Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γιατί είμαι υπέρ της τεχνολογικής εξέλιξης

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2011


Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε χτες 25.1.2010 στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης.

Έχω μερικούς αγαπητούς φίλους, που ενώ είναι ξύπνιοι, πνευματικοί άνθρωποι, κοινωνικά δραστήριοι ενεργοί πολίτες, προικισμένοι δηλαδή με πολλά χαρίσματα, εντούτοις αποφεύγουν, κάποιοι δε αποστρέφονται, την τεχνολογική εξέλιξη στον τομέα της επικοινωνίας και της μετάδοσης των ιδεών. Μετά βίας και εξ ανάγκης χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο, δεν αγγίζουν το πληκτρολόγιο (κάποιοι μάλιστα από υπερβάλλοντα ζήλο ούτε τη γραφομηχανή) και φυσικά έχουν ξορκισμένο το διαδίκτυο.
Αγαπητός φίλος (και ξάδελφος μάλιστα) με εγκαλούσε προχτές, κατηγορώντας με για ασυνέπεια, γιατί στο σημείωμά μου για το παράδειγμα της Γαύδου επισήμανε πολλές κατά την άποψή του ανακολουθίες: πως ενώ είμαι υπέρ της τεχνολογικής εξέλιξης προτείνω να καταργήσουμε κάποια προϊόντα αυτής της εξέλιξης (χάπια κ.λπ.) και να ξαναγυρίσουμε στις παλιές και μισοξεχασμένες θεραπευτικές πρακτικές και μέσα, στις βεντούζες, στα καταπλάσματα, στα μαντζούνια και στις παλιές συνταγές των γιαγιάδων μας. Επίσης πως προτείνω να περιορίσουμε το αυτοκίνητο (άλλη μια μορφή τεχνολογικής εξέλιξης) και να ξαναγυρίσουμε στο περπάτημα ή έστω την ποδηλασία.
Φαίνεται πως δεν ήμουν αρκετά σαφής στη διατύπωση των απόψεών μου. Πριν από οχτώ, αν δεν κάνω λάθος, χρόνια είχε δημοσιευθεί στο «Εμπρός» σημείωμά μου, με τίτλο «Τεχνολογίας εγκώμιο», στο οποίο ανέπτυσσα τις απόψεις μου που είχα τότε και εξακολουθώ να διατηρώ και σήμερα. Στο σημείωμα λοιπόν αυτό γράφω πως η τεχνολογία είναι καλή όταν τη χρησιμοποιείς σωστά και κακή όταν τη χρησιμοποιείς λανθασμένα. Πως ουσιαστικά ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι ο υπηρέτης σου. Πολύτιμος και εξυπηρετικός αλλά πάντοτε υπηρέτης. Κι ούτε καν έξυπνος. Αντίθετα, θα τον χαρακτήριζα πολύ κουτό. Γιατί μπορεί μεν να κάνει αριθμητικές πράξεις με εικοσαψήφιους αριθμούς σε κλάσμα δευτερολέπτου, αλλά δε διαθέτει ούτε υποψία κρίσης και φαντασίας. Αυτά παραμένουν προνόμια του ανθρώπινου μυαλού κι ούτε είναι δυνατή η κατασκευή τεχνητής διανοίας. Αν λοιπόν μερικοί άνθρωποι δέχονται να γίνουν υπηρέτες και όργανα μιας ηλίθιας μηχανής, όπως είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, αυτό είναι δικό τους πρόβλημα και φταίξιμο και δε μειώνει τη σπουδαιότητα και την αξία του ως χρήσιμου και βολικού οργάνου.
Το παρήγορο και ελπιδοφόρο στοιχείο είναι πως μπορεί, οι εσχατόγηροι της ηλικίας μου και οι σιτεμένοι της ηλικίας του ξάδελφου, να αποστρέφονται την Πληροφορική και το Διαδίκτυο, αλλά τα νέα παιδιά είναι ένθερμοι θιασώτες τους. Προσωπικά μυήθηκα στη μαγεία της πληροφορικής από το γιο μου και τη μεγάλη μου κόρη στις αρχές της δεκαετίας του ‘80 και σήμερα προσφεύγω συχνά στα φώτα και την αρωγή των εγγονών μου, που πάνε στο Γυμνάσιο και είναι ξεφτέρια στα θέματα αυτά.
Υπάρχουν φυσικά και στο σημείο αυτό παρήγορες εξαιρέσεις. Στην Αίγινα, όπου περνώ αρκετές μέρες κάθε μήνα, αφού σύμφωνα με τη λεσβιακή αντίληψη «είμι απ’ του χουργιό τς ιγναίκας ιμ», στην Αίγινα λοιπόν πριν από δέκα χρόνια η Γωγώ Κουλικούρδη, η αποκαλούμενη «ζωντανή ιστορία της Αίγινας» σε ηλικία (τότε) εβδομήντα πέντε ετών, αγόρασε ηλεκτρονικό υπολογιστή, έμαθε να τον χειρίζεται και έγραψε σ’ αυτόν τα τελευταία δύο βιβλία της. Ακολουθώντας το παράδειγμά της τρεις διαπρεπείς Αιγινήτες, που έχουν περάσει τα εξήντα, ένας ζωγράφος, ένας συγγραφέας και μια φιλόλογος, προσχώρησαν στη νέα τεχνολογία και εντρυφούν στο Διαδίκτυο.
Επειδή δεν παραδέχομαι πως υπάρχουν απόλυτες αλήθειες, πρέπει να αναφέρω και τον αντίλογο. Δεν παραγνωρίζω το ότι στο χαώδες και ανεξέλεγκτο Διαδίκτυο παραμονεύουν μεγάλοι κίνδυνοι, ιδίως για τα νέα παιδιά, από την παρακολούθηση πορνοταινιών ως τη διάδοση των ναρκωτικών. Σ’ αυτό το πρόβλημα όμως λύση δεν είναι η απαγόρευση της χρήσης αλλά η διαφώτιση του χρήστη. Άλλωστε τα νέα παιδιά τους κινδύνους αυτούς τους αντιμετωπίζουν καθημερινά, όχι καθισμένα μπροστά στον υπολογιστή τους αλλά βαδίζοντας στους δρόμους.
Η διαφορά όμως ανάμεσα στο Διαδίκτυο και την Τηλεόραση παραμένει τεράστια. Στο Διαδίκτυο συμμετέχεις ενεργητικά, μπορείς αμέσως να πεις τη γνώμη σου και να διατυπώσεις τις αντιρρήσεις σου, ενώ στην Τηλεόραση δεν μπορείς. Παραμένεις εσαεί παθητικός, αποχαυνωμένος, θεατής (και πειθήνιος καταναλωτής επί πλέον). Γι’ αυτό άλλωστε τα απολυταρχικά ή δικτατορικά καθεστώτα, όπως οι αραβικές μοναρχίες, κάποιες αφρικανικές δικτατορίες και η κομμουνιστική (τρομάρα της) Κίνα έχουν κάνει σχεδόν υποχρεωτική την (κρατική βεβαίως βεβαίως) τηλεόραση, ενώ κάνουν ό,τι μπορούν για να εμποδίσουν ή έστω να περιορίσουν τη χρήση της πληροφορικής και του διαδικτύου από τους υπηκόους τους.

 

6 Σχόλια to “Γιατί είμαι υπέρ της τεχνολογικής εξέλιξης”

  1. Αλκιβιάδης Περβαινάς said

    Στο σημείωμα λοιπόν αυτό γράφω πως η τεχνολογία είναι καλή όταν τη χρησιμοποιείς σωστά και κακή όταν τη χρησιμοποιείς λανθασμένα. Πως ουσιαστικά ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι ο υπηρέτης σου. Πολύτιμος και εξυπηρετικός αλλά πάντοτε υπηρέτης. Κι ούτε καν έξυπνος. Αντίθετα, θα τον χαρακτήριζα πολύ κουτό. Γιατί μπορεί μεν να κάνει αριθμητικές πράξεις με εικοσαψήφιους αριθμούς σε κλάσμα δευτερολέπτου, αλλά δε διαθέτει ούτε υποψία κρίσης και φαντασίας. Αυτά παραμένουν προνόμια του ανθρώπινου μυαλού κι ούτε είναι δυνατή η κατασκευή τεχνητής διανοίας.

    Διαφωνώ με τις δύο αυτές θέσεις στο παραπάνω απόσπασμα (ουδετερότητα της
    τεχνολογίας και αδυναμία κατασκευής τεχνητής διάνοιας). Δεν έχω το απαραίτητο υπόβαθρο για να επιχειρηματολογήσω διεξοδικά, αυτό όμως που θέλω να πω είναι οτι τουλάχιστον για μένα δεν προφανής η ορθότητα τους. Διαισθητικά μάλιστα τείνω σε αντίθετες θέσεις.

    Για την ουδετερότητα της τεχνολογίας να σημειώσω μόνο τις δυναμικές της δημιουργικής καταστροφής που βάζουν σε κίνηση οι νέες τεχνολογίες και την ισχυρή πόλωση που υπάρχει στην χρήση τους από τις ελίτ αλλά και κυρίως από τους νέους. Η σχέση μεταξύ ανθρώπων και τεχνολογίας δεν είναι μονόδρομος και γραμμική, δεν χρησιμοποιούμε μόνο εμείς την τεχνολογία, μας χρησιμοποιεί και αυτή για τους δικούς της σκοπούς. Μερικοί φτάνουν στο σημείο να την θεωρούν το έβδομο βασίλειο της ζωής

    Όσο για την δεύτερη θέση περί αδυναμίας κατασκευής τεχνητής διάνοιας θα ήθελα να ήξερα το σκεπτικό του κ. Σαραντάκου. Πολλές τέτοιες θέσεις περί αδυνάτου έχουν καταρριφθεί στην ανθρώπινη ιστορία. Χαριτολογώντας θα μπορούσαμε να πούμε ότι τέτοιες δηλώσεις περί αδυνάτου έχουν ισχυρή προβλεπτική αξία και είναι οι προπομποί των αυριανών ανακαλύψεων και εφευρέσεων.

    – στα μέσα του 18ου αιώνα ο Comte υποστήριζε ότι είναι αδύνατον να μάθουμε από τι αποτελούνται τα άστρα, δεν πέρασαν όμως δύο χρόνια από το θάνατό του και μέσω της φασματοσκοπικής ανάλυσης έγινε δυνατή η εξακρίβωση της χημική σύστασης του Ήλιου και άλλων μακρινών άστρων.

    – στα τέλη του 19ου αιώνα, δεν θυμάμαι τώρα ποιός διακεκριμένος φυσικός είχε διακηρύξει το τέλος της επιστήμης καθώς κατά την γνώμη του είχαν απαντηθεί όλα τα δύσκολα ερωτήματα, εκτός ίσως από κάποιες επιμέρους λεπτομέρειες. Μετά βέβαια ήρθε ο Αϊνστάιν με την σχετικότητα, λίγο αργότερα η κβαντομηχανική και τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

    Ναι, οι υπολογιστές είναι κουτοί, ακριβώς όπως τα μυρμήγκια και οι νευρώνες. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για την μυρμηγκοφωλιά και τον εγκέφαλο. (Εδώ τώρα αρχίζω να σπεκουλάρω) Μόλις τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε την δύναμη των δικτύων. Ίσως μάλιστα ο όρος τεχνητή διάνοια να είναι παραπλανητικός, και αυτό που θα προκύψει (από τα δίκτυα; από την βιοτεχνολογία; από αυτό που δεν το ξέρουμε ακόμα; ) να είναι μια άλλου είδους (φυσική;) διάνοια.

    Μια τελευταία επισήμανση (στο πνεύμα του Μαύρου Κύκνου του Taleb), αν οι θέσεις του κ. Σαραντάκου είναι σωστές τότε η ζωή συνεχίζεται ως έχει και χωρίς πολλές επιπλέον ανησυχίες, αν όμως είναι λανθασμένες όπως φοβάμαι, τότε πρέπει να έχουμε ανοιχτά τα μάτια μας και τα
    αυτιά μας (και κυρίως τα μυαλά μας) γιατί δεν ξέρουμε σε κόσμο θα ξυπνήσουμε αύριο. Αν εδώ φαίνομαι τεχνοφοβικός δεν είναι λόγω προθέσης, αλλά πως να μετρήσεις τις συνέπειες αυτού που δεν ξέρεις, και ούτε καν ξέρεις οτι δεν το ξέρεις;

  2. sarant said

    Καλησπέρα και καλώς ήρθατε!
    (Κι εμένα μ’ αρέσει ο Ταλέμπ)

  3. Βέβαια, αξία έχει νομίζω, να δούμε και πώς καταλήγει στα χέρια μας η σημερινή τεχνολογία. Το (Κολτάν) το ξέρετε; Τα συμπεράσματα δικά σας.

  4. Λ. Αριστοτέλης said

    Καλησπέρα,
    Μερικές διαφωνίες γρήγορα γρήγορα

    > Για την ουδετερότητα της τεχνολογίας να σημειώσω μόνο τις δυναμικές της δημιουργικής καταστροφής που βάζουν σε κίνηση οι νέες τεχνολογίες και την
    > ισχυρή πόλωση που υπάρχει στην χρήση τους από τις ελίτ αλλά και κυρίως από τους νέους.

    δε καταλαβαίνω τι ακριβώς θέλετε να πείτε. το κλασσικό παράδειγμα του μαχαιριού ισχύει εδώ για άλλη μια φορά. Μπορώ να σκοτώνω με αυτό αλλά και να κόψω μια φέτα ψωμί. Το τι θα κάνω είναι ανθρώπινη επιλογή, όχι επιλογή του μαχαιριού.

    > Η σχέση μεταξύ ανθρώπων και τεχνολογίας δεν είναι μονόδρομος και γραμμική, δεν χρησιμοποιούμε μόνο εμείς την τεχνολογία, μας χρησιμοποιεί και αυτή για > τους δικούς της σκοπούς.

    με λίγα λόγια το μηχάνημα αποκτάει συνείδηση και βούληση ; πάλι δε καταλαβαίνω

    > Όσο για την δεύτερη θέση περί αδυναμίας κατασκευής τεχνητής διάνοιας θα ήθελα να ήξερα το σκεπτικό του κ. Σαραντάκου. Πολλές τέτοιες θέσεις περί
    > αδυνάτου έχουν καταρριφθεί στην ανθρώπινη ιστορία.

    εδώ συμφωνούμε.

    > Αν εδώ φαίνομαι τεχνοφοβικός δεν είναι λόγω προθέσης, αλλά πως να μετρήσεις τις συνέπειες αυτού που δεν ξέρεις, και ούτε καν ξέρεις οτι δεν το ξέρεις;

    έχω την εντύπωση ότι κάθε φορά που ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με κάτι καινούριο και διαφορετικό κάτι τέτοιο αισθάνεται. Κανείς δεν μπορεί να μετρήσει τις συνέπειες των επιλογών του (γιατί δεν έχεις εικόνα όλου του κόσμου). Πάντα νομίζω ίσχυε και θα ισχύει αυτό.
    Ο Taleb είναι φίνος !

    Χαιρετώ

  5. Αλκιβιάδης Περβαινάς said

    @Λ. Αριστοτέλης

    >δε καταλαβαίνω τι ακριβώς θέλετε να πείτε. το κλασσικό παράδειγμα του μαχαιριού ισχύει εδώ για άλλη μια φορά. Μπορώ να σκοτώνω με αυτό αλλά και να κόψω μια φέτα ψωμί. Το τι θα κάνω είναι ανθρώπινη επιλογή, όχι επιλογή του μαχαιριού.

    >με λίγα λόγια το μηχάνημα αποκτάει συνείδηση και βούληση ; πάλι δε καταλαβαίνω

    Έχεις δίκιο, είναι λίγο μπερδεμένα γιατί δεν τα έχω ξεκάθαρα στο μυαλό μου.

    Ένα μαχαίρι όμως δεν είναι τεχνολογία, είναι (παρα)προϊόν της τεχνολογίας, Θα βοηθούσε ίσως αν αλλάζαμε την μεταφορά από το μαχαίρι στην διαδικασία δημιουργίας του μαχαιριού.

    Υπάρχουν δύο τέτοιες διαδικασίες η άμεση (χοντρικά η παραγωγική διαδικασία που κατασκευάζει ένα συγκεκριμένο μαχαίρι) και η απώτατη αναπτυξιακή διαδικασία (αυτή που από ένα κομμάτι πέτρας κατέληξε μετά από αμέτρητες γενιές συνεχών αλλαγών σε αυτό που θα λέγαμε σήμερα «μαχαίρι»).

    Όταν μιλώ για δυναμικές της τεχνολογίας έχω στο μυαλό μου αυτή τη δεύτερη κατηγορία αναπτυξιακών διαδικασιών, και η γνώμη μου είναι ότι πράγματι έχουν τους δικούς τους «σκοπούς», με την ίδια έννοια που ο Richard Dawkins αποδίδει «σκοπούς» στα γονίδια.

    Η εισαγωγή κάθε νέας τεχνολογίας δρα σαν τον παρατηρητή στην κβαντομηχανική, αλλάζει το υπάρχων καθεστώς (άνθρωπος + φύση), δημιουργεί νέες δυναμικές, και ο κύκλος ξεκινά πάλι από την αρχή. Πιστεύω ότι σε ένα τέτοιο καθεστώς θετικής ανάδρασης, όπου πιθανώς οι παρενέργειες είναι σημαντικότερές από τις όποιες αρχικές προθέσεις (αν υπάρχουν καν), η «βούληση» (χοντροκομμένα οι ευκολίες/δυσκολίες και οι απρόσμενες δυνατότητες/ παρενέργειες που προσφέρουν) των τεχνουργημάτων έχει τουλάχιστον το ίδιο βάρος με την όποια ανθρώπινη «βούληση».

    Και αν αυτά έχουν νόημα στην υπάρχουσα παραδοσιακή τεχνολογία, γίνονται εξαιρετικά σημαντικά στις νέες ψηφιακές (μην ξεχνάμε ότι και το DNA είναι ψηφιακό) τεχνολογίες όπου φαίνεται ότι σιγά-σιγά(;) θα έχουμε την ενσωμάτωση του ανθρώπου με την μηχανή (και δεν θέλω σχόλια σ’ αυτό 🙂 )

  6. dex said

    Με πήρε τηλέφωνο η τεχνολογική εξέλιξη και δήλωσε πολύ ανακουφισμένη. Αν ο κ. Σαραντάκος ήτο εναντίον της, παίζει και να σκεφτόταν την αυτοκτονία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: