Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μακαριστός, η ιστορία της λέξης

Posted by sarant στο 27 Ιανουαρίου, 2011


Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται τρία χρόνια από τον θάνατο του αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου, οπότε βρίσκω ταιριαστό να παρουσιάσω ένα παλιό μου άρθρο (γραμμένο το 2008, που δεν είχα το ιστολόγιο) σχετικά με την ιστορία της λέξης «μακαριστός».

Τις μέρες του θανάτου και της κηδείας του αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστόδουλου, επικράτησε στα τηλεοπτικά κανάλια μια χωρίς προηγούμενο μονολιθική νιουσπήκ: ο μεταστάς αρχιεπίσκοπος ήταν πάντα «μακαριστός», στη Μητρόπολη εκτέθηκε σε προσκύνημα το «σκήνωμά» του και, βέβαια, ο Χριστόδουλος δεν πέθανε αλλά «εκοιμήθη». Βέβαια, κάθε θάμα τρεις ημέρες και το μεγάλο τέσσερις, κι έτσι ο μακαρίτης (ή μακαριστός;) Αρχιεπίσκοπος αφού πλήρωσε το κοινό χρέος παραδόθηκε στην ιστορία που θα τον κρίνει.

Ωστόσο, δεν σας κρύβω την ενόχλησή μου για τη νεογλώσσα των καναλιών (τέτοια δογματική ομοφωνία, επαναλαμβάνω, τύφλα να ’χει ο Όργουελ) και αποφάσισα να ψάξω λιγάκι τον όρο μακαριστός για να δω ποια είναι η ιστορία του. Με τους άλλους δύο όρους δεν θα ασχοληθώ τώρα, μόνο να επισημάνω ότι σύμφωνα με το λεξικό Μπαμπινιώτη το σκήνωμα είναι η σορός αγίου. Και άγιος δεν έχει ακόμα κηρυχτεί ο μεταστάς.

Η εντύπωσή μου ήταν ότι ο όρος ‘μακαριστός’ λανσαρίστηκε στο ευρύ κοινό την εποχή του θανάτου του προηγούμενου Αρχιεπισκόπου, του Σεραφείμ. Θυμάμαι μάλιστα ένα σχόλιο των ευφυέστατων και «κακοηθέστατων» Τσεκεροκυρίτσηδων στην Αυγή, ότι «εμείς μέχρι τώρα μόνο φουνταριστό ξέραμε, στο γουότερ-πόλο». Όμως γεννήθηκε τότε η λέξη; Όχι βέβαια, πρόκειται για λέξη αρχαία. Αρχαία, αλλά που δεν είχε την ίδια σημασία. Στα αρχαία, μακαριστός ήταν αυτός που θεωρείται ευδαίμων, που τον μακαρίζουν οι άλλοι, ο ζηλευτός.

Τι λένε τα λεξικά;

Στο λεξικό Δημητράκου το λήμμα μακαριστός περιλαμβάνεται αλλά με την έννοια την αρχαία, του αξιομακάριστου, του ευδαίμονος ανθρώπου.

Στο λεξικό Σταματάκου, δεν περιλαμβάνεται τέτοιο λήμμα.

Το Αντιλεξικό Βοσταντζόγλου δεν περιλαμβάνει τέτοιο λήμμα.

Ας προχωρήσουμε στα νεότερα λεξικά:

Το Λεξικό Τεγόπουλου-Φυτράκη, περιλαμβάνει λήμμα ‘μακαριστός’ με τη σημασία «ο θεωρούμενος μακάριος ή καλότυχος»

Το λεξικό Κριαρά, το επίτομο της δημοτικής εννοώ, δεν περιέχει το λήμμα.

Το λεξικό Μπαμπινιώτη είναι χρονολογικά το πρώτο που έχει το λήμμα με την σημασία που επικρατεί σήμερα. Πιο σωστά, δίνει δύο σημασίες: i) αυτός που θεωρείται καλότυχος και ευλογημένος, και ii) (για αποθανόντες ιερωμένους) μακαρίτης. Μάλιστα, συνοδεύει το λήμμα με παραδειγματική φράση: ο μακαριστός αρχιεπίσκοπος Αθηνών Σεραφείμ.

Το λεξικό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, που εκδίδεται λίγους μήνες αργότερα, επίσης περιλαμβάνει το λήμμα, μόνο με τη σημασία του θανόντος ιερωμένου.

Ας ψάξουμε στα σώματα κειμένων

Η λέξη ‘μακαριστός’ στα αρχαία σημαίνει «ο θεωρούμενος ή νομιζόμενος μακάριος, ο ευδαίμων» και κατ’ επέκταση «ο ζηλευτός». Η λ. δεν χρησιμοποιείται μόνο για πρόσωπα (την μακαριστοτάτην ευδαιμονίαν, λέει ο Ξενοφώντας). Ακόμα και στο Πατριστικό Πατερικό λεξικό του Λάμπε, που έχει και μεταγενέστερα της κλασικής αρχαιότητας κείμενα, δεν βρίσκω καμιά σημασία όπως τη σημερινή του θανόντος ιερωμένου. Μάλιστα, στον Λάμπε βρίσκω να χρησιμοποιείται, από και για ιερωμένους, η λέξη ‘μακαρίτης’ π.χ. «του μακαρίτου Αλεξάνδρου, του προ εμού επισκόπου» λέει στην Απολογία του κατ’ Αρειανών ο Αθανάσιος. Και γενικά, σε όλη την αρχαία και μεταγενέστερη γραμματεία, για μεταστάντες κληρικούς μόνο η λέξη ‘μακαρίτης’ χρησιμοποιείται, όπως και για άλλους τεθνεώτες χωρίς διάκριση.

Στα νεότερα χρόνια, μια αναζήτηση που έκανα σε σώματα εφημερίδων (αν και η αναγνώριση των λέξεων δεν είναι άσφαλτη) έδωσε προπολεμικά ένα μόνο παράδειγμα χρήσης της λέξης ‘μακαριστός’, στο Εμπρός στις 25/12/1922, και όχι με τη σημερινή έννοια: «ο γερο-Μουζάς, ο μακαριστός, ο τρισευτυχισμένος πατέρας». Στο επίσης προπολεμικό Σκριπ (1893-1911) η λέξη μακαριστός δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται ούτε μία φορά, αν και βέβαια αρχιεπίσκοποι πέθαιναν και τότε.

Αντίθετα, η λέξη μακαριστός χρησιμοποιείται, έστω και σπάνια, με την έννοια «μακάριος», όπως στον παρακάτω στίχο από τη μετάφραση της Οδύσσειας από τον Εφταλιώτη (μ371): Δία πατέρα, και θεοί μακαριστοί κι αιώνιοι

Μεταπολεμικά: Τέσσερις κηδείες και ένας μακαριστός

Για να κάνω πιο συστηματική την αναζήτησή μου, ανέτρεξα στα φύλλα της εφημ. «Ελευθερία» στην Εθνική Βιβλιοθήκη για να δω με ποιο λεξιλόγιο περιγράφονταν οι θάνατοι αρχιεπισκόπων.

Στο θάνατο του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, στις 20.5.1949, η Ιερά Σύνοδος αναγγέλλει στο χριστεπώνυμο πλήρωμα την «προς Κύριον αποδημίαν του προέδρου αυτής Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Δαμασκηνού». Όλοι οι πολιτικοί (Θεμ. Σοφούλης πρωθυπουργός, Θεοτόκης πρόεδρος Βουλής, Κ. Τσάτσος, Σ. Γονατάς, Γ. Παπανδρέου) εκφράζουν βέβαια τη θλίψη τους αλλά χρησιμοποιώντας λέξεις όπως μακαριότατος, σεπτός ιεράρχης κτλ. και πάντως όχι μακαριστός. Σε κανένα σημείο του εκτενέστατου ρεπορτάζ δεν βρίσκω τη λέξη μακαριστός για τον μακαρίτη.

Στις 24.5 γίνεται η κηδεία και η εφημερίδα κάνει λόγο για την σεπτή σορό (όχι σκήνωμα) του αποβιώσαντος ιεράρχου. Στο τηλεγράφημά του, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας χαρακτηρίζει τον μακαρίτη «αοίδιμο» αλλά όχι μακαριστό. Πλήθος είναι τα ψηφίσματα ιδρυμάτων, οργανισμών και σωματείων (ο μακαρίτης, έχοντας διατελέσει αντιβασιλέας, είχε πολυσχιδή δραστηριότητα) αλλά πουθενά δεν βρίσκω τον όρο «μακαριστός». Παρεμπιπτόντως, και τότε το πένθος είχε κηρυχθεί τριήμερο και η μέρα της κηδείας αργία για τις δημόσιες υπηρεσίες.

Ο διάδοχός του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο, ο Σπυρίδων, πέθανε την 21.3.1956. Η εφημερίδα της επομένης μέρας στο ρεπορτάζ για τον θάνατό του χρησιμοποιεί τη λέξη «ο εκλιπών», ενώ ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής τον χαρακτηρίζει «πρωθιεράρχη». Ωστόσο, μέσα στο σωρό από τα τηλεγραφήματα ιδρυμάτων κτλ. βρίσκουμε ένα και μοναδικό το οποίο όντως χρησιμοποιεί τη λέξη. Πρόκειται για την ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου του Εκκλησιαστικού Οφανοτροφείου Βουλιαγμένης, το οποίο μιλάει για το άγγελμα «της προς κύριον μεταστάσεως του μακαριστού Πρόεδρου, Πατρός και προστάτου αυτού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Κυρού Σπυρίδωνος» και που το υπογράφει, ως Αντιπρόεδρος του ιδρύματος, κάποιος μητροπολίτης. Τα άλλα τηλεγραφήματα περιορίζονται στο «Μακαριότατος» (αν και το γράφουν με ωμέγα) και στο «σεπτός ιεράρχης». Αλλά και στο ρεπορτάζ της κηδείας, η εφημερίδα μόνο για Μακαριότατο μιλάει ή για αποθανόντα αρχιεπίσκοπο. Και στα άλλα ρεπορτάζ, μόνο τη λέξη μεταστάς βρίσκω.

Ο επόμενος αρχιεπίσκοπος, ο Δωρόθεος, δεν μακροημέρευσε στο θρόνο: πέθανε ύστερα από δεκαέξι μόλις μήνες, στις 26.7.1957, και μάλιστα στη Στοκχόλμη όπου είχε μεταβεί προς θεραπεία. Στο άγγελμά της προς το χριστεπώνυμο πλήρωμα, η Ιερά Σύνοδος αγγέλλει ότι «ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Δωρόθεος εξεδήμησεν προς Κύριον», δέεται υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του αειμνήστου Αρχιεπισκόπου και μιλάει για τη σορό (όχι σκήνωμα) του μεταστάντος. Ο Αρχιεπίσκοπος της Κύπρου Μακάριος (βρισκόμαστε καταμεσίς του απελευθερωτικού αγώνα) μιλάει για σεπτό πρωθιεράρχη, ενώ οι πολιτικοί αρχηγοί χρησιμοποιούν λέξεις όπως μακαριότατος. Η λέξη μακαριστός απουσιάζει όπως και τα εκοιμήθη και σκήνωμα του νιουσπήκ που επικράτησε πενήντα χρόνια αργότερα.

Ο επόμενος, ο Θεόκλητος, πεθαίνει στις 8.1.1962. Η είδηση του θανάτου χρησιμοποιεί μόνο τον όρο ‘ο μεταστάς’. Το ίδιο και οι ανακοινώσεις. Ωστόσο, η ειδησεογραφία εστιάζεται λιγότερο στον μακαρίτη και περισσότερο στη διαδοχή του. Πράγματι, ο επόμενος Αρχιεπίσκοπος, ο Ιάκωβος, θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση ύστερα από 12 μόλις μέρες. Ο διάδοχός του Ιακώβου, ο Χρυσόστομος, πέθανε έχοντας εκτοπισθεί από τον Ιερώνυμο και τη χούντα, ο Ιερώνυμος παραιτήθηκε, και πρέπει να φτάσουμε στον Σεραφείμ το 1998 για να βρούμε Αρχιεπίσκοπο να πεθαίνει εν ενεργεία.

Επομένως, στους τέσσερις αυτούς θανάτους εν ενεργεία Μητροπολιτών, από το 1949 έως το 1962, μόνο μία φορά βρήκα να χρησιμοποιείται στην εφημερίδα Ελευθερία η λ. μακαριστός. Για να είμαι δίκαιος, βρήκα και μια άλλη εμφάνισή της, το 1966, σε άρθρο αρχιμανδρίτη, όταν είχαν αποδημήσει εις κύριον πολλοί μητροπολίτες μαζεμένοι, τους οποίους ο αρχιμανδρίτης αυτός αποκαλεί «μακαριστούς». Δύο όλες κι όλες ανευρέσεις της λέξης σε διάστημα δεκαετιών.

Επίσης, η λέξη μακαριστός ανευρίσκεται δύο φορές στον Ταχυδρόμο της Αλεξάνδρειας. Στις 2.9.1972, σε άρθρο του Μητροπολίτη Καρθαγένης για τον Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα. Όμως στην ίδια εφημερίδα (22.1.1960) η λέξη χρησιμοποιείται με την παλιά της έννοια: Μακαριστός ο Κυπριακός Λαός ότι αι εθνικαί του υποθέσεις ευρίσκονται στα ασφαλή «Καλά χέρια» του Μακαρίου του λέει ο αρθρογράφος ίσως κάνοντας και λογοπαίγνιο με το όνομα του Κύπριου ιεράρχη ή εθνάρχη.

Δυστυχώς, δεν υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή νεότερα σώματα εφημερίδων π.χ. από την περίοδο 1985-1995, κάτι που θα μας επέτρεπε να ανιχνεύσουμε πότε ακριβώς η λέξη ‘μακαριστός’ εκτοξεύτηκε από την αφάνεια στην σχεδόν υποχρεωτική χρήση.

Για την προ του θανάτου του Σεραφείμ περίοδο έχουμε μόνο το σώμα της εφημ. Τα Νέα, για ένα χρόνο και κάτι. Και από τις 1/1/1997 έως την άνοιξη του 1998, η λέξη ‘μακαριστός’ μόνο μία φορά ανευρίσκεται: «σύμφωνα με τις καταγγελίες, τότε, του μακαριστού Μητροπολίτου Πέτρας Δημητρίου…» (Νέα, 28.8.1997).

Αντίθετα, στην Κύπρο, η λέξη μακαριστός χρησιμοποιείται αρκετά και σε άλλα συμφραζόμενα. Για παράδειγμα, ο τέως Πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος προέτρεψε το 2004 τους συγγενείς ενός θανόντος ανώτατου στρατιωτικού «να νοιώθουν μακαριστοί», ενώ σε άλλη κυπριακή ιστοσελίδα βρίσκω να χρησιμοποιείται ο όρος για πεσόντες στρατιωτικούς: οι μακαριστοί Ευστάθιος Σάββα Πασιουλής …

Συμπέρασμα;

Το συμπέρασμά μου είναι ότι η λέξη ‘μακαριστός’ αποτελεί ενδιαφέρον παράδειγμα μονολιθικής επιβολής ενός όρου ο οποίος ελάχιστα χρησιμοποιόταν επί δεκαετίες και επί αιώνες και ξαφνικά έγινε σχεδόν υποχρεωτικός. Το υλικό που είχα στη διάθεσή μου δεν μου επιτρέπει ασφαλή χρονολογικά συμπεράσματα, κι έτσι αναγκάζομαι, έχοντας γράψει τόσα και τόσα, να παραδεχτώ ότι πιο εύστοχα συνοψίζει την κατάσταση ο παρακάτω αφορισμός που τον βρήκα στο ιστολόγιο του Ροΐδη:

«Κάποιος κάπου κάποτε το έγραψε αυτό για κάποιον δεσπότη και η μπουμπουνοκέφαλη δημοσιογραφία το αντιγράφει και το χρησιμοποιεί με το ψευτοεπίσημο σοβαροφανές ύφος των υποκριτών θεωρώντας πως εντυπωσιάζει το ακροατήριο»

Υστερόγραφο: Καθώς ξανακοιτάζω το κείμενο και διορθώνω διάφορα σημεία, προσέχω περισσότερο στο λεξικό Μπαμπινιώτη την παραδειγματική φράση «ο μακαριστός αρχιεπίσκοπος Αθηνών Σεραφείμ» και εκπλήττομαι για την ταχύτητα με την οποία το λεξικό αυτό παρακολουθεί την επικαιρότητα –διότι, βέβαια, ο Σεραφείμ εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο στις 10 Απριλίου του 1998 και η επανεκτύπωση της πρώτης έκδοσης που έχω στα χέρια μου βγήκε τον Ιούλιο. Πράγμα που σημαίνει πως μέσα στον κακό χαμό με τους βουλγάρους και τους παοκτζήδες, που εξαιτίας του έγινε η επανεκτύπωση, κάποιος επιμελητής του λεξικού σκέφτηκε και συμπλήρωσε το λήμμα ‘μακαριστός’. Chapeau!

46 Σχόλια to “Μακαριστός, η ιστορία της λέξης”

  1. Χρηστος Κ. said

    Για τον μακαριστο. http://roides.wordpress.com/2011/01/24/24jan11/. Μεγαλη μορφη ο μεταστας.

  2. Raniouska said

    Αν ένα γατάκι πεθαίνει κάθε φορά που γράφετε «ηλεμήνυμα»,
    θα έπρεπε να είχε εξαφανιστεί το είδος από την κατάχρηση στο «μακαριστός». Τελείως οργουελικό το σκηνικό, έχετε δίκιο. Ευτυχώς που έχει περιλάβει τη λέξη ο Αποστόλης στην Ελληνοφρένεια, οπότε πλέον χαμογελάω και δε βγάζω σπυριά όταν την ακούω.

    @Χρήστο Κ.: Μακαριστοί όσοι βρέθηκαν στο στόχαστρο του «μακαριστού».

  3. Νέος Τιπούκειτος said

    Νικοκύρη, σου ξέφυγε εκείνο το «Πατριστικό».

    Για πολλά χρόνια πάντως οι εκλιπόντες ιεράρχες ή λόγιοι ήταν «αοίδιμοι» (ο αοίδιμος Πατριάρχης Αθηναγόρας, ο αοίδιμος Κοραής κτλ).

  4. Παύλος said

    Οι αρχιεπίσκοποι είναι ευδαίμονες και ζηλευτοί μετά το θάνατό τους γιατί πάνε κατευθείαν στον παράδεισο. Γι’ αυτό τους λένε μακαριστούς 🙂

  5. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Για μένα, το παράδειγμα (και ίσως υπάρχουν κι άλλα) δείχνει ότι το λεξικό Μπ.αμπινιώτη επιβάλει λέξεις στη γλώσσα, αντί να καταγράφει τις υπάρχουσες. Αυτό βέβαια συμβαίνει γιατί οι δημοσιογράφοι, είτε σε τηλεόραση είτε σε εφημερίδα, το χρησιμοποιούν. Δηλαδή ο Μπ. εκτός των άλλων είχε πολύ καλό μάρκετινγκ για το λεξικό του (που να μην το έγραφε…) 🙂

  6. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    Τιπούκειτε, μερσί για τη διόρθωση -πού θα μου πάει, θα το μάθω 🙂

  7. Επειδή το μακαριστός παραπέμπει στην (παγανιστική) χώρα των Μακάρων προτείνω για τους αείμνηστους αρχιεπισκόπους και λοιπούς συγγενείς τις λέξεις εδεμιστός ή παραδεισιστός ή παραδειστός.
    Παρακαλώ να προωθηθεί η πρότασή μου όπου δει (κι’ όποιος την δει)

  8. Γρηγόριε, χρόνια σου πολλά. Ἐγὼ θυμᾶμαι ἐκείνη τὴν ἡμέρα τῆς κηδείας ποὺ ἦταν καθημερινή, εἶχα ὑπηρεσία (υπηρετοῦσα ἀκόμη) καὶ τὴν πληρώθηκα σὰν ἀργία.

    Ἐπίσης θυμᾶμαι ἕνα χαριτωμένο ποὺ εἶχε πεῖ ὁ Χριστόδουλος ὅταν τὸν ῥώτησαν ἂν σκοπεύει νὰ γίνῃ Μακάριος: «Μὰ ἐγὼ εἶμαι Μακαριώτατος καὶ νὰ θέλω νὰ γίνω Μακάριος»;

    Δὲν θὰ πῶ τὴν γνώμη μου γιὰ τὸν Χριστόδουλο, ἂς τὸν κρίνῃ ὁ Κύριος.

  9. YOSEF22ADAR said

    Ευκολα συνδεεται ο «μακαριστος» με τον «μακαρισμο».
    Σημειωνω πως η γλωσσα των «μακαρισμων» ειναι αραμαικα.

    Εδω και σε νεοελληνικη μεταφραση :
    Οι Μακαρισμοί (Επί του όρους ομιλία.)
    http://paroutsas.jmc.gr/project/religion/gospels/gsp%20(36).htm
    οπου διαβαζουμε:
    «Μακάριοι οι πενθούντες, ότι αυτοί παρακληθήσονται.»

    ——-
    http://en.wikipedia.org/wiki/Beatitudes
    Beatitudes (=Μακαρισμοί)

    —Interpretations
    <>

    ——-
    http://en.wikipedia.org/wiki/Ashrei

    «… The first two verses that are added both start with the Hebrew word «ashrei»
    (translating to «happy» or «praiseworthy»), hence the prayer’s name …»

  10. YOSEF22ADAR said

    ΜΟΥ ΤΟ ΕΦΑΓΕ : 🙂
    http://en.wikipedia.org/wiki/Beatitudes
    Beatitudes (=Μακαρισμοί)

    —Interpretations
    «… It is interesting to note that the word that would have been spoken by Jesus
    was not the Greek «makarios» (the passive blessed),
    but rather «ashrei» or «tovahoun» both of which mean blessed and «wake up» or «get up.» …»

  11. τί ἐννοεῖς ὅτι ἡ γλώσσα τῶν μακαρισμῶν εἶναι ἀραμαϊκά; μαγνητοφωνήθηκαν; διότι ἑλληνιστὶ μᾶς σώζονται.

  12. YOSEF22ADAR said

    http://en.wikipedia.org/wiki/Historical_Jesus
    Historical Jesus

    —Linguistic proficiency
    See also: Aramaic of Jesus ( http://en.wikipedia.org/wiki/Aramaic_of_Jesus )

    Jesus almost certainly spoke Aramaic.[40]
    The Gospels record him using metaphors unknown in Hebrew or Greek but common in Aramaic.
    Some scholars speculate that because the lingua franca under Roman occupation was Greek,
    which was replacing Aramaic, Jesus might have known at least some Koine Greek.[41]

  13. Έλα βρε Κορνήλιε, ελληνικά καταλάβαιναν οι ακροατές του;

  14. YOSEF22ADAR said

    Δυτη, μιλουσαν και ελληνικα (η «Κοινη» ειχε προ πολλου εξαπλωθει).

    http://en.wikipedia.org/wiki/Aramaic_of_Jesus
    It is generally agreed that the historical Jesus primarily spoke Aramaic,[1],
    along with some Hebrew and Greek (although there is some debate as to the degree[2]).
    The towns of Nazareth and Capernaum, where Jesus lived,
    were primarily Aramaic-speaking communities,
    although Greek was widely spoken in the major cities of the Mediterranean Basin.
    Jesus may have also known enough Hebrew to discuss the Hebrew Bible,
    and he may have known Koine Greek through commerce in nearby Sepphoris.

    Αλλα θα μας φωτισει ακομη περισσοτερο
    ο χρονος συγγραφης των Ευαγγελιων:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Gospel
    Gospel

    —Dating
    Mark: c. 68–73, c 65-70
    Matthew: c. 70–100 c 80-85
    Luke: c. 80–100, with most arguing for somewhere around 85 c 80-85
    John: c 90-100 c. 90–110
    The majority view is that it was written in stages, so there was no one date of composition.

    … … …
    Matthew: c. 50 to 70s
    Mark: c. 50s to early 60s, or late 60s
    Luke: c. 59 to 63, or 70s to 80s
    John: c. 85 to near 100, or 50s to 70

  15. ὅτι ἀραμαϊκὰ μιλοῦσε τὸ ξέρουμε. ὅτι τὸ κείμενο τῆς ΚΔ ἔχει σημιτισμοὺς καὶ κάποιους λατινισμοὺς εἶναι γνωστό. ὅτι κάτα τσάτρα πάτρα ἑλληνικὰ θὰ ἤξερε (π.χ. γιὰ νὰ μιλήσῃ μὲ τὸν Πιλᾶτο) τὸ ὑποθέτουμε. ἐντάξει, ἂν ὅλο κι ὅλο αὐτὸ εἶναι δὲν ἀντιλέγω. ἀλλὰ μὲ τὸ «ἡ γλῶσσα τῶν μακαρισμῶν» μοῦ δόθηκε ἡ ἐντύπωσι ὅτι ἀναφερόταν στὸ κείμενο.

  16. σωστά, ἂν καὶ τὸ τοῦ Ἰωάννη εἶναι μᾶλλον ἀρκετὰ ἀρχαιότερο τοῦ 100. μᾶλλον γύρω στὸ 70.

  17. YOSEF22ADAR said

    Στο κειμενο αναφεροταν:
    Η Επί του όρους ομιλία ελαβε χωρα σε ΠΕΡΙΟΧΗ
    (αν και δεν καθοριζεται επακριβως που)
    που η καθομιλουμενη ηταν αραμαικα.

  18. #17 καμμία ἀντίρρησι γιὰ τὴν ὁμιλία καθ’ ἑαυτήν.

  19. #15#17 ὡς «κείμενο» ἐννοοῦσα αὐτὸ τῶν μακαρισμῶν

  20. Geom said

    Δύτη, αν δεν το θυμάσαι, στο Μπουλγκάκοφ ο Χριστός μιλά και ελληνικά….

  21. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Κορνήλιε σε ευχαριστώ. Κρίμα που δεν ξέρω το όνομά σου για να ανταποδώσω. 🙂

  22. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Λογικά (;), όταν μιλούσε ο Χριστός, όλοι τον καταλάβαιναν στη γλώσσα τους!

  23. YOSEF22ADAR said

    μακαρία

    http://en.wikipedia.org/wiki/Macaroni
    Macaroni

    … Its etymology is debatable…
    … However the academic consensus supports that the word comes from Greek μακαρία (makaria),[3]
    a kind of barley broth which was served to commemorate the dead …

    [3]
    μα^κα^ρ-ία , h(,
    A. happiness, bliss, Phld.Herc.1232p.70V.; “κενὴ μ.” Luc. Herm.71, Nav.12: hence, as a Com. euphem. for “ἐς κόρακας, ἄπαγ᾽ ἐς μακαρίαν” Ar.Eq.1151; “βάλλ᾽ ἐς μ.” Pl.Hp.Ma.293a; “ἐς μ. τὸ λουτρόν” Antiph.245.
    II. foolishness, nonsense, “κεναὶ μ.” Simp.in Cael.140.31.
    III. = βρῶμα ἐκ ζωμοῦ καὶ ἀλφίτων, Hsch.
    Henry George Liddell. Robert Scott. A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by. Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford. Clarendon Press. 1940.

  24. Immortalité said

    Προχτές Νίκο είχα την κουβέντα σου με ένα φίλο που σε διαβάζει, ο οποίος αναρωτιόταν «αυτό το παιδί πότε προλαβαίνει και τα γράφει όλα αυτά, εδώ εγώ δεν προλαβαίνω να τον διαβάζω!» Είσαι αξιοθαύμαστος και μακαριστός! 😛

    Παρεμπιπτόντως, αυτό το «βρήκα και μια άλλη ανεύρεση» λίγο με ξένισε. 😳

  25. Mιχαλιός said

    Μακαριστοί με εισαγωγικά μαζί:

    «Σήμερα 27 Μαρτίου 2008 το νοσί μας, βυθισμένο στο βαρύ πένθος, υποδέχεται τη σεπτή σωρό [sic] του Μακαριστού Αμβροσίου Β΄ του Παρίου, που εκτίθεται σε Παναξιακό [sic] λαϊκό προσκύνημα…Βουβός ο θρήνος για το Μακαριστό εκλιπόντα από έναν κόσμο που πραγματικά υπήρξε «δέσμιος» της αγάπης του… Το πλοίο της «γραμμής» κατέπλευσε στο λιμάνι του νησιού (μας) μεταφέροντας από το λιμάνι του Πειραιά το σεπτό σκήνωμα».

    (Εφημερίδα «Κυκλαδική» Νάξου).

  26. sarant said

    Ιμόρ, με κολακεύετε εσύ κι ο φίλος σου -ευχαριστώ για τη διόρθωση!

    Μιχαλιέ, μάλλον τυχαία (στο… σωρό) τα βάζει τα εισαγωγικά η εφημερίδα!

  27. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Νικοκύρη, ήθελες δεν ήθελες, Του το έκανες, το τριετές μνημόσυνο! Περιμένω την επόμενη φορά να κάνεις και το τρισάγιο του σεπτού σκηνώματος… 🙂

    Τώρα, μπορεί το περιβάλλον και οι κόλακές του να τον αποκάλεσαν μακαριστό, πάντως μακαριστέος για μένα δεν είναι.

    Και αν λάβουμε υπόψη το άτυχο τέλος του (για το οποίο κανείς δεν μπορεί να χαρεί) ούτε μάκαρ μπορεί να θεωρηθεί. Μακαρονάς (μετά μαλακοστράτων αρθροπόδων) ίσως.

    Και σίγουρα ούτε μακάρι Μπουτάρη θα ήτανε.

  28. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    (# 27)

    … «μαλακοστράκων» (ζητώ συγχώρεση).

  29. Πλούσιο υλικό για μακαρ-ιστο-λόγιο.

  30. A propos, θα ήθελα να επισημάνω και τη «σορό», που βέβαια σωστά χρησιμοποιείται στα παρατιθέμενα παραδείγματα, αλλά που ακόμη συχνότερα τη βλέπουμε στις εφημερίδες ως «ευπρεπιστικό» συνώνυμο του πτώματος. Όταν λ.χ. έπεσε το ελικόπτερο με τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας, όλοι αναζητούσαν τη σορό του στη θάλασσα! Είμαι ο μόνος εδώ μέσα που νιώθω ότι «σορός» είναι ο νεκρός ο ετοιμασμένος για κηδεία, και όχι οποιοδήποτε πτώμα;

  31. Μαρία said

    30 Τα τελευταία χρόνια άλλοτε ανασύρουν σορούς κι άλλοτε πτώματα.
    Θυμάμαι οτι στην κηδεία της Μελίνας το 94 δεν είχε ακόμη αφομοιωθεί η λέξη και κάποιοι μαρκουτσάκηδες έλεγαν ο σωρός.

  32. Ηλεφούφουτος said

    Μεταξύ μας, λόγω της ομοηχίας με το σωρό, ακόμα και τώρα όταν ακούω αυτη τη λέξη το μυαλό μου πηγαίνει σε πτώμα που έγινε άμορφα μπάζα, κι ας πέθανε ο αποδημήσας κανονικά σε κρεβάτι.

    Απ την άλλη βλέπω να έχει ξεχαστεί εκείνο το «ο νεκρός του τάδε», πχ. ο νεκρός του μεγάλου πυροτεχνουργού μετεφέρθη να κηδευθεί στην ιδιαίτερη πατρίδα του.

  33. #22 αὐτὸ ἔγινε τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς μὲ τὸν Πέτρο.

  34. Νέος Τιπούκειτος said

    @30: Άγγελε, όχι, δεν είσαι ο μόνος. Η σορός είναι, κυριολεκτικά, η τεφροδόχος και κατ’ επέκταση το φέρετρο. Πράγματι λοιπόν η σορός αναφέρεται στον νεκρό τον έτοιμο για κηδεία.

  35. Ασχολίαστο πέρασε, άρα γνωστό το θέμα στους υπόλοιπους, αλλά εμένα η απορία μου μένει: τι είναι και πώς προκύπτει το»κυρού»;

  36. sarant said

    Κυρός, προσωνυμία πατριάρχη ή μητροπολίτη που πέθανε. Βυζαντινής προέλευσης.

  37. Nicolas said

    Καλά δεν μιλούσε ιταλικά ο Χριστός; απ΄ ότι λένε Cristo si è fermato a Eboli. Είχε διερμηνέα;

    Νίκο, νεογλώσσα είναι η novlangue (newspeak);

  38. sarant said

    Δεν μιλούσε’ γι’ αυτό και σταμάτησε στο Έμπολι και δεν πήγε παρακάτω.

    Ναι, νιουσπίκ.

  39. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Νικολά και Νικοκύρη (# 37 & 38) : Έ, όχι και σταμάτησε στο Έμπολι! Απλώς στάθηκε όσο χρειαζόταν, και μετά τράβηξε ξανά προς τον αιώνιο προορισμό του…

    Οσον αφορά τις διάφορες γλώσσες (ελληνικά, αραμαΐκά, ιταλικά, λατινικά, εβραΐκά, μπαμπινιωτικά, μπουλγκακοφικά και λοιπά), όλες τις μιλούσε αλλά μία μία κι ανάλογα την περιοχή -και είναι μεγάλο κρίμα που δε σκέφτηκαν τότε να τον μαγνητοφωνήσουν, η ερώτηση σωστά τέθηκε στο # 11.

    Πάντως, μία μόνο φορά μίλησε ταυτόχρονα όλες τις γλώσσες (πρβλ. # 22), και μάλιστα πύρινες, όμως ο φτερωτός διερμηνέας του δεν ξαναεπιφοίτησε έκτοτε, και αυτός είναι ο βασικός λόγος που έχουν συσσωρευθεί τόσα προβλήματα ασυνεννοησίας στην ανθρωπότητα.

  40. Chris-Vom said

    # 25, 26: Δεν είναι ασυνήθιστο: Σε πολλές επαρχιακές και μη εφημερίδες υπάρχει τρικυμία με τα εισαγωγικά και τα αποσιωπητικά (υπήρχε κάποιος στο Έθνος, νομίζω, που είχε σχεδόν αντικαταστήσει τις τελείες με τα αποσιωπητικά). Δεν με εντυπωσιάζει το γεγονός -ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι πολλοί άνθρωποι απλώς δήλωσαν δημοσιογράφοι και οι υπόλοιποι τους πιστέψαμε.

  41. Yannis_H said

    Ο χρήστης ‘Κώστας’ (μην. # 1, 09:09) έδωσε ένα link που παραπέμπει σε άρθρο ‘οι ναζιστικές απόψεις του Χριστόδουλου’ (http://roides.wordpress.com/2011/01/24/24jan11/). Δεν αμφιβάλω ότι οι απόψεις του Χριστόδουλου ήταν όντως ναζιστικές – αλλά ο ναζισμός είναι ίσως περισσότερο ζήτημα στάσης και λιγότερο απόψεων. Για μένα οι αναφορές στην αρχή ήδη του άρθρου είναι ναζιστικές – κι ας είναι ‘αντι-Χριστοδουλικές’.

    Ζητάω συγνώμη από τον οικοδεσπότη για την ιδιαίτερη έμφαση που δίνω σε μια οπτική άσχετη με την αρχική – αλλά είναι ιδιαίτερα κοντά στην καρδιά μου. Δεν δέχομαι τον κάθε κακεντρεχή να θεωρεί πως έχει δικαίωμα ν’ αποφασίζει ποιος έχει δικαίωμα να λάβει όργανο από δωρητή σώματος και ποιος όχι. Κι ας είναι εκατό φορές ενάντια στον Χριστόδουλο και στον Χίτλερ και στον Στάλιν και στην ΚΚΚ. Είναι ναζιστής σε βαθύτερο και πιο αληθινό επίπεδο.

    Το θέμα το είχα αναπτύξει (εκείνο τον καιρό) εδώ: http://yannish.blogspot.com/2007/10/blog-post.html

  42. demetrat said

    Μιάς και αποφάσισαν πως δεν πέθανε ο σεπτός ,παρά κάπου τόχει κόψει στον ύπνο,
    επόμενο είναι να κάνει και τον ύπνο του δικαίου , ευδαίμονος και καλότυχου.

    Μακαριστός στο λεξικό των liddell – scott είναι ο θεωρούμενος ή δυνάμενος να θεωρηθεί μακάριος
    όπου μακάριος = (επί των νεκρών ) ως ο μακαρίτης.(μία από τις ερμηνείες που του δίνεται ).
    δ

  43. #5
    Γρηγόρης Κοτορτσινός είπε
    …Δηλαδή ο Μπ. εκτός των άλλων είχε πολύ καλό μάρκετινγκ για το λεξικό του (που να μην το έγραφε…) 🙂
    =============================================================
    Θα έλεγα πολύ καλό μάρκετινγκ έτσι κι αλλιώς, όχι μόνο για το λεξικό (λεξικά…).
    Τα αξιώματά του δηλαδή δημιουργούν προϋποθέσεις ευπώλητων βιβλίων, όπως και η τηλε-προβολή του…

    Ο άλλος πάλι (Χριστόδουλος) μάλλον ήταν μακαριστός (εκτός από γιάπης) εν ζωή.
    Εγώ πάντως, ανήκω σε εκείνους που δεν «τον πήγαιναν» καθόλου.

  44. Κώστας said

    Αυτό που μάλλον εξηγεί τη χρήση του όρου είναι η αναφορά στο τέλος της νεκρώσιμης ακολουθίας «αιωνία η σου μνήμη αξιομακάριστε και αείμνηστε αδελφέ ημών». Το μακαριστός δεν αναφέρεται αυτό καθεαυτό, αλλά το αξιομακάριστος είναι πολύ κοντά.

  45. sarant said

    Πράγματι, αλλά δεν εξηγεί γιατί άρχισε να χρησιμοποιείται από τον Σεραφείμ και μετά και όχι νωρίτερα.

  46. Εγώ said

    > Στα αρχαία, μακαριστός ήταν αυτός που θεωρείται ευδαίμων, που τον μακαρίζουν οι άλλοι, ο ζηλευτός.

    Ωραία.
    Επομένως, ήταν όντως μακαριστός και ο Χριστόδουλος και ο Σεραφείμ. 😉

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: