρ’ όλο που θαρρεί
πως ο λουλάς τον έχει οπλίσει,                και ο Παπανικολάου έκανε χρήση ναρκωτικών
θα’ χει ασφαλώς, το βράδυ αυτό,
κάποιο μαντήλι για την πλύση…)

Μα ο Χάρης, μελαγχολικός,                       Χάρης Σταματίου: διευθυντής του Μπουκέτου
μη συμφωνώντας με το Μήτσο,
θα προτιμήσει, φυσικά,
να γίνει ένα καινούργιο σκίτσο,

και με κινήσεις νευρικές,
θα παραγγείλει του Γρηγόρη,
σε στάση συντριβής βαθιάς,
να φκιάσει, δίπλα, κι έν’ αγόρι…

(15.4.1937)

2.

…………….

Το φέρετρό μου σανιδένιο
δε θα ’χει καμιάν ομορφιά·
θα το καρφώσουν μάνι-μάνι,
με τα κοινότερα καρφιά,

κι ύστερα βίρα και στον ώμο
(λίγο μακρύ, λίγο φαρδύ)
κι αυθημερόν θα πάρει δρόμο
για το στερνό μου το τσαρδί…

Θα είναι κι ο Μήτσος με το Χάρη,                                   Μήτσος Παπανικολάου, Χάρης Σταματίου
και πέντε-δέκα συγγενείς,
–κι ο Γιώργος ο Μυλωνογιάννης:
άλλος κανείς, κανείς, κανείς…

(Μια και στα φύλλα, ακόμα, βλέπεις,
δεν θα’ χει τίποτα γραφεί,
κι ο Κωτσο-Γκίκας θα το μάθει                                         Κώστας Γκίκας, Μενιδιάτης φίλος του ποιητή
τρεις μέρες μετά την ταφή…)

………………

Την άλλη μέρα θ’ αρχινίσουν
κάποιες γραμμές, εδώ κι εκεί,
– κι αμέσως θα με παραλάβουν
οι κριτικές, κι οι κριτικοί:

«τεχνίτης», «μουσικός του στίχου»,
«πολύ λεπτός αισθητικός»,
– αυτά που γράφονται συνήθως
κι αυτά που γράφουν σχετικώς·

«τύπος ανώμαλος εκφύλου»,
«γνωστή και συμπαθής μορφή»…
Μα εμέ για ό,τι θα μου γράψουν
δε θα μου καίγεται καρφί!

Γιατί από μένα, ό,τι θα μείνει
–κι εκεί που τώρα κατοικεί,–
δεν θ’ ασχολείται με τους άλλους,
δε θα διαβάζει κριτική…

(22.4.1937)

3.

Ο Γιώργος ο Μυλωνογιάννης
με σφίξιμο χεριού γερό
θα λέει, αράδα, σ’ όσους βρίσκει:
– Τι φοβερό! Τι φοβερό!…

Και παρατώντας και Σκαρίμπαν,
και στίχους και πολιτική,
και το παιδί του, και το σύμπαν,
θα μου σκαρώσει κριτική!

Κι ο Τασο-Δρίβας, αφού, πρώτα,
σμίξει τα φρύδια σοβαρά
θα τρέξει γρήγορα στη «Γρέτα»
για δισχιλιοστή φορά…

Μα κι ο Βαγιάνος θ’ αρχινίσει                                      Μάριος Βαϊάνος
σ’ όλη, γραμμή, την Αττική,
μ’ αστούς, μ’ εργάτες, με χωριάτες,
καμπάνια λαπαθιωτική,

– και κυνηγώντας άρον-άρον
θα γράφει μέσα σε καρνέ,
ως και τις γνώμες των γαϊδάρων
της πολιτείας Αχαρναί!!!                                              Πιθανή σπόντα για τον Γκίκα

(5.5.1937)

Το χειρόγραφο του ποιήματος, όπου ο ποιητής σημειώνει κάποιες παραλλαγές στίχων, το ανέβασα χωριστά για να μη βαρύνει η σελίδα. Είναι σε τρία μέρη: πρώτο, δεύτερο και τρίτο μέρος.

Όπως είπα, υπάρχει και μεταγενέστερη μορφή του ποιήματος, που όμως είναι συντομότερη, μια και παραλείπεται ολότελα το πρώτο μέρος, μάλλον επειδή ο Λαπαθιώτης το 1943 είχε πια ψυχρανθεί με τον Μήτσο Παπανικολάου (ο οποίος πέθανε, ναρκομανής, στα τέλη της χρονιάς) και με τους ανθρώπους του Μπουκέτου (αν και λίγους μήνες πριν πεθάνει ξανάρχισε τακτική συνεργασία με το περιοδικό).

(Προϋποθέσεις ή τα μετά θάνατον)

…………….

Το φέρετρό μου σανιδένιο
δε θα ’χει καμιάν ομορφιά·
θα το καρφώσουν μάνι-μάνι,
με τα κοινότερα καρφιά,

κι ύστερα βίρα και στον ώμο
(λίγο μακρύ, λίγο φαρδύ)
θα πάρει σε δυο μέρες δρόμο
για το στερνό μου το τσαρδί…

Θα είναι ο Άγγελος, ο Χάρης,                            Άγγελος Σικελιανός, Πέτρος Χάρης
ο Κλέων, ο Τάκης, η Λιλή,                                   Κλέων Παράσχος, Τάκης Παπατσώνης, Λιλή Ιακωβίδη
ο Γιώργος ο Μυλωνογιάννης,
κι άλλοι πολλοί, πολλοί, πολλοί…

………………
Και την επαύριο θ’ αρχινίσουν
κάποιες γραμμές, εδώ κι εκεί,
– κι αμέσως θα με παραλάβουν
οι κριτικές, κι οι κριτικοί:

«τεχνίτης», «μουσικός του στίχου»,
«πολύ λεπτός αισθητικός»,
– αυτά που γράφονται συνήθως
κι αυτά που γράφουν σχετικώς·

«τύπος ανώμαλος εκφύλου»,
«γνωστή και συμπαθής μορφή»…
Μα εμέ για ό,τι θα μου γράψουν
δε θα μου καίγεται καρφί!

Γιατί από μένα, ό,τι θα μείνει
–κι εκεί που τώρα κατοικεί,–
δεν θ’ ασχολείται με τους άλλους,
δε θα διαβάζει κριτική…

…………………
Ο φίλτατός μου Πέτρος Χάρης
με σφίξιμο χεριού γερό
θα λέει αράδα στους γνωστούς του:
– Τι φοβερό! Τι φοβερό!…

Και παρατώντας τις δουλειές του,
βιβλία και πολιτική,
τη «Νέα Εστία» και τις «Τέχνες»,
θα μου σκαρώσει κριτική!

Μα και ο Βαγιάνος θα αρχίσει
σ’ όλη, γραμμή, την Αττική,
μ’ αστούς, μ’ εργάτες, με χωριάτες,
καμπάνια λαπαθιωτική!

Και κυνηγώντας άρον-άρον
θα γράφει μέσα σε καρνέ,
ως και τις γνώμες των γαϊδάρων
της πολιτείας Αχαρναί!!!

Στο δεύτερο μέρος υπάρχουν λίγες διαφορές: η πιο σημαντική, παραλείπεται η στροφή που μιλούσε για τον Κώστα Γκίκα. Επίσης, στο μεταγενέστερο σχεδίασμα ο ποιητής φαντάζεται κοσμοσυρροή στην κηδεία του, ενώ στο σχεδίασμα του 1937 ελάχιστους συγγενείς και φίλους, με σταθερή παρουσία και στις δύο περιπτώσεις τον Γιώργο Μυλωνογιάννη. Στο τρίτο μέρος, το παλαιότερο σχεδίασμα έχει τον Μυλωνογιάννη να αναλαμβάνει την κριτική αποτίμηση ενώ το νεότερο έχει τον Πέτρο Χάρη στη Νέα Εστία. Μια ανεπαίσθητη διαφορά:στον έβδομο στίχο, το παλιότερο σχεδίασμα είχε «κι αυθημερόν θα πάρει δρόμο», ενώ τώρα το φέρετρο «θα πάρει σε δυο μέρες δρόμο» για το νεκροταφείο. Πράγματι, ο Λαπαθιώτης είχε ορίσει ρητά να μείνει άταφος τρεις μέρες για το φόβο της νεκροφάνειας και όπως φαίνεται η επιθυμία του έγινε σεβαστή.

Για το ίδιο ποίημα και για τον θάνατο και την κηδεία του Λαπαθιώτη έγραψε πολλά ενδιαφέροντα πρόπερσι στο poiein.gr ο Βαγγέλης Ψαραδάκης, ερευνητής που συνέβαλε καθοριστικά στην αναβίωση του ενδιαφέροντος για τον αυτόχειρα της οδού Κουντουριώτου 23.

 

 

Advertisements

29 Σχόλια to “Το φέρετρό μου σανιδένιο…”

  1. Και σιωπηλά, σαν τα βιβλία, το φως της μέρας κλείνει…
    Έχει μείνει στο μυαλό αυτός ο στίχος του Λαπαθιώτη.

  2. newagemama said

    Σ΄ευχαριστούμε που μας θύμισες την ομορφιά του έργου του. Εμένα αυτή η σαρκαστική ειρωνεία («το φέρετρό μου σανιδένιο δεν θα΄χει καμιάν ομορφιά…κλπ) με αγγίζει στην πιο ευαίσθητη χορδή συναισθηματικά. Να που μετά από 66 χρόνια έμεινε η ομορφιά της ποίησής του ζωντανή.

    http://newagemama.com

  3. Μ’ αρέσει η αρβανίτικη διατύπωση Κωτσο-Γκίκα για τον Μενιδιάτη.

    Εδώ http://valiacaldadog.blogspot.com/2011/01/blog-post_7959.html θα δείτε την σημερινή κατάσταση του σπιτιού του μακαρίτη.
    Νομίζω πως δικαίως η πολιτεία δεν τον τιμά. Ήταν ό,τι δεν θα ήθελε…

  4. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    ΣκύλεΒΚ, στο λινκ που δίνεις το λινκ προς γκουγκλοχάρτες δεν φαίνεται να έχει μπει.

  5. Ηρώ Διαμαντούρου said

    «άλλος κανείς, κανείς, κανείς…»

    τρομερός στίχος, απείρως δυνατότερος από την παραλλαγή «πολλοί, πολλοί πολλοί»
    επίσης εξαιρετικές οι μπηχτές για τους κριτικούς.
    μπράβο σάραντ για την ποιητική αυτή εκταφή, αξίζει.

  6. τυφλός said

    Καταπληκτικές και οι δύο εκδοχές των ποιημάτων.

    Μήπως ξέρει κάποιος αν ο Πέτρος Χάρης, που αναφέρεται στο ποίημα, έχει σχέση με τον Γιάννη Χάρη;

  7. επιχαρμος said

    Αν θυμαμαι καλά, το ποίημα αυτό του Καρυωτάκη, μελοποιημένο και τραγουδισμένο απο την Ηδυλη Τσαλίκη απέσπασε το πρώτο βραβείο στους πρώτους αγώνες τραγουδιού της Κέρκυρας.

  8. sarant said

    Ηρώ ευχαριστώ!

    Ο Πέτρος Χάρης είναι ψευδώνυμο -λεγόταν Μαρμαριάδης- κι έτσι κατά 99% δεν έχει σχέση με τον Γιάννη Χάρη.

    Επίχαρμε, καλά θυμάσαι:

  9. Εξαιρετική ανάρτηση! Χίλια ευχαριστώ!

  10. Εγώ λοιπόν ήξερα μόνο την τελευταία εκδοχή! Γενικά όμως νομίζω πως στον μεσοπόλεμο ήταν συνηθισμένο να γράφει ο καθένας για τον θάνατό του, αλλά και τον θάνατο των άλλων (των πιο αγαπημένων). Συνήθεια που κάποιοι έχουμε ακόμα και σήμερα! (στην ψυχιατρική είχα διαβάσει πως με αυτόν τον τρόπο γίνεται διαχείριση του άγχους του θανάτου, τόσο του προσωπικού θανάτου όσο και του θανάτου των προσφιλών…)

  11. Και η Πολυδούρη είχε γράψει: «θα πεθάνω μιαν αυγούλα μελαγχολική του Απρίλη» (και όντως έτσι έγινε) και ο Καββαδίας το γνωστο: «και θα πεθάνω μια βραδιά σαν όλες τις βραδιές χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων».

  12. Ο Ηλίας Λάγιος έγραψε: «ο θάνατος θα ‘ρθει να με γλεντήσει, μαχαίρι προσφυγιάς, πηρούνι ανέμου..», κι αυτά τα σταχυολογώ πρόχειρα από μνήμης (βάζω τον Λάγιο μέσα λόγω αυτοκτονίας και εν μέρει θεματολογικής σύνδεσης με τον μεσοπόλεμο). Κι αν ψάξουμε αναφορές σε Φιλύρα, Κοτζιούλα, Σκαρίμπα, Παπανικολάου – άλλοι από τους προαναφερθέντες αυτοκτόνησαν άλλοι… «πεθάναν πιο σιγά με τα ναρκωτικά» θα βρούμε πάρα πολλές αναφορές. Βέβαια δεν ξέρω αν θα βρούμε ολόκληρο ποίημα που να αναφέτεται στον θάνατο. Ισως σε ενδιαφέρει εδώ και το πρόσφατο ποιητικό παιχνίδι μας με τον κύριο Κωστή Παναγιώτου ( ο πατέρας του ήταν φίλος του Καββαδία) οπότε επιτρέψτε μου να παραθέσω τον σύνδεσμο:
    http://blog.sofiakolotourou.gr/archives/1690

  13. # 12 Για να μην παρεξηγηθώ από τη διατύπωση, μέχρι σήμερα κανείς δεν έχει τεκμηριώσει αν ο Ηλίας Λάγιος όντως αυτοκτόνησε ή απλώς έπεσε κατά λάθος από το μπαλκόνι. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την Πολυδούρη, όπου μέχρι σήμερα υπάρχουν φήμες ότι ίσως αυτοκτόνησε, αλλά ίσως και απλά να πέθανε λόγω επιπλοκών φυματίωσης. Εν πάση περιπτώσει, το θέμα του θανάτου και ειδικά της αυτοκτονίας παραμένει διαχρονικά ελκυστικό μεταξύ των ποιητών.

  14. sarant said

    Σοφία, ευχαριστώ, ιδίως για το λινκ στο 12.

  15. george said

    Για τον θάνατό του είχε γράψει και ο Κώστας Ουράνης, το «Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι», το οποίο έχουν μελοποιήσει τα Διάφανα Κρίνα.

    (ο τίτλος είναι του τραγουδιού, το ποίημα ίσως είχε διαφορετικό τίτλο – δεν έχω ιδέα)

  16. Διόρθωσα το λίνκι…

  17. # 17 Καλά, πως μου διέφυγε ο Ουράνης; Νομίζω τον ίδιο τίτλο είχε και το ποίημα. Και τώρα που λες Διάφανα Κρίνα, έοχυν μελοποιήσει και το άλλο του Καψάλη, «θα ‘ρθει την ώρα που σπαράσσεται το φως μου» που υποννοεί τον θάνατο αλλά δεν το λέει και ευθέως.

  18. sarant said

    Τα Διάφανα Κρίνα έχουν κάνει πολλές μελοποιήσεις, πράγματι.

    Τι ωραία η σκηνή στο ποίημα του Ουράνη με τους χαρτοπαίζοντες φίλους…

  19. Σκύλε, εδώ*, στο 30, φαίνεται μια μονοκατοικία σε καλή κατάσταση. Αυτό είναι;

    * ένα κλικ στη στροφή ανάποδα απ’ τη φορά του ρολογιού, για νάρθει η Καλλιδρομίου αριστερά κοιτώντας.

  20. Μερικές φορές σκέφτομαι ότι ένας από τους λόγους που πέρασε στη σκιά η ομοιοκατάληκτη ποίηση αμέσως μετά τον πόλεμο – κι έτσι ό,τι άνθησε στον Μεσοπόλεμο δεν συνεχίστηκε παρά μετά το 1990 στην ουσία – είναι ότι πέθαναν μαζικά λίγο πριν ή λίγο μετά τον πόλεμο οι μεγαλύτεροι εκπρόσωποί του: Καρυωτάκης το 1928, Πολυδούρη το 1930, Κοτζιούλας το 1951, Σικελιανός (αν και ο Σικελιανός δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο σε αυτή την ομάδα) το 1951, Λαπαθιώτης το 1944, ακόμη και ο Παλαμάς το 1943 (οι ημερομηνίες από μνήμης, μπορεί να κάνω και κάποιο λάθος). Ο Ουράνης δεν θυμάμαι, τα το ψάξω σε λίγο. Οπότε όσοι επέζησαν ακολούθησαν το μεγάλο ρεύμα του ελεύθερου στίχου, που τότε ήταν νεωτεριστικό, και δεν υπήρχε κανείς να γράφει με ρίμα και μέτρο, πλην του Σκαρίμπα και του Καββαδία, που εν πολλοίς απομονώθηκαν.

  21. Μετά από ψάξιμο: Ουράνης το 1953, Φιλύρας στο δρομοκαίτειο το 1942, Δροσίνης το 1951, Απόστολος Μελαχροινός το 1952.

  22. sarant said

    20: Εγώ δεν μπορώ να το ξεχωρίσω.

    Πάντως,

    Το σπίτι μου δεν έχει πια καρδιά•
    το σπίτι μου με τυραννεί σαν ξένο•
    το σπίτι μου μια πλάκα είναι βαριά,
    που με πνίγει, – και μόλις ανασαίνω.

  23. Στάζυμπε (@ 19): Ναι, αυτό είναι.
    Αλλά αυτό που φαίνεται είναι ψιλοαπατηλό. Πίσω, η αυλή έχει γίνει χάλια. Οι τοίχοι, επίσης. Νομίζω πως το σπίτι είναι ακόμη επισκευάσιμο αλλά αγνοώ για πόσο ακόμα και με τι ποσό. Το σπίτι τώρα είναι περιφραγμένο με λαμαρίνες και μαζεύει σκουπίδια. Πριν λίγα χρόνια χρησίμεψε σαν σκηνικό για θεατρικές παραστάσεις αλλά μετά έμεινε ανοιχτό και ρήμαξε. Τα πρεζάκια, που μαζεύονταν εκεί, δεν βοήθησαν και πολύ την κατάσταση.
    Θα πάω να ρωτήσω στη γειτονιά μήπως μου επιτρέψει κανένας γείτονας να ανέβω στην ταράτσα του να το φωτογραφίσω από ψηλά. Αλλά ζούμε σε δύσκολες εποχές και δύσκολες γειτονιές…

  24. Συγκλονιστικά τα ποιήματά του καθώς και οι περιγραφές σου γι’αυτά που σου δίνουν μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για τις προθέσεις στη γραφή του. Πολλή καλή αναφορά, με συγκίνησε.

  25. Σήμερα στα «Νέα»:

    Αρχιτεκτονική ιστορία στο έλεος του χρόνου

    (http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=4612241)

    Ο ποιητής δεν µένει πια εδώ

    Οικία Ναπολέοντος Λαπαθιώτη. Κουντουριώτου 23 και Οικονόµου, Εξάρχεια. Η διώροφη νεοκλασική οικία µε το υπερυψωµένο υπόγειο (ηµιτριώροφο) και τον κήπο υπήρξε για χρόνια το σπίτι του ροµαντικού ποιητή Ναπολέοντος Λαπαθιώτη, µέχρι και την αυτοχειρία του το 1944. Σήµερα, η αρχοντική πινελιά του πυκνοκατοικηµένου κέντρου _ που οικοδοµήθηκε το 1870 _ δεν θυµίζει τον πρότερο αριστοκρατικό εαυτό της αφού παραµένει εγκαταλελειµµένη και σκοτεινή, ενώ εµπρησµοί και καταλήψεις άφησαν τα δικά τους αποτυπώµατα. Το 2007 πάντως αγοράστηκε από ιδιώτες και υπάρχει πλάνο να γίνει κατοικία πάλι, µε βάση την πρόταση-σχέδιο που κατέθεσε ο αρχιτέκτονας Γιάννης Σαΐτας στο Κεντρικό Συµβούλιο Νεωτέρων Μνηµείων. Αν και το σπίτι του Λαπαθιώτη έχει κηρυχτεί διατηρητέο από το υπουργείο Πολιτισµού (πριν γίνει και Τουρισµού) το 1984 και το παλιό ΥΠΕΧΩ∆Ε, σήµερα δεν έχει αξιοποιηθεί. Παλιότερα ο Σύλλογος Κατοίκων είχε προτείνει να γίνει χώρος καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Τι είναι αυτό όµως που κάνει το παραπάνω σπίτι ξεχωριστό; Η κλασική τριµερής διάρθρωση της πρόσοψης, µε το αέτωµα και τον µεγάλο εξώστη µε τα µαρµάρινα φουρούσια, και τα «τραβηχτά» διακοσµητικά στοιχεία επάνω από τα ανοίγµατα που συνδυάζονται µε αυλή, εξωτερική κλίµακα και χαγιάτι. Το 2006 η θεατρική οµάδα Οχι Παίζουµε ανέβασε παραστάσεις εντός της ιστορικής οικίας µε κεντρικό άξονα τον λόγο του ίδιου του Λαπαθιώτη. Το έργο «Καρδιά µε κόκαλα, βίος και πολιτεία του ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη» ήταν συνδηµιουργία των Χρήστου Κανελλόπουλου και Γιώργου Σαχίνη και παίχτηκε στην αυλή του ερειπωµένου αρχοντικού του ποιητή.

  26. sarant said

    Σύμπτωση, ε;

    Πράγματι, το σπίτι δεν το έχτισαν οι Λαπαθιώτηδες, το αγόρασε ο Λεωνίδας Λαπαθιώτης το 1902, όταν ο ποιητής ήταν 13μιση χρονών. Προηγουμένως είχαν αλλάξει πολύ μεγάλο αριθμό σπιτιών, όλα στο κέντρο της Αθήνας (Κολοκοτρώνη, Χαλκοκονδύλη, 3ης Σεπτεμβρίου, Αθηνάς, Ζωοδ. Πηγής, Ακαδημίας, Πανεπιστημίου κτλ.) και αυτό ήταν το πιο απομακρυσμένο γι’ αυτό και στην αρχή του είχε κακοφανεί του Λαπαθιώτη.

  27. Βαγγέλης said

    Το ωραιότερο μέχρι τώρα κείμενο για το σπίτι και τον ποιητή το έγραψε ο μακαρίτης πια Γιώργος Ιωάννου, το 1984. Έχουν περάσει 26 χρόνια από τότε και είμαστε στα ίδια… και χειρότερα. Αθάνατη Ελλάδα!
    Ωραία ανάρτηση, κύριε Σαραντάκο, αλλά επιτρέψετέ μου να πω το εξής: Δεν ωφελεί να ανακυκλώνουμε τα ίδια και τα ίδια,προκαλούν κορεσμό και αφόρητη ανία. Ας προχωρήσουμε σε δημοσίευση άγνωστων κειμένων του καλύτερα.

  28. sarant said

    Κύριε Ψαραδάκη, για έναν παντεπόπτη το μόνο νέο στοιχείο της ανάρτησης είναι η δημοσίευση της εικόνας του χειρογράφου (αν και ίσως έχει κι αυτή κάπου δημοσιευτεί, δεν θυμάμαι καλά). Αλλά δεν είναι όλοι τόσο βαθιοί γνώστες του έργου του Λαπαθιώτη, θαρρώ.

  29. Reblogged στις Voronwe Aranwion.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: