Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το ημερολόγιο ενός Καπαπίτη

Posted by sarant στο 6 Φεβρουαρίου, 2011


Ο Μήτσος και η Πανώρια Καρατζά, και οι δυο μεγάλοι γιοι τους, Κομνάς και Ηλίας

Τη λέξη Καπαπίτης την έχουμε ξανασυναντήσει στο ιστολόγιο: καπαπίτες, από τα αρχικά Κ. Π. (= Κέντρο Πληροφοριών) ήταν στον εμφύλιο πόλεμο, οι αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού που δεν συμμετείχαν σε μάχιμα σώματα, αλλά έμεναν κοντά στα χωριά τους και λειτουργούσαν ως σύνδεσμοι για τη συγκέντρωση πληροφοριών, την απόκρυψη όπλων και τροφίμων, τη σύνδεση αποκομμένων τμημάτων.

Ο καλός Καπαπίτης έπρεπε να είναι έμπειρος μαχητής, να ξέρει τέλεια την περιοχή του, να αντέχει στις κακουχίες, να έχει πολυμελή οικογένεια και μεγάλο σόι για να τον βοηθούν όταν χρειαζόταν. Από την άποψη αυτή, ο Μήτσος Καραντζάς, που το ημερολόγιό του θα σας παρουσιάσω σήμερα, ήταν ασφαλώς ιδανικός γι’ αυτό το πόστο. Επιπλέον, ο Καρατζάς είχε σπάνιο λογοτεχνικό ταλέντο: πριν από τον πόλεμο, διοργάνωνε λαϊκές θεατρικές παραστάσεις στο χωριό του, την Άνω Αγόριανη (Επτάλοφος σήμερα), συνήθως με γνωστά έργα αν και είχε κι ο ίδιος γράψει ένα θεατρικό, δραματοποιώντας ένα πραγματικό περιστατικό, στο οποίο είχε πρωταγωνιστήσει.

Ο χαρισματικός αυτός άνθρωπος έδρασε στην περιοχή του Παρνασσού, Αγόριανη, Δελφούς, Αράχοβα. Με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του 1948, ο εθνικός στρατός εκκένωσε τα χωριά και κατέστρεψε τα σπίτια ώστε να τα κάνει κατά το δυνατόν μη κατοικήσιμα, οπότε οι καπαπίτες με την ομάδα τους έπρεπε να ζουν στο ύπαιθρο και να κινούνται από λημέρι σε λημέρι. Ωστόσο, ο Καραντζάς έβρισκε πάντα καιρό να καταγράφει στο ημερολόγιό του με αρκετή λεπτομέρεια τα συμβάντα της κάθε μέρας. Και επειδή φαίνεται πως ήταν άνθρωπος ήρεμος και φιλοσοφημένος, καταφέρνει πολλές φορές να κάνει τη ζωή τους να φαίνεται παραπάνω από υποφερτή.

Πολλά χρόνια μετά τον θάνατό του, η κόρη του Καραντζά βρήκε μερικά από αυτά τα τετράδια, αλλά μόνο ένα ήταν ακόμα σε κατάσταση που να διαβάζεται, κι αυτό όχι ολόκληρο. Οι συγγενείς το εξέδωσαν σε βιβλίο με τίτλο «Το ημερολόγιο ενός Καπαπίτη από τον εμφύλιο (όσο σώθηκε)». Τώρα το βιβλίο αυτό επανεκδόθηκε από το Βήμα στη σειρά «Μαρτυρίες».

Να πούμε δυο λόγια για τη σειρά αυτή. Πρόκειται για βιβλία που κυκλοφορούν από τα περίπτερα κάθε εβδομάδα και είναι όλα τους μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τον εμφύλιο, και από τις δυο πλευρές. Την επιμέλεια της σειράς έχει ο Παντελής Βούλγαρης. Τα περισσότερα βιβλία είναι λιγοσέλιδα (135 σελίδες έχει αυτό που παρουσιάζω), υπάρχουν όμως και μεγαλύτερα· αλλά η τιμή στην οποία πουλιούνται είναι εξαιρετικά χαμηλή, 3,90 ευρώ. Η σειρά έχει φτάσει περίπου στο 15ο βιβλίο, αλλά σε μεγάλα περίπτερα του κέντρου θα βρείτε κάμποσα παλιότερα μαζεμένα, και υπάρχει πάντα και η κεντρική διάθεση από τη Χρήστου Λαδά. (Σε ένα μεγάλο περίπτερο, βέβαια, υπάρχουν ανά πάσα στιγμή δεκάδες καλά και φτηνά βιβλία –άλλο ένα πρόβλημα για τα βιβλιοπωλεία).

Αν κατάλαβα καλά, όλα τα βιβλία της σειράς είναι επανεκδόσεις, αλλά σε πολλές περιπτώσεις τα βιβλία είχαν πρωτοεκδοθεί σε ιδιωτικές, δυσεύρετες σήμερα, εκδόσεις. Πάντως, η πρώτη έκδοση του βιβλίου του Καραντζά, που είχε γίνει από το Βιβλιόραμα, υπάρχει ονλάιν, ίσως ολόκληρη, στο σάιτ του Σπουδαστήριου Νέου Ελληνισμού:

Το κομμάτι του ημερολογίου που έχει σωθεί πιάνει την περίοδο από τέλη Απριλίου έως αρχές Αυγούστου 1948, κάπου 100 μέρες. Είναι περίοδος κακή και καλή για τους αναγκασμένους να ζουν στο ύπαιθρο καπαπίτες. Καλή επειδή ο καιρός είναι καλός· κακή επειδή στην περιοχή γίνονται εκτεταμένες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού. Όταν ο στρατός είναι μακριά, βασικό μέλημα είναι να βρουν τρόφιμα και να τα κρύψουν σε σίγουρα μέρη. Κυνηγούν γίδια, που έχουν αγριέψει καθώς τα χωριά ερήμωσαν, κόβουν χόρτα και μανιτάρια, βγάζουν πατάτες από χωράφια που τα έχουν σπείρει κρυφά. Πολλές φορές το βράδυ, ύστερα από το φαγητό, διηγούνται παραμύθια ή ιστορίες. Όταν συναντούν ξεκομμένους αντάρτες, ο Καραντζάς τούς βοηθάει να βρουν το δρόμο τους προς τις μονάδες τους και τούς δίνει για συνοδό έναν από τους δυο έφηβους γιους του ή κάποιο άλλο παλικάρι, να τους ξεβγάλει πιο πέρα.

Ο Καραντζάς είχε μαζί του τη γυναίκα του την Πανώρια και τα δυο μεγαλύτερους γιους του, τον Κομνά και τον Ηλία (στη φωτογραφία φαίνονται σε μικρότερη ηλικία). Τα δυο μικρότερα παιδιά, την Ελένη και τον Γιωργάκο, τα πήρε ο στρατός και τα έβαλε σε παιδουπόλεις. Κανα-δυο φορές χαρακτηρίζει τον εαυτό του «γέρο», ενώ άλλοτε οι άλλοι τον αποκαλούν «μπάρμπα». Κι όμως, το 1948 ήταν μόλις 42 χρονών.

Ο Καραντζάς στις περιγραφές του, αλλά και οι αντάρτες στους διαλόγους, χρησιμοποιούν συχνά τον όρο «φασισμός» για να αναφερθούν στους αντιπάλους. Π.χ.

— Ε, Γιαννούλα! Τι μουλάρια χλιμιντράν;
— Ήρθε φασισμός στην Αργοστίλια και κατασκήνωσε εκεί.

ή: «Εκεί είχα αφήσει άλλοτε ένα ταγάρι παξιμάδια… πήγα και έψαξα, δεν τα βρήκα· τα πήρε ο φασισμός φαίνεται».

Επίσης, χρησιμοποιεί πολλές λέξεις ιδιωματικές, που τις εξηγούν σχεδόν όλες οι επιμελητές του βιβλίου (ήδη από την πρώτη έκδοση). Ο Καραντζάς δεν είχε μεγάλη εγκύκλια μόρφωση· είχε πάει μόνο στο παλιό δημοτικό, τέσσερις τάξεις και χρησιμοποιεί δική του ορθογραφία, πολλές φορές φωνητική: φοτγιά, παιδγιά, Νκιόνα (Γκιώνα), ανίθμευσιν (ανίχνευση), πγη (ποιοι), ηπσώματα, φινκάρι (φεγγάρι), κσικινάμη, ψωφίμνια, αυίστιμη (αφήστε με). Προσοχή, δεν είναι το βιβλίο τυπωμένο με την ορθογραφία του Καραντζά, απλώς οι επιμελητές σημειώνουν μερικές χαρακτηριστικές γραφές σαν τις παραπάνω.

Θα δώσω ένα εκτενές απόσπασμα, που το βρήκα συναρπαστικό. Στις 19 Ιουλίου 1948, σημειώνει: Περί ώραν εννέα βλέπομεν τον φασισμό να συντάσσεται, και ξεκίνησαν κατεύθυνση προς Καλάνια. Ο Καραντζάς λέει στην Πανώρια, τη γυναίκα του, να κρυφτεί μέσα σ’ ένα ξερό έλατο κι ο ίδιος πάει λίγο παραπέρα

Κατέβηκα αμέσως, πήγα πιο πέρα και παρακολουθούσα εάν θα μείνουν, εάν θα ξεφορτώσουν ή θα τραβήξουν προς την Παληοπαναγιά. Είδα λοιπόν πως τράβηξαν το δρόμο. Η απόσταση με την Πανώρια, που είχα αφήσει στο έλατο, ήταν περί τα ογδόντα μέτρα. Και όταν εγώ σηκώθηκα να γυρίσω προς εκεί άκουσα ανάμεσά μας φωνή εχθρού να κάνουν συμφωνία. Εγώ ωφελήθην τον έλατο και τράβηξα λίγο κάτω, που έπιανε το πυκνό και ένα βραχάκι. Κείνη τη στιγμή άκουσα και δυο όπλα. Αμέσως είπα πως τα όπλα πέφτουν στη γυναίκα μου. Κάθησα μια ώρα περίπου. Και αφού δεν άκουγα πλέον τίποτα, σιγά-σιγά με το δάκτυλο στη σκανδάλη και αφουγκράζοντας προχώρησα πάλι προς εκεί να πάρω αποτελέσματα για την Πανώρια, τι απέγινε. Όταν βγήκα στην κορφή, δεν είδα τίποτα εχθρόν. Μόνον οι πατησιές που πέρασαν φαίνονται. Πήγα πάνω από τον έλατον. Φώναξα την Πανώρια. Αλλά αυτή δεν φαίνεται πουθενά, δεν ακούγει, δεν απαντά. Πήγα εκεί κοντά, κοίταξα μέσα στον έλατο. Είδα μόνον τα ρούχα. Βγήκα αμέσως πιο κάτω. Έκραξα πέρδικα. Σφύριξα σαν πουλί, όπου ήξερεν τα συνθήματα. Μα τίποτα δεν ακούγεται. Ούτε και φαίνεται. Σκεφθείτε τώρα πόσα έβαζα με το νου μου… Πού ξέρω τώρα; Πώς να φύγει; Ο φασισμός δέκα μέτρα πάνω από το κεφάλι; Τη σκότωσαν; Έφυγεν; Πρέπει να τη βρω εδώ; Ή την έπιασαν εάν είχε βγει στο καραούλι ή την τραυμάτισαν. Έκοψα γύρα για τορό, για αίματα. Δεν ημπορώ να καταλάβω τίποτα. Πήγα στα ζαβά, σε κάτι τρύπες, κοίταξα. Μα τίποτα. Καίτοι δεν ξεύρω πόσο μακριά είναι ο φασισμός από εκεί, η απελπισιά με κάνει να σφυρίζω σαν πουλί τσικλιτάρα πολύ δυνατά. Μα όμως εις μάτην. Τίποτα δεν φαίνεται. Τότε βγήκα στο καραούλι απελπισμένος. Άναψα συνεχή πέντε με έξι τσιγάρα. Και αφού πέρασαν περί τις δυο ώρες, είπα θα ξαναβγώ πάλι κάτω στα ζαβά να κοιτάξω μήπως βρω τίποτα ίχνη. Πέρασα από τη μουλάγα, που είχε τα ρούχα. Τα βρίσκω πάλι τα ίδια, όπως τ’ άφησα. Τότε ακούμπησα σ’ έναν έλατο. Τσάκισεν η καρδιά μου. Βούρκωσαν τα μάτια μου σκεπτόμενος πως την έχασα. Και πως την άφησα απ’ το πλευρό μου έστω και σε αυτή τη λίγη απόσταση. Σκέπτομαι, ούτε παιδί έχω μαζί μου ούτε ξέρω τι γίνονται. Τώρα έχασα και τη γυναίκα μου, μόνος μου θα γυρίζω με σάπια ποδάρια εδώ στα βουνά. Εκεί που έλεγα αυτά και αφηρημένα περπατούσα, άκουσα ένα μικρό κράξιμο, με σβησμένη πολύ χαμηλή φωνή. Κοίταξα γύρα. Μα δεν βλέπω τίποτα. Αχ, απόφωνος είναι, μου έρχεται για παρηγοριά, είπα. Μα σε λίγο πάλι ίδιο ακούγεται.

–Μήτσο, είμαι εδώ, μου είπεν, είμαι εδώ!

Κοίταξα γύρα και είδα ένα χέρι να κινείται, μόλις διακρίνετο, βγαλμένο έξω από κάτι τσομωτά κοντολάτια και ένα κέδρο πούταν τούμπα μαζί. Τότε είδα να βγαίνει πολύ χλωμή έξω από αυτά η Πανώρια.

–Βρε! Αυτού κάθεσαι; Εγώ έχω περάσει χίλιες φορές αυτού.

–Όχι, μου είπε. Τώρα ήρθα. Πήγα στα ρούχα, είδα που τα είχες παραμερίσει και κατάλαβα πως είσαι ζωντανός, γιατί έκλαιγα.

–Και εγώ είπα πως σε πιάσανε.

–Για να καταλάβεις και εσύ πως είμαι, έβαλα λίγο τσάγι μέσα στα ρούχα, που το βρήκα πέρα στην κρυψώνα μου.

–Καλά, εγώ σου σφύριξα πολλές φορές, δεν άκουσες; Γιατί άργησες νάρθεις;

–Δεν άκουσα τίποτα, μου είπε. Εγώ, όπως καθόμουν τρυπωμένη, ο φασισμός ήρθεν πάνω απ’ το κεφάλι μου και κάναν συμβούλιο πούθε να περάσουν πέρα στα Καλάνια για να βρουν τα πρόβατα (διότι άκουσαν τα τσοκάνια από τ’ άλογα). Ο ένας υπέδειξε να κάνουν κάτω από εδώ που ήμουν εγώ κρυμμένη και τότε είπα, αν κάνουν εδώ κάτω, θα με πιάσουν, να φύγω, θα με ιδούνε, κρύωσα και δεν ήξερα τι να κάνω. Τότε έριξαν και δυο φωτοβολίδες, κοίταγαν πέρα προς τα Καλάνια, βρήκα ευκαιρία και εγώ να ξετρυπώσω από την άλλη πάντα από το έλατο και έσυρα πέρα, προς το ζαβό. Και είπα, προκειμένου να με πιάσουν ζωντανή, καλύτερα να με ιδούν να ρίξουν να με σκοτώσουν. Εάν πάλι δεν με ιδούν θα πάρω το ζαβό και θα πάγω να κρυφτώ μέσα στα βράχια. Προτίμησα το θάνατο και γλύτωσα. Διότι δεν με είδαν. Μα και εάν μ’ έβλεπαν και έρχονταν κοντά εκεί, είχα την απόφαση να πέσω κάτω απ’ τον βράχο και να σκοτωθώ, πάρα να πέσω ζωντανή στα χέρια τους.

Και άρχισε να δακρύζει, η φωνή τρέμλιασεν και έπαψεν. Έπειτα καθήσαμε. Άναψα ένα τσιγάρο. Ήπιαμε από λίγο νερό, πήραμε από λίγες εληές. Άλλο δεν είχαμε τίποτα. Πήραμε τα πράγματά μας και πήγαμε στους Κήπους. Εκεί πήραμε νερό από την Σύρμω που περάσαμεν, ήπιαμε αρκετό και πήγαμεν και κοιμηθήκαμεν κάτω σε ένα ζαβό.

Τα ζαβά είναι τα δύσβατα μέρη, τσικλιτάρα είναι είδος τσαλαπετεινού, μουλάγα είναι η κρυψώνα, απόφωνος είναι ο αντίλαλος, η ηχώ, τσοκάνια είναι τα τσίγκινα κουδούνια.

Το χειρόγραφο που σώθηκε τελειώνει τον Αύγουστο του 1948. Το χειμώνα οι αντάρτες της ομάδας του Καραντζά δεν μπορούσαν να ζουν άλλο στο ύπαιθρο, γύρισαν στο έρημο χωριό τους και έμεναν μέσα σε δυο καλύβια, όχι στα σπίτια τους. Εκεί τους βρήκε μια μέρα ο στρατός. Ο Μήτσος Καραντζάς δέχτηκε μια ριπή και πέφτοντας είπε στους άλλους: «Να παραδοθείτε, μη σας σκοτώσουν». Κάμποσοι μπόρεσαν να ξεφύγουν και αργότερα, όταν έφυγε ο στρατός, γύρισαν στο χωριό. Αφηγούνται:

Στο αμπέλι λοιπόν του Παναγιώτη Βακράκη βρίσκουμε το πτώμα του Βασίλη πρώτα, τεντωμένο πάνω στο χιόνι. Πατήματα τριγύρω πολλά. Αίματα, κατακόκκινο το χιόνι. Και το πτώμα δίχως κεφάλι. Πέντε μέτρα παραδίπλα, και το κορμί της Πανώριας, δίχως κεφάλι κι αυτό. Κατηφορίσαμε. Στου Ηλία του Λιάπη το χωράφι είδαμε και το πτώμα του Μήτσου. Ακέφαλο κι αυτό! Τα δυο σκυλιά του μακαρίτη, δίπλα στο τεντωμένο κορμί, πάνω στο κόκκινο χιόνι. Γύρισαν και μας κοίταξαν, μόλις φτάναμε. Κι έκαναν σα να έκλαιγαν. Τρέμανε μισοζώντανα κι αυτά και ρίχνονταν να κυνηγάνε κάτι κοράκια που έρχονταν γύρω, αλέστα να ριχτούνε στο πτώμα. Πέντε μέτρα πιο κάτω, είδαμε το κορμί του Αργύρη. Χωρίς κεφάλι επίσης. Δίπλα ήτανε πεταμένα τα κύκλα του [χιονοπέδιλα]. Γι’ αυτά τα κύκλα είχε αργήσει στο καλύβι. Είχε καθίσει να τα φορέσει, να μη βουλιάζει στο χιόνι. (…)

Ύστερα πήγαν στο άλλο καλύβι, όπου κρύβονταν μέσα δυο τραυματίες. Ο στρατός, βλέποντας «απείραγο το χιόνι», χωρίς πατήματα, δεν υποψιάστηκε τίποτε και δεν μπήκε στο καλύβι τους.

Ο ένας τραυματίας ήταν ο Κομνάς, ο γιος του Μήτσου Καραντζά. Ρώτησε αμέσως ο Κομνάς πού είναι ο πατέρας του. Του είπαμε ότι σκοτώθηκε. Έμεινε κόκαλο το παιδί. – Σκοτώθηκε, μωρέ, ο πατέρας μου; έκαμε.

– Ναι, Κομνά, σκοτώθηκε, του είπαμε.

– Η μάνα μου; είπε αμέσως.

– Σκοτώθηκε κι η μάνα σου, Κομνά.

Και άρχισε να κλαίει το παλικάρι.
Πήραμε και τους τραυματίες και φύγαμε μέσα στο χιόνι για το Ζαμπειό. Έκλαιγε στο δρόμο ο Κομνάς. Ασταμάτητα… Σε λίγο καιρό σκοτώθηκε κι αυτός. Αργότερα, μάθαμε και για τον Ηλία -είχε σκοτωθεί κι αυτός.

Δεν μαθεύτηκε σε ποια πλατεία, σε ποιον φανοστάτη, έγινε η επίδειξη των κομμένων κεφαλιών του Μήτσου και της Πανώριας Καρατζά και των άλλων σκοτωμένων ανταρτών της ομάδας τους. Ίσως βέβαια να μην τους αποκεφάλισαν για διαπόμπευση αλλά για να εξασφαλίσουν την πληρωμή της επικήρυξης ή την προαγωγή.

 

52 Σχόλια προς “Το ημερολόγιο ενός Καπαπίτη”

  1. Κώστας said

    Καλημέρα.

    «αλλά για να εξασφαλίσουν την πληρωμή της επικήρυξης ή την προαγωγή.»

    ωραία γέφυρα με το χτεσινό ποίημα του Βάρναλη!

    Πρόσεξα κι εκείνο το «διακρίνετο». Πολύ πρακτικός σχηματισμός, από τότε, που στις μέρες μας έχει μπει πολύ γερά στο παιχνίδι. Ούτε αύξηση, αλλά ούτε και μετακίνηση τόνου.

  2. Κώστας said

    Διόρθ. «Πολύ πρακτικός σχηματισμός, από τότε κιόλας, που στις μέρες μας…»

  3. Α μα δεν μπορώ, δηλαδή και οι 4 της φωτογραφίας σκοτώθηκαν στο τέλος; Ετοιμη είμαι να αρχίσω να κλαίω τώρα.

  4. Εύγε, Νίκο, για την ανάρτηση. Να σημειώσω μόνον ότι τα βιβλία από τη σειρά αυτή είναι μεν δυσεύρετα, αλλά δεν είναι ιδιωτικές εκδόσεις (εκτός από ένα, νομίζω το πρώτο-πρώτο, του γιατρού του ΔΣΕ, Επαμεινώντα Σακελλαρίου). Είναι από μεγάλους και αναγνωρισμένους εκδοτικούς οίκους, είναι εξαντλημένα, και ακόμη κι αν τα βρεις σε πρωτότυπη έκδοση, θα πρέπει να τα πληρώσεις ακριβά, από 15 έως 25 και 30 ευρώ. Προς Θεού, δεν κάνω διαφήμιση, βλέπεις τυχαίνει κι εγώ να γράφω για τα βιβλία αυτής της σειράς, όπως εδώ:
    http://blo.gr/493

  5. ΚαπετανΈνας said

    Τέτοια ασέβεια στους νεκρούς που έδειχναν οι «εθνικόφρονες», είταν πολύ χειρότερη από εκείνη των Τούρκων, παλιότερα. Είχαν ασκηθεί, όμως, στην απανθρωπιά από τους προηγούμενους αρχηγούς τους, τους Γερμανούς Ναζί:

    http://kokkinosfakelos.blogspot.com/2010/12/blog-post_23.html

    Τάχει γράψει κι ο Γιώργος Ιωάννου. Πήγαιναν με το κεφάλι τυλιγμένο σε εφημερίδες, (αν δεν το αλάτιζαν μύριζε), και εισέπρατταν την αμοιβή.

    Κορνήλιε, τι έκανε τότε η αγία, καθολική και αποστολική εκκλησία, ξέρεις;

  6. Κώστας said

    Οχ! πλακώσαν οι καπετάνιοι!

  7. Μαρία said

    Χαμπάρι δεν πήρα οτι τη σειρά Μαρτυρίες την μοιράζει το Βήμα. Τον Καραντζά τον έχω στην εκδ. Βιβλιοράματος (2004).

  8. sarant said

    Ευχαριστώ για όλα τα σχόλια!

    Βασιλική, έχεις κάνει πολλή δουλειά, μπράβο!

  9. sarant said

    Μια και το αναφέρατε, το διήγημα «Τα κεφάλια» του Ιωάννου:

    ΤΑ ΚΕΦΑΛΙΑ

    Μπαίνοντας εκείνο το βράδυ στο δικηγορικό γραφείο του φίλου μου, με χτύπησε μια πολύ βαριά βρώμα. Μέσα, ένας γεροδεμένος μα μεγαλούτσικος στα χρόνια χωρικός κουβέντιαζε ζωηρά μαζί του για κάποια μάλλον κτηματική υπόθεση. Έμοιαζε παλιός πελάτης.

    Κάθισα στον προθάλαμο κι άνοιξα την εφημερίδα. Όμως η ανεξήγητη βρώμα ήταν ανυπόφορη. Κοίταξα το ταβάνι, τους τοίχους, μήπως είχε σπάσει καμιά σωλήνα απ’ αυτές που κατεβάζουν τις βρωμιές, μα δε φαινόταν τίποτε. Όλα λευκά και πεντακάθαρα. Έφτασα στο σημείο να φέρω στη μύτη μου ακόμα και την εφημερίδα, που ήταν ν’ ανοίγει η καρδιά σου, σωστός μπαχτσές: μάχες, τουφεκισμοί, συλλήψεις, προδοσίες, αποκηρύξεις και φυσικά μπόλικες δηλώσεις πολιτικών αρχηγών. Ένα νέο, πάντως μας αφορούσε ιδιαίτερα: μες στη βδομάδα θα περνούσαν απ’ τους κεντρικούς δρόμους μας τους αιχμάλωτους αντάρτες, που λίγες μέρες πριν είχαν βομβαρδίσει την πόλη μας με κανόνι. Προαναγγέλλονταν άγρια αποδοκιμασία.

    Καθώς διάβαζα αυτά, τέλειωσε μέσα η ακρόαση κι ο χωρικός βγαίνοντας σήκωσε απ’ τη μισοσκότεινη γωνιά ένα μικρό σακί που είχε εκεί αφημένο. Βρωμοκόπησε ο τόπος. Εδώ λοιπόν ήταν η πηγή της βρωμιάς. Ο φίλος δε βαστάχτηκε, τον ρώτησε για το περιεχόμενο. Κι αυτός με το φυσικότερο ύφος μας είπε: «είναι τα κεφάλια δυο συγχωριανών μου. Τα πηγαίνω στο χωριό να τα στήσουμε στην πλατεία. Θα περάσει όλο το χωριό να τα δει και να τα φτύσει. Θα σας τα έδειχνα, μα είναι τυλιγμένα σε εφημερίδες».

    Μόλις γκρεμοτσακίστηκε, ανοίξαμε τα παράθυρα και πήραμε δρόμο. Γυρίζαμε στην παραλία πάνω κάτω σαν τρελοί. Δε μιλάγαμε καθόλου, ούτε καν κοιταζόμασταν. Ύστερα μπήκαμε σε μια ταβέρνα και γίναμε στουπί στο μεθύσι. Κερνούσε ο φίλος απ’ τα λεφτά που είχε εισπράξει προηγουμένως. Εγώ δεν έβγαζα ακόμα χρήματα, κόντευα όμως. Ήμουν φοιτητής, άνθρωπος του Μέλλοντος, όπως μας ξεγελούσαν διάφοροι σιχαμεροί και τότε.

    Από τη συλλογή Η σαρκοφάγος (1971)

  10. @Μαρία, σχόλιο #7
    Για την ακρίβεια (και για να μην μπερδευτούν οι τυχόν φίλοι που θα τα αναζητήσουν), τα βιβλία αυτής της σειράς ΔΕΝ δίνοναι με την εφημερίδα, αλλά ο ΔΟΛ τα στέλνει στα περίπτερα, ένα κάθε Παρασκευή, και τα περίπτερα τα διαθέτουν για δύο εβδομάδες, στην τιμή των 3,90 ευρώ ο κάθε τίτλος. Αυτήν την εβδομάδα είναι το υπ’ αριθμόν #15, ενώ ο συνολικός τους αριθμός, όταν ολοκληρωθεί η σειρά, θα είναι 21 τίτλοι. Εν ολίγοις, αν τα πάρεις όλα, θα κοστίσουν περίπου 80-82 ευρώ, ενώ αν τα αναζητήσεις όλα αυτά τα συγκεκριμένα στις πρωτότυπες εκδόσεις τους, θα πρέπει να καταβάλεις γύρω στα 400+ ευρώ, αν φυσικά κατορθώσεις να τα εντοπίσεις στα βιβλιοπωλεία, διότι τα περισσότερα είναι εξαντλημένα και δεν πρόκειται να επανεκδοθούν. Επίσης, δεν πρόκειται μόνο για μαερτυρίες ή/και (αυτο)βιογραφίες, και μάλιστα από την πλευρά των ηττημένων. Το Νο #14, π.χ. είναι συλλογή από έγγραφα που αφορούν τον εμφύλιο από τα γιουγκοσλαβικά και τα βουλγαρικά αρχεία, ενώ πρόκειται να ακολουθήσει, για όσους/ες ξέρουν το βιβλίο του Στρατηγού Ζαφειρόπουλου με τίτλο «Ο αντισυμμοριακός Αγών», το οποίο αποκλείεται να βρεθεί όσο κι αν ψάξει κανείς, ίσως μόνο σε κανένα παλαιοβιβλιοπωλείο έναντι 100+ ευρώ, και λίγα λέω. Οπως, βλέπεις, δεν πρόκειται για βιβλία μόνο της φιλοΚΚΕ πλευράς, αλλά για βιβλία από ένα ευρύ φάσμα προσεγγίσεων στον Εμφύλιο.
    Στο λινκ που έδωσα παραπάνω, στο «ΒΗΜΑ shop», μπορείς να δεις τους μέχρι στιγμής τίτλους.

  11. Συγγνώμη, Μαρία και Νίκο, δεν έδωσα το λινκ για το «ΒΗΜΑ shop» (χρειάζεται να κάνεις κλικ επάνω σε κάθε βιβλίο για περισσότερες πληροφορίες), εδώ:
    http://secure.dolnet.gr/Vimashop/SelectProducts.aspx?depid=10078

    Και κάποιες πληροφορίες από εμένα, σχετικά με τους 4-5 τελευταίους τίτλους:
    http://blo.gr/493

  12. Immortalité said

    Ωραία ανάρτηση Νίκο. Και το καπαπίτης δεν το ‘ξερα.

  13. Κώστας said

    @10 «Οπως, βλέπεις, δεν πρόκειται για βιβλία μόνο της φιλοΚΚΕ πλευράς, αλλά για βιβλία από ένα ευρύ φάσμα προσεγγίσεων στον Εμφύλιο.»

    Δεν πρέπει να είναι τυχαίο το ότι η επιμέλεια της σειράς είναι του Π. Βούλγαρη, με όλα όσα συζητήθηκαν με αφορμή το «Ψυχή βαθιά».

  14. Μαρία said

    Βασιλική, ευχαριστώ πολύ.
    Και το βιβλίο της Μπέικου, που βγήκε το καλοκαίρι έχει μεγάλο ενδιαφέρον.

  15. Μαρία said

    9
    >μες στη βδομάδα θα περνούσαν απ’ τους κεντρικούς δρόμους μας τους αιχμάλωτους αντάρτες, που λίγες μέρες πριν είχαν βομβαρδίσει την πόλη μας με κανόνι. Προαναγγέλλονταν άγρια αποδοκιμασία.
    http://panosz.wordpress.com/2009/10/26/civil_war-27/

  16. @13
    Σίγουρα δεν είναι τυχαίο, το αντίθετο μάλιστα. Ολοι οι τίτλοι είναι επιλογές του Βούλγαρη, και σε κάθε βιβλίο γράφει και μία-δυό σελίδες, κάτι σαν πρόλογο, ας πούμε, ενώ το όλο πρότζεκτ διαφημίστηκε με το όνομά του. Βέβαια κάπου έγραψε ότι στην αρχική του λίστα υπήρξαν και κάποιοι τίτλοι, για τους οποίους οι εκδότες και copyright holders δεν συμφώνησαν με τον ΔΟΛ, αλλά και πάλι η συλλογή είναι καλή, ειδικά για όποιον δεν ξέρει πολλά πράγματα για τον εμφύλιο.

  17. Μπουκανιέρος said

    5 «Τέτοια ασέβεια στους νεκρούς που έδειχναν οι “εθνικόφρονες”, είταν πολύ χειρότερη από εκείνη των Τούρκων, παλιότερα. Είχαν ασκηθεί, όμως, στην απανθρωπιά από τους προηγούμενους αρχηγούς τους, τους Γερμανούς Ναζί»

    Δε χρειάζονταν τα μαθήματα απ’ τους ναζί. Και πριν τον πόλεμο κόβανε τα κεφάλια των ληστών και λοιπών παρανόμων, με ανάλογες επιδείξεις, περιφορές κλπ. Μερικά υπάρχουν ακόμα στο Εγκληματολογικό Μουσείο, νομίζω. Κι αφού πληρώνονταν τις επικηρύξεις με βάση τα κομμένα κεφάλια, υποθέτω ότι (πέρα από «ελληνικό έθιμο» – βλ. λινκ στο 5) ήταν νόμιμη διαδικασία.
    Οπότε, γιατί το κάνετε θέμα; Τα έθιμα πρέπει να γίνονται σεβαστά και (φυσικά!) οι νόμοι πρέπει να εφαρμόζονται…

  18. Μαρία said

    17 Κεφαλές παλουκωμένες στα κάγκελα του σιδηροδρομικού σταθμού Κατερίνης 1925.

  19. Κώστας said

    Όπως βλέπουμε από τη φωτογραφία, και ο ίδιος ο όρος ‘συμμορίτης’ ωθούσε στην τοποθέτηση της κεφαλής επί πίνακι…

  20. Μαρία said

    επί παλουκίω 🙂

  21. ΚαπετανΈνας said

    Ναι, το ξέρω το έθιμο, έγιναν και στό Μακεδονικό αγώνα τέτοια εκατέρωθεν.Στο μυαλό μου είχα μια ιστορία για τους Τούρκους, που είχαν πιάσει έναν δικό μας κλέφτη, του κόψαν το κεφάλι και οι στρατιώτες το περιπαίζανε στον καφενέ, αλλά ο Οθωμανός διοικητής τούς επέκρινε, γιατί ο εν λόγω ήταν σπουδαίος πολεμιστής.(δε θυμάμαι για ποιόν ήταν).

    Πάντως οι «εθνικιστές» ήταν ΚΑΙ εξασκημένοι από την πρόσφατη συνεργασία τους με τους Ναζί. Ο Χαριτόπουλος αναφέρει την ιστορία του Ελασίτη αλβανομάχου αξιωματικού Τσιπιτσή, που οι παρακρατικοί παίξαν ποδόσφαιρο με το κομμένο του κεφάλι.

    Τώρα, σε σχέση με αυτό που είπε ο Έλληνας πρωθυπουργός (ή υπουργός), όταν ξεσηκώθηκαν οι Εργατικοί στη βρετανική Βουλή, ότι τα κομμένα κεφάλια ληστών είταν «παλιό Ελληνικό έθιμο», δε ξέρω….Μάλλον παλιό τούρκικο έθιμο φαίνεται, ότι ήταν. Τουλάχιστον έτσι λέει ο Ζαν Πωλ Ρου, φέρνοντας διάφορα παραδείγματα από τις στέπες ως τον Κρούμο. Και από αυτούς το πήραν οι κλέφτες, και έτσι γιορτάζουμε ακόμα την πυραμίδα της Αράχωβας (με τα κεφάλια).

  22. Μπουκανιέρος said

    Την ίδια ακριβώς εποχή με τους δικούς «μας» εμφύλιους κυνηγούς κεφαλών, ήταν πολύ στη μόδα τα κομμένα κεφάλια και στην Ινδοκίνα.
    Με πρωτοβουλία του στρατού μιας χώρας δημοκρατικής και πολιτισμένης – που έκανε και mission civilisatrice μάλιστα.
    Σε μια περίπτωση αναφέρονται εκατοντάδες κομμένα κεφάλια, παλουκωμένα στο φράχτη ενός φρουρίου.

    Θα μου πεις, ήταν στις αποικίες και δε μετράει – κι έπειτα αυτοί οι Βιετ Μινχ ήταν πολύ ξεροκέφαλοι…

  23. Μπουκανιέρος said

    21 Άστα να πάνε κάπτεν, μην ψάχνεις «καταγωγή», κομμένα κεφάλια είχε λίγο-πολύ παντού.

  24. Η Βικιπαίδεια έχει ολάκερο κεφάλαιο για τα ατρόσιτις -με το συμπάθειο- που διέπραξαν οι αμερ΄κάνοι φαντάροι εις βάρος των ιαπώνων νεκρών ή και αιχμαλώτων κατά τον Β΄Π.Π. Μέχρι και του Προέδρου των ΗΠΑ του πήγανε μια πένα φκιαγμένη από το κόκκαλο ενός ιάπωνα νεκρού (δεν τηνε δέχτηκε0 ενώ και το Life -το γνωστό εικονογραφημένο περιοδικό- είχεν άρθρο με μιαν γυναίκα αξιωματικού που παρέλαβε πακέτο από τον καλό της ένα κρανίο γιαπωνέζου. Τα περιοδικά της εποχής είχαν ανταποκρίσεις για το πώς πρέπει να απογυμνώνεται από τη σάρκα το κρανίο, που προορίζεται για ενθύμιο. Το μυστικό, βέβαια, έγκειται στην προπαγάνδα που απανθρωποποεί (Θέ μου, σχώραμε, άλλη μια Πασόκικη λέξη) τον εχθρό. Με τους Γερμανούς οι Αμερικάνοι δεν έκαναν τέτοια, μπορεί να τους εκτελούσαν εν ψυχρώ αλλά δεν τους σκύλευαν.
    Και βέβαια πέρα από τα ολόκληρα κεφάλια έχομε και μία παράδοση με τα κομμένα αυτιά, που μάζευαν οι ειδικοδυναμίτες από τους νεκρούς ή και αιχμαλώτους. Μια παράδοση που όσοι υπηρετήσαμε στον Ελληνικό Στρατό μεταξύ ’74 και ’94 (τα συντάξιμα χρόνια…) τηνε μάθαμε αρκετά καλά: όλοι είχαμε από ένα υποδιοικητή που του σκοτώσανε τον αδερφό στην Κύπρο, το ’74, και μετά μπαινόβγαινε στα κυπριακά ή αποβιβαζόταν στα τουρκικά εδάφη κι έφερνε μαζί του κομμένα αυτιά από σκοπούς. Λέμε τώρα…
    Η Βικιπαίδεια ολοκληρώνει το σχετικό άρθρο αναφέροντας ότι κυρίως οι άκαπνοι ήταν εκείνοι που επεδίωκαν να συλλέξουν τέτοια μακάβρια ενθύμια. Οι μάχιμοι απλά έγλυφαν τις πληγές τους.

  25. ΚαπετανΈνας said

    Καλά, σίγουρα, εδώ η πόλη των Φώτων δε τους γλύτωσε τους κοψοκέφαλους…Βέβαια, η γκιλοτίνα ήταν πιο σίκ και πιο θεατρική. Η Γιολάντα Τερέντσιο, μια παλιά δημοσιογράφος που βρέθηκε στη Χιτλερική Βιέννη, είδε και ηλεκτρική γκιλοτίνα, (πατάς ένα κουμπί, και χρούπ) για πιο γρήγορα.

    Εκείνο το κονσερβοκούτι πάντως μου φαίνεται λίγο ράδιο αρβύλα. Όχι, ότι δε σφάζανε. Αλλά και πρόσκοπος νάσαι, ένα μαχαιράκι τόχεις. Και οι διάφοροι κλαρίτες στις φωτογραφίες φαίνεται νά έχουν μαχαίρια. Κονσέρβες δεν είχανε.

    Μου φαίνεται, ότι ήταν προπαγάνδα Αγγλική, που μάλιστα την επινόησαν τα ίδια τήμ που φτιάχνανε τις αφίσες του careless talk, με την αμεσότητα, την σωματικότητα των μετέπειτα διαφημίσεων: Όλο το… τάργκετ γκρουπ, άλλος λίγο-άλλος πολύ, θα είχαν κοπεί με ανοιγμένη κονσέρβα κι έτσι το μήνυμα πέρασε πολύ …βιωματικά.

  26. Μαρία said

    Kάτω τα χέρια απ’ τη γκιλοτίνα κι απ’ το γιατρό. Ήταν δημοκρατική κατάκτηση. (Αποκεφαλισμός έναντι παλουκώματος, σουβλίσματος κλπ)

  27. sarant said

    Πάντως, παλουκωμένα κεφάλια είχε στον φράχτη του πύργου του κι ένας Μαυρομιχάλης -εκτός κι αν θυμάμαι λάθος.

  28. Ηρώ Διαμαντούρου said

    εκτός των άλλων που αναφέρατε, κρατάω το
    «Προτίμησα το θάνατο και γλύτωσα»
    και το:
    «Άναψα συνεχή πέντε με έξι τσιγάρα»,
    – η πλάκα είναι ότι κάπου συναντιώνται αυτά τα δύο.

    Τώρα πια για μας έχει βολεψιά και υποχώρηση.
    Όσο για τον θάνατο, νομίζουμε ότι θα τον αποφύγουμε ή ότι θα τον μαλακώσουμε μη καπνίζοντας, μέχρι εκεί πάει ο νους μας.

  29. Μπουκανιέρος said

    26 Η ιδέα ήταν μάλλον ο ανώδυνος αποκεφαλισμός αντί για τα απρόοπτα του τσεκουριού και της σπάθας.
    Κι όσοι έχουν αντιρρήσεις ας ρωτήσουν τον αρχιεπίσκοπο Σάντμπερι, ο οποίος στα 1381 πέρασε ένα μάλλον δυσάρεστο μισάωρο στα χέρια ενός ατζαμή δήμιου.

  30. SLY said

    Ένα παλιό καλό άρθρο του Ιού:
    Τα κεφάλια στον τορβά, σε δύο μέρη.
    http://www.iospress.gr/ios1996/ios19960204a.htm

    Να σημειώσω επίσης την γνωστή αλλά και αμφιλεγόμενη ιστορία με τον Γερμανό Καραβαγγέλη που ζήτησε από τον καπετάν Κώτα να του φέρει το κεφάλι ενός διαβόητου κομιτατζή και για χρόνια επιδείκνυε περήφανος στο γραφείο του τη φωτογραφία με το κομμένο κεφάλι. Μες στη χριστιανική αγάπη βουτηγμένος.

  31. Μαρία said

    29 Μπουκάν, ο αποκεφαλισμός ήταν για τους ευγενείς. Για τους υπόλοιπους υπήρχε η πυρά, ο διαμελισμός ή η θανάτωση στον τροχό ανάλογα με το έγκλημα.
    Το 1789, 1780 καταργούνται και τα βασανιστήρια, που αποτελούσαν μέρος του συστήματος απονομής δικαιοσύνης στο ανσιέν ρεζίμ.

  32. ΚαπετανΈνας said

    Μαρία, στην Αγγλία, πάντως, για τους ευγενείς, αν ήταν ένοχοι εσχάτης προδοσίας,είχαν και το Hanged and quartered. Τους κρεμάγανε και τη τελευταία στιγμή τους ξεκρεμάγανε και όσο ήτανε ζωντανοί, τους κομματιάζαν. Τον Γουάλας της Σκωτίας,τον Braveheart, τον σύρανε με τα άλογα γυμνό, και μετά κρεμασμένο αλλά ζωντανό, του ανοίξαν την κοιλιά, του βγάλαν (χωρίς να τα αποκόψουν) τα εντόσθια και του τα κάψαν μπροστά του, να νοιώθει τον πόνο, αλλά και να έχει πρώτη θέση πίστα να τα βλέπει. Στο τέλος τους έκοβαν στα τέσσερα.

    Νομίζω, ότι στο Βυζάντιο δεν ήταν διαδεδομένα αυτά. Και τουλάχιστον οι Βυζαντινοί απαγόρευαν τα βασανιστήρια σαν μέθοδο ανάκρισης.

    Ακόμα και την «δια μύδρου θεοκρισίαν» την έφεραν οι σταυροφόροι, μετά το 1204, και δεν έγινε ποτέ δεκτή.

  33. Μαρία said

    32 Κάπτεν, λυπήσου με, μόλις έφαγα.

  34. Μιας και πιάσαμε το σπλάτερ, να υπενθυμίσω ότι ακόμη και τώρα στο Αφγανιστάν, οι Νεπαλέζοι μισθοφόροι Γκούρκας που πολεμάνε για λογαριασμό του Ηνωμένου Βασιλείου, διδάσκοντας δημοκρατία, εννοείται, δεν χάνουν την ευκαιρία να πάρουν κάνα κεφάλι ταλιμπανέζικο ή απλά αγύριστο. Έθιμο τόχουν, ρε γαμώτο…

  35. Μαρία said

    34 Μήπως δεν έχουν μισθό αλλά πληρώνονται με το κομμάτι;

  36. Μπουκανιέρος said

    32 «Νομίζω, ότι στο Βυζάντιο δεν ήταν διαδεδομένα αυτά.»

    Κάπτεν, το παλούκωμα τόχεις ακουστά; Τίποτα για κομμένες μύτες κι αυτιά, για βγαλμένα μάτια;

    31 Ένα ζήτω λοιπόν για τον Cesare Beccaria!

  37. Μαρία said

    36 Και στους γιατρούς και το Γερμανό τεχνίτη.

  38. betatzis said

    Καλημέρα, ωραία ανάρτηση.

    Ρίχνω μια ιδέα στον εργατικότατο νικοκύρη, να ανεβάσει μία ανάρτηση με λεξιλόγιο του εμφυλίου.

    Υπάρχουν πολλές λέξεις που αξίζει να τις έχουμε μαζεμένες σε ένα ποστ. Κάποιοι, όπως εγώ, μπορεί να τις έχουν ακούσει, αλλά να μην ξέρουν πως ακριβώς προήλθαν ούτε την ιστορία τους. Βέβαια με λίγο ψάξιμο όλα τα βρίσκει κανείς, αλλά είπαμε, εγώ τουλάχιστον είμαι κηφήνας ενώ ο νικοκύρης εργατικότατος.

    Π.χ. οι γαλατάδες, οι ράλληδες, οι μπουραντάδες, οι ΜΑΥάδες, οι γερμανοτσολιάδες, οι χίτες, η ούντρα κλπ. Εκτός αν έχει γίνει ήδη κάτι τέτοιο και εγώ το αγνοώ, οπότε κάποιος/α θα μου δώσει απλώς ένα λινκ.

  39. Νομίζω λέγαν οι ΜΑΥδες, όχι οι ΜΑΥάδες.

  40. betatzis said

    39. Για αυτό το λέω, χρειάζεται μία ανάρτηση, μην τα μαθαίνουμε λάθος 🙂

  41. Μαρία said

    38 Καλή ιδέα.
    π.χ. η λούφα.
    Εγώ πάντως τους πρόλαβα τους ΜΑΥδες και τα ΤΕΑ.

  42. sarant said

    38: Γλωσσάρι του εμφύλιου δεν νομίζω να υπάρχει. Θέλει πολλή δουλειά όμως… Να δούμε.

  43. ΚαπετανΈνας said

    # 36 Μπουκανιέρος,

    Ξέρω και τις μύτες και τα μάτια,έχω περάσει κι από την Βόντοτσα κοντά…Ο Μεσαίωνας ήταν κι από δώ κιαπό κεί.
    Το είπα αυτό, γιατί έχω στο μυαλό μου την Αρβελέρ, που έχει γράψει στην Ιδεολογία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας :

    «…οι βυζαντινοί νόμοι απαγόρευαν τα βασανιστήρια ως ασυμβίβαστα με το πνεύμα του βυζαντινού πολιτισμού. Οι Βυζαντινοί τα επέτρεπαν μόνο εναντίον που αποκαλούσαν «γένη χωρίς τιμή»

    Και γενικά νομίζω, εμείς οι Νότιοι, Έλληνες, Τούρκοι, Εβραίοι, και πιο πολύ Άραβες και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις είμαστε κάπως πιο ήπιοι.Καμμιά σφαγούλα, την κάναμε, έεε, άνθρωποι είμαστε.Στην αρχή, ως Ρωμαίοι, πολλά κάναμε, ναι. Μετά σιγά-σιγά που «ανατολικοποιηθήκαμε», ηρεμήσαμε κάπως.Δεν καίγαμε επί μονίμου βάσεως μάγισσες, δεν είχαμε ιερά εξέταση,ούτε γκαρότα, ούτε σταυροφόρους που ψήσανε παιδια και τα φάγανε , ούτε κονκισταδόρες που ρίχνανε εγκύους στη φωτιά και όταν έσκαγε η κοιλιά τους σπρώχναν με το πόδι το έμβρυο στη θράκα, και φυσικά,ούτε Άουσβιτς.

    Και κάποια σχετική ανεξιθρησκεία.Υπήρχε τζαμί και Φράγκικη εκκλησιά στην Πόλη, αν δεν κάνω λάθος.Και οι περισσότεροι καταδικασμένοι αυτοκράτορες, απλώς σκότωμα, τύφλωση και μοναστήρι.Χωρίς πολλές γκαρότες, ανασκολοπισμούς και ξεκοιλιάσματα και άλλες θεατρικές σπλατεριές.

    *Γκούγκλαρα λίγο, και βρήκα κι άλλες μπομπές του Βυζαντίου.Δεν τις αρνούμαι , απλώς συγκρίνω.Τα περισσότερα μπλογκ, πάντως, που τα περιγράφουν αυτά, είναι των αντισημιτών «εθνικών» ή πείεργων «άθεων».

    **Όχι, δεν ξαναρχίζω την κουβέντα «εκείνη»

  44. Καπετάνιε, ο Ρογήρος αν περάσει θα θυμώσει με τον άγριο Μεσαίωνα 🙂
    Προσωπικά με τους Βυζαντινούς έχασα κάθε αυταπάτη όταν διάβασα τις λεπτομέρειες της θανάτωσης του Ανδρόνικου Κομνηνού. Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, λ. «πομπή»· λάιτ περίληψη στην αγγλική βίκι εδώ (την ελληνική μην την εμπιστευτείς…).
    Υπάρχει και μια περιγραφή με εγκύους στη φωτιά, μαγικά τάχα μου για να γλυτώσει η Αντιόχεια από τους Άραβες (δεν γλύτωσε).

  45. Μαρία said

    44 Τι μου θύμισες! Στον Παπαρρηγόπουλο διάβασα στα νιάτα μου τη θανάτωση του Ανδρόνικου.

  46. 1ας said

    Καλημέρα,

    Η προσφορά του Βήματος είναι συμφέρουσα για όλους εμάς που ασχολούμαστε λίγο ή πολύ με την Κατοχή και τον Εμφύλιο.Σε κάθε περίπτωση όμως,τα βιβλία δεν αντιπροσωπεύουν ένα ευρύ φάσμα ιστορικών μαρτυριών,αλλά μια συγκεκριμένη οπτική του «ευτυχώς που δεν νικήσαμε»(βλ. Γρ Φαράκος).
    Τα περισσότερα απομνημονεύματα της προσφοράς είναι από άτομα που παραμείνανε Αριστεροί αλλά ενταχθήκαν στο ΚΚΕεσωτερικού και γίνανε γενικά αντι-σταλινικοί.

    Απουσιάζουν οι μαρτυρίες των Δεξιών,των σταλινικών και των κεντρώων.Φυσικά στα συν της σειράς είναι η έκθεση Πόρτερ,τα αρχεία του ΚΚΓ+ΚΚΒ(παρά την τελείως άστοχη εισαγωγή).

    Ο Παντελής Βούλγαρης μένει πιστός στη ιδεολογία του,με την συνειδητή εκλογή των έργων που συνηγορούν στο «ήμασταν αγωνιστές αλλά παλέψαμε για κάτι άχρηστο»,»ευτυχώς που δεν νικήσαμε» όπως και οι ξένοι μας βάλανε να φαγωθούμε.

    Πάντως όλα δείχνουν ότι το παρελθόν θα συνεχίσει να απασχολεί για πολύ μια χώρα που πασχίζει να βρει τις ρίζες της και το μέλλον της(βλ. 1821 και το ντοκιμαντέρ του Σκαι).

  47. ΚαπετανΈνας said

    Κατ’ αρχή, Δύτη σε ευχαριστώ που μου υπενθύμισες τον Ρογέριο που τον αναζήτησα στο μπλογκ του, το οποίο δεν είχα ξανανοίξει, και που το βρήκα πολύ ενδιαφέρον.Έριξα μια ματιά χιαστί στο άρθρο Γιατί ΔΕΝ επιστρέφουμε στον Μεσαίωνα! Ωραίο.Θα το μελετήσω.Να επιστρέψουμε στο Μεσαίωνα; Πολύ θα το θέλαμε. Νομίζω, ότι δεν έχουμε καταλάβει πως ο πραγματικός μεσαίωνας ΤΩΡΑ αρχίζει.

    #45, Μαρία, μπορεί και στα νιάτα σου να είδες το Μεγάλο Τσίρκο του μη αποβιώσαντος (ευτυχώς ο άνθρωπος) Καμπανέλλη, όπου ο Παπαγιαννόπουλος, νομίζω, εμφανιζόταν σαν κακόμοιρος Βυζαντινός ,περιέγραφε καταστάσεις Χούντας και έλεγε οτι φταίει ο Ανδρόνικος.
    Τότε δυό ηθοποιοί ντυμένοι χαφιέδες του φωνάζανε -Ποιός είπες; εκείνος έλεγε με ύφος αθώου: Ο …..Ανδρόνικος.

    Τώρα με τους δύο μεσαίωνες, επιμένω οτι ο «δικός μας» ήταν κατά τι (ή πολύ ) πιο πολιτισμένος από τους Φράγκους.Τα διάφορα γινόντουσαν μάλλον σε καταστάσεις πολέμων, επαναστάσεων και τέτοια. Δεν επιμένω, βέβαια, ας μας πή κι ο Ροζέ.

    Πάντως η Πολύ Μεγάλη Εικόνα, νομίζω, ότι δείχνει, πως με κέντρο την νεολιθική Μεσοποταμία , ο πολιτισμός διαδίδεται σταδιακά προς τα δυτικά και τα ανατολικά, γενικώς στη ζώνη του εύκρατου κλίματος, και αργότερα στα βόρεια.

  48. ΚαπετανΈνας said

    #38 Μή ξεχάσετε και τον Δρα Πινέλ, που χωρίς αυτόν πολλούς θα τους είχαν (μας είχαν;) δέσει στην κυριολεξία.

    Μαρία,
    «…Και στους γιατρούς και το Γερμανό τεχνίτη…»;

  49. Μαρία said

    48 Γκιγιοτέν, Λουί και Σμιντ.

  50. sarant said

    47: Και ξυνόταν κάθε φορά που έλεγε ‘ο Ανδρόνικος’, αν θυμάμαι καλά!

  51. Μπουκανιέρος said

    43
    Με μια κουβέντα: αν είναι νασχοληθεί κανείς με το βυζαντινό κόσμο, καλό είναι ξεφορτωθεί τη μυθολογία, και τη θετική και την αρνητική, γύρω απ’ το Βυζάντιο.
    Επίσης, νομίζω ότι συγκρίσεις τόσο γενικές όπως Βυζάντιο/Δύση με στόχο να πούμε που ήταν καλύτερα/χειρότερα δεν έχουν νόημα. Συγκρίσεις μπορούν να γίνονται αλλά πολύ συγκεκριμένα, π.χ. καλύτερα ως προς τι, για ποιον, σε ποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, σε ποιο τόπο κλπ.

  52. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    >> Δεν μαθεύτηκε σε ποια πλατεία, σε ποιον φανοστάτη, έγινε η επίδειξη των κομμένων κεφαλιών του Μήτσου και της Πανώριας Καρατζά και των άλλων σκοτωμένων ανταρτών της ομάδας τους.

    Στο λυγξ μια πληροφορία (καταγραφή Νο 6) για τη Λιλαία (Κάτω Αγόριανη) Παρνασσού.

    https://www.prologos.gr/%CF%84%CE%BF-%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CF%8E%CE%BD-%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%B1-%CE%BA/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: