Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κίτρινα κίτρα, ζουμερά λεμόνια

Posted by sarant στο 14 Μαρτίου, 2011


Το άρθρο αυτό ήταν έτοιμο από προχτές, αλλά καθώς χτες έμαθα την πολύ θλιβερή είδηση του θανάτου του Μανώλη Ρασούλη, να μου επιτρέψετε να το αφιερώσω στη μνήμη του και να τον θυμηθούμε και τον ίδιο να τραγουδάει ένα δικό του τραγούδι (σε μουσική Βάσως Αλαγιάννη), σχετικό με το θέμα το σημερινό: Λεμόνι στην πορτοκαλιά

Τα λεμόνια, τα πορτοκάλια, τα μανταρίνια και τα υπόλοιπα κιτρινόχρυσα φρούτα που φαιδρύνουν τους χειμώνες, τα λέμε με μια λέξη εσπεριδοειδή. Η λέξη δεν είναι αρχαία, είναι δημιουργία του 19ου αιώνα, μεταφραστικό δάνειο από το ελληνογενές γαλλικό hespéridées, αν και στην τρέχουσα χρήση στα γαλλικά τα εσπεριδοειδή λέγονται agrumes. Στην καθομιλουμένη τα λέγαν ξινά ή λεμονοπορτόκαλα.

Προφανώς, η ονομασία εσπεριδοειδή ανάγεται στον μύθο με τα μήλα των Εσπερίδων, τον ενδέκατο άθλο του Ηρακλή. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι τα μήλα των Εσπερίδων ήταν εσπεριδοειδή –τουλάχιστον αν υποθέσουμε ότι έχουμε πιάσει σωστά τη γεωγραφία του μύθου και ο κήπος των Εσπερίδων ήταν προς τα δυτικά, κάπου στο σημερινό Μαρόκο, διότι όπως φαίνεται τα εσπεριδοειδή ήρθαν στην Αφρική πολύ αργότερα.

Τα φρούτα αυτά είναι ιθαγενή της Ινδίας και της Κίνας. Το πρώτο που ήρθε προς τα δικά μας μέρη είναι το λιγότερο διαδεδομένο ίσως, το κίτρο, που έφτασε στους ελληνιστικούς χρόνους –και το είπαν, στην αρχή, μηδικόν μήλον, σύμφωνα με τη συνήθεια που είχαν να χρησιμοποιούν το μήλο σαν γενικό όρο για τα οπωρικά.

Τον όρο μηδικόν μήλον τον χρησιμοποιεί ο Θεόφραστος, τον 4ο αιώνα π.Χ., που το ήξερε το κίτρο, έστω κι αν δεν είχε αρχίσει ακόμα να καλλιεργείται στα μέρη τα δικά μας. Αντίθετα, τον πρώτο αιώνα μ.Χ., η καλλιέργειά του έχει πλέον διαδοθεί, κι έτσι ο Διοσκορίδης γράφει «τα δε μηδικά λεγόμενα ή περσικά ή κεδρόμηλα, ρωμαϊστί δε κίτρια, πάσι γνώριμα».

Η λέξη κίτριον ή κιτρίον (και οι δυο τονισμοί υπάρχουν) θεωρείται δάνεια από το λατινικό citrus, το οποίο μπορεί με τη σειρά του να είναι δάνειο από το ελλ. κέδρος (μέσω ετρουσκικών), εξόν κι αν είναι και τα δυο δάνεια από κάποιαν άλλη γλώσσα. Ο Γαληνός τον δεύτερο αιώνα βεβαιώνει ότι η αλλαγή της ονομασίας έχει πια εδραιωθεί: «ταύτης ο καρπός ουκέτι μήλον μηδικόν, αλλά κιτρίον υπό πάντων ονομάζεται». Το κιτρίον έγινε στα σημερινά ελληνικά κίτρο, που το λέμε και κιτρολέμονο για να θυμηθούμε το τραγούδι του Χατζιδάκι σε στίχους Γκάτσου Ελύτη:

Το κίτρο συνήθως δεν τρώγεται, χρησιμοποιείται μόνο για λικέρ (το κίτρο Νάξου), για γλυκά και για καραμέλες. Παλιότερα, όταν υπήρχε ζήτηση, τα εξάγανε μέσα σε άλμη. Τώρα πια το μόνο είδος κίτρου για το οποίο υπάρχει σταθερή ζήτηση πρέπει να είναι το εβραϊκό, ένα μικρό είδος κίτρου που λέγεται etrog, και που κάθε πιστός εβραίος πρέπει να έχει ένα τέτοιο μαζί του για τη γιορτή της Σκηνοπηγίας, και που αν είναι αψεγάδιαστο μπορεί να πουληθεί πανάκριβα (διότι η Βίβλος λέει ότι πρέπει να είναι «ωραίος καρπός»). Το εβραϊκό κίτρο παλιότερα ευδοκιμούσε στην Κέρκυρα, την Πάργα και στη Νάξο, και ακόμα λέγεται greek citron, ελληνικό κίτρο, αλλά τώρα πια έχει μεταφερθεί η καλλιέργεια στο Ισραήλ. Λέγεται μάλιστα ότι ρόλο στο αντισημιτικό πογκρόμ του 1891 στην Κέρκυρα έπαιξε έμμεσα και η διαμάχη ανάμεσα στο καρτέλ των χριστιανών καλλιεργητών κίτρου, που ανέβαζε τις τιμές, και στους ραββίνους πιστοποιητές, αλλά για περισσότερα θα πρέπει να διαβάσετε τι λέει εδώ. (Κι αν υπάρχει άλλη άποψη, διότι αυτή είναι μάλλον ευμενής προς τη μία πλευρά, να την ακούσω).

Μπορεί το κίτρο να μην έχει ιδιαίτερη παρουσία στη ζωή μας, αλλά μάς έδωσε μια λέξη που είναι πανταχού παρούσα, αφού το χρώμα κίτρινο βγήκε ακριβώς από το κίτρο, κίτρινο το χρώμα του κίτρου, λέξη ελληνιστική βέβαια –αν και ομολογώ ότι δεν έχω ψάξει πώς λέγαν το χρώμα στην κλασική αρχαιότητα (χλωρόν ίσως; ).

Το λεμόνι, πάλι, ήρθε αργότερα στα μέρη μας (δείτε όμως και στο τέλος του άρθρου). Οι Άραβες το καλλιεργούσαν κατά τον 11ο αιώνα και από αυτούς πέρασε στην Ευρώπη είτε από την ιβηρική χερσόνησο είτε από τη Σικελία, ίσως πάλι και από σταυροφόρους που το έμαθαν στην Παλαιστίνη. Πάντως, στις ευρωπαϊκές γλώσσες φαίνεται ότι πρώτο πέρασε στα ιταλικά, limone, και από εκεί στις υπόλοιπες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά, όπου πράγματι απαντά ο τ. λιμόνι αν και γρήγορα μετατράπηκε σε λεμόνι. Στα αραβικά είναι laimun/leymun, και ίσως η παραλλαγή λεϊμόνι, που είναι ακόμα πολύ διαδεδομένη να οφείλεται σε δανεισμό ή επιρροή της αραβικής λέξης. Στα γαλλικά, το limon δεν επικράτησε, και οι γάλλοι το λεμόνι το λένε citron, ενώ στα αγγλικά citron είναι το κίτρο. Αντίστοιχα, λέμε κιτρικό οξύ, από το κίτρο, αλλά η λαϊκή ονομασία του μέχρι τελευταία ήταν λεμόντουζου, που είναι δάνειο από τα τουρκικά (limontuzu) και που δεν είναι σε γενική πτώση.

Και το λεμόνι και το κίτρο εμφανίζονται στον υστεροβυζαντινό Πωρικολόγο, ένα σατιρικό ποίημα που το έχω αναφέρει κι αλλη φορά, όπου προσωποποιούνται τα διάφορα οπωρικά: το κίτρο ηγεμονεύει, στη δεύτερη θέση της ιεραρχίας (ηγεμονεύοντος του περίβλεπτου Κίτρου), ενώ στην ένατη θέση βρίσκουμε τον Λεμόνιο, τον μεγάλο δρογγάριο. Στα δημοτικά τραγούδια, πάλι, την κοντούλα τη λεμονιά τη Βησσανιώτισσα εκείνος που τη φίλησε αρρώστησε.

Στη φρασεολογία, έχουμε καταρχάς, την εύκολη παρομοίωση κίτρινος σαν λεμόνι ή κιτρίνισε σαν το λεμόνι (λέμε βέβαια και σαν φλουρί, παρόλο που φλουριά δεν έχουμε πια στο πουγγί μας, ούτε και πουγγί άλλωστε). Έπειτα, όταν εκμεταλλευτούν κάποιον, του πάρουν ό,τι καλύτερο έχει να προσφέρει και μετά τον πετάξουν σαν άχρηστο, λέμε ότι «τον έστυψαν σαν λεμόνι» ή «τον πέταξαν σαν στυμμένη λεμονόκουπα». Αυτό το λέμε για εταιρεία που παίρνει από τον εργαζόμενο και την τελευταία ικμάδα των δυνάμεών του ή και για αχόρταγο ερωτικό σύντροφο. Είναι πολύ παραστατική έκφραση που υπάρχει και σε άλλες γλώσσες αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να πρόκειται για ανεξάρτητο σχηματισμό.

Με τη λεμονόκουπα έχουμε βέβαια και τη φράση «θα μας πάρουνε με τις λεμονόκουπες» ή «με τα σαπιολέμονα» ή «με τα λεμόνια», δηλαδή θα μας αποδοκιμάσουν βίαια, φράση που παραπέμπει σε δημόσιες διαπομπεύσεις, όπου ένα από τα πιο πρόχειρα όπλα ήταν οι λεμονόκουπες που άφθονες υπήρχαν στα απορρίμματα εστιατορίων κτλ. Λέμε βέβαια και «με τις ντομάτες».

Έχω βρει και μιαν άλλη φράση, από την ανατολική Θράκη, που δεν πρέπει να χρησιμοποιείται πια, και λέγεται, διαβάζω, σε κάποιον που (μας) ειρωνεύεται βάναυσα: στο μεζέ σου λίγο λεμόνι ή στο μαϊτάπι σου λίγο λεμόνι βάλε. Μαϊτάπι (maytap) θα πει πείραγμα, ειρωνεία, και είναι λέξη που τη βρίσκει και σήμερα κανείς στην Κύπρο, αλλά και στη Χίο, ενώ βλέπω να χρησιμοποιείται και σε πρόσφατη ανάρτηση σε ιστολόγιο.

Για τα λεμόνια είμαι βέβαιος ότι θα έχετε πολλά να συμπληρώσετε, ευχαρίστως να τα ακούσω στα σχόλια. Το άρθρο κανονικά θα τελείωνε εδώ, και αν δεν διαβάσετε παραπέρα δεν θα σας κρατάω κακία, διότι θα μπω σε λεπτομέρειες σχετικά με το πότε ήρθαν τα λεμόνια στα μέρη μας.

Αν όμως δεν βαριέστε να διαβάσετε, πρέπει να σας πω ότι αυτό που γράφω πιο πάνω, ότι τα λεμόνια ήρθαν στα μέρη τα δικά μας μετά τον 10ο αιώνα, δεν είναι αποδεκτό από όλους. Ειδικότερα, ο Andrew Dalby, γνωστός μελετητής της αρχαίας και βυζαντινής διατροφής (έχει και ιστολόγια), που ένα του βιβλίο έχει μάλιστα μεταφραστεί στα ελληνικά, το Siren Feasts (Σειρήνια δείπνα), υποστηρίζει ότι τα λεμόνια είχαν φτάσει στα μέρη μας από την ελληνιστική εποχή, αλλά δεν είχαν διαδοθεί πολύ.

Ο Ντάλμπι βασίζεται σε ένα απόσπασμα στον Αθήναιο (σελ. 144 της αγγλικής έκδοσης): It may be that we can date its appearance rather closely thanks to the observation by Atheneaus’ speaker [84a], ‘down to our grandfathers’ time nobody ate it’, an assertion which can be linked to that in Plutarch’s Symposium Questions (8.9): ‘We know that many elderly people have not learnt to enjoy the taste of watermelon, kitrion or pepper’. This edible kitrion (for the Greeks then, like the Germans now, did not distinguish the two species by name) was surely the lemon.

Και προχωράει λέγοντας για μια τοιχογραφία στην Πομπηία που δείχνει λεμονιά και όχι κιτριά (από πού το ξεχωρίζει;) ενώ μόνο στις υποσημειώσεις παραδέχεται ότι υπάρχουν και κάποιοι που λένε ότι τα λεμόνια έφτασαν πολύ αργότερα.

Ας δούμε τα δυο επίμαχα αποσπάσματα. Ο Αθήναιος λέει: «το κιτρίον είναι λέγεσθαι πεπίστευκα. καὶ μηδεὶς ὑμῶν θαυμαζέτω εἴ φησιν μὴ ἐσθίεσθαι αὐτό, ὁπότε γε καὶ μέχρι τῶν κατὰ τοὺς πάππους ἡμῶν χρόνων οὐδεὶς ἤσθιεν, ἀλλ’ ὥς τι μέγα κειμήλιον ἀπετίθεντο ἐν ταῖς κιβωτοῖς μετὰ τῶν ἱματίων». Ιδού τι λέει ο Πλούταρχος: «σικύου δε πέπονος και μήλου Μηδικού και πεπέρεως πολλούς ίσμεν  των πρεσβυτέρων γεύσασθαι μη δυναμένους».

Στη γραμματεία δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία για λεμόνια, μόνο για φαγώσιμα κίτρα. Ο Ντάλμπι, στηριζόμενος στο ότι τα κίτρα δεν τρώγονται, ερμηνεύει ότι στην αναφορά του Αθήναιου και του Πλουτάρχου εννοούνται τα λεμόνια, αλλά αυτό είναι άλμα. Εγώ αντίθετα λέω ότι α) στο απόσπασμα του Αθήναιου, το κιτρίον, που δεν το τρώγαν οι παππούδες, είναι σαφώς το κίτρο’ αν προσέξουμε, θα δούμε ότι στην αμέσως επόμενη σελίδα του Αθήναιου γίνεται λόγος για κατανάλωσή του ως αντιδότου, όχι για κανονικό φάγωμά του, μια χρήση που οι παππούδες αγνοούσαν αλλά την αναφέρει και πολύ παλιότερα ο Θεόφραστος, αλλά και ο Διοσκορίδης. Επίσης, ότι τα κίτρα τα έβαζαν οι αρχαίοι στα κιβώτια με τα ρούχα, για να τα διατηρούν (τα ρούχα) φρέσκα,  αυτό μας το λέει και ο παλιότερος Διοσκορίδης.

β) το απόσπασμα του Πλούταρχου, που χρησιμοποιεί άλλωστε το παλιότερο όνομα για το κίτρο, μηδικό μήλο, πιστεύω ότι αναφέρεται στο κίτρο και μας δείχνει ότι τελικά κάποιοι το τρώγανε (ίσως όχι όλα τα κίτρα αλλά κάποιες ποικιλίες τους).

Να σημειωθεί ότι ο Ντάλμπι μεταφράζει στα αγγλικά και με πλάγια kitrion την αναφορά του Πλουτάρχου για να νομίσει ο αναγνώστης ότι ο Πλούταρχος λέει «κίτριον», ενώ ο Πλ. λέει «μηδικόν μήλον». Δεν είναι και πολύ έντιμο αυτό. Και από εκεί και πέρα, κατασκευάζει την άποψη ότι οι Έλληνες έλεγαν αδιακρίτως «κίτρον/κίτριον» είτε το λεμόνι είτε το κίτρο, χωρίς να υπάρχει (έτσι λέω εγώ) κανένα έρεισμα της άποψης αυτής. Και στο νεότερο βιβλίο του Tastes of Byzantium, όπου έχει μεταφράσει διάφορα βυζαντινά διατροφολογικά συγγράμματα, όλες τις αναφορές σε «κίτριον/κίτρον» τις μεταφράζει lemon, όχι citron!

Εγώ βρίσκω απόλυτα πειστικόν τον Γεννάδιο που λέει ότι λεμόνια ήρθαν στα μέρη μας πολύ αργότερα. Αφενός, το όνομα σε όλες τις γλώσσες είναι αραβικό. Αφετέρου, οι ίδιοι οι Άραβες συγγραφείς δεν αναφέρουν το λεμόνι νωρίτερα από τον 10-11 αιώνα (π.χ. δεν το έχει ο Αβικέννας). Αυτό δεν το έχω τσεκάρει βέβαια, ο Γεννάδιος το λέει. Θα μου πείτε, μπορεί να είχαν φτάσει λεμόνια αλλά να μην είχαν πολυδιαδοθεί (και ο Ντάλμπι άλλωστε αναγνωρίζει ότι το «λεμόνι» (αυτό που ο ίδιος λέει λεμόνι) έμεινε σχετικά άγνωστο, όπως και η Βικιπαίδεια στο λ. lemon).

Αυτό όμως δεν στέκει στη λογική, γιατί αν είχαν φτάσει έστω και λίγα λεμόνια θα είχαν ευδοκιμήσει, μια και πιάνουν πολύ στα εδάφη τα ελληνικά, όπως έγινε άλλωστε και με τα λεμόνια όταν πράγματι έφτασαν, όπως έγινε και με τα κίτρα, που ενώ στον Θεόφραστο ήταν κάτι το εξωτικό, στον Διοσκορίδη έχουν γίνει πασίγνωστα. Δεν μπορεί δηλαδή να έμειναν τα λεμόνια χίλια χρόνια στο περιθώριο!  Εννοώ, δεν μπορεί την εποχή του Πλούταρχου οι νέοι να έτρωγαν λεμόνια (μηδικά μήλα) και να μην έχει γεμίσει λεμονιές ο τόπος, και μετά να τα ξέχασαν!

Άρα, και με όλον τον σεβασμό στον Άντριου Ντάλμπι, η πεποίθησή μου είναι ότι τα λεμόνια δεν ήρθαν στα μέρη μας τον 2ο αιώνα όπως λέει εκείνος αλλά τον 11ο.  Άλλωστε, και ο ίδιος ο Ντάλμπι σε επόμενο βιβλίο του (Food in the Ancient World from A to Z, που μπορείτε να το φυλλομετρήσετε στα google books) αναγνωρίζει ότι the evidence is inconclusive και λέει ότι μερικοί πιστεύουν ότι το λεμόνι ήρθε επί Αράβων.

115 Σχόλια to “Κίτρινα κίτρα, ζουμερά λεμόνια”

  1. «εξάγανε»

    Λίγο αμήχανο αυτό.

    Μήπως οι αρχαίοι ημών χρησιμοποιούσαν απλώς το ξανθός για το κίτρινος;

    Και κάτι άλλο: Το λιμοντσέλο τι είναι; [θα μπορούσε να είναι και όργανο της συμφωνικής!]

  2. Μπουκανιέρος said

    Χμ, το «χλωρός» παίζει από κίτρινο μέχρι πράσινο (μπορεί και κάτι ενδιάμεσο), κι έχω την εντύπωση ότι δε σήμαινε πάντα το ίδιο χρώμα. (Ωραίο θέμα για ψάξιμο πάντως, τα αρχαία χρώματα, κάπου έχω κάτι σημειώσεις αλλά δεν ξέρω αν θα τις βρω. Αλλά φαντάζομαι ότι θα το έχει ήδη ψάξει κάποιος σοβαρότερος – θα μας πουν οι ειδικοί, Τιπού, Νικ-Νικ κλπ.)

    1 Το «εξάγανε» μια χαρά είναι, εκείνα τα ξίγκια είναι αχώνευτα.
    Το λιμοντσέλο έχει γίνει πασίγνωστο, νομίζω, τα τελευταία χρόνια.

  3. Μπουκάν, για το «χλωρός» έχει γράψει ολόκληρο ποστ ο Νικοκύρης, τις προάλλες είχα ξαναπέσει πάνω του, δεν θυμάμαι γιατί. Θα μας το πει ο ίδιος φαντάζομαι (ή η Μαρία, βεβαίως).

  4. …ή ο Δύτης: https://sarantakos.wordpress.com/2009/05/06/prasinaloga/ (και ενενήντα τόσα σχόλια)

  5. tahini_ said

    Εξαιρετική η δουλειά σας, την παρακολουθώ ανελλιπώς. Πράγματι στην Κύπρο λέμε «έπιασες με στο μαϊτ(τ)άπ(π)ι νομίζω», όταν αντιλαμβανόμαστε το πείραγμα κάποιου και συχνά στην καθομιλουμένη, τα λεμόνια τα αποκαλούμε ακόμη όξινα.

  6. Επίσης να θυμίσουμε ότι τα λεμονάκια χρησιμοποιούνται ως μεταφορά για το νεανικό γυναικείο στήθος. Υπάρχουν και τα σχετικά ανέκδοτα.
    Πολύ λυπήθηκα για τον Ρασούλη.

  7. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια.

    Ναι, η αρχαιοχρωματολογία δεν έχει αναπτυχθεί!

    Το λιμοντσέλο, λένε οι Ιταλοί, γίνεται μόνο με φλούδι λεμονιού από το Σορέντο:
    Il termine «limoncello» è consentito solo per i liquori prodotti con gli agrumi IGP della penisola sorrentina.

    5: Ευχαριστώ, φίλτατε!

  8. τυφλός said

    το χρώμα κίτρινο βγήκε ακριβώς από το κίτρο, κίτρινο το χρώμα του κίτρου, λέξη ελληνιστική βέβαια –αν και ομολογώ ότι δεν έχω ψάξει πώς λέγαν το χρώμα στην κλασική αρχαιότητα (χλωρόν ίσως; ).

    Ώχρα μήπως;

  9. π2 said

    Η (διεπιστημονική) αρχαιοχρωματολογία με την κυριολεκτική έννοια του όρου, δηλαδή η μελέτη του αρχαίου χρώματος, έχει αναπτυχθεί ιδιαιτέρως, με ισχυρή μάλιστα ελληνική συνιστώσα (παράδειγμα), η οποία οφείλεται στο καλό δείγμα της αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής που μας προσφέρει τα τελευταία 30 χρόνια η Μακεδονία.

    Υποθέτω βέβαια πως εννοείς την αρχαία ορολογία των χρωμάτων. Εκεί τα πράγματα είναι λίγο πιο δύσκολα, καθώς οι αρχαίοι ημών με την ακρίβεια στην ορολογία δεν τα πήγαιναν καθόλου καλά, με αποτέλεσμα να έχουν εκπονηθεί εξαιρετικά φιλόδοξα ερευνητικά προγράμματα, με ολόκληρες μονογραφίες αφιερωμένες στην ορολογία ενός και μόνο χρώματος. Μια βιβλιογραφία για το θέμα μπορεί να δει κανείς σε τούτο το πεντεφάκι ενός άλλου, περίεργου είναι η αλήθεια, ερευνητικού προγράμματος (Αρχαιοελληνικό-Γεωργιανό Λεξικό Χρωματικών Όρων [!!!]).

  10. sarant said

    π2, ναι, αυτό εννοούσα, την ορολογία!

    Τον κίτρινο μπορεί να τον λέγαν ωχρό ή χλωρό, ίσως όμως η πιο κοντινή λέξη να ήταν κιρρός. Κιρρός οίνος βλέπω κάπου.

  11. Άντρος said

    Στην Κύπρο το κιτρολέμονο λέγεται κιτρόμηλο και σε αρκετές περιπτώσεις (σε κάποιες περιοχές) αντικαθιστά στην χρήση το λέμόνι. Φυσικά η φλούδα γίνεται και γλυκό του κουταλιού.
    #6 Λυπήθηκα και εγώ πάρα πολύ.

  12. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Εξ ου και ο Κιτρομηλίδης (Πασχάλης), Άντρε: φρούτος της νήσου και αυτός.

  13. sarant said

    11: Είναι σίγουρο πως το κίτρο το λένε κιτρόμηλο στην Κύπρο; Εγώ ήξερα ότι κιτρόμηλο είναι το νεράντζι.

  14. Alexis said

    Άλλα τραγούδια που έχουν σχέση με λεμόνι, λεμονιά κλπ.:
    «Λεμονάκι μυρωδάτο» (Παραδοσιακό)

    «Του παραδείσου λεμονιά» (Παντελής Θαλασσινός)

    «Τσάι με λεμόνι» (Δάκης)

    «Κάτω στα Λεμονάδικα» (Ρεμπέτικο του Βαγγέλη Παπάζογλου)
    Εδώ τα «Λεμονάδικα» είναι παλιά ονομασία συνοικίας του Πειραιά.

    …και βέβαια η ταινία «Γρανίτα από λεμόνι».

  15. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ξεχάσατε και το Λεμονοδάσος: συγκινητικό μυθιστόρημα της εφηβείας από τον Κοσμά Πολίτη αλλά και (μάλλον) επιτυχημένη, προ ετών, τηλεοπτική σειρά.

  16. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ξαναδιαβάζοντας το ποστ, βλέπω, με λύπη, ότι δεν γίνεται ειδική αναφορά στο γκρέηπ-φρουτ, ενώ είναι το μόνο φρούτο που αναφέρεται ρητά στο φύλλο πληροφοριών του γνωστού φαρμάκου Lipitor: μην πάρετε το λίπιτορ, αναφέρεται εκεί, εάν έχετε φάει πάνω από ένα γκρέηπ-φρουτ τη μέρα. Αποδεδειγμένης δράσης κατά της χοληστερίνης και λοιπών λιπιδίων.

  17. Ηρώ Διαμαντούρου said

    επί τροχάδην και διαγωνίως διάβασα το άρθρο, άρα σχωρέστε με αν πω κάτι που ήδη έχει ειπωθεί.

    Θυμίζω λοιπόν και τη σαχλαμαρίτσα που έγραφαν τα «καλά» κοριτσάκια το πάααααλαι ποτέ στα λευκώματά τους: ενθυμού και μη λησμόνει / πίνε τσάι με λεμόνι / βούτα κι ένα μπισκοτάκι / να θυμάσαι το Λενάκι (Μαράκι, Σοφάκι, Τινάκι, οποιοδήποτε ήταν το -κατά προτίμηση δισύλλαβο αρχικά- όνομα της κοπέλας που έγραφε το στιχάκι αυτό και το αφιέρωνε στην κάτοχο του λευκώματος).

    Κι άλλα πολλά τέτοια, αλλά χωρίς λεμόνι.

  18. Ηρώ Διαμαντούρου said

    προυστικό, θα έλεγα, πίσω-πίσω.

  19. #11,13
    Νομίζω, ότι το κιτρολέμονο δεν πρέπει να είναι το κίτρο γενικώς, αλλά ένα άλλο είδος του ίδιου γένους,ίσως το lime, ή ένα υβρίδιο, .
    Παραμένει για μένα μπλεγμένο, και οι λατινικές ονομασίες θέλουν ψάξιμο.

  20. Άντρος said

    13: Εγώ πρέπει να μπερδεύτηκα, γράψτε λάθος. Το νεράντζι είναι.
    14: Γεώργιε: Όντως!

  21. Μπουκανιέρος said

    Αφού πιάσατε την Κύπρο, θυμήθηκα και τα «Πικρολέμονα» του Λώρενς Ντάρελ.

  22. Μπουκανιέρος said

    3-4 Δύτη μερσί.
    Θα χρειαστώ σύντομα έναν ειδικό αξιωματούχο που να κρατάει κούφιες κολοκύθες και να μου θυμίζει όσα ξεχνάω. Αν δεν σου πετύχει η ανασύσταση της αυτοκρατορίας, έχε το υπόψη σου.
    Στον ίππο χλωρό πήγε αμέσως το μυαλό μου (αλλά από άλλο μονοπάτι), δηλ. δε θυμόμουνα καθόλου εκείνο το άρθρο ούτε την κουβέντα που ακολούθησε.

  23. Μπουκανιέρος said

    Πολύ λεμόνι πέφτει στα ελληνικά τραγούδια (και την ισπανική ποίηση) του Λόρκα, όπου «ειν’ τα λεμόνια χίλια-μύρια»: «σαν κέρινο πικρό λεμόνι» και άλλα πολλά.

  24. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Και βέβαια υπάρχουν και τα Λεμονάδικα του τραγουδιού του Βαγγέλη Παπάζογλου.

  25. Μπουκανιέρος said

    9 π2, ενδιαφέρουσα ενημέρωση στο πεντεφάκι (και συγγνώμη που σε πέρασα στο ντούκου -μέσα στο «κλπ»- στο σχόλιο 2).

  26. Νέος Τιπούκειτος said

    Όπως είναι γνωστό, διαφορετικές γλώσσες βλέπουν και ονοματίζουν με διαφορετικό τρόπο τα ίδια χρώματα. Ας πούμε, το κρασί που εμείς (και ο Όμηρος) το βλέπουμε μαύρο, οι Γάλλοι το βλέπουν κόκκινο. Έτσι, στα αρχαία ελληνικά δεν υπάρχει λέξη που να αντιστοιχεί απόλυτα στο δικό μας κίτρινο, υπάρχουν όμως τρεις τουλάχιστο λέξεις για τις αποχρώσεις του κίτρινου. Έχουμε και λέμε:
    (1) ξανθός (όπως είπε ο Αθανάσιος παραπάνω): σημαίνει κίτρινος, χρυσαφής, αλλά και πυρρόξανθος ή ακόμα και καστανοκόκκινος.
    (2) πυρρός: σημαίνει το κοκκινόξανθο ή παραπλήσια χρώματα (κοκκινωπό με κιτρινοπορτοκαλιές ανταύγειες και τέτοια περίπλοκα).
    (3) κιρρός (όπως είπε ο Νικοκύρης παραπάνω): κάτι ανάμεσα στο ξανθό και στο πυρρό· πορτοκαλί (λίγο πολύ).

    Και ολίγη βιβλιογραφία για την ορολογία των χρωμάτων στην αρχαιότητα:

    R. J. Edgeworth, The Colors of the Aeneid, New York 1992

    E. Irwin, Color Terms in Greek Poetry, Toronto, 1974

    P. G. Maxwell-Stuart, Studies in Greek Colour Terminology, 2 vols, Leiden 1981.

    Από τα παραπάνω, το καλύτερο είναι του Maxwell-Stuart.

  27. physicist said

    #23

    Ναι, όμως «στην πορτοκαλιά από κάτω πλένει τα βαμβακερά».

  28. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @23,
    σ’ ευχαριστώ που τον θυμήθηκες. Είναι εντυπωσιακή σαν παρατήρηση, γιατί ο Λόρκα, πέρα από την αναφορά των λεμονιών, τα σχεδίασε και σε πλήθος σχεδίων του που έχουν σωθεί.
    Λυπάμαι που δεν μπορώ να παραπέμψω σε κάποιο.

    @24,
    νομίζω ότι τα Λεμονάδικα τά πρόλαβε ο Αλέξης του 14…

  29. a ha! said

    αυτο του Ελύτη με το λεμόνι στην συνείδηση δεν εχει γίνει τραγούδι; ούτως ή άλλως, μελοποιημένο ή όχι εχει πολύ σουξέ.

  30. Νέος Τιπούκειτος said

    Ξέχασα να πω ότι, βέβαια, και ο ωχρός μπορεί να δηλώσει αποχρώσεις του κίτρινου. Ο χλωρός είναι περίεργη περίπτωση: σημαίνει κυρίως το πράσινο χρώμα, αλλά το χλωροπράσινο μοιάζει με το πρασινοκίτρινο, οπότε…

    Το μέλι, ας πούμε, ο Όμηρος το λέει χλωρόν, ενώ εμείς ούτε κίτρινο θα το λέγαμε ούτε βέβαια πράσινο. Και στον Αίαντα ο Σοφοκλής λέει την άμμο χλωράν, αλλά εκεί το επίθετο μπορεί να σημαίνει «νοτισμένη, υγρή».

  31. Νέος Τιπούκειτος said

    Μπερδεγουέι, Νικοκύρη, του Κυκλαδίτικου τους στίχους ο Γκάτσος τους έχει γράψει, όχι ο Ελύτης.

  32. sarant said

    Τιπούκειτε, ευχαριστώ για τη διόρθωση, με μπέρδεψαν τα άλλα αιγαιοπελαγίτικα του Ελύτη!

    Γιώργο Λ., δίκιο έχεις -Αλέξη συγνώμη 😉

  33. Νίκο,αυτός είμαι εγώ, στο #19 έκανα λάθος στο τεστ, μπορείς να το σβήσεις, θα το ξαναστείλω.

    *
    Θα επιχειρήσω τη δημιουργία μπλογκ δικού μου, που θα λειτουργήσει κανονικά αργότερα,να είμαστε καλά, όταν θα έχω χρόνο. Και αφού λύσω δύο βασικά ζητήματα. Πρώτον, να βρω κάποιον να το διορθώνει και δεύτερον, κάποιον να το γράφει.Προς το παρόν θα δημοσιεύσω εκεί ένα κείμενο μόνο, για να δω τι θα γίνει.

  34. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Κρίμα για το Ρασούλη και κυρίως για τον τρόπο που πέθανε. Βέβαια, αν και τα τραγούδια του είναι θαυμαστά, είχα ακούσει κάποτε κάποιες απόψεις του που μου φάνηκαν λιγάκι «ξινές». Τέλοσπάντων, Θεός σχωρέστον, που λένε και στο χωριό μου.
    Στην «κοντούλα λεμονιά» έχω την εντύπωση ότι, καθότι ερωτικό τραγούδι, τα λεμόνια της δεν είναι άλλα από τα στήθη. Επομένως ο στίχος «για να το ζηψω να τα πιω να μου διαβούν οι πόνοι» παίρνει τελείως άλλο νόημα! 🙂

    Να και όλοι οι στίχοι:
    Μωρή κοντούλα λεμονιά, με τα πολλά λεμόνια,
    πότε μικρή μεγάλωσες, κι έγινες για στεφάνι;
    Χαμήλωσε τους κλώνους σου να κόψω ένα λεμόνι,
    για να το ζήψω να το πιω, να μου διαβούν οι πόνοι.
    (επωδός)
    Με τα πολλά λεμόνια, Βισανιώτισσα,
    σε φίλησα κι αρρώστησα,
    κι ούτε γιατρό δε φώναξα.

    Και βέβαια πρέπει να σχολιατεί το «ζήψω» (πώς κάνει στον ενεστώτα;)

  35. Επαναλαμβάνω με το σωστό παρατσούκλι:

    το κιτρολέμονο δεν πρέπει να είναι το κίτρο γενικώς, αλλά ένα άλλο είδος του ίδιου γένους,ίσως το lime, ή ένα υβρίδιο.
    Παραμένει μπλεγμένο, και οι λατινικές ονομασίες θέλουν ψάξιμο.

  36. gbaloglou said

    30: ξανασυζητήθηκε η Ομηρική χλωρότητα, εδώ

    34: ζήβω;

  37. Μπουκανιέρος said

    34-36 ζήφω. Το έχουμε συζητήσει αναλυτικά (τώρα με τι ι πρέπει να γράφεται, δεν ξέρω)

  38. Μπουκανιέρος said

    26 Τιπού λυπάμαι, σε πρόλαβε ο π2 στο 9 (λινκ) – και στη βιβλιογραφία.

    Στα δικά μου, άλλο το μαύρο κρασί κι άλλο το κόκκινο.

  39. ΣοφίαΟικ said

    Ίσως θα πρέπει να αναφέρουμε ότι τα λεμόνια είναι το γεωργικό προιόν με τη μεγαλύτερη (και εντυπωσιακότερη) μείωση παραγωγης τα τελευταία χρονια στην Ελλάδα. Ίσως γιατί οι λεμονιές δεν καλλιεργούνται εντατικά όπως οι πορτοκαλιές αλλά υπαρχουν σε κήπους και περιβόλια και καταλήγουν έτσι στην αγορά. Και με την μανία να χτίσουμε όλη την παραλιακή Κορινθία και Αχαϊα μη μέινει καμιά πιθαμή πράσινη, έγιναν τσιμέντο τα λεμόνια.
    (έχει και τα καλά της η οικονομική κρίση, σταματάει η καταστροφή της φύσης κι όποιος διαφωνεί ας κοιτάξει τις στατιστικές του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρώπη από το 2008)

  40. Όσο αφορά την καλλιέργεια της λεμονιάς, έχουμε γυρίσει πίσω στο 1961…
    http://www.minagric.gr/greek/agro_pol/lemonia.htm

  41. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια. Καπετάνιε, με γεια το μπλογκ 😉

    Το ζήφω με ήτα το ξέρω, αλλά….

  42. Qq said

    Εγώ τον ξέρω μόνο από το «Αγιάσου κυρ Εισαγγελέα» και έκτοτε τον σιχάθηκα. Αυτός βέβαια το έκανε για να με ταρακουνήσει από τον λήθαργο μου, αλλά εγώ αντιστάθηκα επίμονα. Δεν φτουράνε σε μένα τέτοια.

  43. sarant said

    Κρίμα, έχει γράψει πολύ καλύτερα, χάνεις.

  44. τυφλός said

    #39 Σοφία, μου θύμισες μια υπέροχη αντιπολεμική ταινία.

    http://www.imdb.com/title/tt1172963/

    Για τον αχόρταγο ερωτικό σύντροφο δε χρησιμοποιούμε και τη φράση τον/με ξεζουμισε;

  45. a ha! said

    @43 Καλά το λες. Κι ο Ρασούλης κι ο αλλος φιλόσοφος που έκανε ριμες, ο Ακης Πανου, είχανε γραψει τραγούδια για πλάκα* -και είχανε πλάκα- αλλα μας τσακίσανε με τα σοβαρα τους.

    *να, καληώρα το ατυχώς επίκαιρο

  46. ppan said

    Α γμτ μπήκε το άλλο μου όνομα, το γαλλικό, εγώ είμαι αποπάνω η «α χα!», το γράφω για να μην με παρει ο νοικοκύρης για τρολ

  47. Alexis said

    Λυπήθηκα κι εγώ για το θάνατο του Ρασούλη.
    Μεγάλος στιχουργός, έχει γράψει συγκλονιστικά τραγούδια, αν και κάποια απ’ αυτά θεωρούνται ‘αιρετικά’, ‘δύσκολα’, ακόμα και ‘αντιδραστικά’ έχουν χαρακτηριστεί από κάποιους.
    Προσωπικά, θεωρώ ότι ένα από τα κορυφαία του, που πραγματικά με συγκλονίζει όταν το ακούω, είναι το παρακάτω:
    (Το παραθέτω στην αυθεντική εκτέλεση της Χαρούλας Αλεξίου, που ερμηνεύει άψογα την υπέροχη μελωδία του Λοϊζου):

    Ζητώ συγγνώμη από το Νικοκύρη που έκανα κατάχρηση του χώρου του σήμερα, αλλά νομίζω ότι η απότιση φόρου τιμής στη μνήμη του εκλιπόντος με δικαιολογεί.

  48. 2, το εξάγανε είναι αμήχανο υπό την έννοια ότι οδηγεί σε τύπους όπως συνάγανε ένα συμπέρασμα, κατάγανε νίκη, άσε που διάγανε και βίον. Αλλά όλοι αυτοί είναι τύποι της λόγιας, όχι της δημοτικής παράδοσης, κάποιοι βέβαια λιγώτερο, κάποιοι περισσότερο. Η δική μου αίσθηση είναι ότι ο μέσος ομιλητής λέει πιο ομαλά κάνανε εξαγωγές, ο κυριλέ εξήγον, δεν ξέρω ποιος λέει εξάγανε, μου φαίνεται πλαστό. Στο γκουκλ δεν απαντά πολύ.

  49. Το εξήγαν καλύτερα μου κάθεται. Ο κανόνας δεν λέει υποτίθεται ότι αύξηση που τονίζεται διατηρείται;

  50. sarant said

    48: Πράγματι δεν απαντά πολύ το εξάγανε, και έχεις δίκιο και για την περίφραση, ότι είναι καλύτερη σε ορισμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, τους χρησιμοποιώ έτσι ώστε σιγά-σιγά οι τύποι αυτοί να απενοχοποιηθούν -και πολύ περισσότερο οι τύποι με -ξει (έχουν παράξει κτλ.) που, αν ψάξεις παλιότερα κείμενα θα δεις ακραιφνείς καθαρευουσιάνους να γράφουν, έστω, ‘έχουν διεξάξει’ αντί για το αμαληκιτικό διεξαγάγει.

  51. sarant said

    47: Κανένα πρόβλημα, καλά έκανες και έβαλες Ρασούλη

    46: Αχα, εσύ είσαι λοιπόν 🙂

  52. Immortalité said

    Μπράβο Νίκο για την ανάρτηση και ένα παραπάνω αφού χωρίς λεμόνι φαΐ δε γίνεται 😉

    @23, αγαπημένο τραγούδι…

    Να πω και ότι από το εμπόριο κίτρων χτίστηκαν κάποτε στην Κρήτη μεγάλες περιουσίες.

  53. Immortalité said

    Ο συγχωρεμένος ήταν λίγο ιδιόρρυθμος θαρρώ αλλά εκτός από τραγουδοποιός με παρελθόν, ήταν ακόμα νέος και κανείς δεν αξίζει να πεθαίνει μόνος…

  54. 50, καλώς, γλωσσικός ακτιβισμός λοιπόν! Εμείς εξήγαμε, εσείς εξάγατε και ίδωμεν. 🙂

  55. sarant said

    Ιμόρ, ενδιαφέρον λινκ!

  56. Γη της λεμονιάς

  57. Στο λέω εγώ, η Λεϊμονιά…

  58. Immortalité said

    @55 Χαίρομαι. Και αφού σου άρεσε, ορίστε άλλο ένα πιο αναλυτικό και με βιβλιογραφία 🙂
    Το κτήριο ήταν ένα στολίδι ακόμα όταν ρήμαζε πόσο μάλλον τώρα. Πολλοί μεγαλώσαμε με το μύθο ότι ο Φυτάκης το έχασε στα χαρτιά και αυτοκτόνησε από την ταράτσα του για να μην το χάσει η οικογένειά του, μια και τα χρέη από το χαρτοπαίγνιο δεν κληρονομούνται. Μισός μύθος, γιατί ναι μεν αυτοκτόνησε αλλά έφταιγαν τα κίτρα και όχι τα χαρτιά. Και ενώ, όπως λένε και οι λίκνοι, στις δόξες του ήταν τόπος συνάντησης και διασκέδασης για την πόλη, σήμερα δυστυχώς, το καφέ του ξενοδοχείου είναι παντελώς αδιάφορο και άνευ λόγου πανάκριβο. Και συνεπώς, αν και ανακαινισμένο, κατά μία έννοια ακόμα φαντάσει.

  59. Μαρίνα said

    Συγκινήθηκα με το λεμόντουζου,που το χρησιμοποιούσε η γιαγιά απ’το Κάραγατς!Μα πιο πολύ συγκινήθηκα με το θάνατο του Ρασούλη και σας καταθέτω το αγαπημένο μου(σε στίχους δικούς του)τραγούδι.

  60. tamistas said

    Έρχομουν κι συ κοιμάσι μέσα στ’ άσπρα γιασιμιά
    Ξύπνα μου να ζεις κι να ‘σι φουντουτή μου λεϊμουνιά.
    Από τα
    Μικρασιάτικα της Δόμνας Σαμίου.

    Νομίζω αξίζει ν’ αναφερθούν δυο ενδιαφέρουσες ιδιότητες του λεμονιού. Η πρώτη είναι αρκετά γνωστή και είναι αυτή του αντίδοτου στο μεθύσι. Συνηθίζεται να στίβουμε λεμόνι σε πικρό καφέ. Ο Βαμβακάρης το δοκίμασε στην πρώτη του μαστούρα με μαύρο: Αυτοί με πήραν στο λαιμό τους και μου έδωσαν το πρώτο μαύρο. Στα ίσα ναργιλέ. Για πρώτη φορά είχα πολύ ζαλιστεί, βούρκωσαν τα μάτια μου, αρχίvισα τον εμετό, έβηχα πάρα πολύ κι ένιωσα σα να γύριζε ο κόσμος σβούρα. ‘Ηταν αδύνατο να κουνnθώ απ’ τn θέσn μου. Μού χύνανε νερό να συνέλθω, μου δί­νανε λεμόνι ξυνό να φάω. Μια λιγότερο γνωστή ιδιότητα είναι αυτή του φυσικού καλλυντικού για τα χέρια, την οποία αναφέρει μάλιστα για τη λεμονόκουπα η Μαρία Ιορδανίδου στη «Λωξάντρα»: Λεμονόκουπα. Αυτό να το ξέρεις. Το καλοκαίρι ντομάτα και το χειμώνα λεμονόκουπα.

    Για τον Ρασούλη, θα προτιμούσα να ανατρέξω στην πρώτη του (κοινή με τον Ξυδάκη, τον Παπάζογλου, τον Κοντογιάννη και τη Διαμαντή) δισκογραφική παρουσία, την «Εκδίκηση της Γυφτιάς». Ένα δίσκο σε παραγωγή του Σαββόπουλου, στα τέλη της δεκαετίας του ’70 (όταν ακόμα ο Σαββόπουλος μας αποσβόλωνε), που έβγαζε τη γλώσσα στο κιόλας κατεστημένο πολιτικό, σοβαρό κλπ τραγούδι. Το πρώτο στη δεύτερη πλευρά (όπως λέγαμε τότε, στην εποχή του βινυλίου) ήταν το Χαβαλεριάδικο. Τριάντα και βάλε χρόνια μετά, ο Ανταμό τραγούδησε στο Μέγαρο, οι μετανάστες εργάτες ψάχνονται αν όντως νίκησαν με την απεργία πείνας, η Λιβύη κι όλη η Βόρεια Αφρική ζουν νέες ωδίνες, ενώ μια πυρηνική καταστροφή από την Ιαπωνία απειλεί ολόκληρο τον πλανήτη. Ο Ρασούλης έγραφε:
    Τι κι αν είσαι απ’ τη Λιβύη, εργατάκι και φτωχό
    πιασ’ το νταχτιρντί ταξίμι να κομπλάρει ο Ανταμό
    .

  61. Ευχαριστώ Νίκο, για τις ευχές,αν και
    η ιστιοσανίδα μου θα λειτουργήσει κανονικά πολύ αργότερα.(κάνω προσπάθειες να συνηθίσω, ότι δεν θα λέγεται «μπλογκ», οι οποίες, ευτυχώς, αποδίδουν. Είμαι στα μισά του δρόμου)

    #1,#50 κλπ

    Το “εξάγανε” μια χαρά μου φαίνεται, ενώ το «εξάξω» είναι χάλια. Εξαιρείται βέβαια το γνωστό τραγούδι της Μούσχουρη, «Εξάξω» :

    Ο τύπος γενικώς είναι το απόσταγμα του βρετανικού λαϊκού bad taste, το συγκεκριμένο, όμως, έχει πλάκα (Εντάξει, δε θα θιχτώ, αν δε γελάσετε).

  62. Immortalité said

    Και μια και η ανάρτηση είναι αφιερωμένη και στον Ρασούλη, σ’ ένα από τα τραγούδια του δίσκου «Ναι στο ναι και ναι στο έχει», στο «Σησάμι με το μέλι» λέει:

    «Αν δε μου πεις πως μ’ αγαπάς έστω κι ένα λιγάκι
    θα πέσω απ’ το μέγαρο σαν το γέρο – Φυτάκη.»

    Αλλά δεν το βρήκα στο γιουτιούμπ…

  63. sarant said

    Ιμόρ, δεν το είχα προσέξει αυτό τον στίχο -πάντως, πέθανε μόνος του ο έρμος… όπως έλεγε κι ο Ουράνης σ’ εκείνο το ποίημα.

    Ταμίστα, με συγκίνησες με το 61, και δεν σε είχα για τόσο παλιό 🙂

  64. Immortalité said

    @63 Ε! που να τον πρόσεχες, ήταν μόνο για ιθαγενείς 🙂

    @61 Ταμίστα και ‘γω αυτές τις μέρες το σκεφτόμουν αυτό το τραγούδι ανεξαρτήτως Ρασούλη…

    Πάντως το λεμόνι, εκτός από καλλυντικό είναι και λευκαντικό, άμα έχεις καθαρίσει καρύδια, κεράσια έχεις κάνει ντολμάδες κτλ… Για τη ντομάτα πάλι θα διαφωνήσω με την κυρά Λωξάντρα. Προκαλεί αλλεργίες και κοκκινίλες και πρηξίματα και φαγούρα. Στα χέρια εννοώ.

  65. Nicolas said

    @53 Όλοι μόνοι πεθαίνουμε, εκτός από τις περιπτώσεις ομαδικής αυτοκτονίας.
    Άσε που μερικοί είναι αθάνατοι… suivez mon regard.

    Χρόνια μα και χρόνια (ισπανική διαφήμιση) ψάχνω μια γειτονοπούλα Λεμονιά, αλλά δεν τα κατάφερα, ούτε στο βιλαέτι, ούτε στο ιντερνέτι
    http://espanol.video.yahoo.com/watch/7073480/18405904
    κι έτσι μένω πικραμένος, αλλά όχι ξινισμένος.

    Και περνάμε στις διαφημίσεις:
    http://tinyurl.com/67jacbb
    [Δεν βρήκα την άλλη με το: λεμονάκι μυρωδάτο και μοσχοβολάει το πιάτο]

    Ο Ρασούλης θα μείνει αιώνιος με τα τραγούδια του, όπως κι ο Λοΐζος.

  66. Μαρία said

    63, 64 Πρόσφατα σε βιβλιοπαρουσίαση διάλεξε να τραγουδήσει το ριζίτικο του Χάρου.

  67. Μισιρλού... said

    Για τον Μανώλη Ρασούλη :

    @61 >> Τamistas, εξαίρετη και ευαίσθητη η αναφορά σου, για το Χαβαλεδιάρικο!

    @43 >> Qq
    Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια… Σαλπάρανε μάγκικα και σιωπηρά. Δεν έχουνε ανάγκη πια την κριτική μας. Όπως άλλωστε, ποτέ δεν την είχανε!
    Qq, εύχομαι, κάποια στιγμή, να βρεις κι εσύ τη μουσική σου πατρίδα.
    [Κι η πιο γλυκειά πατρίδα είναι η καρδιά… και η ζωή η λεχώνα ελπίδες πάντα θα γεννά…]

    Κι ένα σπανιότατο ντοκουμέντο, σχεδόν α καπέλα, της δεκαετίας του ’80 με το (αγαπημένο μου) Παπαζογλέικο:

    Εδώ στη ρωγμή του χρόνου
    Κρύβομαι για να γλιτώσω, απ’ του Ηρώδη το μαχαίρι
    Μισολειωμένος στη Χιροσίμα σου
    Κάτι προγόνων ξίδι και χολή, σ’ αυτήν την άδεια πόλη.

    Εδώ στη ρωγμή του χρόνου
    Θάβομαι για να μεστώσω, μες στου Διογένη το πιθάρι
    Στον όγδοο μήνα της είναι η ελπίδα μου
    Σχεδόν το βρέφος γύρω περπατά, καθώς εσύ κουρνιάζεις.

    Εδώ στη γιορτή του πόνου
    Ντύνομαι να μην κρυώνω, του Ουλιάνωφ το μειδίαμα
    Σαντάλια του Χριστού, φορώ στα πόδια μου
    Πραίτορες -βράχοι, πάνω μου σωρό, μα ‘γω θ’ αναστηθώ.

    Αγαπημένος και πάντα παρών στη μνήμη μας, Μανώλη.
    Καλό ταξίδι…

  68. Μισιρλού... said

    [Χμ… Θ φανεί τώρα το βιντεάκι ; ]

  69. Μισιρλού... said

    Νίκο, για να μην αδικήσουμε πολύ τον Ντάλμπι, μήπως να δούμε αναλυτικότερα τις αναφορές;

    Όταν πχ. ο Ευριπίδης, ο Παυσανίας ή ο Απολλόδωρος μιλάνε για τις εκτάσεις των εσπεριδοειδών που βρίσκονται στην Καλαυρία της Τροιζηνίας, στο ιερό νησί του Ποσειδώνα, δλδ τον σημερινό Πόρο (με το ξακουστό πια λεμονοδάσος) δεν είναι προφανές πως ταυτίζεται το κίτρο με το λεμόνι;
    Και όταν ο Δημοσθένης, κυνηγημένος από τους Μακεδόνες, κατέφυγε σ’ αυτό το ιερό του Ποσειδώνα κι έδωσε τέλος στη ζωή του στον περίβολο αυτού του ναού, πίνοντας κι αυτός κώνειο, δεν συσχετίζονται εύκολα και οι μετέπειτα αναφορές για την φαρμακευτική δράση του κιτρολέμονου;
    [Τον βλάκα! Αν έπινε λίγο λεμονόζουμο, από τα πέριξ, θα μαθαίναμε κι άλλα πράματα !!!]

    Σε φαρμακολογικά, βοτανολογικά, γεωργικά και διάφορα λεξικά γίνεται σαφής διαχωρισμός των δένδρων και καρπών: citrus orange, citrus limon [citrus aurantium – citrus medica].
    Κι όπως προχειροείδα, σε κάθε περιοχή που ευδοκίμησε εντέλει, προσαρμόστηκε-μεταλλάχτηκε (ή υβριδιοποιήθηκε) σε λίγο διαφορετικά μεταξύ τους είδη. Π.χ. βορειότερα το citrus limetta (το lime).
    &
    Στα περισσότερα παλιά λεξικά το Λεμόνι ετυμολογείται από το λειμώνιον, που το συναντούμε αρκετά στην ελληνική γραμματεία. Και αφορά σε λουλουδάτα ευωδιαστά λιβάδια έως ανεμώνες ή και γαϊδουράγκαθα…
    Ο αργολικός κάμπος κι όλη η περιοχή με τα τόσα εσπεριδοειδή, την εποχή τής ανθοφορίας τους, είναι ο πιο όμορφος δροσερός λειμώνας!
    Είναι άρα, πολύ εκτός η σκέψη μου;
    [Μήπως τελικά, εμείς οι Πελοποννήσιοι γιαυτό το λόγο λέμε: λεϊμόνι!;]

    Και κάτι άλλα για το κίτρο :

    1. Πάλι στους Δειπνοσοφιστές, Βιβλίο ΙΙΙ, παρ. ΧΧVΙΙΙ ως ΧΧΙΧ που αναφέρει αναλυτικά για την «αντιφαρμακευτική» δράση, καταλήγοντας :
    «…Ταύτ’ ειπόντος του Δημοκρίτου, θαυμάσαντες οι πολλοί την του κιτρίου δύναμιν, απήσθιον, ως μη πρότερον φαγόντες ή πίοντες τι. Πάμφιλος δ’, εν ταις Γλώσσαις, Ρωμαίους φησί αυτό κίτρον καλείν».

    2. Και στον Βιργίλιο υπάρχει αναφορά για τις φαρμακευτικές δυνάμεις του κίτρου.

    3. Αναφορές και στον Πλίνιο τον πρεσβύτερο (πχ. The Natural History – Βιβλίο 13, κεφ. 29 και 31) που μια σημείωση μας παραπέμπει στον Ληναίο (B. xii. c. 7).
    Το αναφέρει και στις αλοιφές, τις μυρωδιές και τα καταπλάσματα. Και για την καλλιέργεια σημειώνει πως, το Περσικό ή Ασσυριακό αυτό μήλο προσπάθησε να ευδοκιμήσει στην Ελλάδα και την Ιταλία αλλά αρχικά απέτυχε.

    4. Αναφέρεται και η πόλη Κίτρον, η πάλαι ποτέ Πύδνα (στην Πιερία) που έγινε η σύλληψη και δολοφονία της μητέρας και γιού τού …Μεγαλεξαντρού.
    π.χ. 6ος αιώνας για την πιθανή ίδρυση της επισκοπής Κίτρους.

    5. Ομοίως, και στα Aνέκδοτα medica Graeca, στο περί τροφών Σύνταγμα, πονηθέν παρ’ ανδρός σοφωτάτου προς Κωνσταντίνο Δ’ τον Πωγωνάτο (πατέρα του Ιουστινιανού), Κεφάλαιο «Όσα δύσπεπτα» :
    «…σίτος εφθός, φάβα, αύχος, λοβοί των φασουλίων και αυτά, λάθυρις, ερέβινθος, όρυζα…….ξυλοκέρατα, κίτρον πλην του φλοιού, …….λάχανα πάντα πλην μαιουλίων….»
    Αφού το κίτρο λένε όλοι πως δεν τρώγεται, αυτό που αναφέρεται δεν είναι λογικά το λεμόνι;
    [Σ’ όλα αυτά εδώ, εκτός τα προφανή, έχω πολλές άγνωστες λέξεις! Το μόνο που διαισθάνομαι για σωστό είναι τα μαιούλια=μαρούλια;]

    6. Κάπου έπεσα για Limonium και Ιούλιο Καίσαρα…αλλά το έχασα! (και δεν έχω χρόνο -κι ούτε και νόημα- να συνεχίσω.)

    Για το σεντονάκι μου, και τις πιθανές αυθαιρεσίες της σκέψης, λόγω μη ουσιαστικής γνώσης του θέματος (καθώς, και την παντελή των λατινικών) μην ξινίσεις τα μούτρα ή με πεις ξινή
    [αν κι εμείς οι πελοποννήσιοι τ’ αντέχουμε όλα τα ξινά!]
    😆

  70. gbaloglou said

    6

  71. sarant said

    Μισιρλού, ευχαριστώ για το σεντονάκι. Αλλά πού βρήκες τον Ευριπίδη να μιλάει για εσπεριδοειδή στον Πορο; Και τον Παυσανία; Ποια λέξη χρησιμοποιούν;

    Αν είχε έρθει το λεμόνι τόσο νωρίς στα μέρη μας, θα είχε γεμίσει ο τόπος λεμονιές και θα είχε πάρει κι ένα σαφές δικό του όνομα και θα έγραφαν οι συγγραφείς ότι δεν είναι σαν το κίτρο, και θα έβρισκες δεκάδες σαφείς αναφορές στη χρήση του. Δεν περνάει απαρατήρητο, βλέπεις.

    Η παραγωγή από το λειμών, με το συμπάθιο αλλά είναι τζιροπουλική.

  72. Μαρία said

    72 α. Την ίδια απορία έχω κι εγώ.

    Νικοκύρη, τώρα πρόσεξα οτι έκανες τον ΔιοσκοΥρίδη Διοσκορίδη πρασυρμένος ίσως απ’ τα αγγλικά. Ο Διοσκορίδης ο Αλεξανδρεύς έγραψε επιγράμματα.

    Α και στη Χίο κάνουν γλυκό του κουταλιού τους λεμονανθούς.

  73. Μισιρλού... said

    Το έγραψα καλέ Νίκο, όχι λεμόνια >> λειμώνες !
    [Να, εδώ έχει μερικά λειμώνια]

    Ο Ευριπίδης και ο Παυσανίας είναι παραπομπές από τον Πλίνιο (και των σχολιαστών του).

    Έλα μωρέ…
    Δεν υπήρχε η κυρα-Τζιροπούλου το 1700+++1800
    Το είδα και στα λεξικά Γαζή, Σκαρλάτου ή κάποιων τέτοιων, που πάντα τους επικαλούμαστε!
    [ας όψονται τα πολλά λίνκια που δεν εμφανίζουν το ποστ, και δεν τα έβαλα! Άντε να ξαναψάχνω τώρα!… Μόλις τα βρω θα το ποστάρω].

  74. Μισιρλού... said

    Αααα.. Και εντάξει, αν ουδεμία σχέση έχουνε τα λεμόνια με τα κίτρα,
    η αναφορά τους στο @70 / 5 προς Κωνσταντίνο Πωγωνάτο ως φαγώσιμα, δεν μας βάζει σε υποψίες;

  75. Μαρία said

    71
    Κι άπλωσε τα ξεράδια σου στους αργυρούς μου κόρφους,
    να ιδείς δυο κιτρολέιμονα δυο Πατρινά λεϊμόνια.
    Κ.Ψάχος, Δημώδη άσματα Γορτυνίας,1923 όπως το παραθέτει ο Χαριτωνίδης.

  76. Μισιρλού... said

    Πανέμορφο της Μαρίας !!!
    Εκτός από τα λεϊμόνια, είναι πολύ πελοποννησιακό και τα «ξεράδια» !!!

    Ακόμα και κάτι άλλο για τους αγαπητούς @6 Σκύλο & @71 Μπαλο :
    Πολλά λεμονάκια σεξιστικής σημασίας θα ανακαλύψετε στο Μ Ο Ν Α Δ Ι Κ Ο (πολυαγαπημένο μου) >>
    Δημοτική Ανθολογία – Μιχαήλ Λελέκου (1863)

  77. Μισιρλού... said

    Και από τη συλλογή Πασσώβ «Τραγούδια Ρωμέικα» :

    Τα στήθη σουν’ λεϊμόνια και τα βυζιά σου κλώνοι
    Χαράς στον νιο όπου θα μπει να κόψει το λεϊμόνι.

  78. sarant said

    74: Λειμώνες όμως ήταν τα λιβάδια, τα βοσκοτόπια. Αλλιώς, λειμώνια άνθεα (λουλούδια του λιβαδιού) έχει και ο Αισχύλος, αλλά δεν σημαίνει αυτό ότι ήξερε για άνθη λεμονιάς!

    Και η αναφορά στο 70/5 έχει διάφορα φαγώσιμα, πράγματι, αλλά με την έννοια ότι μπορεί κανείς να τα φάει. Δίπλα στα κίτρα έχει τα ξυλοκέρατα (χαρούπια) τα οποία επίσης τρώγονται, αλλά κανονικά είναι ζωοτροφή. Τα κίτρα χρησιμοποιόνταν και στη φαρμακευτική και στη ζαχαροπλαστική, οπότε δεν είναι παράλογο να υπάρχουν σε έναν κατάλογο των εύπεπτων ή δύσπεπτων τροφών.

  79. tamistas said

    Να είμαι ειλικρινής: όταν πρωτάκουσα γύρω στο ’80, στις τελευταίες τάξεις του λυκείου, την «Εκδίκηση της Γυφτιάς», σκέφτηκα τι είναι αυτά τα γύφτικα που έβγαλε ο Σαββόπουλος! Όμως, αυτή η πρώτη εντύπωση κράτησε λίγο (συμβαίνει συχνά η πρώτη εντύπωση από ένα καινούργιο άκουσμα να είναι αρνητική και μετά από λίγες επαναλήψεις να αλλάζει τελείως). Ακόμα κι εκείνοι οι φίλοι που επέμειναν αυστηρά στο τρίπτυχο ροκ – ρεμπέτικο – σαββόπουλος, με τα χρόνια, και παρακολουθώντας τον Σαββόπουλο, αγάπησαν την Εκδίκηση και τα Δήθεν. Ο Σαββόπουλος, βέβαια, μέσα από τα μονοπάτια που φώτισε, έφτασε αλλού.
    Ναι, κι εγώ τον τελευταίο καιρό άκουγα συνέχεια μέσα μου το τι κι αν είσαι απ’ τη Λιβύη. Το οποίο, στο ρεφρέν του, εκτός από το κομπλάρισμα του Ανταμό, προειδοποιεί και για πατιρντί κανονικό, που θα γίνει όταν το εργατάκι απ’ τη Λιβύη πιάσει το νταχτιρντί ταξίμι. Ενδιαφέρουσες, νομίζω οι λέξεις πατιρντί και νταχτιρντί για συζήτηση…

    Ο Χανιώτης Ερατωσθένης Καψωμένος, καθηγητής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική των Ιωαννίνων, στη μελέτη του Η κρητική μαντινάδα: η δομή, η αισθητική και η θεματολογία της, μας θυμίζει ότι τα λεμόνια – (μεταφορικά) βυζάκια, δεν λείπουν κι από τις μαντινάδες:
    – Χαρώ τα τα βυζάκια σου τα μοσκομυρισμένα,
    σα δυο λεμόνια στο κλαδί, έτσα ‘ναι ταιριασμένα.

    Σημειώνει, ακόμα, ότι στην εικονοπλασία της μαντινάδας άνθρωπος και φύση δεν ξεχωρίζουν, αντίθετα, συνιστούν μιαν αδιάσπαστη ενότητα, μια ταυτότητα που έχει αποκρυσταλλωθεί σε παραδοσιακούς ποιητικούς κώδικες όπως κόρη=λεμονιά / μηλιά / κυπαρισσάκι, νέος=αϊτός / βασιλικός
    πλατύφυλλος κ.τ.ό.
    – Κοντή, σγουρή μου λεμονιά και φουντωτή μου βιόλα
    .
    Εξάλλου, το λεμόνι δεν λείπει από τους στερεότυπους εναρκτικούς στίχους:
    – Μια μαντινάδα θε να πω απάνω στο λεμόνι,
    να ζήσει ο νεοφώτιστος και η παρέα όλη
    .

    Από αυτούς, τους εναρκτικούς στίχους, ένα ακόμα δίστιχο (άσχετο, αλλά μου άρεσε):
    – Μια μαντινάδα θε να πω έτσι για χάρη γούστου,
    να χέσω και το Μεταξά και την Τετάρτη Αυγούστου
    .

  80. Μπουκανιέρος said

    70 «Κωνσταντίνο Δ’ τον Πωγωνάτο (πατέρα του Ιουστινιανού),»

    Ας διευκρινίσουμε ότι πρόκειται εδώ για τον Ιουστινιανό το Β΄ (τον Ρινότμητο), πριν περάσει κανείς ιστορικός και μας πάρει με τις λεμονόκουπες.

  81. Νέος Τιπούκειτος said

    @9, 38: Ουπς, απόλοτζις! Δεν είχα δει το λίνκι του Π2.

  82. aerosol said

    @65:
    Το λεμόνι το γνωρίζουν και αρκετοί φίλοι του στριφτού τσιγάρου. Με λίγο τρίψιμο αφαιρεί τα καφετιά ίχνη του καπνού από τα δάχτυλα.

  83. Για το λεμόν τουζού είδα πρόσφατα να αναφέρεται με κάθε σοβαρότητα στο Gourmet ή στο Γαστρονόμο ότι βγαίνει από το γαλλ. toujours, διότι το είχαν οι νοικοκυρές για να έχουν πάντοτε λεμόνι, ακόμα κι όταν δεν ήταν η εποχή του.
    Ανοησίες φυσικά – τούρκικο είναι και σημαίνει απλώς «αλάτι λεμονιού» – αλλά χαριτωμένο παράδειγμα παρετυμολογίας!

  84. sarant said

    Πολύ καλό Άγγελε!

  85. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @64:
    Μόνη σα λεμόνι…

    (α προπό, ποιο είναι «εκείνο το ποίημα του Ουράνη» ;

  86. sarant said

    Κοπιπάστη, άρα όχι εγγύηση για τις λεπτομέρειες:

    Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
    μες την κρύα μου κάμαρα όπως έζησα: μόνος
    στη στερνή αγωνία μου τη βροχή θε ν’ ακούω
    και τους γνώριμους θόρυβους που σκορπάει ο δρόμος.

    Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
    μέσα σ’ έπιπλα ξένα και σε σκόρπια βιβλία,
    θα με βρουν στο κρεβάτι μου, θε να ‘ρθει ο αστυνόμος,
    θα με θάψουν σαν άνθρωπο που δεν είχε ιστορία.

    Απ’ τους φίλους που παίζαμε πότε πότε χαρτιά,
    θα ρωτήσει κανένας τους έτσι απλά: «Τον Ουράνη
    μην τον είδε κανείς; Έχει μέρες που χάθηκε…».
    Θ’ απαντήσει άλλος παίζοντας: «Μ’ αυτός έχει πεθάνει!».

    Μια στιγμή θ’ απομείνουνε τα χαρτιά τους κρατώντας,
    θα κουνήσουν περίλυπα και σιγά το κεφάλι
    θε να πουν: «Τι ‘ναι ο άνθρωπος! Χθες ακόμα εζούσε…»
    και βουβοί στο παιχνίδι τους θα βαλθούνε και πάλι.

    Κάποιος θα ‘ναι συνάδελφος στα «ψιλά» που θα γράψη
    πως «προώρως απέθανεν ο Ουράνης στην ξένην,
    νέος γνωστός εις τους κύκλους μας, κάποτε είχε εκδώσει
    μια συλλογή ποιήματα πολλά υποσχομένην».

    Κι αυτή θα ‘ναι η μόνη του θανάτου μου μνεία.
    Στο χωριό μου θα κλάψουνε μόνο οι γέροι γονιοί μου
    και θα κάνουν μνημόσυνο με περίσσιους παπάδες,
    όπου θα’ ναι όλοι οι φίλοι μου – κι ίσως ίσως οι οχτροί μου.

    Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
    σε μια κάμαρα ξένη, στο πολύβοο Παρίσι
    και μια Καίτη, θαρρώντας πως την ξέχασα γι’ άλλην,
    θα μου γράψει ένα γράμμα – και νεκρό θα με βρίσει…

  87. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ευχαριστώ για την αμεσότητα.
    Δεν πολυέχουν σημασία οι λεπτομέρειες (!)

  88. Πράγματι, πολύ λυπηρό ήταν αυτό.

  89. π2 said

    Aerosol (#83), μια άλλη καλλυντική χρήση του παλιότερα ήταν εν είδει τζελ για τα μαλλιά.

  90. #89 Υπάρχουν και οι «Περαστικές» του Ουράνη («Να ξέρατε με πόση νοσταλγία / στα δειλινά τα βροχερά και κρύα / σας ξαναφέρνω στην ανάμνησή μου / Γυναίκες που περάσατε μιαν ώρα / απ’ τη ζωή μου μέσα -και που τώρα / κρατάτε μου στα ξένα την ψυχή μου»), τραγουδισμένες συγκλονιστικά από τον Αργύρη Μπακιρτζή. Η μουσική είναι του Δημήτρη Παπαδημητρίου (1990), από ένα δίσκο που, κατά τα άλλα, έχει επαξίως ξεχαστεί. Δυστυχώς δεν μοιάζει να υπάρχει σε βίντεο.

  91. rogerios said

    Το αριθ. 70 σχόλιο είναι εξαιρετικό (το εννοώ). Στον Παυσανία, όμως, δεν βρίσκω τίποτε σχετικό με εσπεριδοειδή στο απόσπασμα που αφορά την Καλαύρια (βιβλίο Β΄, 33: http://mercure.fltr.ucl.ac.be/Hodoi/concordances/pausanias_perieg_lv02/texte.htm).

    Συγκλονιστικό το ποίημα του Ουράνη.

  92. Νίκο, νομίζω ότι το «Διοσκορίδης» είναι πιο σπάνιο από το «Διοσκουρίδης». Το αντίτυπο του De Materia Medica που έχω (από τον Ελληνικό Κώδικα Ι στη βιβλιοθήκη της Νάπολι) δεν εμφανίζει βέβαια καθαρά το γράμμα, αλλά νομίζω ότι είναι «U».

  93. ppan said

    @91 εμένα μου θύμισε αυτο, που είναι επίσης υπέροχο

  94. Μαρία said

    93 Του το ‘πα κι εγώ παραπάνω αλλά δεν ακούει.

  95. Μερικά ίσως ενδιαφέροντα λήμματα από τον Πυρσό:

    Λεμόνι, κοιν. λεϊμόνι: δημοτ., ο καρπός της λεμονέας: «λεμόνι ζουμερό, – ποριώτικο» // μεταφ. λεμόνια οι μαστοί νεαράς κόρης: άσμ. «λεμονιά λεμόνισέ με / δυο λεμόνια δάνεισέ με»

    Λεμονέα (Citrus limonium) : Θεωρείται ιθαγενές δένδρον της Μικράς Ασίας, οπόθεν διεδόθη εις την λοιπήν Ασίαν και τέλος εις την Ευρώπην…

    Λεμονιά, και λεϊμονιά: το δένδρον λεμονέα, το λεπτοφυέστερον των κιτρωδών.

    αλλά…

    Λεϊμονιά: Κοινή ονομασία εν Νάξω και Άνδρω του φυτού κιτρέα η ρωμαϊκή (Citrus medica romana)

  96. Και μερικές απορίες:

    Εσείς τα λεμόνια τα τρώτε; Ομολογώ ότι δεν είχα σκεφτεί ποτέ να φάω ένα λεμόνι. Ισχύει το επιχείρημα ότι τα κίτρα δεν τρώγονται ενώ τα λεμόνια τρώγονται;

    Τα εσπεριδοειδή είναι φυτά που διαρκώς μεταλλάσσονται, όχι μόνο με τη βοήθεια των αγροτών αλλά και από μόνα τους στη φύση. Έχετε σκεφτεί καθόλου την περίπτωση το φρούτο που είχαν γνωρίσει οι αρχαίοι έλληνες να μην ήταν ούτε κίτρο ούτε λεμόνι αλλά κάτι ενδιάμεσο, ή να ήταν κάποια άγρια αρχαϊκή μορφή λεμονιού που δεν ήταν ιδιαίτερα νόστιμο και γι’ αυτό δεν διαδόθηκε;

  97. ppan said

    @97 Εδώ ορισμένοι το πίνουν κιόλας
    Καταπληκτική λιχουδιά: στιμμένη λεμονόκουπα, καθαρισμενη απο την κιτρινη φλούδα. σκέτη για τους γενναίους, με ζάχαρη για τους καλοπερασάκηδες. Αν το λεμόνι ήταν και χοντροφλουδο μιλάμε για αξέχαστη εμπειρία. Η άσπρη φλούδα είανι γλυκιά και ζουμερή και η ξινίλα τσιμπαει λίγο όσο πρέπει.
    Οπόταν, ναι, εχω φαει

  98. sarant said

    Δίκιο έχετε για τον ΔιοσκΟΥρίδη, αλλά για να το διορθώσω θέλει λεπτεπίλεπτους χειρισμούς 🙂

    98: Αχ ναι, τι ωραίο!

  99. Μαρία said

    99 Δεν πειράζει. Απλώς ακούγεται σαν το τρικαλινό «το ΚοΚοΕ, σύντροφοι» 🙂

  100. 98 Αυτό λοιπόν δεν το ήξερα. Πάντως έτσι ακριβώς τρώγεται και το κίτρο σε διάφορες ασιατικές χώρες, οπότε και πάλι αυτό δεν τα διαφοροποιεί.

  101. sarant said

    96-97: Σωστές επισημάνσεις, δεν λέω.

  102. PPAN said

    Καλά τα λέτε όλοι, αλλά μια με το ξίδι μια με τα λεμόνια εχω καταλήξει ότι μας αρέσουν τα ξινά εδω μέσα 🙂

  103. aerosol said

    #90 Πράγματι π2, πώς το ξέχασα!

    Νεαρός, έτρωγα λεμόνια με αλάτι (άνευ τεκίλας, εννοώ).
    Δύσκολη γεύση αλλά μου άρεσε. Σταμάτησα γιατί με ενοχλούσε στα δόντια -ίσως το πολύ όξινο του λεμονιού.

  104. Ξυδούς, Μάνος

  105. …και Lemon Tree

  106. π2 said

    Ως νέο παιδί (μπουχαχά) δεν το ήξερα αυτό το lemon tree, άλλο ήξερα:

  107. sarant said

    Αειθαλής η λεμονιά 🙂

  108. Και για όσους αρέσκονται στα λεμόνια:

  109. 107,
    Δεν το ήξερα αυτό, αλλά μου άρεσε που το έμαθα!

  110. π2 said

    Μια που έγινε λόγος για τον Dalby, ας σημειώσω πως μόλις έβγαλε και μια σχολιασμένη μετάφραση των Γεωπονικών.

  111. Μαρία said

    111 Πολυγραφότατος. Μέχρι και για το Βενιζέλο έχει γράψει!
    http://tinyurl.com/3mlek5d

  112. […] είχαμε συζητήσει για τα εσπεριδοειδή, και ειδικότερα για τα κίτρα και τα λεμόνια. Σήμερα θα συζητήσουμε  έναν καρπό που ξεχωρίζει, το […]

  113. […] θεωρεί ότι ο διάλογος αφορά τα κίτρα, που και αυτά, όπως έχουμε πει  στο σχετικό άρθρο τα έλεγαν «μηδικά μήλα», αλλά είναι πολύ πιθανότερο […]

  114. […] σε βάρος των εβραίων καταναλωτών. Βλ. Ν. Σαραντάκου, «Κίτρινα κίτρα, ζουμερά λεμόνια», 14 Μαρτίου, 2011. Ο καρπός του κίτρου χρησιμοποιείται […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: