Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Βάφενζη γκουτ πιλότ; Ο Μποστ διαφημιστής

Posted by sarant στο 4 Μαρτίου, 2011


Μια εκλεκτή φίλη του ιστολογίου με σκούντησε υπενθυμίζοντάς μου ότι καιρό έχω να ανεβάσω Μποστ και της είπα ότι θα ανεβάσω κάτι, επειδή όμως το αποκριάτικο που είχα κατά νου το είχα βάλει πέρυσι και… δεν το θυμόμουν (μπορείτε να το δείτε εδώ) σκέφτομαι να βάλω κάτι άλλο για το οποίο έχουμε συζητήσει μερικές φορές στο ιστολόγιο, δηλαδή τα διαφημιστικά σκίτσα του Μποστ, και συγκεκριμένα τα σκίτσα που δημοσιεύονταν κάθε εβδομάδα, σαν να ήταν τακτική συνεργασία, σε περιοδικά όπως οι Εικόνες και ο Ταχυδρόμος, διαφημίζοντας πάντα το ίδιο προϊόν. Έχει βγει (εκτός εμπορίου αν θυμάμαι καλά) ένας τόμος με τα διαφημιστικά σκίτσα του Μποστ (ίσως όχι όλα), αλλά δεν τον έχω. Έχω κάποια σκαναρισμένα, και από αυτά διάλεξα μερικά δείγματα. Το μόνο κακό, ότι είναι ελαφρώς γερτά, σαν τον πύργο της Πίζας -όποιος μπορεί να τα ανορθώσει, ευπρόσδεκτος! Ευχαριστώ πολύ τον φίλο που τα σουλούπωσε!

Ένα από τα προϊόντα που διαφήμισε κατ’ επανάληψη ο Μποστ ήταν τα χρώματα Φλόου-Κοτ της DuPont, που τα αντιπροσώπευε η Βερνιχρώμ, Σωκράτους 53. Μερικές ατάκες έχουν μείνει κλασικές, όπως η Αριβερντέτσι χρόμα, γκούτ-μπάι φλόου κότ ψιθίρισεν η Σάρα η σίζηγος του Λοτ, που όμως δεν έχω βρει το σκίτσο της, αλλά ακόμα περισσότερο το σκίτσο που βλέπετε εδώ, και που μας έδωσε και τον τίτλο.

Βάφενζη γκουτ πιλότ; Γιαβόλ μάιν οφιτσήρ! Όλος ο κόσμος χρησιμοποιεί Φλόου-Κοτ, ακόμα και η Λουφτβάφε!

Μεταγράφω το κείμενο της μπορντούρας, αν και χωρίς ανορθογραφίες -δεν είναι εύκολο!

Άχτουνγκ! άχτουνγκ, να θυμάσαι – τα πωλούν Σωκράτους στράσε
νούμερο πενηντατρία – ας το μάθει κι η Αυστρία
ουντ τσουζάμεν Βιέννα-Ρομ εταιρεία Βερνιχρώμ
Βάφε γκουτ, ωραία βάφε – μας διατάζει η Λουφτβάφε
Πόρτες, έλικες και σκάλες – Φλόου-κοτ ις ούμπερ άλες
Ούμπερ άλες ιν ντερ βελτ – και στεγνώνουν πολύ σβελτ
Είναι εύκολος η χρήσις – κάνεις ελαφράς κινήσεις
Και δεν βγάζεις ιλαρά – Ολαρία ολαρά!

Η διαφήμιση δημοσιεύτηκε στις Εικόνες το 1959 -ίσως και παλιότερα, γιατί σε κάποιο αφιέρωμα στον Μποστ η Ελένη Βλάχου είχε δηλώσει (αν θυμάμαι καλά) ότι αυτή ήταν η πρώτη-πρώτη διαφήμιση του Μποστ, που τον έκανε σκιτσογράφο.

Την ίδια εποχή, ο Μποστ δημοσίευε επίσης διαφημίσεις για το μοντέλο Ντωφίν της Ρενώ, ένα μάλλον οικονομικό αυτοκίνητο -βέβαια, με τους δασμούς ίσως να μην ήταν τόσο προσιτό. Στη διαφήμιση που θα δούμε, ο Μποστ εκμεταλλεύεται πρόσφατη αύξηση της τιμής των εισιτηρίων του λεωφορείου (από 1 δρχ. σε 1,20) για να παινέψει τη Ντωφίν, τάχα ότι βγαίνει φτηνότερη:

Στη διαφήμιση αυτή είχε αναφερθεί πριν από λίγο καιρό φίλος του εισιτηρίου ιστολογίου σε σχόλιο. Προσέξτε το στριμωξίδι μέσα στο λεωφορείο και τον δεύτερο τίτλο «Μία και είκοσι και εις τας σκάλας – πάλι φτηνότερα ζητάει η Κάλας», υπαινιγμός για τη Μαρία Κάλλας που ήταν τότε στο απόγειό της.

Επειδή τα σκίτσα για τη Ντωφίν δεν είναι και τόσο γνωστά, βάζω ακόμα ένα, που πολύ μου αρέσει, παρόλο που κινείται στο ίδιο μοτίβο αλλά προσθέτει ένα ακόμα στοιχείο που ανεβάζει το κόστος της διαδρομής με το λεωφορείο: τα τσιγάρα που πετάς, ενώ η Ντωφίν έχει τασάκι -ανέμελη εποχή, ούτε το μπατιριλίκι ενοχλούσε, ούτε το τσιγάρο μας πείραζε!

Μιάμιση και μιάμιση – τσαλακώνονται και οι πουκάμισοι!

Ο Μποστ στις Εικόνες διαφήμισε επίσης τα πολωνικά κοτόπουλα, αλλά ελάχιστα τέτοια σκίτσα έχω. Πάντως, για να μην δημιουργώ υπέρμετρες προσδοκίες, πρέπει να πω ότι πολλά διαφημιστικά σκίτσα (ίσως τα περισσότερα) έχουν κυρίως κείμενο -ξεκαρδιστικό βέβαια- σε μορφή «βιογραφιών μεγάλων ανδρών» ή «αισθηματικών επιστολών».

Στον Ταχυδρόμο το καλοκαίρι του 1961 ο Μποστ δημοσίευε διαφημίσεις για το πλοίο Δήλος της εταιρείας Νομικός, που πρέπει να ήταν καινούργιο, το καμάρι του στόλου τους ας πούμε. Με μια τέτοια διαφήμιση θα τελειώσουμε που τη διάλεξα αφενός επειδή έχει πολύ παραστατικό σκίτσο, και αφετέρου επειδή αναφέρεται σε ένα γεγονός της επικαιρότητας, που κατά σύμπτωση επέλεξε να το παρουσιάσει προχτές ο αγαπητός Άνθρωπος από τη Μαντζουρία. Ένα πορτογαλικό υπερωκεάνιο είχε ναυαγήσει έξω από τις ακτές της Μοζαμβίκης (που ακόμα ήταν αποικία της Πορτογαλίας) και, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, που μπορεί να είναι και φουσκωμένο, όσοι έπεσαν στη θάλασσα κατασπαράχτηκαν από τους καρχαρίες, κι όσοι κατάφεραν να βγουν στην ακτή… έγιναν βορά των λεόντων! Δεν θέλει και πολύ ο Μποστ για να οργιάσει:

Σαν να μην έφταναν τα λιοντάρια, πρόσθεσε και κροκοδείλους (για να ριμάρουν με τη Δήλο ίσως)! Το κείμενο της μπορντούρας:

Ταξιδεύοντες με το Δήλος τακτικά
γλιτώνομεν λέων, καρχαρίαι και λοιπά αρπακτικά
το πολύ-πολύ εις την Μύκονον φθάνων
να συναντήσεις τον Πέτρον τον μπελεκάνον
Αυτός όμως επί τη θέα των ανθρώπων
απομακρύνεται ταχέως βαδίζων με πολύν κόπον
Αποδεικνύεται λοιπόν μ’ αυτό και άλλα σχετικά περιστατικά
ότι το Δήλος είναι το πλέον υγιεινόν από τα υπάρχον επιβατικά
και εάν άλλα πλοία χρησιμοποιώμεν
εις το ζήτημα αυτό δεν δυνάμεθα να σας εγγυηθώμεν.

Αργότερα έκανε κι άλλες διαφημίσεις ο Μποστ, αλλά αυτό το είδος της σειράς, κάθε εβδομάδα και άλλο σκίτσο που μάλιστα έχει και αυτοτελή αξία, δεν νομίζω να το επανέλαβε -είτε αυτός, είτε άλλος. Βέβαια, μπορεί να πέφτω έξω μια και δεν είμαι ειδικός στα διαφημιστικά!

Advertisements

26 Σχόλια to “Βάφενζη γκουτ πιλότ; Ο Μποστ διαφημιστής”

  1. Ο «φίλος του εισιτηρίου» είναι φίλος του ιστολογίου φαντάζομαι 😀

  2. sarant said

    Ε, ναι -έγραφα πιο πάνω για το εισιτήριο, βλέπεις!

    Μερσί -και ακόμα περισσότερα ευχαριστώ στον φίλο που ίσιωσε τις εικόνες και τις έστειλε!

  3. physicist said

    Το βάφενζη γκουτ είναι αριστούργημα! Ευχαριστούμε, Νίκο!

  4. Νίκο, ελπίζω να θυμηθώ να σκανάρω και να σου στείλω από βδομάδα και το «Αριβερντέρτσι χρώμα» (το αγαπημένο μου).

  5. Εντός εποχής, – Τι. – Τι; – Ένα τι (από το 2:01)

    υγ: νατα μας… αρχίσαμε και τα πόουκ… 🙂

  6. sarant said

    Καλό!

    Ποια πόουκ εννοείς;

  7. #6 Το σκούντημα του φατσοκιταπίου

  8. sarant said

    Τώρα κατάλαβα, εντάξει. Το ρήμα αυτό είχε πάντως χρησιμοποιήσει η φίλη που λέγαμε.

  9. Alfred E. Newman said

    Μια φράση από διαφήμιση του Μποστ που ταιριάζει σε γλωσσολογικό ιστολόγιο:

    «Ο γεναίος στρατηγός της Σπάρτης Λεωνίδας έγινε ένδοξος εις όλον τον κόσμον διότι εφόνεφσε πολούς εχθρούς, ώστε δεν έμεινε κανείς εκ των Περσών. Περσών που λένε οι Γάλοι.»

  10. Νέος Τιπούκειτος said

    @9: Και ένα κλασικό από τις Σταυροφορίες (λεζάντα σε σκίτσο που δείχνει σφαγμένους Σταυροφόρους): «Η ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΥΠΟ ΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ ΟΘΩΜΑΝΩΝ»

  11. sarant said

    9-10: Πολύ καλά!

    Αλφρέδο, χαθήκαμε!

  12. ΣοφίαΟικ said

    Για τη λουφτ-βάφε, σκεφτόμουν ότ τη σήμερον ημέρα να εμφανιζόταν καμια τέτοα διαφήμιση στην πολιτικοορθή εσπερία θα είχαν βγάλει σπυράκια οι πάντες.
    10:δεν το καταλαβαίνω

  13. #12 Να! το νήμα των εξαφανισμένων, εμφανίζονται ένας-ένας 🙂
    Σοφία, είναι κατά το «Οι σπανοί Ισπανοί εις πανί ισπανικόν ιππικόν εις πανικόν εζωγράφισαν». Διάβασέ το δυνατά.

  14. sarant said

    Πάντως, εγώ το θυμάμαι ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΥΠΟΤΩΝ ΙΠΠΟ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ

  15. Νέος Τιπούκειτος said

    @14: Χμμ, μπορεί να έχεις δίκιο, δεν το καλοθυμάμαι.

  16. Aχ τι ωραία! Διάβαζα μικρή Μποστ στον Ταχυδρόμο και δεν καταλάβαινα προς τι η ανορθογραφία, τώρα μόλις αρχίζω και τα πιάνω σιγά σιγά… Ηταν απίστευτος και βασικά δεν νομίζω να βρει μιμητές, είναι τόσο μοναδικό το ύφος του και αυτά που έκανε…

    ΥΓ: Μάλλον είμαι από τους λίγους που δεν πολυπρόσεχαν το σκίτσο και προσπαθούσαν να αποστηθίσουν το ποίημα…

  17. Alfred E. Newman said

    14, 15

    Η ακριβής γραφή ήταν:

    Ἡ σφαγή τῶν ὑποτῶν ἰπποτῶν Τούρκων.

    13 Ρώτησε το Νικοκύρη να σου εξηγήσει την απουσία μου καθώς και την ασθενή παρουσία μου.

    Και κλείνω με ένα γλωσσολογικό μαργαταράκι από τις διαφημίσεις:

    Ο διάσημος γλωσσολόγος Πειναλέϊεφ. ήταν ο πρώτος που υπεστήριξε με φανατισμόν ότι η λέξις Ντωφίν είναι Ρωσική.
    Ο αστρονόμος Απσιλιέφσκι ασπασθείς τας ιδέας του Πειναλέϊεφ, επροχώρησεν έτι μακρύτερον υποστηρίξας ότι πιθανόν η λέξις Ντωφίν να προέρχεται από την Ρωσικήν λέξιν Ντωφινγκάρι (το φεγγάρι που λέμε εμείς) δεδομένου ότι οι Ρώσοι το προφέρουν βαρειά κι έτσι πήρε στο λαιμό του τη Λάϊκα. Αμφοτεροι οι επιστήμονες ευρίσκονται τώρα εξόριστοι εις την Σιβηρίαν.

  18. angelos said

    «Είναι έφκολος η χρήσις, κάνης ελαφράς κινίσης κε δε βγάζης ιλαρά, ολαριά-ολαρά». Θεϊκό.

  19. angelos said

    Νίκο, μια ερώτηση, μπορώ να χρησιμοποιήσω κάποια από τις φωτογραφίες (να τη βάλω στο f/b θέλω);

  20. Χαθήκαμε, χαθήκαμε! Τώρα που ξεμπέρδεψα με το στήσιμο και τα τεχνικά, θα είμαι πιο συχνά στην παρέα. Ωραίος, καταπληκτικός ο Μποστ.

  21. Petefris said

    [——] κακούργα κενωνία
    πόσα φαρμάκια μας κερνάς με την συγκοινωνία
    χίλιες φορές ο θάνατος και κάλλιο το ψοφείν
    παρά ο ποδαρόδρομος και άνευ μιά Ντωφίν
    Θάνατε, χάροντα, λιγάκι κάνε χώρο
    να΄ρθω με αμάξι της Ντωφίν ,κι άς είναι νεκροφόρο

    Το άδει στο σκίτσο μπιθικωτσειας υφής ρεμπέτης με μπουζούκι.Μπορεί και να είχε λελούδι στο αφτί.Λείπουν δυό λέξεις αρχικές, η μία ίσως να ήταν «άτιμη»

  22. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Νίκο σ’ευχαριστούμε άλλη μια φορά που μας θυμίζεις τον ανυπέρβλητο κυριολεκτικά Μποστ. Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς από τις ιδέες του και τη γλώσσα με την οποία τις μετέφερε. Στο σημερινό νήμα υπάρχουν παραδείγματα σπάνιας ευφυίας και κάλλους : σπαταλό τεραστίων γοπών, είνε έφκολος η χρήσις-κάνης ελαφράς κινίσης, μεν γαλόνιων βενζίνης μεταφέρο πέντε ατόμον. (Με γαλόνια μετρούσαμε τότε, δε χρησιμοποιούσαμε ακόμα το λίτρο;)
    Το σκίτσο του λεωφορείου δε θυμίζει κατά γράμμα τη σημερινή κατάσταση; Κάποιος μπλογκίστας έγραφε ειρωνικά τον περασμένο μήνα ότι φθηνότερα κοστίζει να παίρνεις ταξί παρά λεωφορείο, μετά την αύξηση του εισιτηρίου σε 1,40 ευρό. Η μικρή Daufine των 845 cc που ανέπτυσε ταχύτητα ως 115 χλμ. την ώρα ονομάστηκε έτσι («διάδοχος») επειδή «βασίλισσα των πωλήσεων» ονομαζόταν τότε η Ρενώ 4CV. O Μποστ είχε ρίξει και το σύνθημα «Ντοφίν εστί φιλοσοφείν»…

    Αξίζει να δει κανείς μια σπαρταριστή αυτοβιογραφία του Μποστ, Ολίγα λόγια διά τον καλλιτέχνη, από το Tο λέφκομά μου, Aθήνα 1960 : http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=444&author_id=30

    Κύριε Αλφρέδο, χάρηκα που σας ξαναδιάβασα, το # 9 είναι θεσπέσιο! Παραθέτω κι εγώ 3 αστείους γλωσσοδέτες, στα ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά (το τελευταίο είναι να λύνεσαι στα γέλια!)

    Παρεμπιπτόντως, επί του παρόντος όντος, διεπιστώθη πονόδοντος, και διετάχθη κατεπειγόντως, η εξαγωγή του οδόντος.

    Can you can a can as a canner can can a can?

    Chez les papous, y’a des papous à poux, et des papous pas à poux… Mais chez les papous, y’a des papous papas et des papous pas papas… Donc chez les papous, y’a des papous papas à poux, des papous papas pas à poux… des papous pas papas à poux et des papous pas papas pas à poux… Mais chez les poux, y’a des poux papas et des poux pas papas… Donc chez les papous, y’a des papous papas à poux papas, des papous papas à poux pas papas, des papous pas papas à poux papas et des papous pas papas à poux pas papas.

  23. sarant said

    19: Άγγελε, και το ρωτάς; Ελεύθερα!

    21: Πετεφρή, δεν το βρήκα αυτό το σκίτσο, ξέρω ότι υπάρχει. Νομίζω πως ο πρώτος στίχος είναι «Ανάθεμά σε άτιμη, κακούργα κενωνία».

    22: Σε πολλά πράγματα, όντως, οι τιμές της εποχής του Μποστ (σε δραχμές) είναι συγκρίσιμες με τις σημερινές (σε ευρώ). Εφημερίδες 1,50 ας πούμε τότε.

  24. Εμένα πάλι μου έκανε εντύπωση, στο τρίτο σκίτσο, εκεί που μιλάνε οι δύο με τις καπαρντίνες, που λέει ο ένας στον άλλο «εσύ που είσαι άνθρωπος του καθήκοντος», σα να υπάρχει ένας υπαινιγμός εδώ.
    Με την ευκαιρία της ανάρτησης: Υπάρχει μια «λαϊκή όπερα» βασισμένη στο έργο του Μπόστ «Μαμά η ελληνίς», από τον Πάνο Τζαβέλλα.
    http://www.panostzavellas.gr/tragoudia
    Αν κανείς έχει παραπάνω πληροφορίες, ας κάνει έναν κόπο.

  25. Alfred E. Newman said

    21
    Οι πρώτες λέξεις είναι «‘Ασπλαγνη, άσπλαγνη» κακουργα κενωνία κλπ.

    Το δε λαϊκό άσμα τραγουδά «Λαϊκό συγκρότημα Βάγκου διπλοπενέα. Τραγούδι Σφαδάζ χανούμ.»
    ΤΙΤΛΟΣ: Όταν ο πόνος του λαού γίνεται τραγούδι.

  26. Δείτε και τα εμφυλιοπολεμικά του Μποστ (κάποια από αυτά):
    http://xyzcontagion.wordpress.com/2011/03/11/ta-emfyliopolemika-skitsa-mpost/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: