Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ποιες λέξεις τελειώνουν σε -όζι;

Posted by sarant στο 8 Απριλίου, 2011


Κοιτούσα έναν κατάλογο σπάνιων λέξεων που έχω φτιάξει (που δεν τις έχουν τα σύγχρονα μεγάλα λεξικά μας) και πρόσεξα ότι δυο από τις λέξεις τελείωναν σε -όζι, μια κατάληξη μάλλον σπάνια. Αν ήταν -όζη, γένους θηλυκού, θα είχαμε πολλές: γλυκόζη, μαλτόζη, φρουκτόζη, δεξτρόζη, κι άλλα σάκχαρα αμέτρητα, όμως εδώ ψάχνουμε λέξεις ουδέτερου γένους, που να τελειώνουν σε -όζι. Στο Αντίστροφο Λεξικό της Άννας Αναστασιάδη-Συμεωνίδη βρήκα μία από τις λέξεις αυτές και άλλη μία, που δεν την είχα στον κατάλογό μου γιατί δεν είναι τόσο σπάνια, άρα, συνολικά, έχω βρει τρεις λέξεις που να τελειώνουν σε -όζι. Σκεφτείτε λίγο πριν προχωρήσετε, να δείτε αν μπορείτε να σκεφτείτε καμιά τέτοια λέξη, και, γιατί όχι, να βρείτε κι άλλες λέξεις που δεν τις έχω βρει εγώ.

Οι τρεις αυτές λέξεις είναι: κόζι, αμπανόζι και καβανόζι (αυτήν δεν την είχε το Αντίστροφο).

Η πρώτη, το κόζι, υπάρχει στα λεξικά, ακόμα και τα τελευταία, χρησιμοποιείται αρκετά παναπεί. Κόζι είναι το ατού στα παιχνίδια της οικογένειας της πρέφας (πρέφα, εξηνταέξι, μπουρλότο κτλ.), δάνειο από το τουρκικό koz, που επίσης σημαίνει ατού (σημαίνει και ‘καρύδι’). Το ατού δεν είναι γνωστό εκ των προτέρων, πριν από το μοίρασμα των φύλλων· προκύπτει είτε από την αγορά είτε από την «πατινή», δηλ. από το τελευταίο φύλλο.

Οπότε, η παρτίδα επηρεάζεται πολύ από το «ποια είναι τα κόζια», αν είναι δηλαδή μπαστούνια, κούπες, σπαθιά ή καρά. Δεν είναι περίεργο που η λέξη, στον πληθυντικό, πέρασε από τη χαρτοπαιξία στη μάγκικη αργκό, όπου πλέον «τα κόζια» είναι η κατάσταση, ο συσχετισμός δυνάμεων, οι πιθανότητες επιτυχίας ενός εγχειρήματος. Στον Τσιφόρο, αν θυμάμαι καλά, υπάρχουν φράσεις όπως «Πώς παν τα κόζια;» ή «Πήγα να δω τα κόζια». Από εκεί και το ρήμα κοζάρω, κοιτάζω προσεκτικά και σταθμίζω ένα πρόσωπο ή μια κατάσταση. Από το κοζάρω πρέπει να προέκυψαν και οι εκφράσεις «κόβω κόζι / παίρνω κόζι», τις οποίες και τα σύγχρονα λεξικά (Μπαμπινιώτη και ΛΚΝ) καταγράφουν με τη σημασία αφενός «διακρίνω» και αφετέρου «παίρνω μάτι, μπανίζω».  Μια άλλη έκφραση, που επίσης λέγεται, αλλά δεν έχει λεξικογραφηθεί, είναι η «άλλαξαν τα κόζια», δηλαδή άλλαξε η κατάσταση, δεν περνάνε αυτά που ήξερες, γύρισε ο τροχός.

Στο λεξικό της πιάτσας του Ζάχου βρίσκω ένα διασκεδαστικό μαργαριτάρι: ετυμολογεί το κόζι όχι από τα τουρκικά αλλά από το γαλλικό… cause, αιτία, και το cause sociale που (νομίζει ότι) σημαίνει ‘κοινωνική θέση’. Η Μαρία Ιορδανίδου βάζει τη Λωξάντρα να το χρησιμοποιεί με τη σημασία του πλεονεκτήματος, που θα πρέπει να υπήρχε στα ελληνικά της Πόλης, όταν λέει ότι το κόζι της τάδε κοπέλας ήταν ο όμορφος λαιμός της.

Αυτά για το κόζι. Τη δεύτερη λέξη, το αμπανόζι, δεν την έχουν τα νεότερα λεξικά μας, ούτε καν ο Δημητράκος, μόνο το Αντίστροφο και το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας (αυτό που σταμάτησε στο Δ) την καταγράφουν, καθώς και κάποια γλωσσάρια ιδιωματικών λέξεων. Τα παλιότερα λεξικά, του 19ου αιώνα, την έχουν, γιατί λεγόταν τότε. Αμπανόζι είναι ο έβενος, το πολύτιμο ξύλο. Η λέξη είναι τουρκικό δάνειο (abanoz), και θα τη βρείτε σε αρκετά συγγράμματα, επειδή είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αντιδανείου.

Πιθανώς αιγυπτιακής αρχής, η ελληνική λέξη έβενος εμφανίζεται πρώτη φορά στον Ηρόδοτο, ο οποίος μας λέει ότι η Αιθιοπία φέρει «δένδρεα παντοῖα ἄγρια καὶ ἔβενον καὶ ἄνδρας μεγίστους καὶ καλλίστους καὶ μακροβιωτάτους» (3.114) Η λέξη πέρασε αφ’ ενός στη Δύση (λατιν. ebenus) και αφ’ ετέρου στους άραβες ως ebnus και μέσω αυτών στο τουρκ. abanoz το οποίο επανέκαμψε στα ελληνικά. Σε ρουμελιώτικο γλωσσάρι βρίσκω επίσης τον τύπο «μπανόζ = κάτι πολύ σκληρό, π.χ. ψωμί μπανόζ, που δεν τρώγεται, ή για έδαφος που δεν σκάβεται». Το ΙΛΝΕ δίνει επίσης τον τύπο «ο έμπανος», που είναι αντιδάνειο εκ δυσμών, από το ιταλ. ebano. Υπάρχει και ο τύπος «ο αμπανός».

Το καβανόζι επίσης λείπει από όλα τα λεξικά του 20ού αιώνα, παλιότερα και νεότερα, και από το Αντίστροφο· λείπει και από το Ιστορικό, γιατί αυτό σταμάτησε στο Δ. Είναι λέξη που ακούγεται στους Ρωμιούς της Πόλης, ενώ πρέπει να λεγόταν ή να λέγεται ακόμα στη Θράκη (ξέρω ότι έχει περάσει στα πομάκικα). Καβανόζι είναι ένα δοχείο στρογγυλό και βαθουλό για γλυκά, τουρσιά, κτλ. Καβανόζι είχε για τα τουρσιά της και η Λωξάντρα. Φυσικά πρόκειται για δάνειο από τα τούρκικα (kavanoz), που είναι ίδιας σημασίας. Μάλιστα, ένας μεγάλος βεζίρης της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που φαίνεται πως ήταν στρογγυλός και στρουμπουλός, ονομαζόταν Καβανόζ Πασάς. Όμως, όπως το αμπανόζι, έτσι και το καβανόζι είναι αντιδάνειο, δηλ. έχει απώτερη αρχή σε ελληνική λέξη.

Η ελληνική αυτή λέξη είναι το γάβανο, που σημαίνει δοχείο. Προέρχεται από το μεσαιωνικό γάβενον (ο Ησύχιος λέει γάβενα: οξύβαφα ήτοι τρυβλία). Το γάβανο μαρτυρείται με διάφορες παραλλαγές κατά τόπους, και μερικές φορές αρσενικό, γάβανους (= γάβανος) στη Λέσβο, Εύβοια, Θράκη και αλλού.  Από μια τέτοια μορφή πρέπει να είναι το τουρκικό kavanoz, διότι έτσι εξηγείται το -oz της κατάληξης που πάντα μας κάνει να σκεφτούμε ένα αρσενικό ουσιαστικό. Η σημασία του γάβανου είναι πάντα κάποιο είδος δοχείου.

Βρίσκω μια ωραία περιγραφή από Πολίτισσα, που έχει παρεμπιπτόντως και τη λέξη καβανόζι: Κάθε άνοιξι ακουγότανε μια φωνή, SÜLÜK EYİ SÜLÜK, ήταν η φωνή αυτών πού πουλούσαν βδέλλες, τις είχαν μέσα σε καβανόζια.  Η γιαγιά η Ειρήνη λοιπόν που ήταν αφράτη και παχιά φώναζε τον σουλουκτζή (αυτόν που πουλούσε βδέλλες), έκαναν τα απαραίτητα παζάρια, και άρχιζε η διαδικασία…. Κάθε βδέλλα την τοποθετούσαν μέσα σε βεντούζα και μια μια τις αναποδογύριζαν, στη ράχη, τα μπράτσα, το λαιμό, τα γόνατα και όπου αλλού χρειαζόταν. Αυτές δάγκωναν το δέρμα και σαν μικρογραφίες βαμπίρ άρχιζαν νά πίνουν αίμα, ώσπου φούσκωναν και χόρταιναν και τότε έπεφταν μόνες τους. Εγώ δεν το κουνούσα πλάι από τη γιαγιά, ούτε για κατούρημα ώσπου να τελειώσει όλη η δρακουλική τελετή ,να πάρει ο σουλουκτσής τα γρόσια του και να φύγει! Η γιαγιά να αισθάνεται ξανανιωμένη και εγώ πολύ ικανοποιημένη από το περίεργο αυτό θέαμα…

Το γάβανο το έχουν ο Δημητράκος και ο Πάπυρος (αν και όχι τα νεότερα λεξικά). Το καβανόζι το έχει το «Λεξικόν της καθ’ ημάς ελληνικής διαλέκτου, μεθηρμηνευμένης εις το αρχαίον ελληνικόν και το γαλλικόν» του Σκαρλάτου Βυζάντιου, που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1835 και επανεκδόθηκε κάμποσες φορές στα επόμενα χρόνια. Όχι όμως στο κυρίως σώμα του λεξικού, αλλά σε πολυσέλιδο παράρτημά του που περιλαμβάνει «τας εκφυλλοφορητέας ετερογλώσσους λέξεις», αυτές δηλαδή που έκρινε ο Βυζάντιος (ο οποίος, πάντως, είχε οξύτατο γλωσσικό αισθητήριο) ότι «θα έπρεπε» να αποβληθούν από την ελληνική γλώσσα. Για κάθε μία λέξη προτείνει κάποιο ελληνογενές ισοδύναμο, και τη γαλλική της μετάφραση· για το καβανόζι δίνει το αρχαίο «κελέβη, κελέβειον» και το γαλλικό vase.

Κι αν διατρέξουμε τις 24 σελίδες του παραρτήματος, που πρέπει να περιέχει κάπου 600 «αποβλητέα» λήμματα, θα δούμε λέξεις που ούτε τα λεξικά τις έχουν ούτε και κανείς τις ξέρει πια, που έχουν δηλαδή ξεχαστεί εντελώς, αλλά και λέξεις κοινότατες, που είναι αδιανόητο να μην τις χρησιμοποιούμε. Ο Βυζάντιος δεν ζητάει να αποβληθούν μόνο τουρκογενείς λέξεις, αλλά και ιταλικά δάνεια -αν και στον πρόλογο του λεξικού του αναγνωρίζει ότι θα είναι δύσκολη αυτή η αποβολή. Και για να πάρετε μια γεύση, παραθέτω την αρχή του Κ: καβάδι, καβάκι, καβανόζι, καβγάς και καβγατζής, κάβος, καβουρδίζω και καβούρδισμα, καβουρμάς, κάδρο, καζάνι, καζμάς, καϊκάκι και καΐκι, τα καϊκιάτικα και ο καϊκτσής, καϊμάκι, καΐσι (είδος παιχνιδιού), καϊσί (το βερίκοκο), καλάι, καλαμπαλίκι, καλαμπόκι. Χωρίς καβανόζι, κάνουμε ίσως: χωρίς καΐκι, χωρίς καζάνι και χωρίς καβγά, δύσκολο.

Υστερόγραφο: Αν κάποιος ξέρει και χρησιμοποιεί τις λέξεις αμπανόζι ή  καβανόζι, ας το πει.

119 Σχόλια to “Ποιες λέξεις τελειώνουν σε -όζι;”

  1. Μαρία said

    Μόνο ένα κύριο όνομα μπορώ να προσθέσω, το όνομα ένος μαχαλά στις Σέρρες, το Κατακονόζ’.

  2. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Αντί γαβάνου ήξερα τη γαβάθα. Νομίζω, μάλιστα ότι, στην Πελοπόννησο τουλάχιστον, χρησιμοποιείται αρκετά συχνά.

  3. Υπάρχει το Όσμπορν Όζι (τραγουδιστής), το αρμόζι (εργαλείο που χρησιμοποιούν για να ταιριάξουν πράγματα), το σκαμπρόζι (πχ στην έκφραση: Η Ζωζώ Σαπουντζάκη φερόταν με πολύ νάζι και σκαμπρόζι), το αγρόκτημα Αρόζι (πληθυντικός: αγροκτήματα Αρόζα) και ένα ακόμα λαϊκό τραγκουντίστρια, το Κριστίνα Μαραγκόζι.

  4. μήτσκος said

    @3
    Γιάννη ξέχασες τον Καραγκιόζι.

  5. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    Γιώργο Λ., η γαβάθα είναι κοινότατη λέξη, αλλά το καβανόζι βγαίνει από το γάβανο, γι’ αυτό και ανέφερα μόνο το γάβανο.

    Πρόσθεσα ένα υστερόγραφο: Αν κάποιος ξέρει και χρησιμοποιεί τις λέξεις αμπανόζι ή καβανόζι, ας το πει.

  6. bernardina said

    #3 #4 Και τον Φόζι του Μάπετ Σόου.

    Νίκο, τζίφος. Ούτε ξέρω ούτε χρησιμοποιώ άλλες εκτός από το κόζι.

  7. Zazula said

    Αν δεν κάνω λάθος τα μπόζια είναι η ονομασία για κάποια χόρτα, οπότε έχουμε και το μπόζι;

    Επίσης, θα ήθελα να κοιτάξω και το ναυτικό λεξιλόγιο — έχω μια προσδοκία να υπάρχει εκεί κάτι.

    @1: Μαρία, εγώ το λέω με /u/ (Κατακουνόζ).

  8. Ηρώ Διαμαντούρου said

    υπάρχουν και επώνυμα σε -όζης. Ξέρω ένα, Πετόζης (Φθιώτιδα). Είναι παρατσούκλι, κάποιος προπάππος είχε ταξιδέψει και επιστρέφοντας του λέγανε «πέταξες και έζησες!» και αυτό μετατράπηκε στο παρατσούκλι πετόζης και τελικά έμεινε ως επώνυμο.

    βλ.επίσης τα γκαζόζα / μουφλόζα / μπατόζα / μπόζα /πατόζα / πιπόζα στο slang.gr, αλλά αυτά προφανώς είναι από ξενικές επιρροές ως προς την κατάληξη.

  9. Ηρώ Διαμαντούρου said

    7. Μήπως εννοείς το μπούζι;

  10. Zazula said

    9. Το μπούζι είναι χόρτο;

  11. bernardina said

    Ναυτικό νομίζω ότι είναι μπόΤζι…

  12. bernardina said

    Yep, it is: http://www.ortsa.gr/fiberglass-boats/%CE%BC%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B6%CE%B9-%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BA%CE%AF%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%B1-%CF%83%CE%BA%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85/

  13. sarant said

    9-10:

    Δεν το ήξερα, αλλά μπούζι ή μπόζι είναι, λέει εδώ, το… μεσημβριάνθεμο:
    http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=Blog&file=page&op=viewPost&pid=16472

  14. Ηρώ Διαμαντούρου said

    10. φυτό, όχι χόρτο, είναι «Φυτό εδαφοκάλυψης με χαρακτηριστικά μακρόστενα σαρ­κώδη φύλλα και έντονη μοβ ή ροζ ανθοφορία» (να προσθέσω και υποκίτρινη).

  15. bernardina said

    Έχω ακούσει να ονομάζουν μπουζάκια τα μανουσάκια

  16. Μπουκανιέρος said

    13 Λέγεται επίσης «κερί» (μεταφρασμένο). Δηλ. το ξέρω μπούζι ή κερί (το μεσημβριάνθεμο πρώτη φορά τ’ακούω).

    ΥΓ Αν είχες προτιμήσει το Κορφού Παλάς, θα είχες την ευκαιρία να δεις μπόλικο.

  17. Μαρία said

    Για τo καβανόζ δες εδώ:
    http://www.nisanyansozluk.com/?k=kavanoz
    Παίζει και το λατ. cavare, οπότε πάπαλα το αντιδάνειο. Αυτούς του γάβανους/γάβενους δεν τους έχει ούτε ο Κριαράς(ο μεγάλος).

  18. sarant said

    Κεριά θα δω το Πάσχα έτσι κι αλλιώς μπόλικα (για όποιον δεν κατάλαβε, θα πάω στην Κέρκυρα)

  19. sarant said

    17: Το γάβανο το έχει, είπαμε, ο Πάπυρος και το Ιστορικό. Και ο Δημητράκος σε πολλές παραλλαγές, που πρέπει να είναι, όλα, παραλλαγές του «γάβαθον» απ’όπου η γαβάθα.

  20. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Νίκο, η τουρκική έχει πολλές λέξεις που λήγουν σε -oz, και θα μπορούσαν εν δυνάμει να χρησιμοποιούνται/χρησιμοποιηθούν και στην γλώσσα μας, με την κατάληξη -όζι: θυμάμαι, για παράδειγμα, μία πολύ όμορφη, το yakamoz. Πρόκειται για το νυχτερινό αντιφέγγισμα του φεγγαριού στη θάλασσα. Έχουμε εμείς κάτι σχετικό και μου διαφεύγει; Γιατί να μην μπορούμε να πούμε «κύτταξε, αγάπη μου, το γιακαμόζι» και, ξημερώνοντας, «χάθηκε το γιακαμόζι»;…

  21. Μαρία said

    16 Αμ έτσι πες. Έχουμε δηλαδή 2 μπούζια, ένα τούρκικο κι ένα ιταλικό.

  22. bernardina said

    (Ρομαντικέ) Γιώργο,#20

    Πολυ… γιαπωνέζικο μου ακούγεται το γιακαμόζι! 🙂

  23. 20 εκ του «διακαμός». http://sraosha2.blogspot.com/2006/07/yakamoz.html

  24. sarant said

    20: Γιώργο, όπως λέει και ο Δύτης στο 23, το yakamoz είναι ο διακαμός. Αλλά και, όπως λέει το άρθρο, όταν βλέπεις τουρκική λέξη σε -oz, όχι μονοσύλλαβη, είναι πιθανό να αποτελεί ελληνικό δάνειο.

  25. tamistas said

    Το μπούζι μου (δεν το έχω ακούσει ποτέ «μπόζι») είχε χαλάσει με τις παγωνιές, το αποχάλασα και ‘γω προσπαθώντας να ξεχορταρίσω, αλλά τώρα άρχισε πάλι να παίρνει πάνω του.
    Η μόνη λέξη σε -όζι (εκτός από το κόζι) που μου ήρθε στο μυαλό, να με συμπαθάτε, είναι το (σάρκωμα) καπόζι. Νομίζω είναι γνωστό, πρόκειται για καρκίνο του δέρματος που εμφανίζεται σε ασθενείς με AIDS. Δεν ξέρω αν υπάρχει ελληνική ονομασία, πάντως έχει επικρατήσει αυτή (οφείλεται στον Βιεννέζο καθηγητή δερματολογίας του 19ου αι. Moritz Kaposi).

  26. Μαρία said

    24 istakoz, istavroz, ispazmoz, ispinoz.

  27. Mιχαλιός said

    Μυλογόζι, συνοικισμός στο Μυρόφυλλο των Τρικάλων.

  28. LandS said

    Γιατί «διακαμός» να είναι πιο ωραίο από «φεγγαράδα»;
    Ξέρω, με φεγγαράδα λέμε το φως του φεγγαριού εν γένει, και όχι τον, ας πούμε, φεγγαρόδρομο.

    «Πω πω, ένας (;) διακαμός!»

    «Πω πω, μια φεγγαράδα!»

  29. sarant said

    Φεγγαράδα όπως λες δεν είναι ο «φεγγαρόδρομος», οπότε θέλουμε άλλη λέξη. Πάντως, ούτε ο διακαμός σημαίνει αυτό το πράγμα. Διακαμός, νομίζω, είναι η σκιά ή η φευγαλέα εικόνα.

  30. Το μπούζι σημαίνει παγωμένο.
    Επίσης μπουρνούζι (σε -ούζι και όχι σε -οζι)

    Υπάρχουν και τα κολχόζια που δεν ξέρω εάν το έχετε ακούσει στον ενικό ως κολχόζι.

  31. tamistas said

    σοβχόζι, κολχόζι: νεολογισμοί με ρώσικη ρίζα τού Κόκινου Καπνά.

  32. tamistas said

    Ω Στράβων, οποία σύμπτωσις!…

  33. sarant said

    30-31 Μπράβο, έχουμε ή είχαμε και τα σοβ/κολχόζια!

  34. argosholos said

    Eκεί που είναι οι λέξεις που αρχίζουν από Κ, θα πρόσθετα το «καϊτι», που είναι η διακοσμητική βέργα σε τζαμιλίκια κουφωμάτων αλουμινίου, όπως τουλάχιστον μου είπαν κάτι αλουμινάδες.

    Επίσης το βερύκοκο το ξέρω «καϊσι» και όχι καϊσί…

    (στις παραπάνω λέξεις ο τόνος πάει στα διαλυτικά, αλλά δεν θυμάμαι τον συνδυασμό για τόνο και διαλυτικά. Πλιζ χελπ!)

  35. Τα καΐτια είναι δύο, τα πραγματικά και τα ψεύτικα
    Τα πραγματικά είναι ευθεία τμήματα προφίλ (ξύλου, αλουμινίου, πολυβινυλοχλωριδίου ήτοι PVC) τα οποία διακόπτουν την συνέχεια της υαλώσεως ενώ τα ψεύτικα τοποθετούνται εντός τις διπλής υαλώσεως και επομένως είναι οικονομικότερα.

    Για τόνο και διαλυτικά συνδυασμός ALT-GR (δεξί ALT) και τόνος.

  36. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @23 και 24,
    ευχαριστώ και τους δύο: γουγλίζοντας τον βλέπω στη «Φόνισσα» κι αλλού. Χωρίς να είναι το ίδιο με το τούρκικο παράγωγό του, έμαθα (άλλη) μία ωραία λέξη!

  37. silia said

    http://el.forvo.com/languages/loz/
    Αυτό , «μετράει» ;

  38. sarant said

    37: Για ελληνική λέξη δεν μετράει (όπως και το Καπόζι, μακριά από μας) αλλά ευχαριστώ!

    34-35: Ναι, τα καΐτια, μπράβο!

  39. Μαρία said

    Αφού πιάσατε τις εξοβελιστέες λέξεις απο κ, υποψιάζομαι οτι το πρώτο καΐσι (παιχνίδι) πρέπει να έχει σχέση με το καΐσι(kayış)=λουρί, που έλεγαν οι παλιοί, είτε το φορούσαν είτε τις έτρωγαν.

  40. Jimakos said

    Παίζουν κι οι παλαίμαχοι τερματοφύλακες, Ενρίκο Αλμπερτόζι και Στάθης Μανταλόζης.

  41. Υπάρχει και το είδους υφάσματος βισκόζ. Και πάλι δεν ξέρω εάν το λένε κάποιοι βισκόζι αλλά δεν το αποκλείω.

  42. Back Door Man said

    Υπάρχουν και οι τιφόζι, οι φανατικοί οπαδοί των Ιταλικών ομάδων, λέξη που χρησιμοποιείται και στην ελλάδα για τους φανατικούς.

  43. Μαρία said

    41 Η βισκόζη.

  44. ti zoe sauto to blog said

    Η μαρμαρυγή είναι μια ωραία λέξη για να περιγράψει το φως του φεγγαριού που τρεμολάμπει στο νερό.

    #25 Δεν υπάρχει άλλος όρος για το σάρκωμα Καπόζι στα ελληνικά. Παρεμπιπτόντως δεν αφορά μόνο το AIDS, υπάρχει μορφή ανατολικοευρωπαϊκή, αφρικανική , των ανοσοκατατασταλμένων ιατρογενώς μετά από μεταμόσχευση κ.α

    Η φράση «το σάρκωμα είναι ένας καρκίνος» … δεν στέκει.(Δεν σας ψέγω, το έχω ακούσει και από γιατρούς).
    Ο όρος είναι κακόηθες νεόπλασμα, και υποδιαιρείται σε καρκίνο, σάρκωμα, επιθηλίωμα,μελάνωμα κλπ κλπ, μη σας κουράσω.

  45. Rodia said

    13. Αυτό ακριβώς το παχύφυτο ξέρω για «μπούζι». Παιδιόθεν, από όταν παρακολουθούσα τα γυμνασια αμερικανικων πολεμικών αεροσκαφών στη βάση της αεροπορίας κοντά στο Ελληνικό, όπου είχαν «συνωστισθεί» χιλιάδες αυτοκίνητα τα οποία, για να χωρέσουν, πάταγαν ασύστολα τις νησίδες τις φυτεμένες με μπούζι, τα φυτά έκαναν σκρατς σκρατς λιώνοντας κάτω από τις ρόδες και τα παρτέρια ισοπεδώνονταν. Θυμάμαι τη χαρακτηριστική φράση που είχε φωνάξει κάποιος οδηγός Ι.Χ. «όχι στα παρτέρια ρε, πήξαμε στο κοκκορόζουμο!»

    Το «αμπανόζι» το έλεγ’ η γιαγιά μου η κεφαλονίτισσα, ίσως να το είχε μάθει από τις παρέες που έκανε με μετανάστισσες, ποιος ξέρει… Ελεγε π.χ. «αμπανόζι το ξεροκέφαλό του» και πιθανότατα η ανύπαρκτη λέξη «αμπανορθος» που σκάρωσα κάποτε, να έλκει απο εκεί την καταγωγή.

  46. Immortalité said

    @44 Τότε ίσως θα έπρεπε να πουν «το σάρκωμα μπορεί να είναι και καρκίνος» 🙂

    Και γω μόνο το μπότζι και το κόζι ξέρω. Και το κολχόζ δεν το είχα υπόψη μου με ι.

  47. Μαρία said

    44 Γιατρέ, αν δεν υπήρχε και η κολπική, μπορεί να ακουγόταν καλύτερα.

  48. Μπουκανιέρος said

    44 Δυστυχώς και η μαρμαρυγή έχει καπαρωθεί στους ιατρικούς όρους, όπως έμαθα πρόσφατα.

  49. Μαρία said

    48 Πρόσφατα;

  50. ti zoe sauto to blog said

    Έχει δεσμευθεί η μαρμαρυγή;
    Παραμένει όμως στα νέα το «μαρμαίρω» αδέσμευτο αν και σπάνιο.

  51. ti zoe sauto to blog said

    #46 α)
    Τι εννοείτε; Σπάω το κεφάλι μου.:-)

  52. espectador said

    Τον Μανταλόζη πρέπει να θυμηθούμε (μέγας τερματοφύλακας) Το μπότζι το εχω συναντησει ως μικρή διαταραχή της ισορροπίας στο πλοίο. Μια μπούζα (ποτό σαν μπύρα) που αναφέρει ο Τσίρκας στις «Ακυβέρνητες πολιτείες» που καταναλώνονταν σε καταγώγεια ης Αλεξάνδρειας έχει σχεση με το μπούζι?

  53. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @48,
    την έχουμε χαρεί τουλάχιστον στον Σεφέρη κι εκεί δεν αποτελεί ιατρικό όρο (ευτυχώς!)

  54. espectador said

    Το καρπο(υ)ζι, όπως ίσως θα το έλεγε ο Ζισκάρ της νιότης μας 🙂

    (Παρεμπιμπ….αυτές τις 4 μέρες θα τις νοσταλγούμε, που οι σεισμοί και τα μελλοντικά «κουρέματα» δεν μπαίνουν στο σπίτι μας).

  55. Immortalité said

    @51 Μα τίποτα φοβερό γιατρέ. Απλώς έβαλα ένα «μπορεί και να» για να κάνω τη φράση από λάθος σωστή. Χαζαμάρες, μη δίνετε σημασία. 🙂

  56. 11, 12
    Σχετικά με τα ναυτικά, η μπότζα είναι κλασικός ελιγμός αλλαγής πορείας (ακολουθώντας πλάγια την γενική φορά του ανέμου) για ιστιοσανιδιστές (περασμένα μεγαλεία…)

  57. Το καβανοζάκι το έμαθα μιλώντας για ανακύκλωση με Πολίτισα γνωστή μου που μού παραπονιόταν οτι εδώ (στο Αμέρικα) όλες οι συσκευασίες είναι μιας χρήσης, ενώ στην Πόλη είχε τα καβανοζάκια της…

  58. 3,
    Είχαμε Μαραγκόζη και στο ΕΜΠ, σίγουρα και ο Νικοκύρης.

  59. Μαρία said

    52 Μποζά το λέγαμε το ποτό απ’ τα τούρκικα. Άρεσε πολύ στη γιαγιά μου. Πρέπει να υπήρχαν πλανόδιοι μποζατζήδες.

  60. 52,
    Τερματοφύλακας και ο Αλμπερτόζι στον θρυλικό ημιτελικό Ιταλία-Γερμανία του Μουντιάλ 1970.

  61. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @53+,
    και στον Ελύτη, στους Προσανατολισμούς…

  62. ti zoe sauto to blog said

    #55
    Μα όχι, όχι
    αυτό προσπάθησα να εξηγήσω.
    Η φράση» το σάρκωμα είναι ένας καρκίνος», είναι ανάλογη με το » η Αμερική είναι μία Ευρώπη…», επειδή κάποιος από παρανόηση νομίζει ότι Ευρώπη = ήπειρος.

    Δεν ξέρω αν έγινα πιο σαφής τώρα.

  63. Immortalité said

    @63 Τώρα μπερδεύτηκα εντελώς αλλά εν πειράζει.

  64. Μαρία said

    63 Σου λέει οτι κάθε κακοήθης νεοπλασία δεν είναι καρκίνος, όπως νομίζουμε. Υπάρχουν πολλά είδη, ένα απ’ αυτά ο καρκίνος, άλλο το σάρκωμα κλπ.

  65. Mιχαλιός said

    Γκουγκλίζεται και το «τόζι» (=σκόνη), τουρκ. toz. Μεταξύ των άλλων και στην Κύπρο:

    «δεν είναι δυνατόν ένας βουλευτής, ένας Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής των Αντιπροσώπων, να συμπεριφέρεται κατ’ αυτόν τον τρόπο, να δημιουργεί αυτό το νέφος» και αυτό το «τόζι γύρω από το όνομα ενός υπουργού, με την απλή ενημέρωση που είχε από κάποιον ή από κάποιους, όσον αφορά τον τρόπο απόκτησης κάποιων περιουσιακών στοιχείων» … «με το να σπιλωθεί το όνομα του Υπουργού Εσωτερικών και να δημιουργηθεί αυτό το τόζι γύρω από το όνομά του, γίνεται προσπάθεια για να εκδιωχθεί ο ίδιος». (http://www.hri.org/news/cyprus/kypegr/1998/98-09-18.kypegr.html).

  66. ti zoe sauto to blog said

    Έχεις ακούσει κάποιους Αμερικανούς που κάθε θάλασσα την λένε ocean; ακόμη και το Αιγαίο;
    Πάμε ένα παράδειγμα.
    Κακόηθες νεόπλασμα= θάλασσα.
    Λοιπόν, βάλε αντί για Ατλαντικό, Ειρηνικό κλπ
    τον καρκίνο, αντί για Μεσόγειο το σάρκωμα, αντί Κασπία το μελάνωμα κλπ

  67. Μπουκανιέρος said

    Μιχάλη, περίμενα να θυμηθείς το «οι Ματρόζοι»,
    από το στίχο: Αν οι Ματρόζοι σαν και με δε δίνανε το αίμα κλπ. (λαλαλά κοκ)

  68. betatzis said

    το βάζω για τις δροσερές μαρμαρυγές του Εμπειρίκου

  69. Μπουκανιέρος said

    49 Ε, ναι (συγκεκριμένα, εννοώ).

  70. betatzis said

    Μάλιστα, μας την πέσανε, δεν παίζει. Τέλοσπάντων υπάρχει και εκεί η λέξη, στο ποίημα Θεόφιλος Χατζημιχαήλ.

  71. Δεν έχω να συνεισφέρω κάνα καινούργιο λεξόζι αλλά το ερώτημα του τίτλου, μου θυμίζει το χαζούλι παιδικό ανέκδοτο «Τι είναι ανάμεσα στα πόδια της γυναίκας και το όνομά του τελειώνει σε -όζι;»

  72. Immortalité said

    @66 Ευχαριστώ για τη θαλασσινή εξήγηση 🙂

  73. Μαρία said

    67 Μην κλέβεις. Αν οι ζητιάνοι … Έχω μια γνωστή που το ξέρει όλο απέξω και τη βάζαμε να μας το απαγγέλλει στις ταβέρνες και τα καπηλιά.

  74. bernardina said

    Σκυλούκο, να το πω, να το πω;; 😆

  75. 67,
    Μου διέφυγε! 🙂

  76. …και Σαρκόζι! (Sacre bleu…)

  77. argosholos said

    #35
    Στράβωνα, Θενκς μποκού!!!

  78. 73,
    Μαρία, αυτό που κατάλαβα απ’ τον Μουκάν ήταν ο Ματρόζος, μελοποιημένο από τον καθηγητή μας της μουσικής στην Ιωνίδειο, κ. Ζυγούρη (τον θρυλικό Τόλη). Παιδικές ιστορίες…

  79. Μαρία said

    78 Ναι, Μιχάλη. Αλλά άλλαξε το ζητιάνοι σε Ματρόζοι, εκτός αν την αλλοίωση την είχε κάνει ο μουσικός.

  80. sarant said

    65: Αυτό το τόζι, Μιχαλιέ, μάλιστα, είναι 100% δεκτό!
    (Τούρκικο κι αυτό, toz)

    71: Καβανόζι; 🙂
    (Είχα συνάδελφο που το έλεγε αυτό ενώ ήταν σαράντα χρονών μαντράχαλος, και γέλαγε πολύ’ κι έλεγε, αρχίζει από Μ και τελειώνει σε όζι)

  81. bernardina said

    Άσχετο

    Νίκο, παίδες και κόρες, κοιτάξτε εδώ τίτλο

    http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=11632:denies-the-papoulias-in-urgent-meeting-with-papandreou&catid=1:politics&Itemid=27

  82. sarant said

    Διαψεύδει ο Παπούλιας την κατ’ επείγουσα συνάντηση με Παπανδρέου, λέει το λινκ της Μπερναρντίνας. Τυπικό δείγμα σχιζολεξίας.

    Μισές δουλειές όμως: σε λίγο θα λένε «με Παπα-ανδρέου»

  83. Τι κατ’ραπακιά ήταν ετ’ ούτη;

  84. bernardina said

    Στο άρθρο μέσα, η λέξη «κατεπείγουσα» γράφεται δύο φορές σωστά και μία με τη γνωστή… τεχνοτροπία.
    Αυτο δεν ειναι σχιζολεξία, είναι σχιζοφρένεια. 😆

  85. Μαρία said

    84 Στο BBC θα το έπαθαν.

  86. ppan said

    Μαρεμαρυγή σίγουρα θυμαμαι στον (Τακη) Βαρβιτσιώτη και βέβαια στη «Νινόν» που δεν την βρίσκω στο γιουτιουμπ

  87. Μαρία said

    86
    http://www.sarantakos.com/liter/laskos/ninon.html

  88. sarant said

    Με πρόλαβε η Μαρία!

  89. tamistas said

    44: Ευχαριστώ, γιατρέ μου. Έως σήμερα νόμιζα ότι το κακόηθες νεόπλασμα και ο καρκίνος είναι το ίδιο πράγμα.
    76: Η (πώς τη λένε τη) γυναίκα του (του Σαρκοζί), είναι κάρπωμα σαρκόζι;

    Για τη μαρμαρυγή: πάλι, εκτός από Εμπειρίκο, θυμήθηκα Σαββόπουλο – Happy Day – Ορέστη Λάσκο:
    Κι ήρθε ο καιρός που αναρριγεί
    σαν μια τρελή μαρμαρυγή
    τ’ άρρωστο φως των λαμπιονιών
    μεσ’ στα νερά του δρόμου
    κι ακούς του δρόμου τα κλαδιά
    στην κατασκότεινη βραδιά
    μια μελωδία να παίζουνε
    της φρίκης και του τρόμου

    Γιουτούμπι δεν βρήκα με το κυρίως τραγούδι, με τον Σώτο Παναγόπουλο. Μόνο την εισαγωγή με τον Σαββόπουλο, μετά το 1:06 λεπτό.

  90. tamistas said

    Και εμένα με πρόλαβε!…

  91. ppan said

    ευχαριστώ παιδιά, αλλα το τραγούδι εννοούσα, οχι τους στιχους 🙂

  92. tamistas said

    91: Αν δεν έγινε αντιληπτό, η …μπαλαντέ εισαγωγή του Σαββόπουλου (χωρίς τους έξι τελευταίους στίχους), υπάρχει, όπως αναφέρεται στο σχ. 89. Δεν υπάρχει το κυρίως (καταπληκτικό-τζαζόπνευστο) άσμα, όπου επαναλαμβάνονται και ολοκληρώνονται οι στίχοι.

  93. ppan said

    ευχαριστώ λοιπον, ταμίστα!
    αν και μου αρέσει πολύ ο Σωτος Παναγόπουλος (κατα βάθος είμαι καραμανλικιά;;; )

  94. barbakas said

    O φίλος στο 30 έχει δίκιο.Το μπούζι είναι το παγωμένο.Επίσης ΟΖΙ είναι και το παρατσούκλι των αυστραλών.Έτσι έλεγαν τούς λευκούς κατοίκους της αυστραλίας οι εγγλέζοι.

  95. […Χωρίς καβανόζι, κάνουμε ίσως: χωρίς καΐκι, χωρίς καζάνι και χωρίς καβγά, δύσκολο…]

    Το καλό (ή κακό;) με την ποντιακή είναι ότι οι Τουρκογενείς λέξεις κάνουν μπαμ. Το καΐκι παράδειγμα λέγεται καΐκ, το καζάνι καζάν κλπ. Τα αίτια δεν τα γνωρίζω, ίσως γιατί πολλοί πόντιοι είχαν αλισβερίσι με τα μεγάλα Τουρκικά αστικά κέντρα.
    Από αυτό συμπεραίνω Νίκο (για να σου θυμίζω τον διάλογο στο λήμμα ‘ναμούς’) ότι πιθανότατα δεν είναι καΐκι’μ αλλά καΐκ ημ΄, καζάν ημ΄ κλπ.

  96. Ανακαλώ το Τούρκικα αστικά κέντρα. Ήταν Οθωμανικά αστικά κέντρα.

  97. espectador said

    Εδω μια μικρή τζούρα απο 9 εως 9.51

  98. ΠΑΝΤΕΛΗΣ said

    Στο Ρέθυμνο Χρησιμοποιείται το γαβανόζι

  99. ppan said

    espectador, ωραίος!

  100. ὑπάρχει τὸ ἔντομο Πετροχειλόζι.

  101. Βασίλης Ορφανός said

    Για το «κόζι», με τη σημασία ‘κοινωνικό γόητρο’, στην Κρήτη (και τον «κοζαλή άντρα»)γράφει αναλυτικά ο Άρης Τσαντηρόπουλος στο βιβλίο του «Η βεντέτα στη σύγχρονη ορεινή κεντρική Κρήτη», Εκδ. Πλέθρον, 2004. Βλέπε πρόχειρα: http://www.protoporia.gr/product_info.php/products_id/259631
    Πιο …ανάλαφρα μάς τα λέει ο Αντ. Τσιριγωτάκης με με το παράδειγμά του στο λήμμα «κόζι»: «Αυτός, κακομοίρη μου, έχει κόζι[= «μέσον»] το μπάρμπα ντου, μόνο ξάνοιγε τον απατό σου να διαβάζεις, ανέ θες προκοπή.»(Θησαυαρός της Κρητικής Διαλέκτου, Ηράκλειο 2008, σ. 290).

  102. Πέρασα λίγο διαγώνια τα σχόλια, συγχωρέστε με αν επαναλάβω κάτι που έχει ειπωθεί.

    1) Υπάρχει συγγραφέας (και γνωστός μου και μάλλον γνωστός γενικά) που λέγεται Κώστας Καβανόζης. Δεν πρόσεξα να τον αναφέρετε κάπου.

    2) Η μαρμαρυγή υπάρχει και στον Γκάτσο: «κι όταν θα δεις ξανά στο μέτωπό σου, να λάμπει με απαλή μαρμαρυγή, τ’ αλλοτινό πεφτάστερο, σηκώσου…» (στο τραγούδι του παλιού καιρού που αφιέρωσε βεβαίως στο Σεφέρη).

    3) Για το σάρκωμα τα είπατε όλα ήδη!

  103. Μπουκανιέρος said

    78-79 Ε, καλά, το μπέρδεψα στις αναμνήσεις μου, ή μπορεί να το τραγουδάγαμε από τότε στραβά, επίτηδες ή καταλάθος, όταν ξελαρυγγιαζόμαστε με τις γαϊδουροφωνάρες μας.
    Όμως, ορή Μαρία, τίποτα δεν αφήνεις να πέσει κάτω!

  104. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

  105. Nicolas said

    @73 Μαρία, η Δέσποινα είναι φιλενάδα σου;
    Το Σαρκόζυ είναι μία οξεία ασθένεια της Γαλλικής Δημοκρατίας που έχει παραγίνει χρόνια.
    Και γιατί δεν πηγαίνει στην Ελλάδα: πολύ μεγάλο κακό για τόσο μικρή χώρα! (σας φτάνει εκείνος ο ακατονόμαστος, κακιά του ώρα όπου κι αν βρίσκεται, φτου, φτου, φτου)

  106. Καλημέρα. Επειδή παρακολουθώ κάθε μέρα τα άρθρα αλλά έχω πολύ καιρό που δε βρήκα χρόνο να γράψω, μια «μικρή» παρέμβαση.

    1) το κόζι το ξέρω κυρίως από τον πληθυντικό, πιο συχνά το «άλλαξαν τα κόζια». Στον ενικό δε θυμάμαι να το είχα ακούσει μέχρι σήμερα.
    2) αμπανόζι και καβανόζι μου είναι τελείως κινέζικα.
    3) μπούζι είναι και το παγωμένο (συνήθως όταν μπαίνουμε στη θάλασσα και το νερό είναι μπούζι) και το φυτό που συνήθως χρησιμοποιείται για φυτοκάλυψη σε επικλινείς επιφάνειες. Μπότζι είναι ένα είδος κίνησης του πλοίου. Μπόζι δεν έχω ακούσει ποτέ.
    4) άλλο -όζι δεν ξέρω. Υπάρχουν βέβαια πολλά με διαφορετική ορθογραφία, δεν έκατσα να το πολυσκεφτώ αφού δεν είναι αυτό που ψάχνουμε αλλά αυτά που έρχονται άμεσα στο μυαλό από ρήματα είναι σώζει, κρώζει και όζει, και από πληθυντικούς οι ρόζοι. Από ανθρώπους πιο γνωστός ίσως είναι ο Γραμμόζης.
    5) τελείως άσχετο αλλά αν περιμένω κάποιο σχετικό άρθρο στο τέλος θα το ξεχάσω. Σχολιαστής στο SentraFM μετά τον αποκλεισμό του Ολυμπιακού από το Final Four: «οι οπαδοί βλέπουν κάθε νέο προπονητή σαν σωσία«! Στην αρχή είχα σκεφτεί πως ήθελε να πει «σωτήρα», αλλά μετά κατάλαλαβα πως είναι ένας δημιουργικός συνδυασμός του σωτήρα με τον μεσσία…

  107. sarant said

    Πολύ καλό το μαργαριτάρι στο 5!

  108. Μαρία said

    107 Να πάρεις και το βιβλίο για τη βεντέτα που αναφέρει ο Βασίλης(101). Πολύ καλή μελέτη, που την έμαθα με αφορμή τα Ζωνιανά.

  109. 106/5)
    Κάποτε υπήρχε μια τηλεοπτική σειρά («οι Ιερόσυλοι», αν θυμάμαι καλά) με την Μαρία Αλιφέρη και τον Ανέστη Βλάχο στο ρόλο του Σώστη. Ήταν το παρώνυμο του επειδή κάποτε είχε σώσει κάποιον.

  110. agapanthos said

    Ααααχ, ο Ματρόζος. Τον είχαμε κάνει παράσταση στο δημοτικό κάπου εκεί στις αρχές της δεκαετίας του 80 και θυμάμαι πόσο τεράστιο μου φαινότανε τότε το κείμενο που έπρεπε να απομνημονεύσω…
    Μαζί με το Ματρόζο όμως θυμήθηκα και τη δασκάλα που είχαμε τότε· η οποία, όταν καταργήθηκε η θεοφίλητη πολυτονία και αντικαταστάθηκε από το τρισκατάραρο μονοτονικό μάς είχε επιβάλει ένα μεταβατικό -έλεγε- σύστημα τονισμού για το οποίο δεν έχω ακούσει να γίνεται λόγος έκτοτε, όσο κόσμο και να έχω ρωτήσει: αντικαταστήσαμε όλους τους τόνους και τα πνεύματα με μία κουκκίδα. Και τράβηξε αυτό μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, ευτυχώς το φθινόπωρο του 82 αλλάξαμε δάσκαλο και διδαχτήκαμε το κανονικό μονοτονικό. Αλήθεια τώρα, έχει κάποιος ξανακούσει γι’ αυτό το σύστημα;

    Παρεμπιπτόντως, για το 106/5, ο Λάκης με τα ψηλά ρεβέρ τραγουδάει καλαμπουρίζοντας εδώ και χρόνια το Αυτός ο άλλος του Νίκου Γούναρη με μια μικρή παραλλαγή: «Αυτός ο άλλος, αυτός ο άλλος, είναι σωσίας μου μεγάλος»

  111. (34) Στο ελληνικό (σκέτο Greek) πληκτρολόγιο της Microsoft, ο συνδυασμός τόνου και διαλυτικών είναι το κεφαλαίο του ς τελικού (λατ. W). προκύπτει επίσης από το συνδυασμένο πάτημα των πλήκτρων AltGr και τόνος

  112. (81) Οι τίτλοι που χρησιμοποιεί ο insider για λινκ είναι δική του δουλειά. Πρέπει όμως να παραδεχτώ πως έχουν μερικές φορές πολύ γούστο. Δείτε π.χ. τον τίτλο του γιαουρτώματος του Αρχιεπισκόπου Βελγίου ή τον τίτλο της αναστολής λειτουργίας του ΤΕΙ Πειραιά.
    Το «κατ’επειγόντως» πάντως, όπου τυχόν το είχε το διόρθωσε. Λέτε να διαβάζει Σαραντάκο; Αν ναι, μπράβο του!

  113. Immortalité said

    Μες στο σκοτάδι θα ‘ρθουν πάλι
    μακρινές μαρμαρυγές
    να ψιθυρίσουν να θυμίσουν
    τρεις απανωτές φορές

  114. sarant said

    Το νήμα αυτό το αμέλησα και ευτυχώς το ξανάφερε επάνω η Ιμόρ -μερσί για το άζμα!

    110: Αγάπανθε, το «μονοτονικό της κουκίδας» ήταν το σύστημα που είχαν εφαρμόσει, περίπου από το 1978 και έως το 1982, κάμποσα έντυπα, π.χ. ο Ταχυδρόμος, η Καθημερινή και ίσως και τα άλλα του ΔΟΛ. Θεωριόταν, ακριβώς, μεταβατικό. Δεν ήταν και πολύ καλή ιδέα, επειδή σε λέξεις που άρχιζαν από ατόνιστο φωνήεν είχαν δυο ολόιδια σύμβολα σε διαφορετικές συλλαβές, π.χ. άγόρι (όχι οξεία βέβαια, μια τριγωνική κουκίδα είχαν) κι αυτό μπέρδευε.

    112: Μπορεί να τον διαβάζει κάποιος που μας διαβάζει -πάντως, όντως αστείοι τίτλοι.

  115. Ο παπούς μου (Θραξ) έλεγε γκαζόζι(το) την γκαζόζα.
    Βλέπω ότι γκαζόζι την αναφέρουν και στο λεξικό των ρομά :
    πουτάρ μανγκέ γεκ σσουντρό γκαζόζι τε παβ = άνοιξέ μου μια κρύα γκαζόζα να πιω.

  116. Mιχαλιός said

    Τα επίθετα σε -όζης είναι μάλλον αντιδάνειο από τα Αλβανικά, όπου το -i δηλώνει την κατάληξη του έναρθρου αρσενικού: marangoz = μαραγκός, marangozi = ο μαραγκός.
    To Γραμμόζης είναι προφανώς από το Gramoz = Γράμμος (το βουνό).

  117. 116 ΄Τώρα εντυπωσιάστηκα. Την ίδια ακριβώς δομή συναντάμε και στα περσικά.

  118. Μαρία said

    Υπάρχουν κι αυτά που έχουν 2ο συνθετικό το τούρκικο μάτι.
    Εκτός απ’ τον Καραγκιόζη, έχουμε τον Γιαγκιόζη και Λοκμαγκιόζη.

    marangoz είναι και στα τούρκικα ο ξυλουργός. Τι πιο απλό να προστεθεί η κατάληξη του αρσενικού όπως στον καραγκιόζη.

  119. ΑΝΤΩΝΗΣ said

    Τα εις -όζι (κατάλ. ουδ. στον ενικό)
    Τουλάχιστον στην Κρητική διάλεκτο την οποία υπηρετώ 50 χρόνια (όχι εκπαιδευτικός) βρήκα και άκουσα δια ζώσης τις λ.:
    -Κ-όζι με την έννοια του ατού χαρτοπαιγνίων (γνωστό πανελλαδικά)
    -Κ-όζι με την έννοια της δύναμης κάποιου λόγω διασυνδέσεων . – Αυτός έχει κόζι, δηλ διασυνδέσεις (συνών.) τσαγανό, δύναμη, μέσον (Παγκρήτια λ.).
    -Χαβαν-όζι που εννοεί δοχείο για μεταφορά φα-γητού σε εργάτες ή για οικιακή χρήση. [<από το γαβάνι -νο, -νος = δοχείο υδατοστεγές ξύλινο, με παραφθορά του γ σε χ και με κατάληξη -όζι] (Συναντάται στη Δυτική Κρήτη Ρέθυμνο – Χα-νιά).
    -Γαβαν-όζι πιό κοντά στην προέλευσή της δηλ. από το γαβάνι = δοχείο που έγινε
    Γαβανόζι, η λέξη συναντάται στην Ανατολ. Κρήτη.
    Την ετυμολογία βασίζω στο παλιό ορθογραφικό – ερμηνευτικό λεξικό του Δ. Δημητράκου το ο-ποίο χαρακτηρίζω ως μεγάλη πηγή γνώσης
    Όλες οι λ. υπάρχουν στο γλωσολαογραφικό βιβλίο μου ''ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ''

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: